مقاله رایگان درباره انواع ادبی، طبقات اجتماعی، داستان کوتاه، وظیفه شناسی

دانلود پایان نامه ارشد

پیروزی انقلاب، دسته ای از نویسندگان که برآمده و جوشیده از دل جریان های انقلاب و جامعه بودند، داستان هایی بیشتر ایدیولوژیکی با حال و هوایی احساسی و هیجانی آفریدند یا در آنات انقلاب و پس از آن، حوادث مربوط به جنگ و روایت گری را پیشه کردند ، تا از این طریق هم نوایی و همراهی خود را با مردم و خیزش آنان نشان دهند.(همان : 231)
گروهی دیگر از نویسندگان ادبیات داستانی، یعنی کسانی که هم در عصر پیش از انقلاب زیسته و داستان نویسی را از آن جا آغاز کرده اند و پس از پیروزی انقلاب نیز این عصر را درک نموده و کما بیش به کار داستان نویسی ادامه داده اند، نحوه ی نگرشی متفاوت با دسته ی نخست دارند (همان : 214) بنابراین در سال های دهه ی شصت (1360)، به ویژه در سالهای پایانی این دهه، گرایش عمده در میان این دست نویسندگان ، تمایل به «رئالیسم جادویی» است؛ شیوه ای که به جای واقع گرایی صرف و بیان گزارش وارد وقایع، با به کارگرفتن عناصر مخیل و استفاده از فضایی راز آمیز و نمادین، حوادث را بر بستر زمان و مکان بی رنگ و رمز و افسانه وار و روایی به نمایش در می آورد.(همان : 232)
در سال های دهه ی هفتاد (1370) نوع نگاه چیره بر آثار این عصر، حکایت از گونه ای بینش تجربه گرایانه دارد؛ بینشی که در حقیقت بازتاب و عکس العملی است در برابر ذهنیت گرایی جاودانه ی سال های دهه ی شصت (1360). از این رو داستان نویسان این دهه بیشتر تلاش می کنند زندگی طبقات اجتماعی و به ویژه قشر متوسط شهری را آن گونه که خود دیدند و تجربه کردند ، نشان دهند (همان : 231).بنابراین شیوه ی دید این نویسندگان به وقایع زندگی مردم ، رئالیسم مبتنی بر تجربه ی فردی و شخصی خود داستان نویسان است که شاید بتوان گفت رئالیسم تجربی یا تجربه گرا (همان :233).
رمان چیست؟
از میان انواع ادبی ـ شعر، نمایشنامه و رمان ـ تعریف رمان از همه دشوار تر است و بحث انتقادی پربار نیز درباره آن سخت است. (برادبودی ، 1973 : 15) آنچه در تعریف رمان اهمیت دارد، این است که رمان بر خلاف انواع ادبی دیگر قواعد معینی از نظر شکل و ساختار و حتی محتوا ندارد.ما اکنون با رمان های مشهوری سر و کار داریم که هر یک ویژگی و سبکی منحصر به فرد دارند و امکان اینکه یک تعریف مشخص بر آنها اطلاق کنیم، دشوار است (عسگری حسنکلو، 1386: 33). در واقع خواندن انواع ادبی دیگر مشابه خواندن زبان مرده ای است ، اما خواندن رمان مشابه خواندن زبانی است که نه تنها زنده است، بلکه هنوز نوجوان است. (باختین، 262:1995) پیشینه رمان توجیه دیگری بر دشواری تعریف این قالب ادبی است، زیرا در مقایسه با دیگر قالب های ادبی مدت زیادی از عمر آن نمی گذرد . بیشتر قالب های ادبی مغرب زمین را یونانیان به وجود آوردند. آنها نسبت به قالب های هنری و رابطه مناسب هنرمند با این قالب ها شناخت فوق العاده ای داشتند .پس از آنها نیز منتقدان ادبی و تاریخ نگارانی پا به عرصه گذاشتند که به تدوین و قانونمند کردن ادبیات همت گماشتند (لور ، 1381 :16)
