مقاله رایگان درباره اخلاق حرفه ای، اخلاق کار، اخلاق کاربردی، مسئولیت پذیری

دانلود پایان نامه ارشد

انسانی کودکان را به والدینشان محول نموده و آن را مکلف ساخته است که از طفولیت فرزندان خود را تحت مراقبت قرار دهند و به منظور حسن تربیت و پیشگیری از فساد اخلاق، غرائز و تمایلاتشان را به درستی رهبری کنند، آنان را با ملکات حمیده و عادات پسندیده پرورش دهند، و بدین وسیله از سیئات اخلاقی و انحرافشان جلوگیری نمایند.
عَن عَلِیّ ِبن ِالحُسَینِ عَلَیهِمَا السَّلامُ قالَ : وَ اَمّا حَقُّ وَلَدِکَ فَاَن تَعلَمَ اَنَّهُ مِنکَ وَ مُضافٌ اِلَیکَ فی عاجِلِ الدُّنیا بِخَیرِه وَ شَرِّه وَ اَنَّکَ مَسئُولٌ عَمّا وُلیتَهُ .
امام سجاد (ع) فرموده: اما حقی که فرزندت به تو دارد این است که بدانی او از تو وابسته به تو است و خوب و بدش در این دنیا به تو ارتباط دارد و در مقام حکومت پدری و سرپرستی او مسئولیت مستقیم داری و در پیشگاه الهی مورد مؤاخذه قرار می گیری.
اگر بنگاه مسئولیت پذیر باشد آنگاه به میزان مسئولیت پذیری، قانونمند می گردد. اگر بنگاه قانونمند گردد آنگاه به میزان قانون پذیری، برای محیط قابل پیش بینی می شود.اگر بنگاه برای محیط پیش بینی پذیر باشد آنگاه به میزان پیش بینی پذیری، اعتماد محیط به سازمان را ایجاد می کند. اگر بنگاه اعتمادآفرینی کند، آنگاه به میزان اعتمادآفرینی، رابطه محیط را با سازمان تصحیح و تسهیل می کند. اگر بنگاه رابطه محیط با سازمان را به نحو آسان و درست سامان بخشد، آنگاه موفق می گردد. اگر بنگاه مسئولیت پذیر باشد آنگاه به میزان مسئولیت پذیری، موفق خواهد شد .
بنابراین، اخلاق حرفه ای (اصول اخلاقی و مسئولیت پذیری بنگاه) می تواند پیش بینی پذیری بنگاه را افزایش داده و آن نیز موجب اعتماد اصیل، راسخ و پر دامنه ای نسبت به سازمان گردد. (فرامرزقراملکی، 1391)
2-1-1-11 آثار و برکات اخلاق
آثار و برکات اخلاق حرفه ای هم شامل سازمان می شود و هم فراتر از سازمان، جامعه را نیز فرا می گیرد.
تأمل در این آثار، دلیل دیدگاه متخصصان مدیریت استراتژیک را در راهبردی خواندن نقش اخلاق حرفه ای در سازمان آشکار می کند. فرد دیوید21 در مدیریت استراتژیک بر آن است که : « در سازمان اصول اخلاقی خوب از پیش شرطهای مدیریت استراتژیک خوب است و اصول اخلاقی خوب یعنی شرکت خوب » .
اما انسانها به ویژه ایرانیان اخلاق دوستند و به دلیل همین خصیصه در عمل به عملکرد اخلاقی پاداش می دهند. در انتخاب آرایشگر، مغازه خواربار و دیگر مشاغل بیش از ارزانی خدمات به اخلاقی بودن صاحبان مشاغل بها می دهیم. (فرامرزقراملکی، 1391)
اخلاقی بودن در حرفه نه تنها سبب رضایت مشتری است بلکه آن مشتریان شما را به دوستداران دو آتشه تبدیل می کند. دوستدارانی که از ارتباط با شما لذت می برند و سعی می کنند آشنایان و همکاران خود را در این لذت سهیم کنند و به همین دلیل مبلغان بدون مزد شما می شوند و در شرایط بحرانی شما را رها نمی کنند. (فرامرزقراملکی، 1391)
همچنین نباید اخلاق را به آداب و رسوم تحویل داد زیرا اخلاق مفهومی ژرف تر از رسوم گروه وابسته دارد و رفتار اخلاقی بسی فربه تر از آداب و هنجارهاست. همچنین برخی از هنجارهای اجتماعی ممکن است غیراخلاقی باشند.
