مقاله رایگان درباره رمان تاریخی، زیبایی شناسی، رمان فارسی، شخصیت پردازی

دانلود پایان نامه ارشد

فرانسوی مثل آلن رب گری یه، ناتالی ساروت، می شل بوتور، مارگریت دوراس، سامویل بکت و کلود سیمون در دهه 1950 باب شد. (همان :448) . « رمان نو» نظر گاه ذهنی خاص این نویسندگان بود که از عناصر قرار دادی داستان، نظیر پیرنگ، شخصیت پردازی و تیپ سازی، و ساخت منطقی عدول می کرد و از تحلیل روانی شخصیت ها همان طور که جیمز جویس و کافکا و ویرجینیا و ولف و فاکنر به آن تمایل داشتند روی بر می گرداند.
17. ضد رمان، رمانی است که از موازین و قواعد متعارف رمان نویسی پیروی نکند. اولین بار ژان پل سارتر بر نقدی که بر یکی از آثار ناتالی ساروت، نوشت اصطلاح ضد رمان را عنوان کرد. ضد رمان با تکه تکه کردن و جابه جا کردن تجربه می خواهد خواننده بتواند بی واسطه از این تکه های در هم ریخته به واقعیت تازه ای دست یابد.
18. رمان رودخانه ای، به مجموعه رمان هایی گفته می شود که هر کدام از رمان ها فی نفسه رمان مستقلی به حساب می آید و در عین حال به نحوی با رمان های دیگر پیوستگی دارد و همه یا بعضی از شخصیت ها در رمان ها تکرار می شوند.
اهمیت رمان چیست؟
رمان و داستان امروز رکن رکین ادبیات اغلب ممالک دنیا را تشکیل می دهد، همیشه مطبوع طبع انسانی بوده است و می توان در حقش گفت که «المجاز قنطره الحقیقه» و به راستی چه بسا داستان و افسانه و مثل به صورت پلی در می آید که ما را به حقیقت می رساند و حتی در کتاب مذهبی ما کلام الله مجید می خوانیم که «اولیک الامثال نضربها للناس لعلهم یتفکرون» یعنی این مثال ها را برای مردم می زنیم تا شاید آنها رابه فکر وادارد «و تلک الامثال نضربها للناس و ما یعقلها الا العالمون» یعنی این مثال ها را برای مردم می آوریم و تنها اشخاص دانا و دانشمند معنی آن را خواهند فهمید. و « لقد کان فی قصصهم عبره لاولی الالباب » یعنی چه بسا در این داستان ها عبرتی برای مردم خردمند هست و «فاقصص القصص لعلهم یتفکرون» یعنی برایشان قصه نقل کن تا شاید موجب فکر کردن آنها گردد. (جمالزاده، 1378: 33)
اگر داستان و رمان مبنی بر تحقیق و مطالعه و نظر صایب و دلسوزی و خیرخواهی و ذوق و قدرت کافی باشد می تواند منشأ خدمت های بزرگ گردد و حتی ممکن است که از لحاظ سیاست و اصلاحات اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی مصدر تحولات عمده و موجب انقلاب حقیقی یعنی انقلابی که با اساس و پایدار بگردد. (همان :37)
رمان آموزنده است و مردم را تعلیم می دهد. رمان، الگوهایی را از تاریخ قدیم یا جدید اقتباس می کند، در اختیار مردم قرار می دهد و بدین ترتیب آداب و اخلاق را اصلاح می کند. رمان چون آیینه ای است که یک ملت تصویر خود را در آن تماشا می کند و در می یابد چگونه است و چگونه بایست باشد.(بالایی، 1377: 101)
رمان نویسان بزرگترین مربیان اخلاق مردم هستند و رمان آیینه تمام عیار عادات و آداب و اخلاق کل یک ملت است (همان : 102)
