مقاله رایگان درباره ادبیات داستانی، شگفت انگیز، بزرگ علوی، احمد محمود

دانلود پایان نامه ارشد

گلستان بودند . اینان متاثر از ادبیات رئالیستی امریکا به نثر و ساختمان داستان توجهی جدی داشتند . صادق چوبک ( 1295 ـ 1377 ش) آدمهای مطرود پایین ترین لایه های اجتماعی را به داستانهایش راه داد و کوشید تا با تولید دیگر بار لحن آنها شخصیت و راه و روش زندگیشان را به نمایش بگذارند . داستانهای دو مجموعه خیمه شب بازی (1324 ش) و انتری که لوطیش مرده بود (1328 ش) رمان سنگ صبور (1345 ش) را به شکلی نوگرایانه نوشت و دو مجموعه چراغ آخر (1344 ش) و روز اول قبر (1344 ش) را منتشر کرد . جلال آل احمد (1302 ـ 1348 ش) نخستین داستانهای خود دید و بازدید (1324ش ) از رنجی که می بریم (1326 ش) سه تار (1327 ش) و زن زیادی (1331 ش) را از نظر گاه آدمی بیگانه از جمع نوشت که در مرز بین اعتقاد و بی اعتقادی معلق است. ستوده ترین داستان بلندش مدیر مدرسه (1337 ش) را در باره ی مدیری از نسل شکست خورده از کودتا نوشت که پناهی آرام می جوید و نمی یابد. نثر شتابناک و محاوره ای خاص آل احمد که در نویسندگان هم دوره اش تاثیر بخشید از همین داستان رخ می نماید. آل احمد آنگاه رمانهای نون والقلم (1340ش) و نفرین زمین (1346ش) را تحت تاثیر غرب زدگی (1341 ش) نوشت . (عابدینی ، 1376 : 110 ـ 107)
گلستان (متولد 1301 ش) متأثر از نویسندگانی چون همینگوی و فاکنر، از صناعت داستان نو برای نوشتن آثارش بهره گرفت داستانهای آذر ماه آخر پاییز (1328 ش) و شکار سایه (1334 ش) را در توصیف سرگردانی روشنفکرانی نوشت که آرمانهایی را که به آنها دل بسته بودند پوچ می یابند و در پیدا کردن راه دلخواه سرگردان می شوند در مجموعه ی جوی و دیوار و تشنه (1346 ش) موسیقی درونی کلمات در پدید آوردن نثری متناسب با موضوع نقشی بسزا دارد. کتاب مد و مه (1348 ش) که در بردارنده زیباترین داستانهای خاطره ای گلستان است او را به عنوان شاعر تنهایی در داستان نویسی ایران معرفی می کند. در سالهای پس از کودتای سال(1332 ش) نویسندگان از سیاست پرهیز کردند و دردهای جاودانه بشری مثل عشق و انزوا و مرگ را در ساختاری دینی ـ اسطوره ای مطرح کردند از جمله تقی مدرسی (1311 ـ 1376 ش) رمان عاشقانه یکلیا و تنهایی او (1334 ش) را بر اساس قصه های تورات نوشت بهرام صادقی ( 1315 ـ 1363 ش) در رمان ملکوت (1340 ش) ترکیب دلپذیری از زندگی واقعی و مفاهیم فرا طبیعی ارائه داد. او در داستانهای واقع گرایانه سنگر و قمقمه های خالی (1349 ش) دیدی تلخ و طنز آمیز و حساسیتی تکان دهنده نسبت به زندگی را با شناخت دقیق از نوع ادبی داستان نو در می آمیزد. هنر او در آن است که روال مالوف زندگی را از چنان زاویه ای نشان می دهد که غیر طبیعی بودن آن آشکار می شد. در میان مهم ترین نویسندگانی که کار خود را در این دوره آغاز می کنند می توان از غلامحسین ساعدی، منوچهر صفا ( غ . داوود) نادر ابراهیمی، محمود کیانوش، احمد محمود و بهمن فرسی نام برد .(همان : 108 ـ 107)

فصل دوّم

بخش اول :
علی محمّد افغانی
و «شوهر آهو خانم»

کیست که با ادبیات ایران سرو کار داشته باشد و نام «شوهر آهو خانم» و نویسنده اش، علی محمد افغانی را نشنیده باشد. کیست شوهر آهو خانم را خوانده باشد و از دنبال کردن ماجراهای پر کش وقوس و جذاب سید میران باهمسرش آهو و میهمان ناخوانده و همسر دومش، هما لذت نبرده باشد،کیست که آن توصیفات جاندار و زنده از کرمانشاه سال های 1313تا 1320 را از خاطر برده باشد؟
علی محمد افغانی
ـ متولد 11دی ماه 1303 در کرمانشاه.
