مقاله رایگان با موضوع کیفیت زندگی، گروه کنترل، پذیرش و تعهد، وسواس فکری

دانلود پایان نامه ارشد

پژوهش حاضر به بررسی اثر بخشی گروه درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد بر کاهش فراوانی نشانه‌ها، درهم آمیختگی فکر- عمل، سرکوبی فکر و بهبود کیفیت زندگی در افراد مبتلا به اختلال وسواسی-جبری مي‌پردازد.

فصل سوم:
روش پژوهش

در این فصل ابتدا به بررسی نوع پژوهش و بخش‌های مختلف آن پرداخته و سپس خلاصه‌اي از دستورالعمل مورد استفاده در جلسات گروه ارائه مي‌گردد. در ادامه نیز جامعه، نمونه و روش نمونه گیری توضیح داده مي‌شود. پس از آن انواع ابزارهای به کار رفته، مشخصه‌های روانسنجی و ویژگی آن‌ها بررسی خواهد شد. در پایان نیز روش تجزیه و تحلیل داده‌ها شرح داده شده است.
طرح پژوهش
تحقیق حاضر به بررسی اثر بخشی گروه درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد بر کاهش درآمیختگی فکر- عمل، فرونشانی فکر و افزایش کیفیت زندگی مبتلایان به اختلال وسواس شستشو مي‌پردازد، لذا پژوهش حاضر نیز مطالعه‌ی کاربردی است و با توجه به این که در این مطالعه متغیر مستقل مورد مداخله قرار گرفته و تغییرات متغیر وابسته بررسی گردیده است، همچنین به دلیل وجود گروه آزمایش و کنترل و نیز روش نمونه‌گیری غیر تصادفی به کار رفته در این طرح، این مطالعه، یک پژوهش شبه آزمایشی مي‌باشد. طرح‌های شبه آزمایشی الگوهای کاملی از آزمایش واقعی‌اند که توانایی کنترل برخی ملاک‌های کنترل درونی را دارند (دلاور، 1385). برای مطالعات شبه آزمایشی طرح‌های بسیاری وجود دارد که در این مطالعه از طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل استفاده خواهد شد.
شرکت کنندگان (جامعه آماری، نمونه و روش نمونه گیری)
جامعه آماری مورد مطالعه در این پژوهش شامل کلیه ی زنان 20 تا 35 ساله مبتلا به اختلال وسواس شستشو مراجعه کننده به کلینیک‌های درمانی و مشاوره‌اي شهر مشهد مي‌باشد.
حجم نمونه در این مطالعه شامل 20 نفر بوده که حجم گروه مداخله برای درمان با رویکرد گروهی 10 نفر و همچنین حجم گروه کنترل 10 نفر در نظر گرفته شد. در گروه مداخله دو نفر به علت عدم حضور پیوسته و منظم از گروه کنار گذاشته شد. حداکثر غیبت در جلسات گروه دو جلسه و حداقل غیبت صفر جلسه بوده است.
روش نمونه گیری در این پژوهش به شیوه‌ی غیر تصادفی و از نوع در دسترس بود. زیرا به دلیل وجود محدودیتهای مختلف امکان استفاده از نمونه گیری تصادفی وجود نداشت. روش نمونه گیری در دسترس یک روش رایج در تحقیقات علوم انسانی است و در دو مرحله انجام مي‌شود. در مرحله اول با ارائه اطلاعات لازم، آزمودنی‌هایی را که مایل به شرکت در پژوهش هستند انتخاب کرده و در مرحله دوم آنها را به صورت تصادفی در شرایط مختلف تحقیق جایگزین مي‌کنند (دلاور، 1385).

