مقاله رایگان درباره اخلاق حرفه ای، نهی از منکر، امر به معروف، کسب و کار

دانلود پایان نامه ارشد

تقریباً وضع به همین منوال ادامه یافت. در این هشتاد و اندی سال که تولید و تصدی حرفه و پیشه، کاملاً در دست دولت قرار داشته است، مهم ترین اقدام بنیادینی که صورت گرفته، تدوین قانون کار و آیین نامه های اجرای مرتبط با آن است. قانون، ولو با دقت تهیه و اجرا شود، هرگز نمی تواند فضای خالی اخلاق را پر کند. (فرامرزقراملکی و همکاران، 1388)
بررسی نظام جبران خدمت در دوران هخامنشی نشان می دهد که دستمزد و جیره طبقه بندی می شد و هر کس نسبت به مهارت و میزان کار حقوق دریافت می کرده است. حقوق پایین تر کارگران ساده با ساز و کارهایی همچون پاداش های روزانه، ماهانه، کمک شاهانه- به خصوص در زمان داریوش- و اضافه حقوق سختی کار جبران می شده است و ایشان درآمدی افزون تر می یافته اند. به کارگرانی که شرایط کار سخت داشته کمک های فراوانی تعلق می گرفته است. زنان، مرخصی پس از زایمان داشته و پرستاران و قابله های آنان نیز مشمول پاداش و دستمزد می شده اند. حقوق زن و مرد برای کار یکسان برابر بوده است.

زنان می توانسته اند ساعات کار کمتر و یا به عبارت دیگر کار نیمه وقت داشته باشند. (فرامرزقراملکی و همکاران، 1388)
زن و مرد از امکانات کارآموزی و ارتقاء شغلی یکسان بهره مند می شده و البته در میان مردم عادی بانوان مدیر بیشترین حقوق را دریافت می کرده اند. (فرامرزقراملکی، 1385)
بررسی نظام حسابرسی و پاداش نشان می دهد که جبران خدمات کارمندان و کارکنان عصر هخامنشی مبتنی بر نظام مدیریت عملکرد بوده است. (فرامرزقراملکی، 1386)
در مکتب آسمانی اسلام، خلقیات حمیده به دو گروه تقسیم شده است. یکی از محاسن اخلاق و دیگری مکارم اخلاق. خلقیاتی که مایه ی حسن روابط اجتماعی و باعث جلب منافع مادی و بهبود زندگی است از گروه محاست اخلاق است و خلقیاتی که معیار انسانیت و حاکی از بزرگواری طبع و تعالی روحانی است از گروه مکارم اخلاق است. (فلسفی، 1385)
2-1-1-2 نظام اخلاقی در زمان ساسانیان
در ایران زمان ساسانیان، سه نقطه ی عطف فرهنگی مؤثر بر نظام اخلاقی می توان در نظر گرفت: یکی زمان به قدرت رسیدن اردشیر اول و توسعه ی امپراطوری است که در کنار آن مبانی دین زردتشتی و آموزه های اوستایی در جامعه نفوذ یافته و به سازماندهی آن می پردازند؛ دوم، هنگام پدیداری مانی به عنوان آورنده ی آیینی نو که سعی در اعمال نظمی تازه بر مبنای میزان پایبندی و رعایت آموزه های آیین مانوی در میان پیروان دارد و احتمالاً از آنجا که فاقد توانایی های مادی (نسب، ثروت و …) است متمایل به اعراض از دنیاست؛ و سوم، زمان مزدکیان که برای شکستن نظم موجود و فرا رفتن از چهارچوب طبقات اوستایی، بهره مندی همگان از مال و لذایذ دنیوی توصیه می شد. (شعاری نژاد، 1364)
