مقاله رایگان درمورد مذهب شیعه، مقام استدلال، پیامبران الهی

دانلود پایان نامه ارشد

فاعلیت در طول فاعلیت خداوند و به اذن خدا است، چنانکه مکرر، معجزات حضرت عیسى را گر چه به خود او نسبت مى‏دهد، لکن آنها را مقید به «بأذنى» مى‏نماید،199 تا ایهام الوهیت و استقلال را از آن پیامبرى که دیگران در مورد او به اشتباه رفته‏اند، نفى نماید.
پس باید مراقب بود که درک مقامات ایشان و کرامت‏هاى صادره از آنها، موجب این نشود که ما آنها را مؤثر اصیل و مستقل از خداوند بپنداریم، بلکه على رغم احترامات شایسته به مقام آن بزرگواران، باید ایشان را دون خالق و وابسته به آن ذات اقدس بدانیم و شاکر او باشیم و بنده او.200
نتیجه‌گیری
آنچه این آیه کریمه در صدد بیان آن است، اثبات توحید افعالى و نفى استقلال پیامبر از خداوند در وجود و سایر شؤون وجودى است، بنابر این هیچگونه منافاتى با آیاتى که فاعلیت یا شفاعت و… را با اذن و اراده الهى، به خود آن بزرگوار نسبت مى‏دهد و ما را به مراجعه به اولیاء الله از جمله پیامبر امر مى‏نماید، ندارد؛ زیرا شفاعت، رفع حوایج و شفاى بیمار که از ایشان صادر مى‏گردد بسان سایر افعال ایشان، در طول فاعلیت خداوند و با اذن و اراده او است.
در واقع، پیامبر با این کریمه و امثال آن، داعیه الوهیت یا ربوییت را از جانب خویش منتفى مى‏داند. بر خلاف مسیحیت و غالیان که قایل به الوهیت مسیح و امام على هستند، یا آنان که صاحبان کلیسا را ربّ خود گرفته و بیانات آنها را بر حکم خداوند ترجیح مى‏دهند و….
بنابر این، گر چه ما مأمور به مراجعه به این بزرگواران و احترام به ایشان هستیم، لکن هرگز نباید ایشان را تا مقام الوهیت یا ربوبیت بالا برده و هم طراز خداوند قرار دهیم.
به علاوه ما موظفیم از سیره ایشان درس گرفته و وجود و کمالات وجودى خود را عطیه الهى بدانیم، تا دچار غرور و استکبار نشویم.
سؤال سوم
آنچه که مشهور است توسل به ائمه برای رسیدن به خدا است، ولی بعضی از وقت‌ها آدم دلش می‌خواهد که خود شخصاً بدون هیچ واسطه‌ای خدا را صدا بزند. آیا چنین چیزی امکان دارد؟
پاسخ
«توسل» در لغت به معنای تقرب به چیزی به وسیله ی عملی است.201 «وسیله»، آن واسطه ای است که انسان با آن خود را به چیزی با میل و رغبت می رساند.202
توسل جستن به اولیای الاهی و امامان معصوم که همان انسان های کامل هستند، یکی از امور مسلمی است که در آیات قرآن و احادیث آمده است.
 
قرآن در این زمینه می فرماید: «و اگر این مخالفان، هنگامى که به خود ستم مى‏کردند (و فرمان هاى خدا را زیر پا مى‏گذاردند)، به نزد تو مى‏آمدند و از خدا طلب آمرزش مى‏کردند و پیامبر هم براى آنها استغفار مى‏کرد، خدا را توبه پذیر و مهربان مى‏یافتند.»203
 در آیه دیگری می فرماید: «اى کسانى که ایمان آورده‏اید! از (مخالفت فرمان) خدا بپرهیزید! و وسیله‏اى براى تقرب به او بجویید! و در راه او جهاد کنید، باشد که رستگار شوید.»204
در روایاتی که از ائمه اطهار رسیده است، آنان خود را به عنوان وسیله (وسیله ای برای تقرب به خداوند) معرفی کرده اند.205
پس نقش توسل در دنیا همانند شفاعت در قیامت غیر قابل انکار است. به وسیله ی توسل است که انسان به خداوند نزدیک شده و حوایج مادی و معنوی خود را طلب می کند.