ـ از پیشکسوتان ادبیات داستانی معاصر.
ـ خالق «شوهر آهو خانم» یکی از اولین رمان های بلند اجتماعی ایران.
ـ برنده جایزه بهترین رمان سال 1340.
وی را با «شوهر آهو خانم» رمان بلند اجتماعی ایران می شناسد، بسیار کم حرف است و از گرفتن عکس و ثبت تصویرش هنوز هم خودداری می کند. اینکار را نوعی تجمل می داند و می گوید:«عکس، خاطره ای از گذشته است و از گذشته باید آنچه را به درد آینده می خورد برداشت.»(کازرونی،1373 : 41)
اهل کرمانشاه است، در آنجا متولد و بزرگ شده، دوران تحصیلش را در آنجا گذرانده با وجود فقر و تنگدستی فراوان همیشه یک شاگرد خوب بوده . زمانی هم به عنوان شاگرد اول استان پنج در آن زمان انتخاب شده است اما به قول خودش بی هدف بودن در تحصیل و وضع خانوادگی نامناسب اسباب ترک تحصیل او را فراهم می کند و به کار در کار پدرش مشغول می شود.
دوره ای می خواست در شرکت نفت استخدام شود، امتحان ورودی اش راهم داد ولی از بدشانسی یادش رفت که نامش را یاد داشت کند. در نهایت کسی دیگری که از قضا دوستش بود نامش را بر برگه او نوشت و این طور بود که او نتوانست در شرکت نفت استخدام شود از آن به بعد بود که تصمیم گرفت دوباره به مدرسه رفته و به تحصیلش ادامه دهد .(همان : 44)
زبان انگلیسی راخوب می داند. دانش زبانش به دوران قبل از دیپلم باز می گردد . حتی دوره ای هم به دوستانش زبان انگلیسی یاد می داده است . در دوره ای که به جرم اقدام علیه امنیت عمومی به همراه 400 افسر ارتشی در زندان به سر می برد هم انگلیسی تدریس می کند. علی محمد آمده بود تهران تا در ارتش طب بخواند، اگر می خواست به این رشته برود جایی در تهران برای ماندن نداشت. «وقتی در این رشته قبول شدم گفتند باید اول رشته پیاده نظام نام نویسی کنی ، الان دانشجوی پزشکی نمی گیرم، در آن دروه دانشکده افسری برای اولین بار از گروه های دیپلم دانشجو می گرفت تا قبل از آن از دیپلم پایین تر دانشجو جذب می کرد، به این دلیل از این گروه دیپلمه ، تعداد زیادی با اندیشه های سیاسی وارد دانشکده افسری شدند.»(همان : 46)
سال 26 که اوج شکل گیری نهضت چپ بود و آشفتگی سیاسی بسیاری در جامعه وجود داشت، علی محمد افغانی هم با این عده به دانشکده افسری می رود و چون نمی تواند به کنکور طب برسد وارد پیاده نظام ارتش می شود. گروهی که با هم وارد دانشکده افسری شده بودند ، فعالیت های سیاسی را آغاز کردند، شب ها نامه هایی را پخش کرده و نشریاتی نیز داشتند که به افشای مسائل پشت پرده ارتش نیز می پرداختند .پس از سرنگونی حکومت مصدق و 28 مرداد این گروه دستگیر شدند که افغانی نیز در میان آن ها بود. عده ای به اعدام و عده ای به حبس ابد محکوم شدند، او نیز ابتدا به اعدام و سپس در دادگاه تجدید نظر به حبس ابد محکوم شد، اما بعد از 5 سال با تخفیف آزاد شد. «شوهر آهو خانم» را نیز در همان دوران زندان نوشته ، می گوید :«هر چند این اثر را از بیرون کسی سفارش داده بود اما داستان را خود تجربه کرده و دیده بودم. نوشتن آن در زندان سخت بود. ولی به هر حال در زندان هر کس هنر خودش را رو می کرد.!»(افغانی ، 1375 : 11)
