مقاله رایگان درباره انتخاب عاقلانه

دانلود پایان نامه ارشد

حكومت است كه بحث فلسفي آن و ديگر اشكال حكومت، در علوم سياسي مطرح است و بحث ساختاري آن به جغرافياي سياسي مربوط مي شود. آنچه بحث درباره مردم سالاري را در جغرافياي سياسي جايز مي سازد، مطالعه نقش آفريني محيطي اين رفتار سياسي مردم است كه از راه جغرافياي انتخابات، به اثرگذاري متقابل انسان و محيط مربوط مي شود(موير،1379:255)
اصطلاح دموكراسي از نظر واژه اي، از تركيب دو واژه يوناني دموس به معني مردم و كراسين به معناي حكومت كردن به وجود آمده است و تركيب اين دو پيكره حكومت كردن مردم يا مردم سالاري معني مي دهد كه جغرافيايي ترين گونه حكومت شمرده مي شود. با پايان جنگ سرد و برگزاري انتخابات آزاد در اكثر كشورهاي جهان، جغرافيدانان سياسي در تعيين اولويت ملي نقش مهمي ايفا كردند و مفاهيمي نظير جنسيت، عوامل فرهنگي، ملي گرايي و تحولات اجتماعي- سياسي در پيدايش تشكل هاي سياسي، نتايج و پيامدهاي محيطي اين تحولات، جايگاه ويژه اي يافت. در اكثر كشورهاي جهان نمايندگان تشكلهاي ملي و محلي از محدوده سرزمين مشخصي انتخاب مي شوند و جغرافيدانان با توجه به شناخت عميقي كه نسبت به ترسيم مرزها(حوزه ها و مناطق( دارند، مي توانند آثار مهمي بر نتايج سياسي كشور داشته باشند(لطفي شمامي،1389:24).

2-16- ويژگي هاي انتخابات مردمي
در يك جامعه دموكراتيك حق رأي و در پي آن حق انتخاب و يا بركناري حكومت اساسي ترين حق شهروندي است(جونز، 1386: 252). انتخابات مهم ترين مجراي عملي شدن دموكراسي و معياري براي ارزيابي جايگاه و ميزان نقش آفريني مرد در نظام هاي سياسي است. انتخابات، چارچوب و ابزاري است كه از طريق آن اراده مردم در شكل گيري نهادهاي سياسي و تعيين متصديان اعمال قدرت سياسي به ظهور مي رسد و از اين طريق، مردم در عرصه هاي تصميم گيري، اجرا و نظارت در اداره كشور، نقش آفريني مي كنند(رهنورد، 1389: 16) بر اين پايه، انتخاباتي مردمي است كه داراي ويژگي هاي زير باشد:
1- حاكميت مردم: هنگامي انتخابات مردمي است كه بر رضايت و خواست مردم استوار باشد. از اين رو، پيش زمينه آن وجود قانون انتخاباتي است كه ابعاد مختلف آن را مردم مشخص و تصويب كرده باشند
2- در انتخابات مردمي، خواست و مطالبه اكثريت مردم، معيار و ميزان و نتيجه انتخابات انگاشته مي شود. 3- حق اقليت: با پذيرش اين حقيقت كه خواست و مطالبه اكثر اكثريت، ميزان انتخابات مردمي است، بايد حقوق اقليت به طور كامل رعايت شود و در غير اين صورت، مردمي نخواهد بود. هرچند اقليت ناچار به پذيرش نظر اكثريت باشد.
4- آزادي انتخابات: آحاد جامعه بايد در چارچوب قانون براي انتخاب شدن و انتخاب كردن آزاد باشند. به ديگر سخن، هر كس مجاز باشد خود يا فرد مورد نظر خود را نامزد كند و هر شخصي آزاد و مجاز است به هر نامزدي يا نظري كه گرايش دارد، رأي دهد.
5- برابري همه شهروندان: اگر همه شهروندان در انتخابات، همسان و برابر قلمداد شوند، آنگاه انتخابات مي تواند آزاد يا مردمي باشد. برابري بايد در نامزدشدن و نيز ارزش آراي همه شهروندان اعمال شود.