اخلاق رخنه پوش قانون است، یعنی در مواردی که به لحاظ قانون تکلیف مشخصی نداریم باید تابع تکالیف اخلاقی بود. به همین دلیل عده ای گفته اند اخلاق، قانون نانوشته است و اخلاق از جایی آغاز می شود که قانون پایان می یابد. (فرامرزقراملکی، 1391)
حل تعارضات اخلاقی که از مهمترین مباحث اخلاق حرفه ای است، در گروه شناخت قلمروهای مختلف مسئولیت پذیری آدمی است. بنابراین شناخت ساحت اخلاق نقش مهمی در پای بندی به آن دارد.
اینکه خودشناسی را سودمندترین شناخت دانسته اند و یا سعادتمند را کسی معرفی کرده اند که قدر خویش را بشناسد، همه حاکی از اهمیت و تقدم اخلاق در رفتار ارتباطی درون شخصی است. این سخن نورانی که « هر کسی خود را شناخت، خدا را شناخت»، بر این مبنا قابل فهم است. (فرامرزقراملکی، 1391)
توجه به اصل تقدم اخلاق درون شخصی بر اخلاق برون شخصی نقش مهمی در روش ترویج اخلاق دارد. آموزش اخلاق باید ابتدا به تغییر رفتار فرد با خود جهت گیری شود. هدف اول در اخلاق بهینه سازی ارتباط شخص با خویش است. (فرامرزقراملکی، 1391)
اولین گام در آموزش اخلاق، اصلاح رفتار ارتباطی فرد با خودش است. ارتباط درون شخصی به هر گونه ای سامان یابد، الگوی ارتباطی برون شخصی مشابه آن می شود.
هماهنگونه که گفتیم اخلاق فردی بر هر نوع اخلاق دیگر، تقدم دارد زیرا اخلاق بسی فراتر از شغل افراد است. انسانها در مشاغل خود باید اخلاقی باشند اما در اخلاق ورزی لزوماً محتاج شغل و عنوان نیستند. (فرامرزقراملکی، 1391)
اخلاق کاربردی گفتنه اند: بخشی از اخلاق که به مباحث و معضلات عملی به نحو خاص و مستقیم عطف توجه می کند.
امروزه معطوف به مسایل عینی در زمینه های حرفه ای مهمترین جهت گیری تأملات اخلاقی است و به همین دلیل اخلاق کاربردی دائماً فربه می شود و اخلاق نظری جای خود را به اخلاق کاربردی می سپارد نیاز به شناخت معضلات اخلاقی معطوف به زندگی عینی، پیش بینی و پیش گیری از آنها سبب رشد اخلاق کاربردی شده است. اما این به معنای بی نیازی از اخلاق نظری نیست. اخلاق کاربردی حاصل توجه دانشمندان به فاصله بین تئوریهای اخلاقی با مسایل عینی است. از آنجا که مسایل عینی اخلاقی در جامعه و مشاغل را در پرتو نظریه های عام اخلاقی باید حل کرد، کارآمدی اخلاق کاربردی در گرو رشد و توسعه ی نظریه های اخلاقی است. (فرامرزقراملکی، 1391)
عده ای اخلاق حرفه ای را همان اخلاق کار می انگارند. پرسش از چیستی اخلاق حرفه ای در رهیافت تحلیلی به دو سؤال چیستی اخلاق و چیستی حرفه ای بر می گردد.