شكل 3-1 : شيوه‌ي گمارش نمونه
ملاک‌های ورود و خروج آزمودنی‌ها در این پژوهش عبارتند از: 1- تشخیص اختلال وسواسی- جبری طبق DSM؛ 2- حداقل سن 20 سال؛ 3- تحصیلات حداقل دیپلم؛ 4- مورد هنگام دریافت این درمان، درمان روانشناختی دیگری دریافت نکند و درمان‌های روانشناختی قبلی را مي‌بایست تا یک ماه قبل از ورود به درمان به اتمام رسانده باشد؛ 5- مورد نباید تشخیص اختلال پیکوتیک داشته یا مبتلا به اختلال روانی ارگانیکی باشد که با شرکت در مداخله تداخل دارد؛ 6-مورد در یک ماه گذشته درمان روانپزشکی جدیدی شروع نکرده باشد و در این یک ماه تغییری نیز در دوز داروها ایجاد نکرده باشد.

ابزار پژوهش
مقیاس وسواس فکری- عملی ییل براون (185YBOCS)
یک مصاحبه نیمه ساختار یافته که دارای مقیاس شدت و مقیاس علائم وسواس فکری و عملی است و با 10 گزینه میزان شدت وسواس را در شرایط کنونی بیماری مي‌سنجد. این مقیاس شامل: 1- مدت زمان صرف شده؛ 2- میزان تداخل؛ 3- میزان ناراحتی؛ 4- میزان مقاومت و 5- میزان کنترل مي‌باشد و علائم افکار وسواسی و اعمال وسواسی را جداگانه مي‌سنجد (گودمن و پرایس، 1989). دادفر و همکاران (1382) اعتبار بین مصاحبه کنندگان را برای این مقیاس (98/0r=)، ضریب همسانی درونی آن را (89/0a=) و ضریب پایایی آن را به روش بازآزمایی را در دو هفته (84/0r=) گزارش کردند. همچنین روایی تشخیصی آن با پرسشنامه افسردگی بک و مقیاس درجه بندی اضطراب هامیلتون به ترتیب 64/0 و 59/0 گزارش شده است (به نقل از ایزدی و همکاران، 1391).
پرسشنامه وسواسی- اجباری مادزلی (MOCI186)
پرسش نامه وسواس فکری-عملی مادزلی توسط هاجسون و راچمن (1977) به منظور پژوهش در مورد نوع و حیطه مشکلات وسواس تهیه شده است. این پرسش نامه شامل 30 پرسش بسته دو گزینه‌اي (بله/ خیر) است. آزمون علاوه بر یک نمره کلی چندین نمره جداگانه برای وارسی کردن، شستشو، کندی/ تکرار و شک/ تردید و نشخوار فکری دارد. بر حسب اطلاعات ارائه شده توسط سازنده آزمون، این پرسش نامه ابراز خوبی برای بررسی سبب شناسی، سیر و پیش آگهی انواع شکایت‌های وسواسی مي‌باشد. تمرکز اصلی این آزمون روی علائم OC مي‌باشد، به ویژه برای ارزیابی اثرات درمان روی این علائم مناسب است (استکت، 1993). بیشترین نمره کلی آزمون 30 مي‌باشد و بیشترین نمره در چهار زیر مجموعه وارسی کردن، شستشو، کندی/ تکرار و شک/ تردید به ترتیب 9، 11، 7، 7 است. برخی از پرسش‌ها به بیش از یک زیر مجموعه تعلق دارند و بنابر این نمره کلی آزمون کمتر از جمع نمرات زیر مجموعه‌ها مي‌باشد. هاجسون و راچمن (1977) و استکت (1993) پایایی این ابزار را به روش بازآزمایی 89/0 و دادفر () ضریب پایایی را 84/0 و روایی همگرای آن را با مقیاس ییل براون 87/0 گزارش نمودند (به نقل از بخشی‌پور و همکاران، 1388).
مقیاس کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی:
پرسشنامه‌های زیادی برای ارزیابی کیفیت زندگی طراحی شده است ولی پرشسنامه‌های کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی به علت خصوصیات منحصر به فرد خود مورد توجه بیشتری واقع هستند. ابزار اندازه‌گیری عمومی کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی به دو صورت WHOQOL-100 و WHOQOL_BRIEFپس از ادغام برخی از حیطه‌ها و حذف تعدادی از سوالات مقیاس 100 سوالی ساخته شد. نتایج حاصل از این دو پرسشنامه هم خوانی رضایت بخشی را در مطالعات مختلف نشان داده‌اند. در این مطالعه فرم WHOQOL-BRIEFبه علت کم بودن سوالات و راحتی استفاده انتخاب شده است. این پرسشنامه چهار حیطه سلامتی جسمانی، سلامتی روانی، روابط اجتماعی و سلامتی محیط را با 24 سوال مورد سنجش قرار مي‌دهد (هر یک از این حیطه‌ها به ترتیب دارای 8،3،6،7 سوال مي‌باشند) دو سوال اول به هیچ یک از این حیطه‌ها تعلق ندارد و وضعیت سلامت و کیفیت زندگی را به شکل کلی مورد سنجش قرار میدهند. بنابراین این پرسشنامه دارای 26 آیتم مي‌باشد که به هر سوالی از1 تا 5 نمره داده مي‌شود. نجات و همکاران(1385) پایایی این مقیاس را در حیطه سلامتی فیزیکی 77/0، سلامتی روانی 77/0، در حیطه روابط اجتماعی 75/0 و در نهایت در حیطه سلامت محیط برابر 84/0 به دست آورد. اعتبار این پرسشنامه در مطالعه فوق قابل قبول گزارش گردید (به نقل از بشرپور، شیخی، مولوی، 1391).
مقیاس تجدید نظر شده باور آمیختگی فکر- عمل:
این مقیاس یک مقیاس مداد- کاغذی خود گزارشی است که 27 گویه دارد و برای سنجش تمایل به باور آمیختگی افکار با اعمال آشکار ساخته شده است (امیر187، فرشمن188، رامسی189، نیری190 و بری جی دی191، 2001). در این پژوهش از فرم فارسی مقیاس تجدید نظر شده باور آمیختگی فکر- عمل پورفرجی (پورفرجی، محمدی و تقوی، 2008) استفاده خواهد شد. دامنه پاسخ به سوالات از 0 (کاملاً مخالفم) تا 4 (کاملاً موافقم) مي‌باشد. پور فرجی برای محاسبه اعتبار مقیاس از روش باز آزمایی با فاصله 4 هفته بر روی نمونه 35 نفری استفاده کرد. ضرایب حاصل از پایایی برای کل مقیاس 81% گزارش شد (به نقل از بساک نژاد و همکاران، 1392).
سیاهه فرونشانی افکار:
سیاهه فرونشانی افکار وگنر و زاناکس (1994) یک پرسشنامه 15 ماده‌اي ست که برای سنجش تمایل به فرونشانی افکار ساخته شده است. در این پژوهش از فرم فارسی این مقیاس (داوودی، 2006) استفاده خواهد شد. دامنه پاسخ به هر کدام از 15 عبارت از 1 (به شدت مخالف) به 5 (به شدت موافق) است. داوودی روایی مقیاس مورد نظر را 42% و ضریب اعتبار این مقیاس را به دو روش همسانی درونی و بازآزمایی به ترتیب 90% و 73% گزارش مي‌کند (به نقل از بساک نژاد و همکاران، 1392).