6-كثرت گرايي: انتخابات مردمي، انتخاباتي است كه همه ديدگاههاي جامعه بتواند، در قالب قانون مردمي، در آن شركت كنند.
7-انتخابات مردمي بايد به گونه اي تنظيم شود كه همه افراد بالغ جامعه مجاز به شركت در آن باشند(كاوياني راد :487-488).
2-17- انتخابات و رفتارهاي انتخاباتي
انتخابات پديده اي اجتماعي و فرهنگي است كه در نهايت بروندادي سياسي دارد. به همين جهت است كه براي اهل انديشه مستمسك خوبي به منظور تعميق و تأمل خواهد بود. آنچه از پاي صندوق هاي رأي بيرون مي آيد، برآيند عقل جمعي يك جامعه است و مي تواند شاخص تحليل هاي متعدد قرار گيرد(دارابي، 1388: 10). مسأله انتخابات و تحليل رفتار انتخاباتي مردم در يك كشور يا يك منطقه جغرافيايي بعنوان يك رفتار سياسي از مباحث مهم در جغرافياي سياسي است كه البته توجه انديشمندان مختلف علوم سياسي، جامعه شناسي و روانشناسي را نيز جلب كرده است. در مشاركت سياسي مسأله اينست كه چه عواملي مردم را به شركت در انتخابات بر مي انگيزاند اما در بحث رفتار شناختي رأي دهندگان پرسش اين است كه چه عاملي باعث مي شود. رأي دهندگان به اين تصميم برسند كه به حزب يا شخص خاص رأي دهند. آندره زيگفريد را نخستين كسي مي دانندكه در ميان دو جنگ جهاني به بررسي رفتار رأي دهندگان فرانسوي پرداخت؛ اما شناخته شده ترين تحقيقات از سوي مركز تحقيقات ميشيگان انجام شده است. بتدريج بررسي نتايج انتخابات كشورهاي مختلف، نمايي كلّي از جناح بندي هاي سياسي را در نقاط مختلف كشورها نشان مي داد. بر اين اساس بسياري از محققان انتخاباتي به عنصر جغرافيا بعنوان يك عامل مهم توضيح دهنده رفتار رأي دهندگان توجه نمودند. بنابراين موضوع جغرافياي انتخابات مطرح شد.
پس از جنگ دوم با گسترش ارتباطات و دسترسي به ابزارهاي پيشرفته تر، حرفه نظرسنجي بعنوان ابزاري براي توضيح علّت رفتار رأي دهندگان مطرح شد و محققان براي درك همه جانبه رفتار رأي دهندگان به خود آنها مراجعه مي كردند، چرا كه رأي دادن علاوه بر اينكه اقدامي جمعي است و تحت تأثير محيط صورت مي گيرد. در اصل تصميمي فردي است و مربوط به فرد و روحيات و مشخصات فردي وي مي باشد. امروزه اينگونه بررسيهاي كشوري امري رايج است و بصورت منظم از سوي سازمانهاي نظرسنجي صورت مي گيرد (پیشگاهی فرد، 1388:95).