خداوند می فرماید: «و ابتغوا الیه الوسیله»206 یعنی به سوی خداوند به دنبال وسیله و واسطه باشید.
در بعضی از دعاها هم که به ما رسیده است، صفات خداوند یا ذات او، وسیله ای برای رسیدن به قرب پروردگار معرفی شده است. مانند دعای روز مباهله که می فرماید: «خداوندا از تو می خواهم به همه ی جلالت، خداوندا از تو می خواهم به زیباترین جمالت…»207
از سویی دیگر در قرآن آمده است:
پروردگار شما گفته است: «مرا بخوانید تا (دعاى) شما را بپذیرم!208
 و او از «رگ گردن به انسان نزدیک تر»209 و تمام زوایای « آشکار و پنهان»210 دل ما را می داند.
در مناجات مطیعین از مناجات های «خمس عشره» آمده است: « خداوندا ما وسیله ای به درگاهت نداریم مگر خودت»211
خود ائمه هم در راز و نیازهایشان چنین عمل کرده اند؛ یعنی بدون هیچ واسطه ای با خداوند صحبت کرده اند و با امر کردن به خواندن این گونه دعاها این روش را به ما آموخته اند. دعای امام حسین در روز عرفه این چنین دعایی است که حضرت مستقیماً خدا را مورد خطاب قرار می دهد.212 هر کس که این دعا را بخواند چنین احساسی دارد که مستقیماً با خداوند صحبت می کند.
از مجموع آنچه بیان شد چنین نتیجه گرفته می شود:
توسل به خداوند از دو راه امکان پذیر است و توسل به ائمه اطهار با خواندن بی واسطه ی خدا هیچ منافاتی ندارد و انسان از هر دو راه می تواند به مقصدش (استجابت دعا) برسد.
توسل به ائمه به معنای آن نیست که انسان هیچ گاه با خداوند صحبت نکند و او را مستقیماً مورد خطاب قرار ندهد، بلکه صحبت کردن با خداوند در هر زمان، مکان و بدون واسطه ممکن و میسر است.213
منتها باید توجه داشت که استفاده از این راه در مواردی آسان تر است و انسان را زودتر به مقصد می رساند.214 آیا بنده ای که به اعمال و کارهای خود نگاه کرده و خود را در درگاه خداوند آن چنان خجل و شرمنده می بیند که به خود اجازه نمی دهد که از خداوند در خواست مستقیمی داشته باشد و چون برای بیان کردن درخواستش حیا می کند، کسانی را که در پیشگاه پروردگار ارزش و آبرویی دارند (اولیا خداوند)، واسطه قرار می دهد و از طریق آنان خواسته ها و نیازمندی های خود را مطرح می کند، بهترین راه را برنگزیده است؟!.
و از این جهت است که در دعای توسل، بعد از ذکر نام ائمه و توسل به آنها حوایج دنیا و آخرت برده شده و شخص آنها وسیله ی رسیدن به قرب الاهی و برآوردن حاجات قرار می گیرند.215
 
نتیجه‌گیری
توسل در لغت؛ یعنی تقرب به چیزی به وسیله ی عملی.
 آنچه را در توسل به اولیای خدا باید در نظر داشت، این است که توسل برای تقرب به خداوند است وتوسل به اولیای الاهی هیچ منافاتی با صحبت کردن با خدا بدون واسطه ندارد؛ یعنی انسان از دو راه می تواند با پروردگار و خالق خود ارتباط برقرار کند: 1. با واسطه قرار دادن اولیای خداوند 2. بدون واسطه.