اندرزی نیز از ورزگمهر (بزرجمهر) باقی است که قسمت هایی از آن شباهت مستقیمی با اندرزهای کلیله و دمنه دارد. همچنین در متونی مانند ارداویراف نامه که سیر در بهشت و برزخ و دوزخ است نیز می توان چهارچوب های اخلاقی را بازشناخت. هر دو نوع متن، یعنی متون دینی و پندنامه ها، به جنبه های مختلف اخلاق، شامل اخلاق فردی و اجتماعی، اشاره کرده اند. (فرامرزقراملکی و همکاران، 1388)
اخلاق در دوره ی ساسانیان اخلاقی عمدتاً اوستایی بود که هم وجه مادی زندگی را مورد توجه قرار می داد و هم وجه معنوی آن را و ارزش های اخلاقی، آرمانگرایانه، بیشتر خدامحور و انسان ساز بودند و روشی میانه را توصیه می کردند. آنچه به عنوان اخلاق در این دوره قابل بازتعریف است مجموعه ای است نامنسجم از صفات نیک سازگار با فطرت انسان. این صفات نیک، در عمل، یا به واسطه ضرورت های زندگی اجتماعی انسان تا اندازه ای قابل حصول اند یا به واسطه ی تسلیم محض به دستورات دینی و باور وعده هایی آن جهانی. (فرامرزقراملکی و همکاران، 1388)
حرفه های و اخلاق حرفه ای اساطیری را می توانیم در شاهنامه، که شناسنامه هویت ایرانیان از گذشته و سندی ماندگار برای آیندگان است، بازیابیم.
ملکات نفسانی و منش های اخلاقی، گرایش های قدرتمند شده ای هستند که منبع شکل گیری رفتار می شوند و فرد را به گروه خاصی از افعال متمایل می سازند. از این فرایند، فضیلتها به وجود می آیند و بر اثر تمرین و تکرار به صورت ملکات نفسانی در می آیند و سبب ایجاد افعال اخلاقی می شوند. منش های اخلاقی یا ملکات نفسانی در ارتباط متقابل با رفتار های انسان هستند. بدین طریق که ملکات نفسانی، انسان را به کارهای اخلاقی سوق می دهند و انجام فعل اخلاقی، سبب تحکیم ملکات نفسانی می شود. بدین ترتیب، آنچه در بروز فعل اخلاقی مؤثر است اراده و اختیار انسان است که در عمل او تجلی می کند. (فرامرزقراملکی، 1385)
مطالعات جدید به رغم آشکار ساختن نکاتی مهم درباره سوابق تاریخی حرفه ها و تشکیلات اهل حرفه در جهان اسلام، با اختلاف نظر پژوهشگران در مورد علل، نحوه و زمان پیدایش تشکیلات صنفی همراه بوده است. این در حالی است که تحقیقات در حوزه ی اخلاق حرفه ای در اسلام حول طبابت، تعلیم و تربیت اخیراً تجارت متمرکز است. که اطلاعات راجع به «آداب» – ضوابط یا اخلاق حرفه ای- آنها را در آثار متعدد می توان یافت. در مورد اهل حرفه بازار که به رغم قدمت و تولیدات تخصصی خود، مهارتهای شغلی را از طریق تجربی و غیر مدرسی تحصیل می کردند، چنین منابعی در دست نیست. خلأ ادبیات اختصاصی مربوط به پیشه ها و پیشه وران موجب آن شده است که اخلاق حرفه ای در بازار و تطور آن نه تنها در ابهام بلکه تحت الشعاع خصلتهای فردی یا اجتماعی اهل حرفه قرار گیرد.