افغانی هنر نوشتن خود را در آن دوران سخت زندان رو کرد ، برای آنکه به او نگویند قلم خوبی دارد و باید در خدمت آنان بنویسد کتاب انگلیسی جلویش می گذاشت و داستان را به عنوان ترجمه می نوشت. وی «شوهر آهو خانم» را با سرمایه شخصی خود و با دردسرهای فراوان به چاپ رساند و به کمک برادر و همسرش آن را در کتابفروشی ها پخش کرد. کاری که خودش می گوید با مشقت زیادی همراه بوده و کتابفروشی ها به بهانه ناشناسی بودن او از پذیرش کتابش خودداری میکردند. او تنها می خواست اثرش چاپ شود ، چرا که معتقد بود : «نویسنده یک پاداش دارد و آن پاداشی بی سر و صداست، اینکه کتابش را چه کسانی می خوانند و چه نقدی می کنند، نویسنده به دنبال هیچ پاداشی نیست جز اینکه کتابش بیرون بیاید و خوانده شود.»(همان : 14)
ورود ناگهانی علی محمد افغانی در ابتدای دهه 1340 به صحنه ادبیات داستانی ایران، با رمان هزاربرگی «شوهر آهو خانم» یک حادثه بود. تا آن هنگام در این صحنه نامی از او نبود ، گرچه زندانیان سیاسی پس از کودتا و یا آن ها که اخبار کوتاه محاکمات نظامی پس از کودتا را دنبال کرده بودند، شاید هنوز نام او را به خاطر داشتند. هر صفحه رمانی که نوشته بود، برگی بود از زندگی واقعی مردم کوچه وبازار به معنای توده مردم، و این یک رویداد مهم ادبی بود.(چهل تن ، 1378 : 21)
چاپ رمانی با هزار برگ، در روزگاری که مردم ایران حوصله داستانهای پاورقی مجله ها را نیز نداشتند، برای انتشاراتی ها یک قمار بود. افغانی به این دلیل ، با سرمایه خودکتاب را در دو هزار نسخه منتشر کرد . جسارتی که ناشران را حیرت زده کرد، اما برای کسانی که با افغانی در زندان بودند و دادگاه نظامی او را دیده بودند چندان شگفت انگیز نبود. البته این رمان بسیار مورد استقبال مردم ایران قرار گرفت ، به همین دلیل خیلی زود توزیع آن را قبول کردند. (همان :32)
«شوهر آهو خانم» که افغانی در سال 1340 به پایان برده بود ، در همان سال جایزه بهترین رمان سال را از آن خود کرد. استقبال شگفت انگیز از آن چنان بود که سرانجام به فیلمنامه تبدیل شد. بیش از انقلاب «شوهر آهو خانم» بارها تجدید چاپ شد،پس از انقلاب نیز بارها در تیراژهای بالای 10 هزار نسخه ای منتشر شد، البته یکبار «یازده هزار قطع پالتوئی آن به دستور مدیر مکتبی و تازه برگمارده شدن بر سر انتشاراتی مصادره شده امیر کبیر به کارخانه مقواسازی فرستاده شد و خمیر شد، زیرا افغانی حاضر نشده بود برخی کلمات و جملات رمان را عوض کند. مدیر مکتبی انتشارات امیرکبیر مصادره شده سایه ی