مقاله رایگان درمورد رسول خدا (ص)، تدبر در قرآن

دانلود پایان نامه ارشد

محمد (ص) بپيوندد، محمد (ص) بايد او را به قريش باز گرداند. ولي اگر از اصحاب محمد كسي به قريش پيوست، لازم نيست او را باز گردانند.
4ـ از اين پس، اسلام بايد در مكه علني باشد و نبايد كسي را به اجبار بر عقيده ايي وا داشت يا او را به سبب عقيده اش آزار داد يا سرزنش كرد.
5ـ امسال محمد (ص) با يارانش، از همين جا به مدينه باز خواهند گشت، با اين قرار كه در سال بعد بدون سلاح وارد مكه شوند و مدت سه روز براي مراسم حج توقف كنند، مشروط بر اينكه، سلاحي جز اسلحه مسافر با خود نداشته باشند و همان سلاح محدود نيز بايد در غلاف باشد. علي بن ابيطالب عليه السلام اين نامه را نوشته و مهاجرين و انصار شاهد آن هستند.197
امتيازي كه از اين پيمان نصيب رسول خدا (ص) شد، امنيت ده ساله بود كه ايشان با استفاده از آن، فرصتي براي بسط دعوت خويش در ساير نقاط جزيرة العرب و حتي خارج از آن يافت. و ديگر اجازه ورود به مكه براي انجام عمره در سال بعد بود. اما مهمتر از اين دو امتياز، اين بود كه با اين پيمان قريش موجوديت سياسي دولت مدينه را پذيرفت.
رسول خدا (ص) با دور انديشي ويژه خود، اين حركت را آغاز فتح مكه مي دانست. و خداوند نيز در قرآن اين صلح را فتح و پيروزي آشكار شناساند.198
ج: پيمان با يهوديان مدينه
يهوديان بني قريظه، بني نضير و بني قينقاع به حضور رسول خدا (ص) رسيدند و خواستار صلح شدند. پيامبر (ص) پذيرفت و عهدنامه اي براي آنان نوشت و شرايطي براي ايشان و خود قرار داد. از جمله:
احدي را بر ضد پيامبر (ص) ياري ندهند؛ با دست و زبان و با اسب و اسلحه و در خفا و آشكار و در شب و روز، متعرّض احدي از اصحاب حضرت نشوند. اگر آنان به اين شرايط وفادار ماندند، رسول خدا (ص) خون آن ها را نخواهد ريخت، زنان و فرزندانشان را اسير نخواهد كرد و اموالشان را نخواهد گرفت.199
اين پيمان نيز در راستاي برقراري امنيت در مدينه بود.
د: پيمان با مسيحيان ايلا و مسيحيان سرزمين سينا.
اين دو پيمان نيز در راستاي تحقق امنيت بيشتر، بين اين دو گروه منعقد شد.
پيامبر (ص) در متن پيمان با رئيس مسيحيان ايلا، چنين مرقوم فرمودند:
“اين تضميني است از طرف خدا و محمد پيامبر خدا به يوحنا من رعبه و مردم ايلا. به موجب اين پيمان، كشتي ها و وسايل نقليه، در خشكي و دريا، تحت حمايت وامان خدا و محمد پيامبر خدا هستند، و تمام كساني كه همراهشان هستند، چه از شام و چه از يمن، در امان هستند. افرادي كه موجب بروز حادثه گردند، اموالشان هرگز مايه نجات آنها نخواهد بود و هرگاه در اسارت قرار بگيرند، به تملك در مي آيند. بر مردم ايلا حرام است كه مانع آب شوند يا سدّ طريق نمايند.”200 به دليل اختصار از آوردن متن پيمان با مسيحيان سرزمين سينا خودداري مي كنيم.201
2-5-2- تشكيل نيروي نظامي
حفظ امنيت مرزها و مقابله با دشمنان خارجي يكي از كاركردهاي مهم هر دولتي است؛ نيروهاي مسلح و ارتش توانمند كشور علاوه بر جلوگيري از تهديدات و تعرضات خارجي، ابزار كارآمد حكومت و نشانه اقتدار نظام و پشتوانه مستحكم براي اعمال سياست هاي داخلي و خارجي هستند، پيامبر اسلام (ص) با آگاهي از خطرها و تهديدهاي قريش از يك سو و همچنين خطر يهوديان و منافقان از طرف ديگر، ضرورت تشكيل و سازماندهي ارتش مقتدر اسلامي را احساس كرد. و با درك اين ضرورت در بدو ورود به مدينه، تشكيل و سازماندهي نيروهاي رزمي و تقويت بنيه نظامي خود را در رأس امور قرار داد.202