سرانجام در عصر صفویه (907-1135 ه ق) ثبات و تمرکز سیاسی و نیز امنیت و بهبود اوضاع اقتصادی را تجربه می کرد. از منظر اخلاق حرفه ای آنچه این دوران را حائز اهمیت می سازد پیدایش اصناف است که قدیمی ترین گزارش صریح راجع به وجود تشکیلات داوطلبانه صنفی با اهداف حرفه ای و اجتماعی در ایران نیز به همین دوران باز می گردد. به گفته ابن بطوطه (703-799 ه ق) در شهر اصفهان اهل هر یک از صناعات، بزرگی را به ریاست خود برمی گزیدند که «کلو» نامیده می شد. (فرامرزقراملکی و همکاران، 1388)
2-1-1-3 منابع مربوط به اخلاق حرفه ای در بازارهای ایران
منابع مربوط به اخلاق حرفه ای در بازارهای ایران به هیچ وجه گسترده و گوناگون نیستند. در حالی که از سوی مورخین به ثبت اوضاع و فعالیت های اقتصادی و اجتماعی توجه لازم به عمل نیامده است، اظهارات حسبه نویسان و فقها در مورد ضوابط و مقررات و فعالیتهای اقتصادی نیز برای آشنایی با اخلاق حرفه ای راهگشا نیست. زیرا این آگاهی ها، به رغم فوایدشان، در مقوله قانونند. قانون با وجود شمول برخی اصول اخلاقی، مقوله ای متفاوت از اخلاق (از جمله اخلاق حرفه ای) است. (فرامرزقراملکی و همکاران، 1388)
علما که در دوره ی صفوی، نزدیکی و قرابت ویژه ای به دربار داشتند، در صورت به دست آوردن فرصت مناسب، زمینه ی جدی تاثیرگذاری بر شاه و دستگاه سلطنت را در زمینه اصلاح مسائل اخلاقی جامعه در قالب امر به معروف و نهی از منکر فراهم می کردند. اگر سلطان تمایل و گرایشی به این امور پیدا کند، به دنبال آن فرامینی به تمامی بلاد صادر می شد و احکام ویژه ای برای جلوگیری انواع فتنه و فساد، شرف نفاذ می یافت. (فرامرزقراملکی و همکاران، 1388)
پدیده مهم در این عصر، صدور فرامین عمومی جهت اجرای امر به معروف و نهی از منکر است. صدور این قبیل فرامین سابقه داشت. در دوره غزان خان با صدور فرامینی در هر زمینه، و از جمله نهی از شرابخواری به صورت یک سنت سیاسی درآمده بود. نمونه هایی از آن را دو دولت تیموری هران نیز می توان مشاهده کرد. در ادامه همین سیاست بود که شاه طهماسب نیز فرامینی صادر کرده، دستور داد تا آنها را بر روی سنگ حک کرده و در مساجد شهرها نصب کنند. بعدها در روزگار شاه سلیمان (1077-1105) محقق سبزواری (م 1090) در کتاب روضه الانوار شرحی از اقداماتی که می بایست شاهان در اجرای سیاست امر به معروف و نهی از منکر که بر پادشاهان لازم است، اجرای امثله و فرامین است که پادشاه احکام به اطراف ممالک خود در باب امر به معروف و نهی از منکر نوشته باشد که مردم ترک منکرات نمایند و از فسوق و معاصی احترام لازم دانند و در عهده ی حکام شرع و عرف نویسند «هر گاه علانیه و صریح در اسواق و بازارها و محاضر و مجامع فسقی ببینند، در دفع آن اهتمام لازم دانند و به جهت تجدید و تذکر مکرر احکام به تأکید جاری می ساخته باشند، چنان که طریقه ی نواب فردوس مکان، علیین آشیان شاه طهماسب الحسینی الصفوی- نارالله رهانه- بوده است» . (فرامرزقراملکی و همکاران، 1388)
برخی اسناد بین المللی متأخرتر از جمله کنوانسیون حقوق کودک مصوب 1989 و پروتکل اختیاری آن موسوم به پروتکل راجع به خرید و فروش، سوهء استفاده جنسی و هرزه نگاری کودک مصوب سال 2000 اقدام اخلاقی جهانی تلقی شده اند. (فرامرزقراملکی و همکاران، 1388)
به رغم کوشش و موضع گیری بانیان و جانبداران پوزیتویسم و لیبرالیسم حقوقی در برابر دخالت رویکردها و رهیافتهای اخلاقی در قواعد حقوقی، تحققی ترین و آزادترین نظامهای حقوقی هنوز نتوانسته اند و شاید هرگز نتوانند یکباره میراث و معیارهای اخلاقی را فراموش کنند و یکسره حلقه تسلیم در برابر عینیت گرایی محض در گوشش کنند. (فرامرزقراملکی و همکاران، 1388)
2-1-1-4 اخلاق از نظر فلاسفه
غزالی نیز در احیاء علوم الدین سعی دارد بر حسب آموزه های متون دینی (قرآن و روایات) به طبقه بندی خاصی از فضائل و رذائل اخلاقی دست یابد. (فرامرزقراملکی، 1391)
می توان در نوشته های ارسطو (384-322 قبل از میلاد)، فیلسوف یونانی، فضایل اخلاقی همچون شجاعت، صداقت، اعتدال و میانه روی، و مسئولیت را یافت. اخلاق فضیلتی، آنچنانکه به این رویکرد اطلاق می گردد، برای قرون متمادی الهام بخش و انگیزاننده بشر در بسیاری از فرهنگ ها بوده است.