قهرمان ها در قصه های بلند نمونه کلی بودند و تصویری عینی از شخصیت ها و طبقات اجتماعی به دست نمی دادند، حتی نمایشگر شخصیت گزارنده قصه ها نبودند ، مثلاً در «سمک عیار» یا «داراب نامه» بیغمی و «دارابنامه» طرسوسی و «امیر ارسلان» و «اسکندرنامه» قهرمان ها، هیچکدام معرف شخصیت آفریننده قصه ها نبودند، (میر صادقی ، 1366 :394) اما در رمان نویسنده این فرصت و امکان را یافت که شخصیت خود را به عنوان یکی از شخصیت های رمان تصویر کند . چه بسیار که نویسنده، شخصیت های اصلی را از الگو و نمونه شخصیت خود می آفرید و خصوصیات خلقی و تالمات عاطفی و درونی خود را در تکوین شخصیتی آن ها به کار می گرفت. سامرست موام نویسنده انگلیسی معتقد است که نویسنده حتماً باید الگوهایی پیش چشم داشته باشدتا بتواند آدم ها و شخصیت های داستان هایش را بیافریند (همان :28)
مروری بر ادبیات داستانی معاصر ایران
روند تحول ادبیات معاصر ایران، بارها، به علت های گوناگون اجتماعی ـ فرهنگی ، قطع شده و پس از یک دوره فترت با حرکتی تازه آغاز شده است.
از قصه های منظوم ادبیات متقدم از قبیل شاهنامه فردوسی و مثنوی مولوی که بگذریم ، داستان های منثور فراوانی داشته ایم: از سمک عیار تا امیر ارسلان . اما برخلاف حکایت کوتاه که جایگاه والایی در سنت ادبی ایران داشت، این داستان های بلند هیچ گاه جدی گرفته نشدند و در حاشیه نظام ادبی مسلط ماندند و به ندرت به درجه ی «ادبی بودن» رسیدند. اما تأثیر آن ها را ، به هنگام دگردیسی حکایت بلند وسنتی ایرانی به رمان های اروپایی احساس می کنیم. نخستین رمان نویسان ایرانی از نظر شکل بخشیدن به حوادث رمان حول محور «سفر» و شیوه ی شخصیت پردازی از داستان های بلند منثور تأثیر پذیرفته اند. آثاری که اینان نوشته اند ثمره ی برخورد تجدد با جامعه ای سنتی است؛ برخوردی که موجب بحران نظام سیاسی و اجتماعی میشود و شکل گرفتن روشنفکرانی را در پی دارد که ضوابط جدیدی برای اصللاح جامعه پیشنهاد می کنند. در درون این تحولات اجتماعی و سیاسی است که شکل های جدید ادبی و در درجه ی اول «رمان» رشد می کند. رمان زاده بحرانی است که بین شکل های خلق شده برای دنیایی در شرف فروپاشی و نابودی و شکل های تازه ای که پاسخگوی وضع جدیدند، پدید می آیند. (عابدینی ، 1378 : 224)
مهم ترین عواملی که زمینه های مادی پیدایش رمان فارسی را فراهم آورد صنعت چاپ و مطبوعات بود. رجال اصلاح طلبی مانند عباس میرزا قاجار پس از شکست ایرانیان در جنگ با روس ها به خود آمدند و دریافتند که آینده کشور بستگی به دست یابی به علوم جدید دارد. به هیمن منظور محصلانی به فرنگ اعزام شدند. آنان در بازگشت به میهن ماشین های چاپ را به ارمغان آوردند و امکان پیرایش روزنامه ها و کتابها را فراهم ساختند. همچنین با ترجمه ی متون علمی، تاریخی و ادبی، دریچه ای تازه رو به جهان گشودند و دسترسی به متون تازه و شناخت فرهنگ غرب را آسان کردند. چاپ و تکثیر آثار از انحصار اشراف در آمد و به میان مردم برده شد. اما مهمترین خدمت آن را باید در پیدایش مطبوعات دانست . مطبوعات با ساده کردن نثر در دگرگون سازی مفهوم ادبیات تاثیر گذارند و به شکل گیری تفکر انتقادی یاری کردند. نشریاتی چون : اختر(چاپ استانبول) وحبل المتین(چاپ ملکه) هم، پایگاه و تکیه گاه نویسندگان نخستین متون داستانی جدید فارسی بودند و هم مکانی برای تجربه کردن شیوه های تازه نگارش. نویسندگانی چون : دهخدا و جمالزاده نیز با نوشتن برای مطبوعات کار ادبی هر دو را آغاز کردند. مطبوعات نثر را ساده و آماده به کار گرفته شدن در توصیف ها و مکالمات کردند و مترجمان شکل تازه ی رمان را در معرض دید ایرانیان قرار دارند.
