مقاله رایگان درمورد تعلیم و تربیت، آموزش و پرورش، تربیت دینی، تعلیم و تربیت اسلامی

دانلود پایان نامه ارشد

انسان از ناحيه هم نوع خود در ابعاد اخلاقي متحمل ميشود، نتيجه اين است كه انسان، انسان واقعي نشده و تربيت اصیل انساني نديده است. ميتوان گفت كه فقدان تربيت اصيل انساني، امروزه يكي از بزرگترين نگرانيهاي مربيان و انديشمندان عصر حاضر به شمار ميرود. در واقع رشد و توسعه فناوري و رشد سرمايهداري براي انسان با رشد اخلاقي توأم نبوده است. تاكنون موفقيت انسان در زمينه غلبه بر طبيعت، چشمگير بوده ولي در غلبه برنفس سركش موفقيتي كسب نكرده است. در اين ميان تفكرات فلسفي انديشمندان و مربيان برجسته تربيتي در طول تاريخ از روزگار باستان تاكنون، مبناي نظري تحولات عمدهاي در تعليم و تربيت بوده است.
از سوی دیگر آنچه ضرورت انجام پژوهش حاضر را تبیین میکند، جايگاه و نقش نيروي پليس زن در امر مراقبت از اجتماع، بهویژه اینکه نيمی از جمعيت کشور را زنان تشکيل میدهند و در تمامی عرصههای اجتماعی و سياسی و اقتصادی و… حضوری فعال دارند و همچنين يکی از اقشار آسيبپذير در جامعه و در معرض خطر هستند، نياز به پليس زن در جامعه مشهود است.
از طرفی باید یادآور شد عدم رعایت نکات اخلاقی و تربیتی باعث کاهش اعتماد مردم به پلیس خواهد شد. وقتي جامعه به پليس اعتماد نكند، همكاري خود را، كه براي انجام مؤثر و صحيح وظايف پليس ضروري است قطع خواهد كرد. و مهمترین جایی که بایستههای پلیس را آموزش میدهد دانشگاه علوم انتظامی است، و تنها جایی که برای تعلیم و تربیت پلیس زن مبادرت میکند مجتمع آموزش عالی زنان پلیس میباشد. بنابراین چنانچه مدرسان این مجتمع به روشها و رویکردهای تعلیم و تربیت اسلامی آشنا باشند و آن را بکار بندند، روانتر و بهتر به اهداف مورد نظر دست خواهند یافت.
هدفها:
الف) اهداف كلي:
بررسي روشهاي تربیت از منظر برخي علماي اسلامي معاصر و بررسي ميزان آگاهي مدرسان مجتمع آموزش عالي زنان پلیس از اين روشها.

ب) اهداف فرعي:
1. شناسایی روشهاي تربیت از منظر امام خميني (ره) و تعیین ميزان آگاهي مدرسان مجتمع آموزش عالي زنان پلیس از آنها.
2. شناسایی روشهاي تربیت از منظر مقام معظم رهبري و تعیین ميزان آگاهی مدرسان مجتمع آموزش عالي زنان پلیس از آنها.
3. شناسایی روشهاي تربیت از منظر شهيد مطهري و تعیین ميزان آگاهي مدرسان مجتمع آموزش عالي زنان پلیس از آنها.
4. تعیین وجوه اشتراك و افتراق روشهای تربیتی از منظر حضرت امام خميني (ره) و مقام معظم رهبري و شهيد مطهري.
