مقاله رایگان با موضوع پیشگیری از جرم، ارتکاب جرم، جرم شناسی، اعمال مجرمانه

دانلود پایان نامه ارشد

مجموعه اقدام هایی گفته می شود که برای پیشگیری و جلوگیری از فعل و انفعالات زیان آور متحمل بر فرد و گروه به عمل می آید مانند پیشگیری از حوادث کار، پیشگیری از بزهکاری جوانان و پیشگیری از تصادفات در جاده ها و … (گل محمدی خامنه 1384 :5 ).
پیشگیری شامل دو نوع پیشگیری کوتاه مدت و بلند مدت است:
2-39-1- پیشگیری کوتاه مدت:
به مجموعه راهکارهایی گفته می شود که در مدت زمان کمتری انجام می شود. نظیر تجهیزات پلیس و نیروهای انتظامی، فراهم نمودن روشنایی بیشتر خیابان ها، کوچه ها و اماکن عمومی، تدوین قوانین جزایی متناسب و بازدارنده، ایجاد موسسات مددکاری،فراهم نمودن فضاهای مناسب برای گذراندن اوقات فراغت،حمایت از کودکانی که مورد اذیت و آزار و بد رفتاری خانواده قرار می گیرند، انهدام یا بستن محله ها و اماکن جرم زا و ممانعت از پخش برنامه های خشونت زا در تلویزیون و… تا فرصت های وقوع جرم را کاهش دهد.
2-39-2-پیشگیری بلند مدت:
به سازو کارهایی اطلاق می شود که دریک فرآیند زمانی مدت دار صورت می گیرد تا در آینده فرصت های وقوع جرم را کاهش دهد؛ از قبیل فراهم نمودن بسترهای مناسب برای دسترسی افراد به موقعیت های مناسب و کافی آموزش و پرورش، تدوین و اجرای سیاست های کلی جهت ایجاد اشتغال برای اعضای جامعه، تشکیل گروه های اجتماعی باهدف ارتقای مهارت های تربیتی والدین،تلاش در جهت برخورداری اعضای جامعه از نیازهای اساسی زندگی، تقویت نقش پیشگیرانه ی مدارس از طریق ارتقای محتوا و کیفیت برنامه های آموزشی و تربیتی، تلاش در جهت کاهش شکاف اقتصادی در بین اقشار مختلف جامعه و دست یابی به عدالت اجتماعی و….
گرچه این نوع پیشگیری به جهت آثار و برکات ماندگار تر و مطلوب تر، از اهمیت بیشتری برخوردار است. اما در هر جامعه ای در کنار این نحوه ی پیشگیری، نمی توان از پیشگیری نوع اول بی نیاز بود. بعبارت دیگر این دو نوع پیشگیری، مکمل هم دیگر هستند و در پرتو به کارگیری هم زمان آن ها نتایج حاصل می شود.

