مقاله رایگان درمورد خودکارآمدی، باورهای خودکارآمدی، خودپنداره، کانون کنترل سلامت

دانلود پایان نامه ارشد

درهم آمیختگی تعاریف لازم است به وجود متفاوت خودکارآمدی با دیگر باورهای خود اشاره شود. بعضی از پژوهشگران باورهای خودکارآمدی را با خودپنداره یکسان و مشابه میپندارند و بعضی دیگر انتظارات پیامد و انتظارات عملکرد را با باورهای خودکارآمدی مترادف میدانند. باورهای خودکارآمدی،قضاوتی است که فرد در مورد تواناییهای خود در انجام تکالیف خاص دارد. در حالیکه خودپنداره توصیفی است از ادراک فرد از خود که با قضاوتهای ارزشی و توصیفی همراه است. (بندورا،2001؛به نقل از کشکولینژاد،1384).
زمانی که فرد به باورهای خودکارآمدی یا خودکارآمدی یا خودپنداره رجوع میکند،سؤالاتی کاملاً متفاوت از خود میپرسند. به عنوان مثال سؤالی که خودکارآمدی فرد را آشکار میکند با توانستن همراه است. مانند این سؤال که آیا میتوانم خوب بنویسم؟در حالیکه سؤال آشکار کننده خودپنداره چگونگی احساس123 و بودن124 را منعکس میسازد. مانند این سؤال که به عنوان یک نویسنده به چه فکر میکنم؟باورهای خودکارآمدی نه تنها در بین حوزهها (ریاضی،روابط اجتماعی،فعالیتهای هنری و……)،بلکه درون همان حوزه نیز با هم متفاوت است،بطور مثال ممکن است خودکارآمدی فرد در موضوعهای مختلف ریاضی (جبر،هندسه،مثلثات و….)متفاوت باشد. علاوه بر این باورهای خودکارآمدی در سطوح مختلف تکلیف و در شرایط مختلف نیز متفاوت است. احساس خودکارآمدی کاملاً به موفقیتهای خاص و تکالیف خاص وابسته است. در واقع اطمینان افراد از تواناییهایشان کاملاً به درجه دشواری تکلیف و موقعیت انجام تکلیف،وابسته است. ممکن است فردی برای نوشتن یک انشاء احساس خودکارآمدی کند،ولی برای نوشتن یک داستان کوتاه،این احساس خودکارآمدی را نداشته باشد. و یا اینکه ممکن است در شرایط عادی برای نوشتن انشا احساس خودکارآمدی داشته باشد اما در شرایط امتحان،احساس خودکارآمدی کمتری را نشان دهد. در مقابل،خودپنداره در سطحی بسیار کلیتر مورد ارزیابی قرار میگیرد. (بندورا،1993؛به نقل از کشکولینژاد،1384). این ویژگی قضاوتهای خودکارآمدی را اصطلاحا “ویژه بافت”،”ویژه تکلیف”،”ویژه موقعیت” نامید. بندورا بین باورهای خودکارآمدی و انتظارات پیامد نیز تفاوت قائل شد. او معتقد است این دو سازه از لحاظ قدرت پیشبینی رفتار و اثرات انگیزش کاملاً متفاوت هستند. البته باورهای خودکارآمدی تا حدودی انتظارات پیامد را تعیین میکند. افرادی که به توان خود در کسب موفقیت اطمینان دارند،پیامدهای موفقیت آمیزی را برای خود پیشبینی میکنند.
به اعتقاد بندورا این باورهای خودکارآمدی هستند که رفتار آتی را پیشبینی میکنند،نه انتظارات پیامد، انتظارات عملکرد، به سطح عملکردی که فرد از خود انتظار دارد اشاره میکند. اگرچه انتظار عملکرد تا حدی شبیه باورهای خودکارآمدی است اما با آن تفاوتهایی نیز دارد. باورهای خودکارآمدی بسیار وابسته به تکلیف و به ویژه موقیعت هستند و به صورت اختصاصی تحلیل و ارزیابی میشوند اما انتظار عملکرد در سطحی کلیتر و عمومیتر مورد ارزیابی قرار میگیرد. بنابراین باورهای خودکارآمدی در مقایسه با دیگر باورهای خود، بهترین پیشبینی کننده رفتار انسانهاست (بندورا،1970؛به نقل از کشکولینژاد،1384).
2-34-6.خودکارآمدی در بیماری آسم
در حال حاضر با توجه به پیشروی مهارتهای تشخیصی،درمانی و دارویی فهم و دانش ما در ارتباط با آسم بهتر شده است. با این حال تداوم آسم در حال افزایش است و میتوان از بسیاری از مرگ و میرهای مرتبط با آسم با تقویت نحوه برخورد،رفتار و برآوردن پرهیزهای غذایی درمانی جلوگیری کرد. (اسکات125 و همکاران 1999). علاقه و آگاهی درباره بیماری آسم زمانی آسانتر میشود که ما به مدیریت آسم به عنوان فرآیند همکاری بیمار و تعهد پرستار و موافقت هردو برای تغییر رفتار مینگریم. تعهد پرستاران میتواند منجر به طراحی برنامهای برای بیماران مبتلا به آسم به منظور افزایش انتظارات خودکارآمدی بوسیله روشهای مداخلاتی مانند تکمیل عملکرد،تجربه جانشینی،متقاعدسازی کلامی و تحریک هیجانی شود(ویکر126،1999). بیماران با احساس خودکارآمدی قوی میتوانند روی چالشهای سخت زندگی که با آن مواجه میشوند چیره شوند و به مدت زمان طولانی این چالشها را تحمل کنند.