واقعیت تلخ آن است که ما علی رغم برخورداری از دو میراث گرانبها در اخلاق حرفه ای یعنی تجارب ایران باستان و آموزه های اسلامی نتوانسته ایم اخلاق حرفه ای را نه در دانشگاه و نه در سازمانها توسعه دهیم. (فرامرزقراملکی، 1391)
یکی از وجوه قابل مقایسه در نظامهای اخلاقی، حاصل تربیت اخلاقی این نظامها است که به صورت الگوی اخلاقی ارائه می شود. به همین دلیل در زبان و قرآن و ادبیات دینی بر اسوه و الگوی اخلاق تأکید می شود. امام علی (ع) در خطبه 160 نهج البلاغه در مقام توصیه به ساده زیستی، چندین اسوه را نشان می دهد که در عین اشتغال به امر مقدس مدیریت و رهبری جامعه، خود را به زیور ساده زیستی آراستند.
ارائه الگوها اولاً، رغبت و انگیزش در رفتار اخلاقی را تشدید می کند ثانیاً نشان می دهد که آموزه های اخلاقی، انتزاعی و غیرقابل دسترس نیستند، بلکه قابل تحقق در جامعه اند.
برخی از دانشمندان، اخلاق را دومین معجزه پیامبر گرامی اسلام (ص) می دانند که به لحاظ رتبه پس از قرآن و قبل از سایر معجزات قرار دارد. (فرامرزقراملکی، 1391)
2-1-1-12 اخلاق حرفه ای اسلامی
دانشی که آموزه های اخلاقی وحی را به صورت نظام مند در اختیار مخاطبان قرار می دهد، علم اخلاق است. این دانش به دلیل هویت واسطه ای بین وحی و ذهن و زبان مخاطب، دانش اسلامی خوانده می شود.
بنابراین اخلاق حرفه ای که بتواند توقعات یاد شده را بر آورد، باید در عین حرفه ای بودن، اسلامی باشد و مراد از اسلامی بودن بهره مندی از منبع بسیار مهم قرآن و روایات است و البته به این معنا بی نیازی از سایر منابع نیست.
اخلاق یکی از شعب مهم حکمت عملی است و حکمت عملی از بایدها و نبایدها بحث می کند. بنابراین در مباحث اخلاقی در خصوص چگونه زیستن و زیست متعالی سخن به میان می آید.
هدف از اخلاق ورزی در دین اسلام، تقرب الهی است و اخلاق اسلامی یعنی اتصاف به صفات متعالی، بنابراین فعلی که در جهت خلاف تقرب الهی باشد غیر مشروع و غیر مقبول خواهد بود.
در نگاه اول میان آنچه امروزه به نام اخلاق حرفه ای شناخته می شود با اخلاق حرف و مشاغل در تاریخ تمدن اسلامی که سازمان حسبه و محتسبان نظارت و مراقبت از آن را بر عده داشتند، شباهت هایی می توان یافت. بررسی بیشتر و دقت در مدارک تاریخی نشان می دهد که حوزه وظایف محتسب تنها در دوره ی امویان منحصر در نظارت بر بازار و بازاریان بوده است ولی در دوره ی عباسیان این وظایف به امور اخلاقی، مذهبی، بهداشتی و … شهروندان گسترش یافت. (فرامرز قراملکی و همکاران، 1388)
دیدگاه دیگر این است که دولت به همان مقدار در قبال پیشرفت امور معنوی و اخلاقی جامعه نیز مسئول می باشد. مخصوصاً در دولت و حکومت اسلامی که بین امور مادی و معنوی حد و مرزی وجود ندارد. این امر از روایات اسلامی قابل استناد است به ویژه در کلام و سیره امیرالمؤمنین علی (ع کاملاً روشن و مبرهن است. مردم بر حکومت و حکومت بر مردم، حقوقی دارند که دو طرف باید آن را پاس بدارند و می فرمایند: «و بزرگترین حق ها که خدایش واجب کرده است، حق حاکم بر مردم و حق مردم بر حاکم است که خدای سبحان، آن را واجب نمود و حق هر یک را بر عهده ی دیگری واگذار فرمود و آن را موجب برقراری پیوند آنان و ارجمندی دین ایشان قرار داد. پس حال رعیت نکو گردد جز آنگاه که حاکمان نکو رفتار باشند و حاکمان نکو رفتار نگردند، جز آنگاه که رعیت درستکار باشند. پس چون، رعیت حق حاکمان را بجا آورند و حاکم حق رعیت را بگذارد، حق میان آنان بزرگ مقدار شود و راههای دینداری پایدار و نشانه های عدالت نمودار گردد …» . (فرامرز قراملکی و همکاران، 1388)