رمان نثری است روایی و در قالب نوشتار با حجم نسبتاً زیاد که خواننده را به دنیایی واقعی خیالی می برد و چون این دنیا را نویسنده آفریده، تازگی دارد. رمان با سیر وقایع همراه است. سیر وقایع مهم است ولی ساده نیست. سیر وقایع در جهان مادی رخ می دهد. انسان ها در رمان ظاهری مادی دارند و در محیطی مادی با هم روبرو می شوند. رمان هرگز مثل دیگر قالب های روایی برای از بر خواندن نوشته نشده است، یعنی صدای نویسنده را نمی شنویم . تنها به طور تلویحی نگرش او را نسبت به گفته هایش تشخیص می دهیم. (همان : 23)
وقتی سخن از رمان به میان می آوریم باید به یاد داشته باشیم که قالب هنری است و از لحاظ یکپارچگی زیبا شناختی با دیگر قالب های هنری پیوند دارد، در عین حال قالبی ادبی است و در نتیجه از لحاظ کاربرد واژه برای بیان با دیگر قالب های ادبی پیوند دارد، و نیز به صورت نوشته است و در نتیجه برای ایجاد ارتباط با چشمان خوانندگان شکل گرفته است، خوانندگانی که در اعصار و مکان های گوناگونی قرار دارند (همان :25)
رمان دارای ویژگیهای زیر است:
الف. زیاد بودن اشخاص داستانی (قهرمان ها)، داستان کوتاه قهرمانی یگانه دارد، اما سرو کار رمان با چند قهرمان است.«جنایت و کیفر» داستایفسکی فقط سرگذشت راسکولنیکف نیست، سرگذشت مارمالادوف، سونیا و چند تن دیگر نیز هست. در بینوایان نیز قهرمانان زیاد می بینیم: ژان والژان، کوزت، فانتین، تناردیه ها، ماریوس ، گاوروش … در برخی رمان ها مانند جنگ و صلح شمار اشخاص داستانی به اندازه ای زیاد می شود که به یاد داشتن نام آنها دشوار و گاه ناممکن می گردد.(دستغیب ، 1386:9).
ب. موضوع زیاد بودن موضوع (تم)، در رمان درونمایه های متعدد دیده می شود، سرگذشت یا خاطره یک تن نیست ، در مثل در «باباگوریو» جنبش های اجتماعی فرانسه، آز و پول دوستی ، عشق و دلدادگی، محبت پدری، جفای فرزندان، اوضاع اقتصادی، وظیفه شناسی، … و مسائلی از این دست را می بینیم که در روند حرکت مردم به سوی شهر بزرگ و پایتخت (پاریس)بهم بافته شده است(همان :11)
انواع رمان
رمان را به دو قسم عمده: کلاسیک و نو (مدرن) تقسیم می توان کرد و نیز می توان از رمان رئالیستی، ناتورالیستی، حماسی، غنایی، تراژیک، و گوتیک … سخن گفت. رمان به ویژه با دورنمای بزرگ اجتماعی سرو کار دارد که کلیت دوره ای معین، در شهر یا سرزمین یا طبقه ای معین را در بر می گیرد، و ساختار اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و حتی فلسفی و شاعرانه ای را در کلی واحد بهم می پیوندد.(همان :36)
میرصادقی (1366) رمان را به هیجده نوع تقسیم بندی کرده است:
1. رمان پیکارسک، رمانی است که غالبا زندگی طبقه متوسط و بورژوا را با لحنی آمیخته به هجو وطنز و مطایبه تصویر میکند و اغلب شرح زندگی آدم خانه به دوش و بی سر و پا و ماجراجویی از طبقه تهیدست است که با دریوزگی و مسخرگی و کلاهبرداری امرار معاش می کند و از کار جدی و پر زحمت سرباز می زند.