فصل سوم: روش شناسی پژوهش

3-1. مقدمه
این فصل به بررسی روش پژوهش میپردازد، طرح پژوهش، جامعه آماری و نمونه معرفی میگردند و در ادامه ابزارها و روش گردآوری دادهها و همچنین نحوه تجزیه و تحلیل آنها بررسی میشود. ملاحظات اخلاقی که در این پژوهش در نظر گرفته شدهاند نیز در انتهای فصل مطرح شدهاند.
3-2. طرح پژوهش و نوع مطالعه
این مطالعه یک پژوهش بنیادی کاربردی است که در قالب طرح همبستگی اجرا میشود و در پی بررسی شدت و جهت رابطه میان متغیرهای تحقیق است. در این طرح ابتدا رابطه بین متغیرهای پیشبین و متغیر ملاک از طریق همبستگی تعیین میشوند. سپس برای تعیین میزان رابطه و نقش هریک از متغیرهای پیشبین در تبیین واریانس متغیر ملاک از تحلیل رگرسیون استفاده میشود.
3-3. جامعه،نمونه آماری و روش نمونه گیری
جامعه این پژوهش کلیه افراد مبتلا به آسم بزرگسال در استان تهران هستند. نمونه گیری این پژوهش بصورت هدفمند صورت گرفت. جامعه هدف همه بیماران بزرگسال مبتلا به آسم است که به بیمارستان مسیح دانشوری مراجعه داشتند و طبق نظر متخصصین آسم و آلرژی تشخیص بیماری آسم گرفتند.
3-3-1. روش نمونه گیری
نمونهگیری این پژوهش بصورت نمونه هدفمند انجام شد.ملاکهای ورود و خروج عبارتند از:
ملاکهای ورود
ابتلا به بیماری آسم طبق تشخیص متخصص آسم و آلرژی
داشتن حداقل سن 18 سال و حداکثر سن 60 سال
ملاکهای خروج
ابتلا به اختلالات شدید روانی
عقب ماندگی ذهنی
صرع
بیسواد بودن
ابتلا به سایر بیماریهای مزمن مثل دیابت، سرطان، بیماریهای قلبی و….
3-3-2. حجم نمونه
حجم نمونه با توجه به فرمول محاسبه حجم نمونه به این ترتیب محاسبه گردید:

