مقاله رایگان درمورد کانون کنترل درونی، کانون کنترل سلامت، کیفیت زندگی، کانون کنترل بیرونی

دانلود پایان نامه ارشد

سطح مشخص تقسیم شود. سطح اول در یک موقعیت خاص و سطح دوم از نظر بافت گستردهتر است. راتر بیان کرد که کانون کنترل یک فرد بعدها در سطح و بافت وسیعتر عمل میکند و میتواند در بین موقعیتها تعمیم یابد. (چوکر،2008).
2-28-3.نظریه اسناد
نظریهی اسناد رویکردی شناختی است که روند ادراک علیت رفتار را بررسی میکند. از این رو مفاهیم آن بیشتر در زمینهی ادراک فرد و رفتار متقابل اجتماعی است که در چهارچوب روانشناسی اجتماعی کاربرد فراوان دارد. در واقع فرض اساسی نظریهی انتساب این است که افراد میخواهند بدانند چرا آنها و دیگران پیامد خاصی را تجربه میکنند و علتهای نهفته در در موفقیتها یا شکستها، پیروزیها یا مصیبتها، مقبولیتها یا طرد شدنهای اجتماعی آنان چیست. (هایدر،1985؛جونز و دیویس،1965؛وینر،1980؛1985 به نقل از ریو، ترجمه سید محمدی 1384). وینر (1985) معتقد است افراد به دو دلیل اساسی انتساب میکنند:اولاً آنها میخواهند بدانند چرا شکستهای مهم و غیرمنتظره روی میدهند، ثانیاً افراد اطلاعاتی را که از جستجوهای انتسابی کسب میکنند برای بهبود بخشیدن به زندگیشان و نحوه تعامل کردن با محیط بکار میگیرند. انتساب علیتی دلیلی است که فرد برای توجیه کردن بردن یا باختن، پذیرفته شدن یا طرد شدن، تقویت شدن یا تنبیه شدن خود میآورند. علتهایی که برای توجیه کردن پیامدها بکار گرفته میشوند یا در درون فرد قرار دارند مثل شخصیت، هوش، مهارت، تلاش و زیبایی جسمانی و یا در محیط مثل هوا، تأثیر دیگران یا دشواری تکلیف. بعد درونی-بیرونی یا شخص-محیط انتساب منبع نامیده میشود. منبع به معنی مکان است، یعنی اینکه آیا علت در درون فرد قرار دارد یا در محیط (ریو، ترجمه سید محمدی 1384).
نظریه انتساب برای توجیه کردن فرآیندهای انگیزشی و هیجانی از جمله سبک تبیینی، عقاید کنترلی شخصی، درماندگی آموخته شده، افسردگی، هیجان، انتظارها و ارزشها، الگویی شناختی عرضه میکند. سبک تبیینی ویژگی شخصیتی نسبتا ثابت است و نحوهای که افراد برای رویدادهای ناگوار دلیل و برهان میآورند را منعکس میکند. افرادی که سبک تبیینی خوشبینانه دارند، بدبیاریها را با انتسابهای بیرونی-ناپایدار-قابل کنترل توجیه میکنند، افرادی که سبک تبیینی بد بینانه دارند، بدبیاریها را با انتسابهای درونی-پایدار وغیر قابل کنترل توجیه میکنند. سبک تبیینی بدبینانه با شکست تحصیلی، پریشانی اجتماعی، بیماری جسمانی، عملکرد شغلی ضعیف و افسردگی در ارتباط است. عقاید کنترل شخصی پیرامون گرایشهای انگیزشی تسلط در برابر درمانده قرار دارد. افرادی که گرایش انگیزشی تسلط دارند، وقتی با شکست مواجه میشوند، استقامت و جرأت نشان میدهند. افرادی که گرایش انگیزشی درمانده دارند وقتی با شکست مواجه میشوند از خود تزلزل نشان میدهند. (به نقل از همان منبع).