2.رمان گوتیک، رمانی است که در آن سحر، جادوگری، رمز و معما، هراس و وحشت به هم آمیخته باشد. رمان گوتیک از اشباح افسونگر و جادوگران شیطان صفت، پچپچه ها و همهمه های گنگ ودلهره آور لبالب است، قصرهایی که در آن ها استخوان مردگان روی هم انباشته شده و مخروبه های قدیمی با فضا ورنگ (اتمسفر) وهم انگیز، مکان های سنتی این نوع داستان هاست.
3. رمان تاریخی، رمانی است که در آن اشخاص برجسته و تاریخی و سلسله حوادث و نهضت یا روح و معنویت عصر گذشته ای بازسازی شود. غالبا در رمان های تاریخی، عصر و دوره ای تصویر می شود که در آن دو عمل فرهنگی با هم در کشمکش اند و فرهنگی در حال مردن و فرهنگی در حال زادن است. ازمیان این کشمکش، شخصیت یا شخصیت های تاریخی بر می خیزند و در حوادث واقعی شرکت می کنند.
4. رمان رسالتی، رمانی است که در آن از مساله های اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و مذهبی صحبت کند وخصلتی و منظوری اصلاح طلبانه داشته باشد. بعضی ازشاهکارهای رمان نویسی جهان از نوع رسالتی است. می توان رمان های «دختر رعیت» به آذین و «چشم هایش» بزرگ علوی راجزو رمان های رسالتی به شمار آورد. رمان های اجتماعی ، سیاسی، تبلیغی، مذهبی، از انواع رمان رسالتی است.
5. رمان روانی یا روان شناختی، رمانی است که در آن توجه بسیاری به حالت ها و عواطف پیچیده ذهنی و ویژگی های درونی شخصیت های داستان بشود، از این رو محتوای رمان های روانی به آنچه رخ می دهد اکتفا نمی کند، بلکه بیشتر به تشریح چرایی ها وعلت های اعمال وکنش ها و واکنش ها می پردازد و به زندگی عاطفی شخصیت های رمان بیشتر از معمول اهمیت می دهد و به انگیزه های اعمال ورفتاری که از شخصیت ها سر می زند، توجه بسیار دارد.
6. رمان جریان سیال ذهن، رمانی است که در آن نویسنده ادراکات و افکار شخصیت های داستان خود را همچون رویدادی، به ظاهر بدون هیچ دلیل و غرض و هدف خاصی بی نظم و ترتیب در کنار هم ارائه می کند. در چنین شگردی، افکار و احساسات بی توجه به تطابق منطقی آنها ظاهر می شود و اختلاف میان خواب و بیداری از میان برداشته می شود و قواعد دستوری زبان در هم می آمیزد.
7. رمان رشد وکمال، رمانی است که در آن معمولاً تحول و شکل گیری شخصیت جوان اصلی داستان از بچه گی تا بلوغ فکری تصویر می شود، در آن شخصیت داستان از بستگی خود با دنیای خارج از دنیای درونی خودش آگاهی می یابد و سعی می کند خصلت و ذات جهان بیرون را بشناسد و معنا و محتوایی برای ان جست و جو کند و فلسفه زندگی کردن را فرا گیرد.
8. رمان حادثه ای ، رمانی است که در آن کمابیش داستان بر محور حوادث گسسته و نا پیوسته می گردد و پیرنگ و شخصیت یا شخصیت های داستان تابع حوادث داستان است. در چنین رمانی، ساختمان پیرنگ سست ولق است و بیشتر بر حوادث هیجان انگیز و جالب توجه تاکید می شود تا بر شخصیت ها یا «هول و ولا» ی (Susppense) معقول و حساب شده ای، یعنی حادثه پشت حادثه می آید و هول و ولای کاذبی ایجاد می کند تا کنجکاوی خواننده جلب شود و داستان تا آخر خوانده شود، به اصطلاح «انتریک» داستان قوی است و داستان کشش دارد.