2-40- پیشگیری از جرم
در جامعه بشری جرم به عنوان پدیده ای اجتماعی، از بدو تولد بشر در شکل یکی از فعالیت ها و کار ویژه ی انسانی نمایان شده که با تأکید بر شنیع بودن آن از سوی آدمی، به انحای مختلف تدابیر و اقدام هایی گاه در جهت عدم تحقق آن و گاه در راستای ممانعت از ارتکاب مجدد یا تکرار آن اتخاذ شده است.
امروزه پیشگیری به منزله یکی از سیاست ها و تدابیر بنیادین در حوزه کنترل اجتماعی به شمار می رود .
در واقع پیشگیری از جرم به مجموعه اقداماتی گفتهمی شود که برای جلوگیری از فعل و انفعال زیان آور محتمل برای فرد یا گروه و یا هر دو به عمل می آید. مثل پیش گیری از جرائم جوانان و پیش گیری از حوادث درجاده ها(رجبی پور، 15:1382).
در جرم شناسی پیش گیرانه، پیش گیری در معنی نخست آن مورد استفاده قرار می گیرد. یعنی با استفاده از فنون مختلف از وقوع بزهکاری جلوگیری کردن است و هدف از آن، به جلوی جرم رفتن و پیشی گرفتن از بزهکاری است.
بعبارتی بهتر، هدف اصلی پیشگیری از جرم کنترل اعمال مجرمانه است و در کنترل اعمال مجرمانه اصلاح و بازداشت مجرم، حفاظت و حمایت از بزه و جامعه مد نظر است. از نظر علمی نیز مراد از پیشگیری هر گونه فعالیت سیاست جنایی است؛ برای تجدید حدود پیش آمده مجموعه اعمال مجرم ها از راه غیر ممکن ساختن، دشوار ساختن و احتمال وقوع آن را پایین آوردن است بدون اینکه به کیفر یا جزای آن متوسل شوند ( گسن ،1370 : 133).
در موضعِ پیشگیری از وقوع جرم، مروری بر تعاریف ارائه شده پیرامون جرم امری گریز ناپذیر است هر چند برخی از صاحبنظران علم جرم شناسی مانند “راب وایت “و “فیونا “معتقدند پاسخ صریحی در خصوص اینکه جرم چیست وجود ندارد. این دو نفر می گویند: تعریف جرم متناسب با دغدغه ها و جهان بینی افراد متفاوت است(سلیمی،41:1384).
” جان بولوم” به نقل از مرکز پیشگیری از جرم استافورد انگلستان، پیشگیری از جرم را چنین تعریف کرده است: پیش بینی، شناخت و برآورد خطرات جرائم و اقدام به فعالیت هایی برای حذف یا کاهش این خطرات.
در تعریف دیگری” میشل روگروسون “پیشگیری از جرم را عبارت از تدابیری دانسته که در راستای حفاظت شهروندان از تجاوز به حیطه خصوصی شان و تهدید هویت شان فراهم می آورد.
برخی دیگر از جرم شناسان مثل “ریچارد اشنایدر” و “تدکچین” جرم را رویدادی پیچیده دانسته و می گویند جرم زمانی اتفاق می افتد که چهار عامل هم زمان با هم وجود داشته باشند: 1- قانون، 2- مجرم، 3-هدف 4- مکان وقوع جرم.
آنها به نقل از فرهنگ انگلیسی آکسفورد جرم را این گونه تعریف می کنند:«عملی دارای مجازات قانونی که به موجب قانون ممنوع بوده و برای رفاه عمومی مضر باشد»http://pishgiriazasib.parsiblog.com) ).
 از نظر “سایدر” و “گیتچن” پیشگیری از جرم الگویی از ایستارها و رفتارها در جهت کاهش تهدید جرم و افزایش تصور امنیت و سلامت با اهداف اثر گذاری مثبت بر کیفیت زندگی در جامعه و کمک به توسعه محیط هایی که در آن جرم نمی باشد ایجاد شود( سایدر و گیتچن ، 2005 : 5 ).
“گسن” جرم شناسی فرانسوی نیز معتقد است:« پیشگیری مجموعه اقدام هایی است که به جز اقدامات کیفری، هدف غایی آن منحصرا”یا بصورت جزیی، محدود کردن دامنه ارتکاب جرم، غیر ممکن کردن، مشکل کردن و کم کردن احتمال وقوع جرم است».وی برای پیش گیری چهار معیار در نظر گرفته است:
1.اقدامی پیش گیرنده تلقی می شود که هدف اصلی آن تضمین پیش گیری از بزهکاری یا «انحرافات جرم گونه» باشد، یعنی اقدام موثر علیه عوامل یا فرآیند هایی که در بروز بزهکاری و انحراف، نقش تعیین کننده و قاطع ایفا می کنند.
2 2 .تدابیر یا اقدامهای پیش گیرنده جنبه جمعی دارد، یعنی مخاطب آن، کل جمعیت یا گروه یا بخش معینی از آن است.
33. زمانی که هدف اجتناب از انتخاب رفتار های مجرمانه یا منحرفانه است، اقدام ها یا تدابیری پیش گیرانه خوانده می شود که قبل از ارتکاب اعمال بزهکارانه یا کج روانه و نه بعد از آن اعمال شوند.
4 4.  و بالاخره، اگر پیش گیری شامل اعمال تدابیر یا اقدام هایی قبل از ارتکاب هر جرم کیفری یا پیش از انتخاب هر رفتار منحرفانه است، در آن صورت، این تدابیر یا اقدام ها نمی توانند مستقیماً قهرآمیز و سرکوب گر باشند، زیرا اعمال سرکوبی کیفری مستلزم آن است که جرمی قبلاً ارتکاب یافته باشد.
از نظر “کوئن”نیز با صنعتی شدن جوامع، ساخت، کارکردها و اقتدار خانواده دچار دگرگونی عظیمی شده است و مهمترین پیامد گذار از خانواده سنتی به خانواده صنعتی شهری، جانشینی خانواده هسته ای به جای خانواده گسترده بوده است. در نتیجه، خانواده نقش خود در تربیت اجتماعی فرزندان را به مدارس و آموزشگاه ها واگذار کرد و می توان گفت روابط سودجویی به جای مهرجویی و منفعت در مقابل اخلاق قرار گرفت و خانواده با کارکردهای گذشته اش به حاشیه رانده شد(رئوف،42:1377).
همچنین”کیزر” پیشگیری از وقوع جرم را تدابیری می داند که با کمک آن وسعت شدت ارتکاب جرم، چه با کاهش فرصت ها و موقعیت های ارتکاب جرم و چه با تحت تأثیر قرار دادن مجرمان بالقوه و کل جامعه به حداقل می رسد(زینالی،99:1381).اگرچه در بادی امر، پیشگیری از جرم گستره ای را در بر می گرفت که مرکز ثقل آن بر « عدم وقوع بزه مجدد » استوار بود، اما امروز با بسط این مفهوم به مرحله پیش از فرآیند مجرمانه و حتی اندیشه به فعل مجرمانه یعنی وضعیت های پیش جنایی، سعی می شود تدابیر پیشگیرانه اتخاذی، قلمرو کنشی و واکنشی را در بر گیرد.
با این توصیف ، پیش گیری در قاموس ادبی به «دفع و جلوگیری»،«پیش دستی کردن» یا «آگاه کردن و هشدار دادن» تعبیر شده است(نجفی ابرندآبادی،80:1383)و در واژگان و نوشتگان علوم امروزی، مفهومی را به همراه دارد که در گستره ای فراگیر در برگیرنده مجموعه اقدامات کنشی و واکنشی در مقابله با بزه است. به نگاه برخی از اندیشمندان کیفری و جرم شناسان، به جرأت می توان گفت به تعداد صاحبنظران جرم شناس و متفکران کیفری، تعریف پیشگیری از جرم ارائه شده است. از این رو مقوله مفهوم شناسی در گستره علوم انسانی و در بحث حاضر نسبی بوده و نمی توان به اصرار بر صحت تعریفی تکیه و بر سقم دیگری تأکید کرد.
“موریس کوسن”، جرم شناس کانادایی در این راستا، پیشگیری را تدابیر غیر قهرآمیز یا غیر سرکوبگری می داند که غایت آن مهار بزهکاری یا کاهش امکان وقوع بزه است(رایجیان اصلی،136:1383).