سؤال اصلي تحقيق:
1. شيوههاي تعليم و تربيت از منظر برخي علماي اسلامي مشهور معاصر كداماند و مدرسان مجتمع آموزش عالي زنان پلیس چه ميزان با اين روش ها آشنا هستند؟
سؤالهای فرعي:
1. روشهاي تربيتي از منظر امام خميني (ره) كداماند و مدرسان مجتمع آموزش عالي زنان پلیس چه ميزان با آنها آشنا هستند؟ و چه میزان از این روشها استفاده مینمایند؟
2. روشهاي تربيتي از منظر مقام معظم رهبري كداماند و مدرسان مجتمع آموزش عالي زنان پلیس چه ميزان با آنها آشنا هستند؟ و چه میزان از این روشها استفاده مینمایند؟
3. روشهاي تربيتي از منظر شهید مطهري كداماند و مدرسان مجتمع آموزش عالي زنان پلیس چه ميزان با آنها آشنا هستند؟ و چه میزان از این روشها استفاده مینمایند؟
4. وجوه اشتراك و افتراق روشهاي تربيتي از نظر امام خميني (ره) و مقام معظم رهبري و شهید مطهري كداماند؟

مقدمه:
امروزه بر تمام اندیشمندان و صاحبنظران ثابت شده است که تعلیم و تربیت پایه و اساس موفقیت هر ملتی است و اصولاً بدون تعلیم و تربیت صحیح هیچ کوششی در جامعه به ثمر نخواهد نشست. اگر جامعه اسلامی ما میخواهد مراحل ترقی را سریع و بیاشتباه طی کند، باید با تأسی از گفتار و سیرۀ عملی پیامبر اعظم (ص) و ائمه معصومین(ع) که بنیانگذاران تعلیم و تربیت  واقعی می باشند، راه رشد و کمال را طی نمایند.
در این قسمت از پژوهش تحت عنوان مبانی نظری پژوهش سعی شده است از دریای بیکران تعلیم و تربیت  اسلامی، نکاتی را از منظر امام خميني (ره)، مقام معظم رهبري و شهيد مطهري مورد بررسی قرار گیرد، لذا برای این کار با استفاده از منابع علمی مکتوب ابتدا دو واژه «تعلیم» و «تربیت» را تعریف و سپس تفاوت بین آنها را بررسی مینمایم تا مشخص شود که هدف از تعلیم و تربیت چیست و ما چه چیزی را میخواهیم بررسی کنیم؟ در ادامه به شرح دیدگاه امام خميني (ره)، مقام معظم رهبري و شهيد مطهري و روشهایی که این اندیشمندان برای تعلیم و تربیت از آنها استفاده نمودهاند به طور خلاصه بیان میکنیم و در پایان به پیشینه تحقیقاتی و تنظیم مدل مفهومی تحقیق خواهیم پرداخت.
1-2- مفهوم تعلیم و تربیت:
1-1-2- مفهوم تعلیم:
«تعلیم عبارت است از فراهم کردن زمینهها و عوامل برای اینکه متعلم دانشی را واجد شود» (مطهری، 1376: 12).
رسول اکرم در مورد تعلیم میفرماید:
در هیچ صدقه و بخششی، از لحاظ میزان پاداش و بازده معنوی نمیتواند با نشر و تعلیم علم برابری کند (مطهری، 1381: 34).
«هرگونه هدیه و ارمغانی که یک فرد مسلمان به برادر دینی خود اهدا میکند برتر و والاتر از سخن حکمتآمیز نیست. سخنی که خداوند، از رهگذر آن، بر مراتب هدایت آن برادر ایمانی افزوده، و از گمراهی او جلوگیری میکند.» (اسرار، 1376 : 20).
«تعليم» از ريشه «علم» و مصدر باب تفعيل است. اهل لغت «علم» را چنين معنی كرده‏اند: ادراك حقيقت چيزي، دانستن، دانش، اظهار و روشن كردن،  و نقيض جهل (قرائتی، 1362: 311). «تعلیم» در لغت، به معناي ياد دادن، و در اصطلاح، به معناي ايصال و انتقال معلومات به اذهان شاگردان است. راغب اصفهاني «تعليم» را چنين تعريف مي‏كند: «تعليم» ناشي از تكرار است، به گونه‏اي كه از آن اثري در ذهن متعلّم به وجود آيد (راغب اصفهانى: 1416: 580).
با توجه به اين تعاريف، به طور كلي مي‏توان گفت: تعليم به معناي انتقال دانايي به ديگري و فراهم آوردن زمينه رشد و شكوفايي ‏انسان است‏ كه به شيوه‏هاي گوناگون تحقق مي‏يابد، خواه از طريق وحي باشد و يا غير آن.
2-1-2-مفهوم تربیت:
«تربیت عبارتست از فراهم کردن زمینهها و عوامل برای به فعلیت رساندن و شکوفا نمودن استعدادهای انسان در جهت مطلوب» (قرائتی، 1362: 31).