2-18- الگوهاي رفتار انتخاباتي
با توجه به اينكه رفتار رأي دهندگان چند وجهي است و تحت تأثير عوامل مختلفي صورت مي گيرد الگوهاي مختلفي درباره تحليل رفتار رأي دهندگان توسط محققان ارائه شده است. برخي از اين ديدگاهها عبارتند از: ديدگاه انتخاب عاقلانه كه براساس آن مردم كساني را برمي گزينند كه بيشترين منافع(اقتصادي، فرهنگي و سياسي(را براي آنها داشته باشند. از طرف ديگر داونز معتقد است در جايي كه مردم نتوانند منافع خود، ديدگاههاي گروههاي سياسي و يا هر دو را تشخيص دهند، يا در تطبيق دادن آنها با يكديگر مشكل داشته باشند، از توجيهات ايدئولو‍يك براي توجيه رفتار خود استفاده مي كنند. لازارسفلدنيز معتقد است نموي توان تبليغات را عامل اصليتعيين رفتار رأي دهي دانست و اين وي‍گي هاي اجتماعي است كه تعيين كننده ویژگي هاي سياسي افراد است. آندره زيگفريد نيز يكي از نظريه پردازان معروف در اين زمينه مي باشد. وي در تحقيقات خود بر عنصر جغرافيا تأكيدات وي‍ه اي داشته؛ اما در عين حال نقش ديگر عوامل اجتماعي را ناديده نمي گيرد. از نظر زيگفريد متغيرهايي چون مذهب، سن، طبقه اجتماعي و امثال آن تعيين كننده رأي افراد مي باشد. در هر حال شرايط زماني و وي‍‍‍ژگي هاي جغرافيايي و مكاني در هر مقطع بر پديده ها و رويدادها از جمله انتخابات اثرات ساختاري دارد. بر طبق مطالعاتي كه صورت گرفته موقعيت هاي جغرافيايي خاص نيز بر جهت گيري آراء رأي دهندگان تأثيرگذار است (ايوبي، 1381: 18). به طور خلاصه الگوهاي رفتار انتخاباتي را مي توان در سه جريان عمده خلاصه كرد:
– الگوهاي جامعه شناختي تحليل رفتار رأي دهندگان
– الگوهاي رواني – سياسي تحليل رفتار رأي دهندگان
– الگوهاي آرماني – عقلاني تحليل رفتار رأي دهندگان(پيشگاهي فرد، 1388:95).
2-19- الگوها و معيارهاي رفتار انتخاباتي در ايرانيان
شركت مردم در انتخابات تحت تأثير عوامل مختلفي قرار دارد و در هر برهه اي نوعي خاص از رفتار را ايجاد مي كند كه به آن رفتار انتخاباتي گويند(اميدي آوج، 1392: 465). مشاركت سياسي در تمامي سطوح متناسب با پايگاه اجتماعي، اقتصادي، تحصيلات سن، شغل، جنسيت، مذهب، قوميت، محل سكونت، شخصيت و محيط سياسي و يا زمينه هايي كه در آن مشاركت صورت مي گيرد، فرق مي كند. همچنين همبستگي بالايي ميان ميزان مشاركت سياسي و آنچه به اثر بخشي سياسي معروف است، وجود دارد. يعني اثربخشي سياسي فرد و اين احساس كه مي توان در سياست ها و خط مشي ها تأثير گذاشت(راش، 1383:141).
بررسي رفتارحاكم بركنش سياسي مردم ايران بويژه درانتخابات همواره مدنظر فعالان و تحليلگران عرصه سياست و اجتماع بوده و تحليلها و نظريه هاي مختلفي در اين زمينه ازسوي آنها ارائه شده است. در سالهاي پس از انقلاب به علل گوناگون از جمله شرايط سياسي سالهاي ابتدايي انقلاب، وقوع جنگ و مشكلات اقتصادي بعد از جنگ، عدم تمايل مردم به بيان مطالبات سياسي خود و اعتماد بالاي مردم به مسئولان و علل زياد ديگر، موجب شد نگاه مردم در اين دوران، به انتخابات، نگاه چندان سياسي نباشد.
در اين دوران وجود دشمنان مشترك براي همه ايرانيان نوعي همبستگي و مسئوليت پذيري را در ميان آنان ايجاد كرد و موجب حضور قوي در همه عرصه ها شد، يكي از اين عرصه ها انتخابات بود. در اين دوران رفتار انتخاباتي مردم، نه تحت تأثير احزاب، بلكه بيشتر، زاده شرايط اجتماعي اقتصادي آن دوران بود و ملاك و معيار ارزيابي نامزدهاي انتخاباتي براي مردم، داشتن سوابق مبارزاتي در قبل از انقلاب اسلامي و نزديكي و ارادات به امام خميني بود. وجود اين معيارها تا پايان جنگ تأثير اصلي در نتيجه انتخابات داشته است. بنابراين حوزه هاي پژوهش و نهادهاي سياسي در ايران نيز تمايلي به تحقيق و اندازه گيري عوامل مؤثر در رفتار رأي دهندگان نداشتند زيرا احساس مي كردند كاربردي ندارد(پیشگاهی فرد، 1388:97(.
