مقاله رایگان درمورد رسول خدا (ص)، حقوق انسان، دانش پژوه

دانلود پایان نامه ارشد

از آن دفاع كنند. ارتباط يهود و قريش را قطع مي كند و بر پايداري بر پيمان تأكيد مي نمايد از همه مهمتر نظارت خداوند را گواه اين پيمان قرار مي دهد. عنصر امنيت در تمامي مواد قانون اساسي مدينه سايه افكنده و تأمين آن پشتوانه بزرگي براي موفقيت دولت نوپاي اسلامي بود.
قانوني اساسي مدينه كه مورد پذيرش تماي گروه هاي موجود قرار گرفت تأثير عميقي در پيشرفت دولت نوپاي اسلامي داشت. مسلماناني كه تاكنون پيامبر (ص) را به عنوان رهبر ديني پذيرفته بودند اكنون با جامعه اي روبرو هستند كه پيامبر به عنوان رهبر سياسي نيز در رأس آن قرار دارد.183
در اينجا به ذكر برخي از مفاد اين پيمان اشاره مي كنيم.
مواد صلح مسلمانان با يهوديان:
1ـ يهودياني كه تحت اين پيمان هستند، بايد مورد ياري و حمايت قرار گيرند و ستمي بر آنان نشود و دشمنانشان ياري نشوند. هرگاه مسلمانان، يهود را به مصالحه دعوت كردند، بايد بپذيرند و همچنين هرگاه يهود، مسلمانان را به مصالحه دعوت كردند.
2ـ در هنگام جنگ، يهوديان نيز بايد در هزينه با مسلمانان شركت كنند. مسلمانان هزينه خود و يهود هزينه خودش را پرداخت نمايد.
3ـ مسلمانان و يهوديان هم پيمان، يك امت اند. مسلمانان دين خود را دارند و يهوديان دين خود را، مگر كسي كه ستم و گناه مرتكب شود.
4ـ بر مسلمانان و يهوديان لازم است كه بر ضد دشمنان منطقه هماهنگي و همراهي نمايند.
5ـ هيچ انساني به خاطر گناه هم پيمانش مؤاخذه نمي شود.
6ـ لازم است مظلومان را در ميان خود ياري نمايند.
7ـ هيچ كافري پناه داده نمي شود، مگر با رعايت مصالح مسلمانان و يهوديان.
8ـ همسايه همانند خويشتن است و نبايد مورد تعدّي قرار گيرد.
9ـ بر مسلمانان و يهوديان لازم است كه در ميان خود، بر مهاجماني كه به مدينه هجوم آورند، همياري نمايند.
10ـ ميان مسلمانان و يهوديان پند، اندرز و خيرخواهي حاكم است.
حقوق ساكنان منطقه
11ـ اين پيمان نمي تواند به عنوان سپري براي ستمگر يا گناهكار محسوب شود.
12ـ يثرب بر حسب اين پيمان بر تمامي اهل منطقه، حرم است، چنانكه مكه بر حسب فرمان الهي حرم شد.
13ـ قريش و هوا دارانش نبايد پناه داده شوند.
14ـ مشركان مدينه حق ندارند قريش را، مالي يا جاني پناه دهند.184
6-4-2- تعيين مرز مدينه
عرب‌ها تاکنون با قلمروي جغرافيايي بر اساس محدوده نفوذ قبيله برخورد داشتند اما تعيين سرزميني واحد براي قبيله‌هاي مختلف و بعضاً ناسازگار و موظّف ساختن افراد جامعه و گروه‌ها به حفاظت و حمايت از آن توسط همه‌ي آنان تازگي داشت. در حجاز چنين کاري پيشنيه‌ايي نداشت و هر قبيله با توجّه به مصالح خود (وابستگي خوني وشرافت‌هاي قومي) در اين زمينه تصميم مي‌گرفتند. بر اساس گزارشي که در اين‌باره وارد شده است، پيامبر(ص) محدوده آن را بين کوه عيسر و ثور معين کرده و آن را حرم دانستند.185
7-4-2- سازماندهي نظام اداري
پايه گذاري دولت اسلامي در مدينه و تدبير امور جامعه اسلامي نياز به يك نظام اداري را پيش از پيش ضروري مي‌نمود. به همين منظور پيامبر اسلام (ص) به عنوان عالي ترين مقام سياسي و ديني به تنظيم امور و مشخص نمودن وظايف افراد پرداختند، مسئول كتابت پيمان نامه‌ها، مسئول نوشتن ميزان ماليات‌ها، كاتبان وحي، و مسئول ثبت معاملات و ديون همگي مشخص شدند، پيامبر (ص) به عنوان مظهر قواي سه گانه قانون گذاري قضايي و اجرايي، خود با قدرت قانون گذاري مي‌كرد، دادرسي مي‌نمود و گهگاه به اجراي حكم مي‌پرداخت.