پيامبر گرامي اسلام (ص) براي سپاهش فرماندهاني شجاع و برجسته انتخاب و پرورش مي داد. فرماندهاني كه صفات مورد نظر اسلام را دارا، و شايسته حمل امانت قرآني بوده و خدا را در همه احوال درنظر داشته باشند.203
مهمترين عمل پيامبر (ص) در اجراي سياست نظامي عمومي، تأسيس يك پايگاه استراتژيك نظامي در مدينه بود كه اقدامات راهبردي و حياتي زير از آثار آن به شمار مي آيند:
الف ـ تأسيس دولت اسلامي در آن شهر به رياست عاليه شخص پيامبر (ص) و تحكيم پايه هاي اقتصادي، اجتماعي، سياسي و نظامي آن.
ب ـ تبديل آن شهر به مركز بسيج و اعزام سپاهيان اسلام، به منظور دعوت مردم به دين خدا و دفاع از كيان اسلام.
ج ـ فرماندهي جنگهاي گوناگون و اعزام سريه هايي از آن شهر به مناطق مختلف، توسط پيامبر اكرم (ص) در مدت هفت سال كه مورخان مجموع آنها را حدود هشتاد مورد دانسته اند.
و بدين گونه شهر مقدس مدينه به كانوني نيرومند و استوار مبدل گرديد كه هدفهاي حياتي و راستين پيامبر (ص) را تحقق مي بخشيد، و مردمان ساير شهرها و مناطق بر آن حضرت وارد مي شدند و مراتب اطاعت خود از اوامر پيامبر (ص) و پذيرش آيين آسماني اسلام را عرضه مي‌داشتند.204
3-5-2- برقراري عدل و قسط
امنيت همه جانبه در گرو استقرار عدالت همه جانبه است. بقاي جامعه به عدالت است. روش و منش اسلام نيز به عدالت است. عدالت نگهدارنده ملت است. در جامعه بشري، عدالت بايد بر مبناي محكمي استوار باشد تا بتواند از يك نقطه شروع شده، حركت خود را ادامه دهد و از آفات و تهديدات مصون بماند. نكته مهم ديگر اينكه از ديدگاه پيامبر اكرم (ص) نابرابري، جدايي و اختلاف دل ها را پديد مي آورد، يكي از جهات اهميت اين سخن، آن است كه مردم هر جامعه اي، با توجه به باورها و نگرش هاي خود نسبت به جامعه اي كه در آن زندگي مي كنند، رفتارهاي خود را شكل و جهت ميدهند، و ميزان رضايت آن ها از زندگي و جامعه، به ميزان نشاط و سرمايه گذاري اجتماعي آن ها بستگي دارد كه در نوع نگرش و باور آن ها ريشه دارد. در يك جامعه نابرابر، معمولاً تعداد يا گروهي از افراد و طبقات، نسبت به تعداد يا گروهي ديگر از افراد و طبقات حقد ‌و كينه دارند و حقوق خود را توسط آن ها پايمال شده مي بينند، و چون امكان رويارويي يا گرفتن حقشان به صورت مستقيم امكان پذير نيست، واكنش هاي غير مستقيمي را در مجال هاي مختلف از خود نشان مي دهند و دست به مقاومت هاي پنهان مي زنند كه تمام آن ها به ضرر كليت جامعه است و ريشه در نگرش منفي افراد يا جدايي دل هاي آنان دارد كه نابرابري موجب آن شده است.205
پيامبر اعظم (ص) با هدف تكميل و تقسيم مكارم اخلاقي، اجراي عدالت را سرلوحه رسالت خويش قرار داد و مساوات و برابري و اخوت را محقق ساخت؛ اما فقط به جنبه اخلاقي و نصيحت و دعوت ايماني بسنده نكرد، بلكه موجبات كينه ها و حسدها و انتقام جويي ها، يعني تبعيضات حقوقي را نيز از بين برد و يكپارچگي اجتماعي را در جامعه اي متوازن به وجود آورد. وي پس از دعوت به توحيد و نفي شرك، مساوات و برابري را در حجة الوداع پيشنهاد كرد.206
4-5-2- رفتار پيامبر (ص) در مقابل منافقان
نفاق از پيچده ترين مسأله هاي جوامع بشري است و مشكل ترين مبارزه ها، مبارزه با نفاق است، قرآن كريم در آيات متعددي به پديده نفاق اشاره مي كند و منافقان را فسادگر،207 و آنها را بزرگ ترين دشمن حق و حقيقت208 مي شمارد.