در واقع واکنش اشخاص از موقعیتها متأثر از برداشتها و ارزیابیهای شناختی آنها از آن موقعیتهاست. هدف نظریه اسناد از دیدگاه بنیانگذاران آن بررسی چگونگی انجام تبیینهای علی به وسیله مردم و چگونگی پاسخ مردم به پرسشهایی است که با چرا آغاز میشوند. نظریه اسناد فرآیندهای تبیین رویدادها و پیامدهای عاطفی و رفتاری ناشی از این تبیینها را بیان میکند. (راتمن، سالوورگ، توروی و فیشکین،1993)77.
چشمداشتها و سبکهای تبیینی افراد میتوانند در پیشبینی بیماری و رفتارهای بهداشتی آنها مؤثر باشند(پیترسون، ویلانت و سلیگمن 198878). یافتهها حاکی از آن است که کانون کنترل سلامت در امیدواری و پیشگیری از بیماری افراد مبتلا به بیماریهای مزمن نقش دارد (شوارتز79،2000).
کانون کنترل سلامت در واقع درجه اعتقاد فرد به این امر است که سلامت او تحت کنترل عوامل درونی یا عوامل بیرونی است. کسانی که کانون کنترل سلامت از نوع بیرونی دارند، به این امر معتقدند که پیامدهای معین وحوادث رخ داده در زندگی آنها بواسطه نیروهایی مانند پزشکان، شانس، سرنوشت و بخت و اقبال تعیین میگردند، در عوض افرادی که کانون کنترل سلامتی از نوع درونی دارند به این امر معتقدند که پیامدها و حوادث معین در نتیجهی رفتار و اعمال خود آنها میباشد و تعیین کننده سلامتی آنها بطور مستقیم اعمال و رفتارهای آنان میباشد (والستون، والستون و دولیس 801978).
کانون کنترل سلامتی به عنوان یک متغیر مؤثر بر توسعه و پیشرفت رفتارهای بهداشتی و ظرفیت درمانی و تبیین مشکلات بهداشتی شناخته میشود. کانون کنترل درونی سلامت بطور مثبتی با آگاهی و نگرش، وضعیت روانشناختی رفتارهای بهداشتی و سلامتی بهتر همراه و همگام میشود. در مقابل، بیشتر منابع بیرونی کنترل سلامتی (افراد قدرتمند، بخت و اقبال) با رفتارهای بهداشتی منفی و وضعیت روانشناختی ضعیف همراه میشوند. (مالکرن، همیلتون81،2005).
کانون کنترل درونی سلامت باعث احساس کنترل میشود و استرس را کاهش میدهد. ویتز (1989) نیز دریافت که در افراد مبتلا به ایدز، چشمداشت کنترل و خوشبینی آنها در پیشگیری و بهبود بیماری تأثیر میگذارد. بیمارانی که باور دارند میتوانند در کنترل پیشگیری از ایدز نقش داشته باشند به رفتارهایی مانند دعا و راز و نیاز کردن، تغییر برنامه غذایی، ورزش و تعامل اجتماعی روی میآورند تا شانس زنده ماندن و کیفیت زندگی خود را بهبود بخشند. اگر افراد بر این باور باشند که میتوانند بر فشار روانی غلبه کنند بطور مؤثری میتوانند از بروز آن پیشگیری کنند. (بانیارد و گرایسون82،2000)جیه سیرگو و تومور 83(1995) نشان دادند دانشجویانی که دارای کانون کنترل بیرونی هستند، بیش از دانشجویان دارای کنترل درونی گرایش به مصرف الکل و سایر رفتارهای ضد بهداشتی دارند. چون افراد دارای کانون کنترل درونی سلامت باور دارند که سلامتی، بهداشت و کیفیت زندگی در درست خود آنها است، به آنگونه رفتار بهداشتی دست میزنند که آنها را در تشخیص و کنترل فشار روانی کمک میکند. برانون و فیست (2000) نیز نشان دادند که آزمودنیهای دارای کنترل درونی در مقایسه با گروه گواه، از سلامت، بهزیستی وکیفیت زندگی بهتری برخوردارند.