در اينجا لازم است به مباني سازماندهي اداري پيامبر (ص) اشاره‌اي داشته باشيم.
1-7-4-2- كار
پيامبر عالي قدر اسلام، آن مدير پيشگام جامعه بشري، سازماندهي اداري دولت اسلامي را بر اصول قرآني استوار نمود، تا اختيارات و مسئوليتهاي افراد به هنگام فعاليتهاي اداري و اجتماعي مشخص گردد.
ايشان كار را معيار تشخيص جايگاه اجتماعي و تعيين رتبه مسلمانان در دنيا و آخرت قرارداد. آن مدير بي نظير نه تنها مسلمانان را به كار و عمل تشويق مي‌كرد، بلكه آن را مركز و محور تكامل به حساب مي‌آورد، زيرا عشق به كار، روح ابداع و نوآوري و تلاش را در انسان زنده نگه مي‌دارد، و كار بدون ميل و رغبت، نه تنها عامل پيشرفت نيست بلكه موجب ركود و توقف مي‌گردد. او با اين سياست حكيمانه، توانست ملت گمنام عرب را به عنوان مدير فتوحات گسترده و ناشر ارزشهاي انساني و آزاد كننده بشريت از فساد و ستم، به جهانيان بشناساند.186
2-7-4-2- علم و قدرت و شايستگي
پيامبر اكرم (ص) مسلمانان را به دانش پژوهي و انديشيدن، و كسب مهارت و تخصص فراخواند تا بر قدر و منزلت آنان بيفزايد دانش تخصصي راه زندگي را روشن مي‌كند و زمينه پيدايش نظريه‌هاي جديدو تجزيه و تحليل آنها را فراهم مي‌سازد. توانايي و قدرت جسمي نيز از ملاكهاي مورد نظر آن حضرت در انتخاب افراد بود، زيرا قدرت و استطاعت،‌ شرط لازم براي قيام به واجبات ديني و اكتساب ارزشهاي گران سنگ اسلامي است.187
3-7-4-2- مساوات
اسلام همه مسلمانان را در حقوق اجتماعي با يكديگر برابر مي‌داند و ميان آنها در اصل خلقت و نژاد، يا رنگ پوست و ديگر اعتبارات تفاوتي نمي‌گذارد، و همان طور كه قبلاً گذشت، رسول اكرم (ص) به محض رسيدن به مدينه بين مهاجران و انصار كه از جنسيتهاي مختلف و نژادهاي متمايزي، بودند، برادري بر قرار ساخت.
قرآن كريم در آخرين آيه سوره كهف،‌ به صراحت اعلام مي‌دارد كه پيامبر اكرم (ص) انساني مانند ديگر انسانهاست.
