مقاله رایگان با موضوع منطقه گرایی، لیبرالیسم، همگرایی منطقه ای، منافع ملی

دانلود پایان نامه ارشد

هویت منطقه ای ، احساس مشترک تعلق داشتن به یک اجتماع منطقه ای و آنچه که((منطقه گرایی شناختی))34نامیده می شود تاکید می کنند . آنها بر میزان وابستگی انسجام منطقه ای ، به احساس پایدار اجتماع بر مبنای پاسخگویی ، اعتماد و درجه های بالایی از ((وابستگی متقابل شناختی)) تمرکز می کنند(Hurrell:1995,64).
2-2-2-3-4)گسترش دامنه نظریه ها
یکی دیگر از تحولات نظریه های منطقه گرایی در دامنه و گستره نظریه پردازی رخ داده است . نظریه های کلاسیک منطقه گرایی به واسطه تک ساختی پنداشتن فرایند منطقه ای شدن ، ماهیتی یک بعدی یافتند . به طوری که منطقه گرایی به صورت شکل گیری بلوک های تجاری یا نظامی توسط کشورهای مجاور جغرافیایی تعریف و تلقی می شد. از این رو ، بعضی از این ترتیب ها و ساختارهای منطقه ای ماهیتی نظامی-امنیتی و برخی دیگر کارکردی اقتصادی-تجاریداشتند . با توجه به سرشت یک وجهی منطقه گرایی ، نظریه های تبیین کننده آن نیز بر یک بعد و جنبه این فرایند تاکید و تمرکز می کردند (Gugel and Will:1999, 3-4). اما به تدریج در اثر چند وجهی شدن ، منطقه ای شدن نظریه های منطقه گرایی نیز چند بعدی شدند . این نظریه ها تنها در پی تبیین همگرایی اقتصادی و اتحادها و ائتلاف های نظامی در سطح یک ناحیه جغرافیایی نیستند . بلکه به توضیح کلیه همکاری های منطقه ای در حوزه های اقتصادی ، سیاسی، فرهنگی ،اجتماعی،زیست محیطی و امنیتی-نظامی می پردازند . با این وجود ،به نظر می رسد که با توجه به تجربه مختلف منطقه گرایی در جهان توسعه یافته و جهان در حال توسعه ، نقطه تمرکز و قلمروی همه نظریه های منطقه گرایی و همگرایی منطقه ای یکسان و همسان نبوده است . به شکلی که بعضی از نظریه ها مانند نو واقع گرایی بر عوامل و عناصر سیاسی-نظامی تاکید می کنند (Collard – Wexler:2006,1) . در حالی که بعضی دیگر از نظریه ها مانند نولیبرالیسم و بین دولت گرایی لیبرال 35عوامل اقتصادی را مورد تاکیدقرارمیدهند(Moravcsik;1999;Rosamond:2000,1) . نظریه های سازه انگار به طور عام نیز نقش تعیین کننده و اصلی را برای عوامل و ساختارهای غیر مادی و انگاره ای قائل هستند ، اما مسلم است که نظریه های منطقه گرایی از وضعیت تک عاملی به چند عاملی تغییر و تحول یافته اند (Katzenstein,2004,1).
2-2-2-3-5)تکثر گرایی دموکراتیک
نظریه های منطقه گرایی کلاسیک را از نظر کارگزاری36و بازیگران تعیین کننده منطقه گرایی ، می توان به دو دسته دولت – محور و تکثر گرا تقسیم کرد . نظریه ای دولت محور ، مانند نو واقع گرا یی و لیبرالیسم ، فرایند منطقه گرایی را معلول انتخاب عقلانی دولت های منفعت طلب و مستقل می دانند ؛بازیگران خردمندی که بر پایه تحلیل هزینه – فایده در یک محیط استراتژیک آنارشیک ، منطقه گرایی و هم گرایی منطقه ای را بر ملی گرایی و جهان گرایی ترجیح داده و انتخاب می کنند . در مقابل، نظریه های تکثر