2-41- انواع پیشگیری از جرم
پیشگیری از وقوع جرم را به گونه های چندی تقسیم بندی می کنند که هر یک از این گونه ها بر مبانی مستقل و نگرشی خاص مبتنی بوده و نقطه خاصی را نشانه رفته است. در نگاهی فراگیر، پیشگیری از جرم را با توجه بر سه مؤلفه، به اشکال سه گانه ترسیم می کنند.
شکل نخست برشیوه دخالت و جلوگیری از ارتکاب بزه تکیه دارد؛ که از این منظر، پیشگیری به دو گونه « طریقی» و «موضوعی» پدیدار می گردد(صفاری،بی تا:284).آن زمان که پیشگیری از رهگذر اصلاح مرتکب یا اصلاحات اجتماعی از این قبیل یا به نحوی دیگر، در سیمای ارعاب و تنبیه جلوه گر می شود. پیشگیری از نوع «طریقی» یا «اصلاحی» یا «کیفری» است و زمانی که پیشگیری از رهگذر غیر قابل دسترس کردن آماج جرم متبلور می شود، پیشگیری از نوع «موضوعی» است که منجر به ممانعت از بروز و ظهور بزه می شود.
شکل دوم به محل یا زمینه یا موضوع دخالت مربوط می شود که در برگیرنده پیشگیری مجرم مدار(مرتکب مدار) و بزه دیده مدار است. در این تقسیم بندی، پیشگیری اصلاحی اعم از اصلاحات فردی و اجتماعی، در پیشگیری مجرم مدار جای می گیرد و پیشگیری وضعی در پیشگیری بزه دیده مدار که اعم است از افراد یا اشیاء.
سومین شکل که بر پایه مطالعه تاریخ تحولات کیفری ترسیم شده، شامل «مرحله دخالت یا زمان اقدام» در امر پیشگیری است و از این نظرگاه، نمایانگر پیشگیری کنشی (غیر کیفری) و پیشگیری واکنشی(کیفری) می باشد. پیشگیری کنشی یا غیر کیفری، ابزاری پیشگیر قبل از وقوع جرم است که پیشگیری وضعی اجتماعی در آن جای می گیرد و پیشگیری واکنشی یا کیفری، دستاویزی کیفری- واکنشی پس از ارتکاب جرم است که پیشگیری عام و خاص در زمره تدابیر انفعالی و عکس العملی آن قلمداد می شود.
با عنایت به اینکه در میان این اشکال سه گانه، شکل سوم در قاموس و ادبیات علوم جنایی و به ویژه جرم شناسی معمول تر است، با تمرکز بر این دسته، به گونه شناسی پیشگیری از بزه پرداخته می شود.
با توجه به تاريخ و شيوه‌هاي مبارزه بشر با پديده جرم، جرم شناسان پيشگيري از جرم را به دو گونه پيشگيري كيفري و پيشگيري غيركيفري تقسيم كرده‌اند، اصطلاح پيشگيري از جرم در معناي وسیع خود شامل اقدامات كيفري و غيركيفري براي خنثي كردن عوامل ارتكاب جرم و كاهش بزهكاري مي‌شود ولي در مفهوم مضيق پيشگيري فقط تدابير غيركيفري را شامل مي‌شود.
 