“اي پيامبر، به امت بگو من بشري مانند شما هستم”188
اسلام با برقراري مساوات به زدودن بينش طبقاتي پرداخت. و همچنين بين زن و مرد در اينكه مي‌توانند هر دو به كمالات معنوي برسند و در يك كلام در حقوق انساني مساوات قرارداد. در همين رابطه قرآن كريم مي‌فرمايد:
“هر مرد يا زني كه با ايمان به خدا كار شايسته‌اي انجام دهد، زندگي او را پاك و قرين سعادت مي‌سازيم و اجري نيكوتر از آنچه كرده است به او عطا مي‌كنيم”189
پيامبر اسلام (ص) در اجراي كامل اصل مساوات، ضمن آنكه بر ملاكها و ارزشهاي بي مبناي جاهليت اعتنايي نداشت به خاطر پويايي و نشاط جامعه اسلامي، كار و فعاليت مؤمنان و رقابتشان در اعمال خير را ارج مي‌نهاد تا مراتب و درجات اجتماعي و ديني آنها كه ناشي از تفاوت ايمان و دانش و سعي و عمل آنان بود، آشكار گردد و البته چنين سياستي در يك مديريت منظم و با برنامه، سبب پيشرفت و ترقي جامعه خواهد بود.190
4-7-4-2- انتخاب واليان و فرماندهان و كارگزاران
اين گزينشها نشانگر توجه ويژه رسول اكرم(ص) به پويايي و استمرار دعوت اسلامي و عنايت به آينده آن بود. ايشان با انتخاب شايسته خويش در گزينش افراد براي مناصب مختلف در روند تكاملي نهضت خويش تلاش مي‌نمودند. ما در فصل سوّم، ذيل عناصر و نهادهاي نظام سياسي در سيره نبوي (ص)، ضمن بر شمردن نهادهاي نظام سياسي نبوي (ص)، به برخي افراد منصوب پيامبر (ص) در اين نهادها اشاره مي‌كنيم و در اينجا ديگر از ذكر آن خودداري مي‌كنيم.
فقط در اينجا لازم مي‌دانيم به اين نكته اشاره كنيم كه رسول خدا (ص)، از همان ابتداي دعوت خويش، برترين وزير و والي خود را كه علي بن ابيطالب عليه السلام باشد، مرتب مطرح مي‌كرد.
پيامبر اكرم (ص) هيچ كسي را بر علي عليه السلام امارت و سرداري نداد، و او را با هر جمعي از مسلمانان به مأموريتي اعزام مي‌داشت امير و فرمانده آن جمع قرار مي‌داد، ايشان به خاطر حفظ اسلام، با دورانديشي در بسياري از مناسبتها به فضايل حضرت علي عليه السلام اشاره مي‌كرد تا زمينه را براي امامت و رهبري وي مساعد گرداند و امير مؤمنان علي عليه السلام نيز، با حسن تدبير، همواره حتي در زماني كه به زمامداري انتخاب نشده بود به عنوان محافظ و نگاهبان و ناخدا و سكاندار كشتي اسلام انجام وظيفه مي‌كرد و مي‌فرمود: تا زماني كه كار مسلمانان به درستي پيش رود و تنها بر من ستم شود، راه مسالمت پيش مي‌گيرم.191
8-4-2- گسترش دعوت اسلامي
اگر نگاهي به نامه هاي پيامبر اكرم (ص) به سلاطين، امپراطوريها، امراء، حكام زمان، بيندازيم متوجه مي شويم كه پيامبر اسلام (ص) با هدف گسترش آيين اسلام، با شيوه ديپلماسي خاصي، اقدام به نوشتن اين نامه ها كرده است. جامعه ي اسلامي به صورت يك سازمان مستقل و منسجم با جوامع ديگر رابطه داشت. مرزهاي سياسي، جز آنهايي كه دارالاسلام را از دارلحرب جدا مي كرد، در ديدگاه اسلام اعتباري نداشت.
به اعتقاد “آن كي اس لمبتون” مبناي دولت اسلامي، اعتقادي بود نه سياسي، اقليمي و يا قومي، و مهمترين هدف حكومت دفاع از عقيده و حفظ آن بود، نه دفاع از دولت.