گرا، مانند کارکرد گرایی و نوکارکرد گرایی، منطقه گرایی را حاصل منفعت طلبی بازیگران فرو ملی و گرو ه های ذینفع می دانند . دولت گرایی لیبرال ، همگرایی منطقه ای را ناشی از انتخاب عقلانی و چانه زنی حکومت ها یی می دانند که حاکمیتی دارند که در پی تامین منافع خود هستند . اما برتری ها و منافع دولت ها ، معلول و محصول سیاست داخلی و رقابت بازیگران فرو ملی است . منافع ملی ، حاصل رقابت و منازعه سیاسی بین گروه های اجتماعی است که برای نفوذ سیاسی با هم به رقابت می پردازند (Moravcsik:1993,480-481).
افزون بر این بعضی از نظریه ها ، مانند فرا کار کرد گرایی ، علاوه بر افراد، نقش عموم مردم در فرایند منطقه گرایی را برجسته می کنند . زیرا در اثر ظهور آنچه که عوام گرایی 37می نامند . نقش توده مردم در فرایند منطقه گرایی و همگرایی منطقه ای افزایش یافته است . به شکلی که نخبگان دولتی و غیر دولتی برای پیشبرد طرح و برنامه های منطقه ای افزایش یافته است . به شکلی که نخبگان دولتی و غیر دولتی برای پیشبرد طرح و برنامه های منطقه ای خود ، نباید آنها را برای عموم مردم توجه عقلایی و منطقی کنند . تحولی که به معنای تقویت تکثرگرایی دموکراتیک در نظریه های منطقه گرایی است (Hooghe andMarks,2006,1) .
2-2-2-3-6)پردازش نظریه های گلچینی 38
تحولات نظری در منطقه گرایی ،باعث پردازش نظریه های گلچینی شده است ، چون بسیاری بر این باورند که با وجود اصلاحات انجام گرفته در نظریه های کلاسیک منطقه گرایی از یک سو و ارائه نظریه های نوین از سوی دیگر، هیچ یک از این نظریه ها توانایی تبیین این فرایند چند بعدی را ندارند . از این رو ، تلاش های نظری برای پردازش نظریه های تلفیقی صورت پذیرفته است . این نظریه ها، گزاره ها و مفروضه های سازگاری را در سطح های مختلفی در هم می آمیزند تا منطقه گرایی نوین چند وجهی را توضیح دهند ؛ اصول و قضایایی که از نظر هستی شناختی و معرفت شناختی قابل جمع هستند و ارتباط و انسجام منطقی درونی دارند .
نظریه های گلچینی در پی ارائه مدل های مرکب و پیچیده ای از عناصر نظریه های مختلف هستند که شاید کارامدی و مطلوبیت پارادایم غالب را نداشته باشد ، ولی قدرت تبیین برتر و بیشتری از نظریه های موجود را دارند . برای نمونه ، مدل های نظری مبتنی بر هویت ها ، ملیت ، قلمرو گرایی 39 و منطقه بودگی 40 قادر هستند منطقه گرایی ناشی از تعامل کشورها ، ملت و اجتامع را توضیح دهند . از این رو ، نظریه هایی از عهده فرایند منطقه گرایی پیچیده و چند وجهی نوین بر می آیند که این مفاهیم و مقوله ها را به طور روشمند در هم آمیزند . یکی از این نظریه ها ی گلچینی ، فرا کار کرد گرایی است . این نظریه به دنبال تلفیق عناصری از نظریه های نو کارکردگرایی ،دولت گرایی ، واقع گرایی ، نولیبرالیسم و سازه انگاری است . به طوری که بر نقش کارگزاران دولتی و غیر دولتی ، چانه زنی بین حکومتی ، منافع ملی ، نهادهای فوق ملی و هویت تاکید و تمرکز می کند (Hooghe and Marks:2006,1) .