99/72 = (〖1/96〗^(2 )×0/05×0. 95)/〖0/05〗^2 = n=(z^2 p(1-p))/d^2

محاسبه حجم نمونه در سطح خطای 05/0 محاسبه گردید
p =05/0
d= 05/0
z= 96/1
با توجه به این فرمول تعداد نمونه برابر با 72 نفر میشود که با در نظر گرفتن میزان افت و ریزش تعداد نمونه و اطمینان بیشتر در نتایج، پژوهش روی 100 نفر اجرا گردید.
3-4. ابزارهای پژوهش
در این پژوهش به منظور جمع آوری اطلاعات از پرسشنامههای زیر استفاده گردید:
3-4-1. پرسشنامه جمعیت شناختی
در این پرسشنامه سوالاتی درباره سن، جنس، وضعیت تاهل، تحصیلات، مدت زمان ابتلا به بیماری آسم، استفاده از دخانیات، و استفاده از اسپری پرسیده میشود، این پرسشنامه محقق ساخته است.
3-4-2. مقیاس استرس ادراک شده کوهن (PSS-14)
پرسشنامه استرس ادراک شده در سال 1983 توسط کوهن و همکاران تهیه شده و دارای 3 نسخه 4,10 و 14 مادهای است که برای سنجش استرس عمومی درک شده در یک ماه گذشته به کار میرود. افکار و احساسات درباره حوادث استرسزا، کنترل، غلبه، کنار آمدن با فشار روانی و استرسهای تجربه شده را مورد سنجش قرار میدهد.
این پرسشنامه در کشورهای مختلف کاربرد فراوانی داشته و به همین خاطر به زبانهای گوناگون ترجمه و در کشورهای زیادی مورد استفاده قرار گرفته و هنجاریابی شده است. در این پژوهش نسخه 14 مادهای آن مورد استفاده قرار گرفته است. آلفای کرونباخ برای این مقیاس در سه مطالعه 84/0 , 85/0 , 86/0 به دست آمده است (کوهن و دیگران 1983). ضریب آلفای کرونباخ در پژوهش حاضر برای این پرسشنامه 87/0 بدست آمده است.
نحوه نمره گذاری پرسشنامه به این شکل است که بر اساس طیف 5 لیکرت به هرگز=0، تقریباً هرگز=1، گاهی اوقات=2، اغلب اوقات=3 و بسیاری از اوقات=4 امتیاز تعلق میگیرد. عبارات 4-5-6-7-9-10و 13 به طور معکوس نمرهگذاری میشوند (هرگز=4 تا بسیاری از اوقات=0). کمترین امتیاز کسب شده صفر و بیشترین نمره 56 است. نمره بالاتر نشان دهنده استرس ادراک شده بیشتر است.
3-4-3. پرسشنامه کانون کنترل سلامت چند وجهی127(MHLC)
مقیاس چند وجهی کانون کنترل سلامت (MHLC): جهت سنجش شاخص کانون کنترل سلامت (والستون،1992).
مقیاسهای تک بعدی در زمینه سنجش نوع کنترل ابتدا توسط والستون و همکاران طراحی شد. این محققان یک مقیاس سه گزینهای با مقیاس 8 گانه لیکرت (IPC scale128) جهت اندازهگیری عمومی کانون کنترل سلامتی ارائه دادند؛سپس به ترکیب مقیاس تک بعدی HLC و IPC پرداختند و مقیاس چند بعدی MHLC را ایجاد کردند. مقیاس MHLC شامل سه مؤلفه با معیار شش گانه لیکرت و مخفف کلمات زیر است:
1. کانون کنترل درونی (I): شامل درجه اعتقاد فرد به این امر که عوامل داخلی و رفتارهایش مسئول بیماری و سلامت او میباشند.
2.کانون کنترل بیرونی افراد قدرتمند (P): شامل درجه اعتقاد فرد به این امر که سلامت او بوسیله افراد دیگر تعیین میشود.
3. کانون کنترل بیرونی شانس (C): شامل درجه اعتقاد فرد به این امر است که سلامت او وابسته به شانس، بخت و اقبال و سرنوشت او میباشد.