این گروه شادتر، اجتماعیتر، فعالتر و نسبت به آینده امیدوارتر بودند. لانگر و رودین84(1967) نیز دریافتند که احساس کنترل میتواند در بهبود زندگی، سلامت روانی و ارتقای رفتار بهداشتی افراد سالمند در مراکز نگهداری سالمندان مؤثر باشد. ادراک کنترل یعنی رفتارها، اعمال، باورها و افکار فرد میتواند در کیفیت زندگی وی مؤثر باشد. برای نمونه فردی که در مورد سلامت بدنی خود دارای ادراک کنترل (کانون کنترل درونی سلامت)است، برای معاینه و آگاه شدن از وضعیت بدنی خود به پزشک مراجعه میکند. او نه تنها میداند که مراجعه به پزشک لازم است بلکه میداند که به چه پزشکی، کی و کجا و در چه شرایطی مراجعه کند. (لایو 851998، پندر و همکاران 1990، موریس86 و ماتیستو87،1999). به عبارتی آنها دریافتند که ادراکات، افکار و چشم داشتهای افراد میتوانند در پیشبینی رفتارهای بهداشتی، از جمله خوردن، خوابیدن و کیفیت زندگی آنها مؤثر باشد.
سلمن و سیمن (1983) نشان دادند که آنان به لحاظ کنترل درونی امتیاز زیادی کسب کردهاند، تمایل بیشتری به در پیش گرفتن رفتارهایی دارند که موجب پیشگیری از بیماریها و ارتقا سلامت میشود و در مقایسه با افراد دارای کانون کنترل بیرونی، به میزان بیشتری به رفتارهای پیشگیرانهای مانند رعایت عادات غذایی خوب و انجام دادن معاینات پزشکی میپردازند. این افراد همچنین در ترک سیگار موفقترند و به میزان بیشتری به دنبال اطلاعات بهداشتی در مورد موضوعاتی مانند فشار خون هستند (استریکلند،1978؛والستون 1982).
بررسیهای چند جانبه نشان داده است که چنین ارتباطهایی، بویژه برای افراد از طبقات اجتماعی متوسط و بالا، نسبتا قوی هستند (رایش، وایل وتینزلی،1994، به نقل از سارافینو 2005).
پژوهشها نشان داده است که احساس کارایی (اعتقاد افراد به موفق شدن)بر رفتارهای بهداشتی، بیماری و نقش بیمار تأثیر میگذارد. سیگاریهایی که معتقدند نمیتوانند سیگار را ترک کنند معمولاً در صدد ترک سیگار بر نمیآیند اما کسانی که معتقدند میتوانند موفق شوند اغلب سیگار را ترک میکنند، به همین ترتیب کسانی که معتقدند میتوانند موفق به کاهش وزن شوند بیشتر امکان دارد که به این کار اقدام کنند و موفق شوند.
احساس کارایی در افراد از طریق توفیقها و شکستها، مشاهده تجارب دیگران و ارزیابی القائات دیگران از تواناییهای فرد، ایجاد میشود. افراد، هنگام تصمیمگیری برای اتخاذ یک رفتار بهداشتی معمولاً کارایی خود را بر اساس پیچیدگی کار، تلاش لازم و سایر جنبهها مانند حمایت دیگران، ارزشیابی میکنند (سارافینو،2005).
خودکارآمدی سازهای نیرومند است که نقش عمدهای در هر نوع فرآیند پیشرفت هدف دارد(والستون،1992). تعدادی از محققان چنین فرض کردهاند که عزت نفس و کانون کنترل سلامت دو متغیری هستند که با رفتارهای سلامت در ارتباطند. برای مثال افرادی که باور دارند سلامت تابع رفتار شخصی است (کانون کنترل درونی) برای سلامت ماندن و تندرستی خود احساس مسئولیت بیشتری نسبت به کسانی که گرایش کنترل بیرونی دارند یعنی اعتقاد به اینکه سلامت تابع شانس، بخت بوده و بوسیله افراد قدرتمند، دیگران مثل پزشکان، اعضای خانواده و سایر متخصصان سلامت و غیره تعیین میشود، نشان میدهند (مانند انجام رفتار پیشگیرانه).بعلاوه افسردگی، بدبینی، سبک کنارآمدن ناسازگارانه، اضطراب، عادات سلامت ضعیف، سوء مصرف مواد، سطح پایین در تکالیف مدرسه، بزهکاری اجتماعی ونشانههای سایکوتیک بیشتر با سطوح پایین کانون کنترل درونی، اعتقاد قوی به شانس و عزت نفس پایین مرتبط بوده است.(آندرجس88، ازلینز89، استنستروم 902003، ری91 و همکاران 1998).