فیلسوفانی مثل برگسون15 نیز ضمن اذعان به اخلاقی بودن عدالت و وجود ارتباط سیتماتیک میان مفاهیم اخلاقی هیچ کدام از این مفاهیم را برتر و آموزنده تر از عدالت ندانسته اند. بعضی دیگر وظیفه و هدف اخلاق را به طور کلی در تعلیم تمایز میان عدالت و غیر عدالت خلاصه کرده اند. از نظر آنان عدالت فضیلتی مقدم بر سایر فضیلتها و حاکم بر همه حوزه های اخلاقی است.(فرامرزقراملکی و همکاران،1388)
اخلاق نگاری فلسفی متأثر از میراث یونانی که شامل وری آوردهای جالینوسی، افلاطونی، پیثاگوری و ارسطویی است. اخلاق نگاری عرفانی، اخلاق نگاری به سبک اندرزنامه نگاری با جهت گیری کاربردی، اخلاق نگاری به روی آورد درون دینی، اخلاق نگاری تلفیقی و اخلاق نگاری التقاطی. (فرامرزقراملکی، 1391)
گر چه تمایل به اخلاقیات در فرهنگ غربی ریشه در عهد باستان (عهد عتیق) دارد، ولی امکان مدیریت اخلاق به عنوان یک واقعیت در دهه های اخیر ظهور یافته است.
می توان در نوشته های ارسطو (384-322 قبل از میلاد)، فیلسوف یونانی، فضایل اخلاقی همچون شجاعت، صداقت، اعتدال و میانه روی، و مسئولیت را یافت. اخلاق فضیلتی، آنچنانکه به این رویکرد اطلاق می گردد، برای قرون متمادی الهام بخش و انگیزاننده بشر در بسیاری از فرهنگ ها بوده است. (احمدی و همکاران،1389)
اکثر فلاسفه و دانشمندان از قدما و متأخرین، فضائل اخلاق را از ارکان اساسی سعادت بشر به حساب آورده و آن را مایه ی تعالی تکامل مادی و معنوی میدانند. (فلسفی، 1385)
2-1-1-5 اخلاق حرفه ای در مفهوم کار
جان ایکرز16 رئیس سابق هیئت مدیره IBM اعتقاد دارد پایبندی به اخلاق، تعلق و احساس مطلوبی را در کسب و کار در مدیران ایجادمی نماید. شرکت ها بدون تعهد و پایبندی به اخلاق در کسب و کار نمی توانند رقابتی عمل نمایند. وی می گوید در اصل اخلاق و رقابت غیر قابل تفکیک هستند. بدون یکی، دیگری بی معناست. لذا چنانچه در جامعه رفتارهای غیراخلاقی مانند دزدی از یکدیگر، عدم اعتماد، توسل به زور برای پایبند کردن مردم به صداقت، راستی رواج یابد، رقابت مفهوم خود را از دست می دهد. فاسد بودن اعضای جامعه، موجب عدم کارایی، ضایع شدن منابع و از همه مهم تر زائل شدن اعتماد و فرصت هاست. برعکس

پایان نامه
Previous Entries مقاله رایگان درباره اخلاق حرفه ای، رضایت شغلی، رضایت شغل، آموزش اخلاق Next Entries مقاله رایگان درباره رفتار اخلاقی، اخلاق حرفه ای، منابع انسانی، فرهنگ سازمانی