مقاله رایگان درباره اخلاق حرفه ای، موفقیت سازمان، رفتار اخلاقی، کسب و کار

دانلود پایان نامه ارشد

پایبندی هر چه بیشتر به اصول اخلاقی، برخورداری از قدرت اقتصادی، توان رقابت در محیط سالم را افزایش می دهد. (فرامرزقراملکی و همکاران، 1388)
اخلاق مشاغل نزد دانشمندان مسلمان در سده های پیشین مورد توجه فراوان بوده است و آثار زیادی در بیان بایدها و نبایدهای اخلاقی مربوط به طالب علم ها، سیاستمداران، اهل جنگ و مرزداران، پیشه وران و بازرگانان و … نوشته شده است. (فرامرزقراملکی، 1391)
اخلاق حرفه ای در مفهوم سازیهای اولیه به معنای اخلاق کار و اخلاق مشاغل به کار می رفت.
رهیافت سنتی، روی آورد مدیریت منابع انسانی به اخلاق حرفه ای است که بر مسئولیت اخلاقی افراد در مشاغل و حِرَف حصر توجه می کند و رهیافت جدید که در دهه های اخیر رواج یافته است، رویکرد مدیریت استراتژیک به اخلاق حرفه ای است. (فرامرزقراملکی، 1391)
ملاکی که بعدها توسط جان استوارت میل تدوین و توسعه یافت: بالاترین میزان منفعت برای بیشترین مردم با کمترین آسیب. کانت17 آلمانی(1804-1724) تکلیف را ملاک نهایی اخلاقی بودن می دانست. بر این اساس این ملاک، رفتاری اخلاقی است، اگر و تنها اگر، هر شخصی موظف گردد بدون هیچ شرطی همان عمل را انجام داده و – شرایط یکسان و مشابه- به همان نتیجه برسد. جان راولز عدالت را برترین شاخص داوری اخلاقی می داند و رابرت نوزیک آزادی فردی را نخستین ملاک ارزش آفرین تلقی می کند. (فرامرزقراملکی، 1391)
علم اخلاق باید بتواند با رائه شاخصها و ملاک معینی تکلیف اخلاقی افراد را در انجام رفتاری خاص تعیین کند.
تعارض اخلاقی عبارت از رفتاری است که انجامش از جهتی اخلاقاً زشت و ترک آن نیز از جهت دیگر نارواست. در این مقام فرد برخوردار از دغدغه ی اخلاقی احساس بلاتکلیفی می کند. (فرامرزقراملکی، 1391)
گر چه تمایل به اخلاقیات در فرهنگ غربی ریشه در عهد باستان (عهد عتیق) دارد، ولی امکان مدیریت اخلاق به عنوان یک واقعیت در دهه های اخیر ظهور یافته است. (احمدی و همکاران، 1389)
به عبارت دیگر اخلاق خوب، در روایات اسلامی به کلمات: حسن خلق، محاسن اخلاق، و مکارم اخلاق تعبیر شده است. با این تفاوت که کلمه ی حسن خلق اغلب در مقابل سوء خلق به کار رفته ولی محاسن اخلاق در کنار مکارم اخلاق آمده است. (فلسفی، 1385)
2-1-1-6 هدف اخلاق
هدف اخلاق، تعالی و توسعه ی بشری ماست. صرفاً به دلیل انسان بودن، در قبال خود و دیگران مسئولیت اخلاقی داریم. ادیان الهی سنت های اخلاقی نیز بر چنین مسئولیت پذیری تأکید دارند. انسان بودن ما انگیزه ی اصلی رفتار اخلاقی است. نقش اخلاق حرفه ای آن است که با بهبود عملکرد امروز، بازار فردا را تضمین می کند. اما به دلیل سودآوری به اخلاق روی نمی آوریم، بلکه اخلاق را صرفاً به دلیل گرایش و بصیرت انسانی ارج می نهیم و چون انسان ها اخلاق را ارج می نهند. اخلاقی بودن، به تبع، اقبال و حمایت انسان ها (از جمله مشتریان) را در پی دارد. توجه دادن به منافع اخلاق ورزی در آموزه های دینی نیز آمده است. قرآن آسایش و گشادگی در زندگی را میوه اخلاق می داند در آیات زیر آثار اخلاق ورزی و اخلاق گریزی مقایسه شده اند:
«کوشش شما پراکنده و گوناگون است
آن کس که احسان کند و پرهیزگاری نماید
و نیکی را گواهی دهد
ما او را در مسیر آسانی قرار خواهیم داد
اما بر کسی که بخل و بی نیازی ورزد
و نیکی را دروغ شمرد
کار او را دشوار خواهیم ساخت
و چون به هلاک افتد اموالش به حال او سودی نخواهد داشت.» (لیل/11-4).