چنانكه پروفسور “اچ. زيگمن” مي گويد: در قلب دكترين سياسي اسلام، امت وجامعه ي اسلامي جاي دارد كه تنها رشته هاي ايمان آنها را به هم پيوند مي دهد.192
شمس الدين نيز معتقد است: “رسول خدا (ص) اساس روابط با ملل و دول خارجي را پايه گذاري فرمود؛ با مسيحيان نجران و جز آنان رابطه برقرار نمود؛ به سران مصر، ايران، بيزانس و غسانيان نماينده و سفير روانه كرد؛ با خارجيان ميثاق و قرارداد امضا نمود، با پاره اي از گروهها و قبايل آتش بس برقرار كرد و با برخي ديگر شيوه اي معكوس داشت و مهاجرت به دارالاسلام را بر هر مسلماني كه بيرون از قلمرو بودند، فرض و واجب نمود.”193
روند دعوت پيامبر (ص) از شفاهي به كتبي نشان از نوعي استقرار سياسي و قدرت يابي است. در سال هاي اوليه عصر مدني، تمام تلاش پيامبر (ص) معطوف به تثبيت پايه هاي دولت جديد در مدينه بود و به لحاظ جغرافيايي اين دولت تا بدان حد گسترش نيافته بود كه امپراطوري بيزانس و هم پيمانان عرب آن را به هراس افكند. پيامبر (ص) در واقع با اسلام آوردن ساكنان شبه جزيره، به دنبال مخاطب جديد بود. او خود را صاحب رسالت و حاصل پيام مي دانست و لازم مي ديد اين پيام را دائماً و در همه جا تبليغ كند.194
5-2- راهبرد امنيتي پيامبر (ص)
هر دولتي براي اينكه بتواند به مسائل مهم كشور بپردازد و در جهت حل مشكلات مردم اقدام بكند، نيازمند امنيت مي باشد. امنيت از هر لحاظي چه داخلي باشد، چه خارجي، براي دولت بسيار حائز اهميت است. پيامبر اسلام (ص) نيز براي پيشرفت دولت نوپاي اسلامي خويش، نيازمند امنيت بود، لذا در همين راستا دست به اقداماتي زد كه ما به مهمترين آنها اشاره مي كنيم.
1-5-2- انعقاد پيمان هاي سياسي
هر رئيس دولتي براي اينكه كشورش را از هجوم و آسيب دشمنان در امان نگه دارد، يكي از كارهايي كه ضرورت دارد انجام دهد منعقد كردن پيمان هاي سياسي با آنهاست، تا به اين وسيله بتواند حداقل تا مدتي از طرف آنها، در امنيت باشد تا بتواند به مسائل مردم در كمال امنيت بپردازد. رسول گرامي اسلام (ص) نيز به همين منظور دست به انعقاد پيمان هاي سياسي زد.
در سيره پيامبر اكرم (ص) تعداد زيادي از پيمان هاي صلح و همكاري ديده مي شود كه بررسي كامل آنها به تفصيل مي انجامد195 و در اينجا به چند نمونه اشاره مي كنيم.
الف) پيمان يا منشور مدينه:
راجع به اين پيمان در همين فصل، ذيل عنوان تدوين قانون اساسي مدينه سخن گفته شد و در اينجا از ذكر مجدد آن خود داري مي‌كنيم.
ب: پيمان حديبيه:
همانگونه كه در همين فصل، تحت عنوان بيعت رضوان اشاره كرديم، پيامبر اكرم (ص) براي انجام مسافرتي صلح جويانه و مسالمت آميز، با كارواني راهي مكه براي انجام حج عمره شد كه در منطقه حديبيه، كفار قريش مانع ورود آن حضرت (ص) به مكه شدند. پيامبر (ص) تمام تلاش خود را كرد كه بتواند وارد مكه شده و حج را به جا آورد، اما قريش نپذيرفتند. در نهايت براي اينكه جنگي رخ ندهد و همچنين به خاطر اهداف ديگري رسول خدا (ص)، دست به انعقاد پيماني به نام صلح حديبيه شد.196
مفاد صلح حديبيه به صورت خلاصه از اين قرار است.
1ـ محمدبن عبدالله (ص) و قريش متعهد مي شوند كه مدت ده سال جنگ را بر ضد يكديگر ترك كنند، هر يك از دو طرف بر ديگري نتازد و اسيري از يكديگر در بند ندارد.
2ـ هر كس بخواهد با محمد (ص) يا با قريش پيمان بندد آزاد است.
3ـ هرگاه مردي از قريش، بدون اذن بزرگ تر خود از مكه فرار كند و به ياران

پایان نامه
Previous Entries مقاله رایگان درمورد رسول خدا (ص)، جهان اسلام، وحدت جهان اسلام، حل اختلاف Next Entries مقاله رایگان درمورد رسول خدا (ص)، تدبر در قرآن