انسان دارای استعدادهای نهفتهای است که تا تربیت صحیح نباشد مورد بهرهبرداری قرار نمیگیرند. پیامبر گرامی اسلام (ص) فرمود: «الناس معادن کمعادن الذهب و الفضه» «مردم معدنهایی هستند همچون معادن طلا و نقره» تربیت صحیح میتواند این معادن گران قیمت را مورد بهرهبرداری قرار دهد و استعدادهای نهفتۀ انسان را شکوفا سازد. (بهمنيار، 1385: 419).
کلمه انسان در تعریف فوق نشان میدهد که موضوع تربیت، انسان است نه حیوان. گرچه حیوان هم قابل تربیت است، ولی علم، تعلیم و تربیت ربطی به آموزش و پرورش درخت یا حیوان ندارد. البته ممکن است کسی  تعلیم و تربیت وسیعی را بنیان نهد که شامل حیوانات هم بشود، اما آنچه امروزه به عنوان تعلیم و تربیت مورد بحث است غیر از آن است.
تربیت دارای قصد و هدف است و یک عمل غیرعمدی و تصادفی نیست و اگر ما هدف مطلوب را مشخص کنیم مثلاً بگوییم قرب به خداوند متعال مطلوب است، هر تعلیم و تربیتی که این هدف را در بر ندارد از دایرۀ تعلیم و تربیت خارج میشود، درحالی که ما میخواهیم، یک تعریف کلی ارائه دهیم.
«تربيت» مصدر باب تفعيل از ماده «ربو» و يا «ربي» است. «تربيه» به معناي تربيت و تهذيب و پرورش فكري و اخلاقي است. «علم التربيه» به معناي آموزش و پرورش است. (همان: 419).
اما ابن منظور در لسان العرب ريشه «تربية» را از واژه «ربو» به معناي زيادت مي‏داند. «ربا الشي‏ء: أي زاد و نما»؛ يعني افزايش يافت و رشد كرد. (راغب اصفهانى، 1416 : 580) راغب اصفهاني نيز مي‏نويسد: تربيت يعني ايجاد شي‏ء به تدريج از حالتي به حالت ديگر تا به حدّ تمام برسد .(همان : 336)
با توجه به اين معنا و مفهوم، در بحث تربيت انسان، مفهوم «تربيت» بر پرورش استعدادهاي دروني انسان و فراهم ساختن زمينه رشد استعدادهاي آدمي دلالت مي‏كند. به عبارت ديگر، در تربيت، عنايت و اهتمام به پيشبرد تمايلات فطري و استعدادهاي متنوّع متربّي لحاظ شده و تربيت نيز در صورتي ثمربخش است كه با عمل و كوشش متربّي همراه باشد. اكنون از مجموع توضيحات درباره واژه‏هاي تعليم و تربيت مي‏توان گفت: اين دو واژه به معناي آموزش و پرورش توانايي‏هاي انسان‏هاست؛ يعني زمينه‏اي فراهم شود كه استعدادهاي انسان به تدريج شكوفا شوند. (دشتی، 1379: خطبه 465: 812). بر اين اساس، تعليم بخشي از تربيت محسوب مي‏شود. به عبارت ديگر، تعليم شرط لازم تربيت است. نيز با توجه به توضيح واژه، درباره حاكم اسلامي مي‏توان گفت: امر تعليم و تربيت از جمله وظايف حاكمان اسلامي است.
3-1-2-تفاوت مفهوم تعلیم و تربیت:
در خصوص تفاوت دو کلمه تعلیم و تربیت دیدگاههای مختلفی مطرح شده است در انگلیسی هر دو واژه به یک عبارت بیان میشود. Education اما در فارسی برخی تعلیم را معادل آموزش و تربیت را معادل پرورش میدانند و برخی آن را مترادف میدانند. در اینجا فقط یک دیدگاه در خصوص تفاوتهای آن دو بیان میگردد:
1- مفهوم تربیت وسیعتر از تعلیم است: تعلیم فقط به موجودی اختصاص دارد که دارای درک و شعور باشد و بتواند علمی را فرا بگیرد. ولی تربیت در مورد موجودات بدون شعوری که قابلیت رشد دارند نیز صادق است. باغبان درخت تربیت میکند، یعنی مقدماتی را فراهم میکند تا درخت قابلیتهای بالقوۀ خود را فعلیت بخشد. بدین ترتیب قلمرو و محدودۀ تربیت وسیعتر و گستردهتر از تعلیم است.