یکی از وجوه پراکندگی تلاش آدمی، گوناگونی آن بر حسب اخلاقی بودن و اخلاقی نبودن است. افراد نیکوکار و پرهیزگار که اخلاق و نیکوکاری را ارج می نهند، زندگی آرام، با آسایش و آسانی خواهند داشت اما افراد بخیل که خود را غنی بپندارند و نیکوکاری را تکذیب نمایند، زندگی دشوار و پر تشویشی در پیش خواهند داشت. این حقیقت منحصر به اشخاص حقیقی نیست بلکه سازمان ها نیز در حیات سازمانی خود، نیکی و نیکوکاری را نردبان توسعه و دوری از اخلاق را باعث سختی و دشواری در معیشت خواهند یافت. (فرامرزقراملکی، 1388)
نسبت بین اخلاق حرفه ای و موفقیت سازمانی مسئله ی همه در دهه های اخیر است. این نسبت را از دو جهت می توان تحلیل کرد:
اول اینکه پای بندی اصیل به اخلاق در حرفه با موفقیت سازمانی از جمله با ثروت سازمان نسبت مستقیم دارد. این نسبت به مطالعات فراوان و در صنعت های مختلف اثبات شده است. مدیران آینده نگر که بر سود بلند مدت توجه می کنند، اخلاقی بودن سازمان را حتی در محیط غیر اخلاقی سبب برتری رقابتی و فراتر از آن برتری راهبردی می دانند.
نکته دوم آنکه شعارزدگی در اخلاق حرفه ای با موفقیت سازمانی نسبت معکوس دارد. اگر اخلاقی بودن سازمان را صرفاً، بسنده کردن به شعارهای اخلاقی بدانیم، آن را باید به عنوان یک تهدید بر سازمان تلقی کنیم. دلیل سخن این است: ارزش های اخلاقی در همه محیط های کسب و کار جذابند. حتی افرادی که در عمل اخلاق پای بند نیستند، از رفتار غیر اخلاقی ناخشنودند. عنوان مثال، مشتریان شما ممکن است در عمل پای بند به اخلاق نباشند اما آنان در مدیریت خرید، عرضه کننده مناسب را انتخاب می کنند و در این انتخاب بر اخلاقی بودن عرضه کننده تأکید فراوان دارند. (فرامرزقراملکی، 1388)
2-1-1-7 تاریخچه اخلاق حرفه ای در ایران
مطالعات باستان شناسی نشان می دهد ایرانیان از شهر سوخته و آنگاه تمدن هخامنشی دغدغه ی اخلاق حرفه ای داشته اند و این دغدغه سبب به دست آمدن تجارب و اندیشه های منضبط در اخلاق حرفه ای شده است. به عنوان مثال، یک مطالعه نشان می دهد در دوره ی هخامنشی نظام جبران خدمت عادلانه منصفانه ای وجود داشته است. متون دینی زردتشتی در سال های بعد و به ویژه در دوره ساسانی بر غنای مباحث اخلاقی در حرفه افزود. سازمان ها در تدوین مسئولیت های اخلاقی از این میراث گرانبها می توانند بهره مند شوند. (فرامرزقراملکی، 1388)
ضمانت اجرای اخلاق، نیروی وجدان است. انسان گریزی از داوریهای وجدان خود ندارد و آن داوریها تحت تأثیر اخلاق فردی و اجتماعی است. وجدان نیرویی است درونی و ارزشمندی آن هم به همین نظارت درونی آن است که موجب می گردد بدون صرف وقت و هزینه و اعمال قانون های دست و پا گیر و نظارت های سخت گیرانه بیرونی، نظامی مطلوب در سازمان جاری گشته و موجبات رضایت همه ذی نفعان را فراهم آورد.