این ابزار به پیشگویی رفتار بهداشتی مبتنی بر اعتقادات فردی کمک میکند. پرسشنامهی کانون کنترل سلامت والستون دارای 18 ماده است که هریک به صورت یک جمله بیان شده است. هر ماده دارای شش گزینهی کاملاً موافق، تقربیا موافق، کمی موافق، کمی مخالف، تقریباً مخالف وکاملاً مخالف است. این پرسشنامه برای سنجش منبع کنترل سلامت و باورها و افکار افراد در این زمینه ساخته شده است و در مدت 10-14 دقیقه تکمیل میشود. (والستون،1992). 6 ماده از 18 ماده این پرسشنامه، باورهای افراد را در زمینه کنترل درونی سلامت اندازهگیری میکند و 12 ماده دیگر برای سنجشکنترل بیرونی سلامت هستند در نظر گرفته شدهاند. سوالات مربوط به هر خرده آزمون به ترتیب زیر میباشد:
کانون کنترل درونی: 1،6،8،12،13،17
کانون کنترل بیرونی افراد قدرتمند: 3،5،7،10،14،18
کانون کنترل بیرونی شانس: 2،4،9،11،15،16
برای گزینههای کاملاً موافق تا کاملاً مخالف نمرههای یک تا شش تعلق میگیرد. در نتیجه نمرهی فرد از 6-36 برای هر خرده آزمون متغیر خواهد بود. که با یکدیگر جمع نمیشوند و بطور مستقل برآورد میگردند. اعتبار این آزمون با استفاده از روش آزمون-بازآزمون برای مؤلفه (I)، 60/0، برای مؤلفهی شانس (C)،51/0 و برای مؤلفهی افراد مهم (P)،77/0 به دست آمده است. ضرایب آلفای کرونباخ که نشان دهندهی ثبات درونی است برای مؤلفههای I،P و C به ترتیب عبارت بودند از 70/0 و 75/0 و 69/0. (مشکی و همکاران 1385). در پژوهش حاضر با استفاده از آلفای کرونباخ، ضرایب پایایی برای مؤلفههای I،P و C به ترتیب 72/0، 51/0 و 78/0 میباشد.
3-4-4. پرسشنامه خودکارآمدی آسم(ASES)
پرسشنامه خودکارآمدی آسم (ASES)129 در سال 1987 توسط دیوید توبین130 به منظور ارزیابی مهارتهای خود مدیریتی علائم بیماری آسم طراحی شد. این پرسشنامه دارای 5 بعد کنترل آسم(5 گویه)، برخورد با حمله حاد آسم (6گویه)، مصرف منظم داروها (1گویه)، محرکها و محیط (4گویه) و رابطه با پزشک (4گویه) میباشد. پاسخها به ترتیب در 5 مقیاس اصلا (نمره 1)، کم (نمره 2)، نسبتا (نمره 3)، زیاد (نمره 4) و کاملاً (نمره 5) امتیاز بندی شد که نمره 5 (کاملاً)نشانگر خودکارآمدی بالا و نمره 1 (اصلا) نشانگر خودکارآمدی کم در نظر گرفته شد.
خانم منیژه اسماعیلی در سال 1390 برای بررسی روایی محتوی و صوری این پرسشنامه را در اختیار ده نفر از اعضای هیئت علمی تبریز و پزشکان متخصص ریه قرار دادند و نظرات اصلاحی آنان را اعمال نمودند. همچنین برای بررسی پایایی پرسشنامه را برای تکمیل در اختیار 20 نفر از بیماران مبتلا به آسم قرار دادند. آلفای کرونباخ این پرسشنامه 87/0 گزارش شده است. در پژوهش حاضر آلفای کرونباخ 83/0 میباشد.
3-4-5. آزمون کنترل آسم131(ACT)
آزمون کنترل آسم یک ابزار کوتاه و ساده است که توسط خود بیمار تکمیل میگردد و برای سنین 12 سال به بالا وبه منظور شناسایی افرادی با کنترل ضعیف آسم به کار میرود. در این پرسشنامه علائم مختلف آسم برای ارزیابی کنترل علائم آسم بکار میرود و

پایان نامه
Previous Entries مقاله رایگان درمورد کانون کنترل درونی، کانون کنترل بیرونی، نقش برجسته، عوامل شخصی Next Entries پایان نامه ارشد با موضوع تحلیل عامل، تحلیل عاملی، آزمون فرضیه، قابلیت اطمینان