روند اجرای پژوهش
به منظور اجرای پژوهش محقق در آذرماه 1393 به بیمارستان روانپزشکی ابن سینا در شهر مشهد مراجعه کرد و اطلاعیه‌اي جهت دعوت به همکاری در طرح (ارجاع زنان مبتلا به وسواس شستشو دارای شرایط اولیه ورود به طرح به پژوهشگر) به روانپزشکان موجود در این بیمارستان ارائه داد. بعد از ارجاع زنان مبتلا به وسواس شستشو به پژوهشگر، محقق یک جلسه توجیهی برگزار کرد. در این جلسه، محقق ضمن معرفی خود به بیماران در مورد بیماری وسواس و روش‌های درمان آن، همچنین طرح پژوهش حاضر، اهداف، مدت زمان آن و محرمانه بودن اطلاعات به صورت کلی توضیحاتی ارائه داد. سپس از کسانیکه مایل به شرکت در طرح بودند درخواست شد دو پرسشنامه وسواسی- جبری ییل براون و مادزلی را برای اطمینان از حائز بودن ملاک‌های ورود به پژوهش تکمیل کنند. با افرادی که شرایط لازم جهت شرکت در گروه را داشتند تماس گرفته شد. آزمودنی‌ها به شیوه گمارش تصادفی به دو گروه مداخله و کنترل تقسیم شدند. در جلسه‌ی اول قبل از آغاز گروه اعضاء سه مقیاس کیفیت زندگی، آمیختگی فکر- عمل و فرونشانی افکار را تکمیل کردند و به پژوهشگر ارائه دادند و از اعضای گروه کنترل درخواست شد با حضور در یک جلسه که تنها شامل اعضای گروه کنترل بود این سه ابزار را تکمیل کردند و به پژوهشگر ارائه دهند.
گروه مداخله: اعضای گروه مداخله 8 جلسه‌ی 90 دقیقه‌اي به صورت دو جلسه در هر هفته (به علت کمبود وقت) درمان ACT را به شکل گروهی دریافت نمودند. شرح این جلسات در پیوست آمده است. دو نفر از اعضای گروه آزمایش به دلیل عدم حضور پیوسته و منظم از ادامه جلسات بازماندند و در پایان جلسه هشتم، 8 آزمودنی پنج مقیاس وسواسی- جبری ییل براون، وسواسی- جبری مادزلی، درهم آمیختگی فکر- عمل، فرونشانی فکر و کیفیت زندگی را مجددا تکمیل نمودند.
گروه کنترل: اعضای گروه کنترل هیچ گونه مداخله‌اي را دریافت نکردند و در پایان جلسات گروه ضمن برقراری تماس تلفنی از آنها درخواست شد که مجددا جهت تکمیل پنج مقیاس وسواسی- جبری ییل براون، وسواسی-جبری مادزلی، درهم آمیختگی فکر-عمل، فرونشانی فکر و کیفیت زندگی مراجعه نمایند