منتها باید توجه داشت که تقرب به خداوند به وسیله ی اولیایش که مورد محبت اویند، چه بسا آسان تر باشد و باعث شود انسان راحت تر به بارگاه قرب الاهی برسد.
سؤال چهارم
ناصر القفاری در کتاب «اصول مذهب الشیعة» شبهه‌ای با این مضمون نقل می‌کند که: شیعیان اجابت دعا را بر توسل به اسامی ائمه محصور کرده‌اند و به این ادعای خودشان این روایت امام باقر را استشهاد نموده‌اند216: «من دعا الله بنا أفلح، و من دعا بغیرنا هلک و استهلک»217 (هر کس خدا را صدا بزند به واسطه‌ی ما، رستگار است و هر کس صدا بزند خدا را به غیر از ما، نابود می‌شود.)
توضیح سؤال این است که با توجه به این روایت، شیعیان، بر این اعتقادند که اجابت درخواست از خدا، فقط به واسطه‌ی نام بردن امامان میسر است و هر کس خدا را به غیر از نام امامان صدا بزند، نابود می‌شود و این اعتقاد با توحید و یگانه دانستن خدا و همه‌ی امور را به خدا سپردن، و از او درخواست کردن، سازگاری ندارد.
پاسخ
استاد حسینی قزوینی، در کتاب نقد کتاب اصول مذهب شیعه، این چنین پاسخ می‌دهد:218
اولاً سخن قفاری ادعایی است که دلیل صحیحی بر آن وجود ندارد. چرا که توسلی که نزد شیعیان هست، و نیز همه‌ی مسلمانان این توسل را جایز می‌دانند، توسل به اسماء و صفات خدا و توسل به ذات انبیاء و صلحا و اعمال صالحه است و سایر انواع توسلات جایز. توسلات شیعیان، از این قسم توسلات جایز، خارج نیست و حال شیعیان مثل باقی مسلمانان است.
ثانیاً روایت ذکر شده توسط قفاری، از امام باقر ادعای او را تحقق نمی‌بخشد چرا که معنای روایت در دو امر بیش‌تر منحصر نیست. و هیچ کدام از این امور برای ادعای قفاری، ثمربخش نیست.
الف: مراد از دعا در این روایت، روی آوردن به سوی خداست از راه و روشی که اهل بیت داشته‌اند و به ما یاد داده‌اند. نه روی آوردن به سوی خدا از راه و روش‌های دیگر. چرا که راه و روش اهل بیت منجر به پیروزی و رستگاری و نجات است وسایر راه‌ها منتهی به خسران و هلاکت‌اند. پس روایت در صدد بیان این است که راه صحیح تقرب به خدا و نجات از عذاب الهی، همان راه و روش ائمه استکه آن‌ها راه سنت مبارک نبوی را پیموده‌اند و این امر یعنی پیروی از امامان و دنباله‌روی ایشان، یکی از اصول اساسی مذهب شیعه است. علاوه بر اینکه می‌توان گفت علامه مجلسی، این روایت را در کتاب شریف بحارالأنوار تحت عنوان باب «أن الناس لا یهتدون إلا بهم و أنهم الوسائل بین الخلق و بین الله، و أنه لا یدخل الجنة إلا من عرفهم» آورده است که مدعای قفاری با این معنای از دعا، ثابت نیست.