بحث رمان نویسی در ایران اول بار به سال «1250 ش» در نامه میرزا فتحعلی آخوند زاده به میرزا آقا تبریزی مطرح شد. او فن رمان را متضمن فواید ملت و مرغوب طبایع خوانندگان دانسته بود و به دو ویژگی رمان: آموزندگی و سرگرم کنندگی ، اشاره کرده بود. آن گاه مترجمان نخستین رمان های اروپایی در عصر قاجار در مقدمه هایی که بر ترجمه های خود نوشتند، کوشیدند تا با تعریف نوع ادبی جدید رمان آن را به نظام ادبی ایران وارد کنند. ترجمه ی داستان تاریخی ـ انتقادی آخوند زاده ( 1191 – 1257) موسوم به ستارگان فریب خورده، حکایت یوسف شاه در( 1253 ش) منتشر شد. نویسنده از ورای داستانی که در عصر صفوی رخ می دهد، خرافه پرستی، بی قانونی و ستم چیره بر ایران عصر قاجار را توصیف می کند و راه چاره را در تشکیل «مجلس مشورتی» از دانایان ملت می داند. اما هنوز شرایط برای آفرینش این نحوه بیان جدید ادبی ایران فراهم نشده بود و رمان در حد یک اندیشه وجود داشت. دو دهه گذشت، تا اینکه در (1274 ش) حاج زین العابدین مراغه ای (1218 – 1290 ش) تاجر مشروطه خواه مقیم استانبول نخستین شبه رمان فارسی را با نام «سیاحت نامه ابراهیم بیگ» نوشت. تجسم واقع گرایانه زندگی ایرانیان میهن پرستی عمیق و انتقاد از همه جوانب جامعه ایرانی، جلد اول این رمان سه جلدی را به صورت نمونه گویایی از واقع گرایی پرشور در دوره مشروطه در آورده است. مراغه ای نوع ادبی متعارف زمانه ، سفرنامه نویسی را به صورتی تخیلی برای بیان نظریات اجتماعی ـ سیاسی خود به کار گرفت. در پی او عبدالرحیم طالبوف (1213 -1289 ش) در مسالک المحسنین (1284 ش) و میرزا حبیب اصفهانی (1251 – 1311ش) در ترجمه آزاد و خلاق خود از سرگذشت حاجی بابا (1284 ش) اثر جیمز موریه (1780 -1849 م) نیز از نوع ادبی سفرنامه بهره گرفتند . ساخت سفرنامه ای شیوه مناسبی برای نشان دادن خصلتهای «شخصیت دوران» به شمار می آید. قهرمان داستان از عزلت به در می آید و با گشت و گذار در پهنه جامعه نابهنجاری ها را می بیند و با مقایسه آنها با نظام زندگی ممالک پیشرفته لزوم تغییر آنها را گوشزد می کند.(عسگری حسنکلو، 1386 : 102)
نویسندگان عصر مشروطه بیشتر به نقش اجتماعی ادبیات توجه داشتند و برای ساختار ادبی و زیبایی شناسی رمان اعتباری قایل نبودند. داستانهایشان به اقتضای شرایط انقلابی بیشتر آنکه جنبه تخیلی داشته باشند، نقد اجتماعی و خطا به در مدح عدالت و آزادی بود.