3-1)مقدمه
علل روابط كشورهاي منطقه صرف نظر از ميزان و عمق روابط شان را مي‌توان در ارتباط تنگاتنگ اهداف ملي يا منطقه‌اي كشورها ارزيابي كرد.كشورهاي يك منطقه به لحاظ آنكه معمولاً داراي پيوستگي جغرافيايي و مجاورت با يكديگر هستند ، في‌نفسه مجبور به داشتن روابط با يكديگر مي‌باشند هر چند ممكن است اين روابط با ترس يا از روي اكراه باشد.
در عصر حاضر كه وابستگي متقابل بطور فزاينده‌اي بين كشورها پديد آمده است، كشورهاي يك منطقه مجبور به برقراري ارتباط با يكديگر هستند. اما به راستي چه عواملي مي‌تواند باعث ايجاد يك همگرايي منطقه‌اي موفق شود؟ اين عوامل كه در جغرافيای سياسی به آن عوامل ژئوپولتيكي گويند ، مجموعه عواملي هستند كه يك كشور با تكيه بر آنها مي‌تواند سياستهاي ملي- منطقه‌اي و جهاني خود را به پيش ببرد.
در بسياري از منابع عوامل ژئوپوليتكي به عوامل ثابت و عوامل متغير تقسيم‌بندي مي‌شدند. اما در اين فصل سعي شده است تا با تقسيم عوامل ژئوپوليتكي به 5 عامل: فضاي جغرافيايي- عوامل فرهنگي- عوامل اقتصادي – عوامل سياسي و عوامل سازماني، با ديدي وسيع‌تر بر تاثير اين عوامل بر همگرايي‌هاي منطقه‌اي با محوريت جمهوري اسلامي ايران پرداخته شود. در اين فصل همچنين به محوريت يك كشور در يك منطقه و عوامل آن بطور عام اشاره مي‌شود و در نتيجه‌گيري اين فصل سعي شده است تا عوامل ايجاد كنندة محوريت در همگرايي‌هاي منطقه‌اي جمهوري اسلامي ايران به اثبات برسد.

3-2)جغرافیای طبیعی
3- 2-1) موقعیت جغرافیایی
جمهوری ترکیه دو قاره آسیا و اروپا را به هم پیوند می دهد . ترکیه در جنوب شرقی اروپا و جنوب غربی آسیا واقع شده و بین 5/36 و 42 درجه عرض شمالی و 26 و 45 درجه طول شرقی در نیمکره شمالی قرار گرفته است . کشور ترکیه مستطیلی است که طول آن از شرق تا غرب حدود 1660 کیلومتر و عرض آن به طور متوسط 550 کیلومتر می باشد . ترکیه از سه طرف از طریق دریا احاطه شده است . ترکیه با مساحتی کمتر از نصف مساحت ایران سی و پنجمین کشور جهان از لحاظ وسعت محسوب می گردد ودارای 753/2 کیلومتر مرز خشکی با کشورهای همجوار و بیش از 7000 کیلومتر مرز آبی با دریاهای مدیترانه و سیاه و مرمره می باشد .
ترکیه با مساحت 452/779 کیلومتر مربع (948/300 مایل مربع)(با احتساب دریاچه ها) شامل دو شبه جزیره می باشد .شبه جزیره آناتولی که 97%خاک ترکیه را تشکیل می دهد (آسیای صغیر) در قاره آسیا واقع شده است و 688/755 کیلومتر مربع (773/291 مایل مربع )مساحت دارد و شبه جزیره دوم به نام تراس شرقی فقط با 764/23 کیلومتر مربع (175/9 مایل مربع )3% خاک ترکیه را در قسمت اروپایی این کشور تشکیل می دهد . این دو شبه جزیره به وسیله دریای مرمره از یکدیگر جدا شده اند .این دریا از سمت شمال به وسیله تنگه بسفر به دریای سیاه و از سمت جنوب از طریق تنگه داردانل به دریای اژه متصل می گردد . تنگه های بسفر و داردانل حائز اهمیت استراتژیکی می باشند . (دفتر مطالعات سیاسی وبین المللی : 1388،2-1)
ترکیه چهار همسایه اروپایی (بلغارستان ، یونان،روسیه و قبرس )و پنج همسایه آسیایی (ایران ،سوریه ،عراق ،گرجستان و ارمنستان )دارد .در شمال با کشورهای مشترک المنافع ارمنستان و گرجستان 610 کیلومتر ، در شرق با جمهوری اسلامی ایران 454 کیلومتر ، با عراق 331 کیلومتر ، در جنوب با سوریه 877 کیلومتر ، در قسمت غربی با یونان 212 کیلومتر و با بلغارستان 269 کیلومتر مرز مشترک دارد (دفتر مطالعات سیاسی وبین المللی : 1388،2)