2- اهداف تربیت گستردهتر از اهداف تعلیم است: به وسیله تربیت میتوان تمامی استعدادهای جسمانی و روحانی، عقلی و عاطفی انسان را رشد داد، اما تعلیم فقط به افزایش معلومات ذهنی مربی کمک مینماید لذا اهداف «تربیت» گستردهتر از اهداف «تعلیم» است.
3- تعلیم جنبۀ ذهنی و تربیت جنبه عملی دارد: تعلیم جنبه ذهنی دارد. یعنی چه بسا افرادی که علم و آگاهی نسبت به بسیاری از مسائل دارند اما به هیچ یک از آنها عمل نمیکنند، تربیت جنبه عملی دارد. یعنی تربیت هنگامی اطلاق میشود که انسان علم  و آگاهی خود را به کار گیرد.
به عنوان مثال اگر بخواهیم به شاگردان، اخلاق را «تعلیم» دهیم، باید کاری کنیم تا آنها از ارزش ها و ضد ارزش ها اطلاع حاصل نمایند. در این صورت نمیتوانیم بگوییم که شاگردان تربیت اخلاقی شدهاند، بلكه فقط تعلیم دیدهاند. اما اگر بخواهیم  آنها را از نظر اخلاقی «تربیت» کنیم، علاوه بر اینکه به عنوان مقدمۀ کار لازم است آنها را از ارزش ها و ضدارزش ها آگاه نمائیم، باید با اعمال روشهای تربیتی کاری کنیم تا آنها عامل به این ارزش ها بشوند و از ضد ارزش ها بپرهیزند. در این صورت میتوانیم ادعا کنیم که شاگردان را از نظر اخلاقی تربیت کردهایم (شکوهی، 1386: 27).
4-1-2- اخلاق و تربيت ديني:
تربيت اخلاقي شيعيان با تمسّك به متون ديني، از مهم‏ترين اهداف ائمّه اطهار (ع) بوده است؛ زيرا اگر اخلاق يك جامعه اصلاح گردد زمينه تعليم و تربيت ديني بهتر فراهم مي‏شود و تأثير دوچنداني در بر دارد. بايد يادآور شد كه رفتار و گفتار ائمّه اطهار عليهم‏السلام بهترين الگو براي شيعيان بوده، اما با اين حال، هميشه آنان را به اخلاق، تقوا و ادب اسلامي دعوت كرده‏اند. امام علي (ع) در سفارش به مردم، نقطه عطف جامعه سالم را اخلاق اسلامي و ارزش معنوي آن مي‏دانند و در اين ‏باره مي‏فرمايند: اي فرزندم،… گرامي‏ترين حسب و نسب خلق نيكوست (دشتی، 1379: خطبه37، 813). هيچ همنشيني همچون خوش‏خويي و هيچ ميراثي همچون ادب نيست… هيچ تجربهای همچون عمل صالح نيست (دشتی، 1379: خطبه 109: 849). هيچ ميراثي همچون ادب ـ و تربيت براي فرزندان، با ارزشمند نيست. حق فرزند بر پدر اين است كه نام نيكو برايش برگزيند و نيكو ادبش كند و بدو قرآن بياموزد (همان، خطبه 391: 997).
5-1-2- تعریف تربیت دینی:
در کتاب «چیستی تربیت دینی» آمده است: تربیت دینی اصطلاحاً به مفهوم جنبهای از فرایند تعلیم و تربیت ناظر به پرورش ابعا

پایان نامه
Previous Entries مقاله رایگان درمورد تعلیم و تربیت، امام خمینی، شهید مطهری، آموزش عالی Next Entries مقاله رایگان درمورد تربیت دینی، امام خمینی، تعلیم و تربیت، آموزش و پرورش