رمان فارسی حول درگیری قهرمان با نظام حاکم بر جامعه شکل می گیرد و این ویژگی عصری است که طبقه متوسط از وضع خود، آگاه می شود . مفهوم ملت اهمیت می یابد و به انسانها توجه می شود . رمان در زمان ورود فرد عادی به عرصه رویدادهای تاریخی و معنی یافتن هستی او یکی از مهم ترین گونه های ادبی را تشکیل می دهد. بنیاد زیبایی شناسی جامعه ما با این تحول به کلی زیر ورو شده است؛ یعنی از آن زیبا شناسی محدود و محلی که رو به گذشته ها و حفظ سنت ها داشت به زیبایی شناسی جهانی و نامحدود که رو به جهان آینده و رویدادهای غیر مترقبه و ناشناخته دارد تغییر ماهیت داده است. در سال های پس از مشروطه شاهد شاهد پیدایش رمان تاریخی، رمان اجتماعی و داستان کوتاه هستیم.
رمان تاریخی نوع ادبی مطرح سال های شکست انقلاب مشروطه و جست و جوی منجی های پر قدرت برای برقراری امنیت اجتماعی است. نویسنده رویگردان از ناملایمات مزانی عظمت را در شکوه بر باد رفته ایران باستان جستجو می کند . رمان تاریخی ریشه در کار فکری کسانی دارد که در مسیر جریان به خودآیی ناشی از انقلاب مشروطه در جهت کشف تاریخ ملی کوشیدند، از جمله این کسان میرزا آقا خان کرمانی (1270 – 1314 ش) است که تاریخ ایران باستان را با نام آیینه سکندری (1285 ش) نوشت . کوشش های مترجمان رمان های اروپایی مانند محمد طاهر میرزا مترجم رمانهای الکساندر دوما را نیز نباید نادیده گرفت . ترجمه بعضی از این گونه رمانهای رشته تازه ای از ادبیات تاریخی اروپایی را شناساند و اتفاقا با مذاق مردم ما خوب جور در می آمد. نویسندگان رمانهای تاریخی در بند افسانه های تاریخی و ادبیات گذشته بودند و به جای تصویر واقع گرایانه یک دوره مشخص از تاریخ به عنوان زمینه ماجراهای مهیج عشقی ورزمی استفاده می کردند. نخستین رمان از این نوع را محمد باقر میرزا خسروی (1126 -1298 ش) با نام شمس و طغرا (1287 ش) در سه جلد درباره هجو مغولان به ایران نوشت . موسی نثری (1260 -1332 ش) در رمان عشق و سلطنت (1295 ش) به فتوحات کورش پرداخت . میرزا حسن خان بدیع(1251 – 1316 ش) نیز سرگذشت کورش را دست مایه رمانی با نام داستان باستان (1299 ش) کرد. میرزا عبدالحسین صنعتی زاده کرمانی (1275 – 1352 ش) رمان دامگستران یا انتقام خواهان مزدک ( 1299 – 1304 ش) را درباره ی آخرین سالهای سلطنت ساسانیان و در گیری های آنان با مزدکیان و اعراب نوشت. از دیگر آثار او مانی نقاش (1305 ش ) و سلحشور ( 1312 ش ) است . حیدر علی کمالی (1248 ـ 1315 ش ) رمانهای رمانتیک تری نوشت . او در مظالم ترکان خاتون ( 1306 ش) حمله مغول به ایران را تصویر کرد و در لازیکا ( 1310 ش) توصیفی به فارسی سره از جنگ های ایرانیان ورومیان ارائه داد . در میان نویسندگان رمان های تاریخی کار علی اصغر رحیم زاده صفوی ( 1273 – 1338 ش) به سبب وارد کردن نوعی افسانه علمی در رمان تاریخی قابل ذکر است: شهربانو ( 1310 ش)، نادرشاه ( 1310 ش) ، محمد حسین رکن زاده ( 1278 –

پایان نامه
Previous Entries مقاله رایگان درباره انواع ادبی، طبقات اجتماعی، داستان کوتاه، وظیفه شناسی Next Entries مقاله رایگان درباره داستان کوتاه، رمان اجتماعی، صادق هدایت، جمال زاده