جامعه ای که بیشترین تکیه گاهش بر مبانی شرع مقدس اسلام و ستون فقراتش از علمای درجه یک جامعه، تشکیل شده است، نمی تواند در مقابل مسائل اخلاقی و اعتقادی مردم جامعه بی تفاوت بوده و نسبت به امر به معروف و نهی از منکر بی توجه باشد. (فرامرز قراملکی و همکاران، 1388)
علاوه بر مسیحیت دیگر ادیان آسمانی هم در تقریر احکام حقوقی خود به معیارها و ارزشهای اخلاقی توجهی داشته اند. تا آنجا که در آیین یهود از یگانگی خلاق و حقوق سخن به میان آمده و رفتار غیر اخلاقی با عمل غیر قانونی برابر تلقی شده و کارکرد کلی تحولات تاریخی حقوق، در تولید قوانینی با مطلوب ترین نتایج اخلاقی خلاصه شده است. در آیین اسلام نیز که تتمیم مکارم اخلاق و اقامه قسط در میان آدمیان حکمت بعثت انبیاء معرفی شده، ضوابط اخلاقی در تقریر و تشریع احکام حقوقی نمی توانست طرف توجه نباشد. (فرامرز قراملکی و همکاران، 1388)
2-1-1-13 ضرورت ترویج اخلاق
ضرورت ترویج اخلاق در جامعه لزوم حمایت قانون گذار از اخلاق را نشان می دهد. بنابراین اقتضائات اخلاقی باید در الزامهای قانونی خود را نشان دهد و این امر ابعاد گوناگونی دارد از جمله: کرامت انسانی، برابری افراد در حمایت ها و محدودیت ها، پیش آگهی محدودیتها، صراحت تصمیمات، انسانی بودن ضمانت اجراها، اخلاقی بودن ادله ی اثبات دعوا و طرق دفاع از آن، شخصی دانستن مسئولیتها، حفظ حریم خصوصی و اخلاقی بودن ادبیات قانون. (فرامرز قراملکی و همکاران، 1388)
اخلاق ریشه در سرشت انسان (عقل و احساس) داردو از ضرورت های زندگی اجتماعی برخاسته است. هنگامی که جوامع پدید آمدند، تشریک مساعی رو به افزایش نهاد و تقسیم کار برآوردن نیاز را آسان کرد. نیازهای اولیه (غذا، پوشاک و سرپناه) به کمک این همکاری در حد امکان رآورده شد، ولی نیاز به اصول و روابط رفتاری جدیدی پدید آمد. انسان با یاری گرفتن از قدرت تفکر و مفهوم سازی، اصول و مفاهیم اخلاقی را بوجود آورد، دامنه روابط انسانها از چیزهایی که صرفاً بقا را امکان پذیر می ساخت فراتر رفت و اخلاق، علم، فلسفه، ادبیات و هنر پدید آمد. این تغییر انسان را از حیوانات ممتاز ساخت و سرانجام آدمیان به هر چیزی که در آن منفعتی احساس می شد ارزش نهادند و مفهوم خیر و اخلاق در زندگی اجتماعی فرا گردید، تا آنجا که امروز می توان گفت انسان اجتماعی بدون اخلاق نمی تواند زندگی کند.(فرامرز قراملکی و همکاران،1388)
اخلاق با ایجاد روحیه تعادل از ظهور چالش ها و درگیری ها در حوزه های اجتماعی پیشگیری می کند و با انتشار ارزش های انسانی در میان اعضای جامعه، وفاق و همبستگی را افزایش می دهد.
2-1-1-14 نظریه های اخلاقی
نظریه

پایان نامه
Previous Entries مقاله رایگان درباره رفتار اخلاقی، اخلاق حرفه ای، منابع انسانی، فرهنگ سازمانی Next Entries مقاله رایگان درباره رضایت شغل، رضایت شغلی، جایگاه اجتماعی، تعامل اجتماعی