به پيامبر اكرم (ص) هشدار مي دهد كه به آنان اطمينان نكند،209 منافقان را بدتر از كفار مي داند و جايگاه آنان را پست ترين مرتبه آتش دوزخ بيان مي دارد.210
نفاق از همان سالهاي اول بعثت نبي مكرم اسلام (ص) در مكه، در بعضي از اصحاب آن حضرت رخنه كرده بود.
حضرت علامه طباطبايي در همين مورد مي نويسد:
“شايد كساني معتقد باشند كه حركت نفاق از بدو وارد شدن اسلام به مدينه شروع و تا نزديكي وفات رسول خدا (ص) ادامه داشت…. وليكن و با تدبّر و موشكافي حوادثي كه در زمان رسول خدا (ص) رخ داد و فتنه هاي بعد از رحلت آن جناب و در نظر گرفتن طبيعت اجتماع فعال آن روز، عليه اين نظريه حكم مي كند. براي اينكه، هيچ دليل قانع كننده اي در دست نيست كه دلالت كند بر اين كه نفاق منافقين در ميان پيروان رسول خدا (ص) و حتي آن هايي كه قبل از هجرت ايمان آورده بودند، رخنه نكرده باشد، دليلي كه ممكن است، در اين باره اقامه شود، مسلمانان قبل از هجرت به همين منظور مسلمان شده باشند؟ يعني به ظاهر اظهار اسلام كرده باشند تا روزي به آرزوي خود كه همان رياست و استعلاء است، برسند…..”211
بنابراين پيامبر (ص) بايد در مقابل اين حركت خزنده، جبهه بگيرد و با به كار گرفتن راههايي، سعي در خنثي كردن نقشه منافقان برآيد. در اينجا به مهمترين اقدامات رسول گرامي اسلام (ص) در مقابل اين پديده بر اساس قرآن كريم، مي پردازيم.
1-4-5-2- موعظه
“أُولَئِكَ الَّذِينَ يَعْلَمُ اللّهُ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَعِظْهُمْ وَقُل لَّهُمْ فِي أَنفُسِهِمْ قَوْلاً بَلِيغًا”212
ترجمه: اينان همان كسانند كه خدا مي داند چه در دل دارند. پس، از آنان روي برتاب، ولي پندشان ده، و با آنها سخني رسا كه در دلشان مؤثر افتد، بگوي.
در آيه فوق استفاده مي شود كه رسول اكرم (ص) منافقان را مي شناخت، لكن مأمور بود كه متعرض آنها نشود و نفاق آنها را ظاهر نكند و به موعظه و نصيحت آنها بپردازد.213
2-4-5-2- دعوت به تدبر در قرآن كريم
” أَفَلاَ يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِندِ غَيْرِ اللّهِ لَوَجَدُواْ فِيهِ اخْتِلاَفًا كَثِيرًا “214
ترجمه: آيا در قرآن تدبر نمي كنند؟ اگر از جانب غير خدا بود قطعاً در آن اختلاف فراوان مي يافتند.