انبوه مطالعات، ارتباط بین کانون کنترل درونی سلامت وسازگاری روانشناختی را در بیماریهای مزمن مورد تأیید قرار دادند (کریزن و کیف 1988؛فرانک و همکاران،1987؛مورواسمبروک،1992؛پاچینو، فرانسیس وایساد،2004؛سان واستوارت 2000؛تیلور، رید و اسکوکان،1992 به نقل از جیمی و همکاران 2005). با این حال مطالعات دیگر ارتباط آشکاری بین این دو متغیر نیافتهاند. (دی بروئر، ریچمن و پراین 1999؛فاورز 1994، فریدمن و همکاران 1988، گلدو و همکاران 1991). و مطالعات اندکی بیز نشان دادهاند که کانون کنترل بیرونی با سازگاری بهتر همراه است. (بوریش و همکاران 1984، فرانکو و همکاران 2000، جاسمین وهمکاران 1978 به نقل از همان منبع).
دی روت، ویسر، کوک و ون دروین (1990) دریافتند کانون کنترل بیرونی قدرت دیگران بطور منفی بر روی رفتارهای مراقبت از خود در بیماران دیابتی تأثیر دارد.
2-29.کانون کنترل درونی در رفتارهای بهداشتی
بررسیهایی که تأثیر کانون کنترل سلامت را بر رفتارها نشان دادهاند، در ابتدا بر اهمیت کانون کنترل درونی نسبت به کانون کنترل بیرونی تأکید میکنند. افرادی که کانون کنترل درونی دارند مسئولیتپذیری اعمالشان را میپذیرند و سریعا در رفتارهای ارتقا دهنده سلامت درگیر میشوند. رفتارهایی از قبیل خودارزیابیهای مربوط به سلامت جسمانی، سازگاری بیماران با وقایع تنشزا و رفتارهای پیشگیرانه مرتبط با ایدز رابطه مثبتی با کنترل درونی دارند. (سارگنت92،2006).
کانون کنترل درونی به تعاملات محوری باورهای بهداشتی اشاره دارد (والتسون و همکاران،2006). به عنوان مثال، سطح بالای باورهای کنترل درونی با سطوح پایین مرگ و میر و فعالیت بیشتر در بیماران مبتلا به بیماری پزشکی رابطه دارد. علاوه براین ایزن من و همکاران (1998) دریافتند که احساس کنترل درونی با شناخت مثبت، پیامدهای بهداشتی روانشناختی و فیزیکی در میانسالان رابطه دارد. بطور مشابه، ویور و گری (1996) سطوح پایین کنترل درونی را با سطوح بالای افسردگی در بیماران سیاهپوست 55-91 ساله مرتبط یافتند. در نهایت ون دن آکر و همکارانش(2001) در بررسی طولیشان به این نتیجه رسیدند که کانون کنترل درونی بالا عاملی برای محافظت از وقوع مرگ و میر است. (اوهه 2003).
2-30.استرس-کانون کنترل و بیماریها
رابطه بین استرس و کانون کنترل ثابت شده است. یک بررسی رابطه بین استرس، کانون کنترل و

پایان نامه
Previous Entries مقاله رایگان درمورد فیزیولوژی، مقابله با استرس، ساختارهای شناختی، فرآیند ارزیابی Next Entries مقاله رایگان درمورد خودکارآمدی، ساختارهای شناختی، فرآیندهای شناختی، یادگیری اجتماعی