روش تجزیه و تحلیل داده‌ها
به منظور تحلیل آماری داده‌های پژوهش، از شاخص‌های آماری توصیفی شامل فراوانی، درصد، میانگین، انحراف استاندارد و روش‌های آماری آزمون تحلیل کوواریانس چند متغیره استفاده شده است.

خلاصه پروتکل درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر روی وسواس (توهیگ، 2004):
جلسه اول:
آموزش: شامل -رابطه درمانی: استعاره دو کوه؛ -آموزش در خصوص اختلال وسواس فکری-عملی، فکر وسواسی، اضطراب، عمل وسواسی؛ -آموزش در خصوص درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و اهداف آن؛ -بررسی افکار و اعمال وسواسی بیمار و میزان پریشانی و اضطراب او؛ -چگونه وسواس در عملکرد روزانه فرد تداخل کرده و تبدیل به یک مساله در زندگی او شده است؟؛ -بحث در خصوص پاسخ‌های اضطرابی سازگارانه و پاسخ‌های اضطرابی مختل؛ -بحث در مورد اینکه اضطراب به خودی خود مساله ساز نیست بلکه بی میلی به اضطراب مساله ساز است؛ -بحث در خصوص راهبردهای کنترل و اجتناب از اضطراب.
جلسه دوم:
درماندگی خلاق: شامل – بررسی راهبرد‌های کنترل خاصی که فرد تاکنون استفاده کرده است؛ – بررسی هزینه‌ها و خساراتی که این راهبردها در زندگی فرد داشته‌اند؛ – بررسی فواید این راهبردهای کنترل؛ – معرفی راهبردهای کنترل به عنوان مساله؛ – استعاره تغذیه ببر وسواس؛ – استعاره شخص در چاه؛ – آموزش مراجع در خصوص اینکه

پایان نامه
Previous Entries مقاله رایگان با موضوع وسواس فکری، افراد مبتلا، بیماران مبتلا، افکار مزاحم Next Entries مقاله رایگان با موضوع کیفیت زندگی، روابط اجتماعی، سلامت جسمانی، سلامت روانی