جدول 3-1:مرزهای خشکی و آبی ترکیه
مرزهای خشکی و آبی ترکیه
مرز خشکی
طول (کیلومتر)
کشرهای مشترک المنافع ارمنستان و گرجستان
ایران
عراق
سوریه
یونان
بلغارستان
610
454
331
877
212
269

جمع کل
2753
مرزآبی
طول (کیلومتر)
سواحل دریای اژه
سواحل دریای مدیترانه
سواحل دریای سیاه
سواحل دریای مرمره
2805
1577
1695
927
جمع کل
7004
ترکیه سرزمینی کوهستانی است که کوههای آن متعلق به دوران سوم زمین شناسی می باشد . بخش آسیایی ترکیه شامل کمربندی از سلسله های کوههای جوان با ارتفاع متوسط 1100 متر از سطح دریا است که این ارتفاعات مشرف بر نواحی داخلی هستند و بخشهای مرکزی فلات آناتولی را احاطه کرده اند . سرزمین ترکیه فلات مرتفعی است که در غرب فلات ایران واقع شده است ، در مرکز این فلات ناحیه همواری قرار گرفته و کوههای مرتفعی آن را محصور کرده است .
معروفترین کوههای ترکیه آلپهای بونتیک و آق داغ در شمال و توروس در جنوب است که قسمت بزرگی از این کشور را پوشانیده است . دنباله کوههای توروس به نام آنتی توروس رو به سمت شمال شرقی پیش می رود و به فلات مرتفع ارمنستان مربوط می شود . کوههای این قسمت از ترکیه شاملل قلل بلند و مرتفع و مخروطهای آتش فشانی می باشد .
در غرب ترکیه کوههای منفرد کوتاهتری وجود دارد که امتداد آن در ساحل مدیترانه بریدگیها و خلیج های متعددی به وجود آورده است . میان دوسلسله کوه در شمال و جنوب آناتولی مرکزی فلات مرتفعی به ارتفاع هزار متر از سطح دریا قرار گرفته است . رشته جبال شرقی بر جلگه های قفقاز و بین النهرین مشرف است ، این رشته منحنی شکل از ارتفاع 3000تا 4000 متر به تدریج به سمت داخل پایین آمده فلاتی به ارتفاع 1500 و 1800 متر تشکیل می دهد . در شمال شرقی حاشیه کوهستانی از (فلاح زاده:1384،26- 25)سواحل دریای سیاه شروع شده به طرف سرزمینهای کشور ارمنستان و گرجستان و ایران ادامه می یابد . داخل این فلات یا از رشته کوههای منفرد و گاهی مرتفع و آتشفشانی از جمله کوههای سیحان به ارتفاع 4434 متر و نمرود که دهانه آن با هشت کیلومتر یکی از وسیعترین دهانه های آتشفشانی جهان است پوشیده شده و یا رشته کوههای آتشفشانی

پایان نامه
Previous Entries مقاله رایگان با موضوع منطقه گرایی، منطقه گرایی نوین، اقتصاد سیاسی، تحولات ساختاری Next Entries مقاله رایگان با موضوع رشد جمعیت، پوشش گیاهی، رطوبت نسبی، جغرافیای انسانی