سازمان می تواند بر رفتار اخلاقی اعضای خود اثر بگذارد و یکی از منابع کلیدی اثر سازمانی درجه تهعد رهبر سازمان به رفتار اخلاقی است. قرآن در مورد رهبر اسلامی خود می فرماید: «و انک لعلی خلق عظیم» و تو دارای خلق عظیم هستی. رسول اکرم (ص) هدف مبعوث شدن خود را برپایی مکارم اخلاق می داند و بدین طریق اصول و اهداف خود را بیان می کند. در یک سازمان نیز این تعهد می تواند توسط یک راهنمای اصول اخلاق، سیاستها و خط مشی ها … ابلاغ می گردد.
از شرایط کارآمدی منشور اخلاقی ابتناء بر ملاک نهایی اخلاق است به گونه ای که ارزش ذاتی و اصالت آن را حفظ کند. نظامهای مختلف اخلاقی، ملاکهای نهایی گوناگونی را ارائه می دهند اما در نظام اخلاق دینی، ملاک نهایی اخلاق خدا است و رضایت و عدم رضایت خداوند شاخص فضیلت و رذیلت است و چنین شاخصی برای منشور اخلاق اصالت، تقدس و منزلت اصیلی به ارمغان می آورد.
توصیف اخلاقی به معنای ارزش داوری در رفتار آدمی است و داوریهای اخلاق دینی این ملاک کارایی خود را در تقرب به سوی خدا به دست می آورد. (فرامرز قراملکی و همکاران، 1388)
اجتماعی بودن اسلام ویژگی برجسته ای است که آن را دینی علمی و دارای یک نظام حقوقی کاملاً انسانی ساخته و تلفیق احکام و مقررات فقهی با دستورات و موازین اخلاقی و تأثیر متقابل و تعامل میان این قواعد، از حقوق اسلامی نظامی اصیل و کاملاً مستقل ساخته است. از این رو می توان گفت که «اخلاق هیچ جایی حاصلخیزتر و شکوفاتر از ضمیر مؤمن نمی یابد و مفهوم الزام و تکلیف، که تکیه گاه هر نظام اخلاقی است، و مسئولیت که ناشی از الزام اخلاقی است، پایگاهی استوارتر از ایمان قلبی ندارد».(فرامرز قراملکی و همکاران،1388)
اصول اخلاقی در تمامی مفاهیم پایه ای و ارزش های سازمان جاری می شود. اخلاق در تعریف هدف که خود پایه نتایج است نمود دارد. در رعایت انصاف که محور اصلی تعامل با کارکنان و تامین کنندگان است خود را نشان می دهد. در روندها، در حوزه تعامل با اجتماع و تعهدات سازمان در حفظ حقوق اجتماع وارد می شود. در رعایت انصاف نسبت به مشتری و مشعوف ساختن آنها (برآورده ساختن نیازها فراتر از خواسته های بیان شده) و … کاربرد دارد. مدل تعالی این امکان را فراهم می کند که ارزش ها از طریق معیارها در سطح سازمان جاری شود. (فرامرز قراملکی و همکاران، 1388)
امروزه اخلاق حرفه ای نقش راهبردی در موفقیت معطوف به آینده سازمان دارد و دوری از آن، بنگاه ها را سخت آسیب پذیر و متضرر نموده است. پای بندی و بکارگیری اخلاق حرفه ای در سازمان ها، متکی به اصول و قواعدی است که در اغلب موارد سازمان ها به دلیل برداشت های سطحی و بعضاً غیر علمی، خود و منابعشان را با چالش های متعهد مواجه می نمایند. سازمان ها بدون درک صحیح از تعهدات متقابل بین سازمان و طیف گسترده ی ذی نفعان و عدم بسترسازی مناسب اقدام به تدوین و نگارش محورهایی با مضامین اخلاقی تحت عنوان اصول یا منشور اخلاقی نموده که این امر نه تنها امتیازی برای سازمان محسوب نمی گردد بلکه ناخواسته موجبات کوچک انگاری و برداشت سطحی از اخلاق و نهایتاً محرومیت از مزایای بلند مدت آتی آن را فراهم می آورند. شناخت روش و فرآیند صحیح تدوین منشور اخلاقی سازمان بسیار ضروری است که می تواند منجر به هدایت سازمان در مسیر صحیح اخلاقی گردد. (فرامرز قراملکی و همکاران، 1388)
از طرف دیگر در مبانی اسلامی، اخلاق به عنوان زیربنایی ترین عنصر توجه زیادی را به خود اختصاص داده است و از آن به عنوان پیش نیاز اصلی در تشکیل تمدن اسلامی، یاد می شود.