از آنجا كه مخاطبان اين آيه كساني همچون منافقان هستند كه به حقانيت الهي اين كتاب به ديده ترديد مي نگرند يا منكر آن مي باشند، درمي يابيم كه تدبر در قرآن داروي شفا بخش نفاق است.215
3-4-5-2- انذار و تهديد
يكي ديگر از مهم ترين اصول و الگوهاي رفتاري پيامبر اكرم (ص) در رويارويي با پديده نفاق انذار و تهديد است.
” بَشِّرِ الْمُنَافِقِينَ بِأَنَّ لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا “216
ترجمه: به منافقان خبرده كه عذابي دردناك در پيش خواهند داشت.
منظور از هشدار آن جهاني پيامبر (ص) به منافقان اين است كه او به بازتاب رفتار منافقانه منافقان در زندگي پس از مرگ آنها اشاره مي كند و به آنها هشدار مي دهد كه عذابي دردناك در انتظار آنهاست؛ اگر بر كفر و نفاق خود بميرند.217
اين سه اقدام رسول خدا (ص) در مقابل پديده نفاق، اقدامي در قالب موعظه و هدايت بود. اما رسول خدا (ص) در مقام بازدارندگي از پديده نفاق و عمل منافقان چه اقداماتي داشت؟ باز به سراغ آيات قرآن مي رويم.
4-4-5-2- مدارا
در آيه 48 سوره احزاب، خداوند كريم، به پيامبر (ص) دستور به مدارا كردن با منافقان را مي‌دهد.
“و كافران و منافقان را فرمان مبر، و از آزارشان بگذر و بر خدا اعتماد كن و كار سازي چون خدا كفايت مي‌كند”218
علامه طباطبايي در همين مورد مي نويسد:
“آنچه به تو اذيت و آزار مي رسانند رها كردن و ناديده بگير و به دفع آنها مشغول مباش. به عبارتي در دفع شرّ آنها مستقل مباش، به خدا توكل كن كه دفع شر آنها را خواهد كرد.”219
5-4-5-2- افشاگري
در قرآن كريم خداوند به منافقان هشدار مي دهد، كه اگر دست از اعمال نفاق گونه و زشت خود برندارند، آنها را افشا خواهد كرد.
” يَحْذَرُ الْمُنَافِقُونَ أَن تُنَزَّلَ عَلَيْهِمْ سُورَةٌ تُنَبِّئُهُمْ بِمَا فِي قُلُوبِهِم قُلِ اسْتَهْزِؤُواْ إِنَّ اللّهَ مُخْرِجٌ مَّا تَحْذَرُونَ “220
ترجمه: منافقان بيم دارند از اينكه مبادا سوره اي درباره آنها نازل شود كه ايشان را از آنچه در دل هايشان هست؛ خبر دهد.
بگو: ريشخند كنيد، بي ترديد خدا آنچه را كه از آن مي ترسيد برملا خواهد كرد.
6-4-5-2- حذر (هوشياري و احتياط)
قرآن كريم بيش از هر كتاب ديگري بر احتياط و حذر از منافقان تكيه كرده است.
“…. فَاحْذَرْهُمْ قَاتَلَهُمُ اللَّهُ….”221
ترجمه: از آنان بپرهيز خدا بكشدشان.
حذر به معناي هوشياري و آمادگي در برابر خطر احتمالي است، لذا “فاحذرهم” صريحاً پيامبر اكرم (ص) را به هوشياري نسبت به اعمال و رفتار منافقان امر مي كند.222
7-4-5-2- اعراض
در آياتي از قرآن كريم خطاب به رسول خدا (ص) دستور اعراض از منافقان داده شده است.
“اينان همان كساني اند كه خدا مي داند چه در دل دارند، پس از آنها روي برتاب ولي پندشان ده، و با آنها سخني رسا كه در دلشان موثر افتد، بگوي.”223
در

پایان نامه
Previous Entries مقاله رایگان درمورد رسول خدا (ص)، حقوق انسان، دانش پژوه Next Entries مقاله رایگان درمورد رسول خدا (ص)، فرهنگ اصطلاحات