ب: مراد از دعا در این روایت توسل به جایگاه رفیع ائمه اهل بیت نزد خداست. مثل اینکه قائلی بگوید «اللهم إنی أسئلک بحق محمد و آل محمد» گه در این خصوص روایات متعددی وارد شده از جمله روایت سماعه است: «ای سماعه هرگاه حاجتی برای تو نزد خدا بود، بگو: خدایا از تو درخواست می‌کنم به حق محمد و علی، همانا که آن‌ها نزد تو منزلت و قدر ویژه‌ای دارند، پس به حق آن شأن و منزلت والایشان بر محمد و آل محمد درود فرست و حاجت مرا برآور.»219
این جمله و این دعا، کجا و عنوان «لایقبل الدعا إلا بأسماء الأئمه» کجا؟ در کجای این روایت، موقعی برای اسمای اهل بیت آمده؟! و چگونه می‌توان دلالت کرد این روایت را و امثال این روایات را بر انحصار قبول دعا به واسطه‌ی اسماء اهل بیت؟
ثالثاً اگر از راه جدل بپذیریم که روایت امام باقر فقط دلالت دارد به اسامی ائمه نه ذات امامان؛ بدیهی است که توسل به این نام‌ها، در حقیقت توسل به خود ذات امامان است، چرا که انسان متوسل، قصدش از آوردن اسم ائمه، آن ذوات مقدسی هستند که فانی در طاعت خدا و حب الهی شده‌اند و معقول نیست معنایی برای توسل به واسطه‌ی اسم خالی از هیچ محتوایی و بدون کشف کردن از مسمایی. و امام احمد بن حنبل که بر سند روایتی تعلیق زده که در آن روایت نام‌های اهل بیت از امام رضا تا پیامبر اکرم هست، اشارهدارد به عظمت و مکانت و قداست پیغمبر و ائمه اهل بیت و مقصود او، نام بردن اسماء اهل بیت تنها بدون قصد مسمی نبوده است. شکی نیست که این اسماء که کاشف از آن ذوات طاهره دارند، محبوب‌ترین نام‌ها نزد خداست و توسل به این اسامی، همان توسل به ذوات طاهره آنان است که جایز و مشروع می‌باشد.
رابعاً روایتی را که القفاری از امام باقر نقل کرده، از لحاظ سندی معتبر نیست و در ضعف این روایت همین بس که محمد بن مشمعل در سند روایت هست که او مجهول است.
سؤال پنجم
قفاری گفته: «شیعیان معتقدند که دعای انبیاء، مستجاب می‌شود به واسطه توسل به ائمه «أن دعاء الأنبیاء استجیب بالتوسل و الاتشفاع بهم صلوات الله علیهم اجمعین» و او مدعی شده که این اعتقاد، منتهی می‌شود به اله بودن ائمه برای شیعیان و اینکه شیعیان امامان را پناه درماندگان و یاور نیازمندان می‌دانند. و گفته است که چه فرقیاست بین این اعتقاد و اعتقاد مشرکین در بت‌پرستیشان؟ و نصوصی را هم به نوشتارهایش اضافه کرده که در برگیرنده‌ی نجات انبیای الهی است به واسطه‌ی توسل به حق اهل‌البیت.
پاسخ
قفاری برای انحراف ذهنی خواننده‌ی کتاب و تهمت بیش‌تر به شیعه، چند مطلب را به هم آمیخته است که می‌توان به دو قسم آن‌ها را تقسیم کرد.
الف: دعای پیامبران الهی به واسطه‌ی توسل به ائمه مستجاب می‌شود.
ب: معبود بودن ائمه برای شیعیان.
اما جواب از قسمت الف: قفاری، ذکر کرده است از تفسیر العیاشی و تفسیر الامام العسکری و الاحتجاج طبرسی و همین‌ها معلوم می‌کند که او به منابع و مصادر شیعه جاهل است. چرا که این کتب سه‌گانه نه در احکام و نه در عقاید. نزد شیعه، حجیت ندارند. برای اینکه روایات این دو کتاب مرسله هستند و قفاری خوب می‌داند که این نوع از احادیث، حجت نیستند و در مقام استدلال قابل قبول نمی‌باشند. و اما تفسیر

پایان نامه
Previous Entries مقاله رایگان درمورد انسان کامل، ادای شهادت، کمال مطلق Next Entries مقاله رایگان درمورد مشیت الهی