اخلاق حرفه ای مسئولیت های اخلاقی بنگاه در قبال محیط است و آن مسئولیت های اخلاقی فرد در شغل را نیز در بر می گیرد. اخلاق حرفه ای حوزه ای تخصصی در دانش اخلاق است که به بیان مسئولیت های اخلاقی بنگاه ها و مشاغل و نیز تحلیل مسائل اخلاقی در کسب و کار می پردازد. (فرامرز قراملکی و همکاران، 1388)
در آموزه های دینی و معرفتی و عرف ما ایرانیان بر این نکته پیوسته تأکید می شود که مهذب بودن، تخلق به آداب معنوی و آراستگی جان و عمل به صفات و فضیلت های اخلاقی نه تنها در کسب توفیق روز افزون در زندگی روزمره ضرورتی تام دارد بلکه با نتایج و ثمرات اخروی نیز قرین است. به همین نسبت سازمان های کسب و کار نیز به عنوان موجوداتی ذی شعور دارای حیات، زنده و پویا چنانچه کسب و کار حرفه ای خود با رویکرد و نگاه اخلاقی توأم سازند، در عرصه کار کامیاب تر هستند.
پرسنل را منابع و سرمایه های انسانی می خوانند و می دانند زیرا هر حرکت ارزش آفرین به صورت محتوم و الزاماً، از این منابع ارزشمند سرچشمه می گیرد. رابطه استوار و پایدار با تأمین کنندکان از شروط موفقیت به حساب می آید. جامعه را به عنوان یک ذینفع کلیدی در راهبردها مدخلیت داده و رشد شاخص های موفقیت سازمان را، در توسعه ارتباط جامعه میسر می دانند و در چنین بستری است که اخلاق حرفه ای تولد می یابد و رشد می کند. (فرامرز قراملکی و همکاران، 1388)
به طور قطع اهتمام به رویکرد اخلاقی در سازمان امری پیوسته و تدریجی است. اخذ هویت اخلاقی برای سازمان که منجر به رفتار اخلاقی می گردد، فرآیندی یک شبه نیست و با روش های آنی و دستوری تحقق نخواهد یافت. ایجاد سازمان اخلاق گرا در عرصه عمل امری است که با باور، ایمان، برنامه ریزی، اجرا و استمرار قرین است. (فرامرز قراملکی و همکاران، 1388)
عموماً دامنه اخلاق را در حد رفتارهای فردی تلقی می کنند، اما رفتارهای فردی وقتی که در سطح جامعه یا نهادهای اجتماعی تسری پیدا می کند و شیوع می یابد، به نوعی اخلاق جمعی یا اجتماعی بدل می شود که ریشه در فرهنگ آن جامعه می دواند و خود نوعی وجه غالب می یابد که جامعه را با آن می توان شناخت.
بسیاری از

پایان نامه
Previous Entries مقاله رایگان درباره اخلاق حرفه ای، نهی از منکر، امر به معروف، کسب و کار Next Entries مقاله رایگان درباره اخلاق حرفه ای، اخلاق کار، اخلاق کاربردی، مسئولیت پذیری