احمد محمود ، محمود دولت آبادی ، علی محمد افغانی، ابراهیم یونسی و بزرگ علوی و هر نویسنده دیگری را که سابقه سیاسی داشت با تیر می زد. البته چاپ «شوهر آهو خانم» توسط انتشاراتی های دیگر ادامه یافت. انتشار این اثر در شرایطی اتفاق افتاد که مدت ها بود آثاری غیر از آثار هدایت، جمال زاده و بزرگ علوی مورد توجه نبود، اما این کتاب توانست نگاههای زیادی را به سوی خود جلب کند.(افغانی ، 376 : 17)
بعد از چاپ شوهر آهو خانم ، افغانی از طرف حکومت شاهنشاهی مورد بازخواست قرار گرفت. زمانی که در سال 1340 این اثر انتشار یافت نگاه های زیادی را به خود معطوف کرد، کتابی که سه ماه بیشتر از چاپ آن نگذشته بود بهترین رمان ایرانی سال شناخته شد و به تدریج این اثر و نویسنده آن در ایران آن دوره مطرح شدند(جعفری، 1378 :30)
افغانی با آنکه به جرم سیاسی به زندان افتاد، اما هرگز نمی خواسته که کتاب سیاسی بنویسد ، سیاسی نوشتن از نظر او بستگی به حساسیت خود نویسنده به سیاست دارد اما گاهی به صورت عقیده خود نویسنده در می آید. او معتقد است که داستان سیاسی چارچوب خاصی دارد و با آنکه 5 سال در زندان بوده به خود اجازه نداده که تا کنون خاطرات زندانش را منتشر کند چرا که معتقد است :«اگر من 5 سال در زندان بودم دوستانم 25 سال را در زندان سپری کرده اند پس از من محق تر برای نوشتن آنها هستند نه من که مدت کمی را در زندان گذرانده ام .» او حتی خاطرات زندانش را نوشته ولی هرگز به خود اجازه چاپ آن را نداده است.(همان :33)
شادکامان دره قره سو، سیندخت، شلغم میوه بهشته، بافته های رنج ، بوته زار، محکوم به اعدام ، دکتر بکتاش، همسفرها، دختردایی پروین ، صوفی صحنه و دزد کنگاور، دنیای پدران و دنیای فرزندان ، حاج الله باشی و خداحافظ دخترم از جمله کتاب های علی محمد افغانی است. هر چند بسیار گفته اند که آثار بعدی اوبه قدرت رمان اولش ، «شوهر آهو خانم» نبوده است. اما به هر روی نمی توان اهمیت افغانی را، به عنوان یکی از اولین و حرفه ای ترین رمان نویسان ایران نادیده گرفت . افغانی اگر فقط همان «شوهر آهو خانم» را هم نوشته بود ، باز هم جایگاه ویژه خود را در ادبیات داستانی ایران داشت.(همان :35)
افغانی «شادکامان دره قره سو» را در سال 1345 نوشت، وقتی که «شوهر آهو خانم» را می نگاشت به نوشتن این اثر هم فکر می کرد، جان مایه این اثر قدری سیاسی است و تأثیر مرگ دو برادرش در این کتاب وجود دارد، که ضمن داستان عشق پسر میرابه به دختر ارباب اشاراتی به جریان های اجتماعی پس از شهریور 20دارد . خود تصور می کرده که این اثر با استقبال بیشتری نسبت

پایان نامه
Previous Entries مقاله رایگان درباره داستان کوتاه، رمان اجتماعی، صادق هدایت، جمال زاده Next Entries مقاله رایگان درباره صادق هدایت، جنگ جهانی اول، انقلاب اسلامی، پوچ گرایی