در سالهاي اخير بدليل شرايط نوين اجتماعي كه در ايران بوجود آمد موجب ظاهر شدن مطالبات سياسي جديد و در قالب آراء انتخاباتي شد از جمله اين تحولات عبارتنداز:
1. تحولات جمعيتي
2. افزايش نسبت شهرنشيني
3. افزايش باسوادي
4. تحول درحوزه رسانه هاي ارتباطي
5. رشد شبكه هاي ارتباطي
6. تحولات گسترده اقتصادي
مجموعه تحولات اشاره شده بعد از جنگ موجب ظهور مطالبات سياسي جديد در قالب آراي انتخاباتي در مردم شد و تمايل به تحقيق در اين زمينه نيز افزايش يافت. خصوصأ شناخت عوامل مؤثر بر رفتار رأي دهندگان از انتخابات مجلس چهارم به بعد مورد توجه قرار گرفت و در زمينه انتخابات و رفتار رأي دهندگان تحقيقاتي در دانشگاهها و عمدتأ در مقطع كارشناسي ارشد و دكترا صورت گرفت. اما با اين حال هنوز توسط مراكز تحقيقاتي و پژوهشي بزرگ، بررسيهاي منظم و منسجمي پيرامون گرايش رأي دهندگان در جريان مبارزات انتخاباتي، علل ترجيحات رأي دهي مردم، وضعيت اقشار مختلف بهنگام انتخابات و عوامل اجتماعي موثر بر نحوه شكل گيري تصميم آنها به انتخاب كانديداي مورد نظرشان:ورت نگرفته است(همان منبع، 1388:98).
مشاركت در انتخابات مختلف يكي از مؤلفه هاي اصلي و اساسي رفتار سياسي مردم و از اشكال دموكراسي در جهان امروز محسوب مي گردد. تحليل درست عوامل تأثيرگذار بر ميزان مشاركت سياسي شهروندان در انتخابات منوط به شناخت عوامل، رويكردها و انگيزه هاي گوناگوني نظير عوامل اقتصادي، سياسي، اجتماعي، رسانه اي و تبليغات نظاير آن دارد و چنين شاخص هايي در بازخورد رفتار سياسي شهروندان در انتخابات نمود پيدا مي كند(اميدي آوج، 1392: 450). در نوع رفتار انتخاباتي مردم ايران نيز عوامل زيادي مؤثرند. از ويژگي هاي دروني و شخصيتي جامعه ايراني گرفته تا فضاي كلي حاكم بر كشور همه در نوع اين رفتار مؤثرند. بنابراين در مطالعه رفتار انتخاباتي مردم ايران بايد به همه متغيرهاي مؤثر در آن، از جمله تفاوت هاي جغرافيايي، فرهنگي، اقتصادي و… بايد توجه شود(همان منبع، 1392: 465).

2-20- چگونگی برگزاری انتخابات در جمهوري اسلامي ايران
با پيروزي انقلاب اسلامي در سال 1357 در ايران جلوه قدرت مردمي در تغيير يك نظام سياسي خودنمايي كرد. در حقيقت، يكي از قابليت هاي نظام اسلامي براي غلبه بر چالش ها و حوادث پس از پيروزي انقلاب تاكنون بوده است. به علت نهادينه نشدن فعاليت حزبي در جمهوري اسلامي ايران، مشاركت مردم در فعاليت هاي سياسي اشكال گوناگوني به خود گرفته كه راهپيمايي ها، فراخوان هاو… را مي توان بخشي از آن دانست؛ اما مشاركت در انتخابات را مي توان مهترين جلوه مشاركت سياسي مردم دانست(بيگلو، 1391:

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد با موضوع خانواده گسترده، كاهش اضطراب، گروه کنترل Next Entries مقاله رایگان درباره آلودگی آب، محیط زیست، شکستگی استخوان