2-41-1- پيشگيري كيفري
پيشگيري كيفري با تهديد كيفری تابعان حقوق كيفري از يك سو، و به اجرا گذاشتن اين تهديد از طريق مجازات كسانيكه ممنوعيت‌هاي كيفري را نقض كرده‌اند از سوي ديگر، در مقام پيشگيري عام و پيشگيري خاص از جرم است..
منظور از پيشگيري عام، استفاده از جنبه‌هاي ارعاب‌آميز حقوق كيفري و مخصوصاٌ مجازات است؛ با اين استدلال كه ترس از دستگيري و مجازات، افراد را از ارتكاب جرم منصرف مي‌نمايد. لذا قانونگذار با جرم انگاري برخي رفتارها همچون سرقت و قاچاق و…و نیز تعيين مجازات براي مرتكبين اينگونه اعمال و ترساندن افرادي كه در صورت نبودن مجازات ممكن است براي ارتكاب جرم وسوسه شوند، از وقوع جرم پيشگيري مي‌كند.
و منظور از پيشگيري كيفري خاص از جرم، پيشگيري از تكرار بزه توسط بزهكار است،كه با اصلاح مجرمين كه طبق قسمت دوم بند 5 اصل 156 قانون اساسي از وظائف قوه قضائيه است محقق مي‌شود. همچنانكه ماده 3 آئين نامه سازمان زندان‌ها و اقدامات تأميني و تربيتي كشور مصوب 20/9/84 از نگهداري محكومان در زندان، حرفه‌آموزي، بازپروري و بازسازگارسازي آنهاست.

 2-41-2-پيشگيري غيركيفري
اين نوع پيشگيري كه قبل از وقوع جرم انجام مي‌گردد، يعني توسل به

پایان نامه
Previous Entries مقاله رایگان با موضوع مواد مخدر، ناخودآگاه، اعمال مجرمانه، نابرابری درآمد Next Entries مقاله رایگان با موضوع پیشگیری اجتماعی، قانون اساسی، جرم شناسی، قانونگذاری