9. رمان پلیسی و جنایی ، رمانی است که در آن جرمی، معمولا آدم کشی روی داده باشد و به وسیله کاراگاهی با فرض های منطقی و تفسیرها و تعبیرهای معقول، مرتکب و گناهکار شناخته می شود. البته چنین تعریفی در برگیرنده همه انواع رمان های پلیسی و جنایی نیست، چون این نوع رمان ، شاخه های متنوع و گوناگونی دارد.
10. رمان خیال و وهم، رمانی است که دران معمولا حادثه در جهانی «نیست آباد» و غیر واقعی اتفاق می افتد، مثل رمان «سفرنامه گالیور» اثر سویفت ، یا در ان شخصیت غیر واقعی و باور نکردنی ارائه می شود مثل رمان کوتاه «دکتر جیکل و مستر هاید» نوشته رابرت لویی استیونسن. در این نوع رمان ها بیشتر به حوادث و اعمال غیر محتمل و فرضی توجه می شود.
11. رمان علمی، که به رمان حادثه ای و خیال و وهم شبیه است جز اینکه در این رمان ها سعی می شود که ماجراها و حوادث داستان جنبه علمی داشته باشد و از نظر علمی موجه جلوه داده شود . رمان های علمی در ارایه خود بر فرضیات علمی متکی است (همان : 434).
12.رمان تمثیلی، رمانی است که در آن درونمایه و خصلت و شخصیت و … مجسم می شود، مثل «قصر» نوشته کافکا و «بوف کور»نوشته هدایت که از مصالح و رویدادهای به ظاهر واقعی برای بیان اغراض فلسفی و عرفانی و اجتماعی استفاده شده است و درکل جنبه تمثیلی دارد(همان :435)
13. رمان نمادین ، رمانی است که در آن مفاهیم اخلاقی یا کیفیت های روحی و روشنفکرانه به قالب عمل در می آید، وقتی رمانی فکر یا عقیده یا شخصیتی را ارائه می دهد، ممکن است آن را رمانی نمادگرا گرفت. یعنی رمانی می تواند نمادین باشدکه در آن مفهومی یا عقیده ای نماد چیز دیگری قرار گیرد، درنهایت رمان نمادین ، رمانی است که محتوای آن، خواننده را به چیزی بیشتر از خودش راهنمایی کند.
14. رمان ناحیه ای ، رمانی است که به کیفیت و مختصات جغرافیای بومی و ناحیه ای وفادار بماند و بر محیط و قلمرو خاصی تمرکز یابد. در رمان ناحیه ای ، این قلمرو و مردمانی که در آن زندگی می کنند، به عنوان پایه و شالوده داستان به کار گرفته شده است. صحنه وقوع داستان محتملا در شهرکی روستایی یا ایالتی قرار دارد و نویسنده می کوشد به درستی و صحت، آداب و سنن و باورها و اعتقادات و فرهنگ توده و تاریخ این شهرک یا ایالت را نشان بدهد.
15. رمان محلی، که مشابه رمان ناحیه ای است جز این که توصیفات و مختصات محلی و بومی در این رمان ها صوری و ظاهری است و جنبه تزئینی و آرایشی دارد و پایه و اساس رمان را تشکیل نمی دهد بلکه به عنوان سندیت و صحت داستان به کار گرفته شده است.این توصیفات و مختصات معمولاً از نظر پیرنگ و فهم انگیزه داستان پراهمیت نیستند. اغلب رمان های امیل زولا و مارک توین در شمار رمان های محلی است.
16. رمان نو ، رمان آزمایشی و ضد ریالیستی است که به وسیله گروهی از نویسندگان

پایان نامه
Previous Entries مقاله رایگان درباره عباس میرزا، دارالفنون، دوره قاجار، نثر فارسی Next Entries مقاله رایگان درباره رمان تاریخی، زیبایی شناسی، رمان فارسی، شخصیت پردازی