مقاله رایگان با موضوع قانونگذاری، نظام های پارلمانی، نظام پارلمانی، حزب کارگر

دانلود پایان نامه ارشد

در تشکیلات حزبی به اندازه کافی کارآزموده گشته اند و می توانند در پیشنهادات مربوط به قانونگذاری از تجربه خود نهایت استفاده را ببرند.
همچنین، حضور همگی وزراء کابینه در مجلس عوام موجب می گردد تا مذاکرات مجلس در چارچوبهای خاص لوایح دولت در جریان باشد و حتی الامکان در این لوایح تغییرات اساسی ایجاد نگردد.
البته این نکته را هم نباید فراموش کرد که فرآیند و نحوه بررسی لوایح بدین ترتیب است که ابتدا دولت در یک سایت اینترنتی مخصوص، پیش نویس طرحها و لوایح را به عموم اطلاع داده و سپس احزاب و سایر گروه های اجتماعی نسبت به لایحه واکنش نشان داده و نظرات خود را اعلام می کنند.85
در آلمان پارلمانی هم نقش احزاب در ارائه طرحها و لوایح قابل ملاحظه است. به طوری که طرح های مربوط به مجلس فدرال باید از سوی یک گروه پارلمانی یا پنج درصد از اعضای مجلس فدرال ارائه شود، که این پنج درصد اعضای پیشنهاد دهنده می توانند از گروه های پارلمانی مختلفی که خود متشکل از احزاب سیاسی گوناگونی هستند، باشند.86
نمایندگان حزب یا احزاب اقلیت در ارائه طرحها، از نقش اندکی برخوردارند و از سوی دیگر طرح های پیشنهادی نمایندگان فراکسیون اقلیت با وجود رقیب سرسختی بنام اکثریت که فوق العاده یکپارچه هم عمل
می کنند، از شانس بسیار اندکی برای تصویب شدن برخوردارند.
در حالی که کار اصلی پارلمان قانونگذاری و برنامه ریزی برای وضع قانون است، اپوزیسیون در این قضیه ظاهراً نقشی ثانویه و فرعی دارد.
اما ناکامی اپوزیسیون در امر قانونگذاری، بیشتر متکی بر یک احساس و خیال است تا واقعیت؛ زیرا راه های مختلفی وجود دارد که از طریق آنها اپوزیسیون بر روند قانونگذاری تأثیر می گذارد و به تصویب قانون و یا رد لایحه یا طرحی کمک می کنند. این کارویژه اپوزیسیون تا اندازه زیادی بستگی دارد به رابطه ویپ ها (دبیران حزبی) که هماهنگ کننده اپوزیسیون در پارلمان اند و همچنین رابطه آنان با سخنگو (رئیس مجلس) در زمینه ایفای نقش شان در موضوعات و مسائل مطرح در پارلمان و اقدام عاجل در مورد آنها با بهره گیری از بحث و مذاکره کافی در پارلمان. وضعیت مشابهی در نظامهای ریاستی در خصوص به رسمیت شناختن و احترام به حقوق اقلیت پارلمانی در حال شکل گیری است.
در انگلستان حزب اقلیت از طریق مانع تراشی در مسیر تصویب قوانین در مجلس دوم می تواند در تصویب قانون سهمی را به خود اختصاص دهد. بدین ترتیب که هنگامی که حزب کارگر قدرت را در دست می گیرد و از آنجایی که اکثریت اعضای مجلس اعیان را محافظه کاران تشکیل می دهند، این مجلس از حق تعلیقی خود در برابر دولت حزب کارگر استفاده می نماید. البته حزب محافظه کار از نظر سیاسی، متهم به عمل حزبی و باعث ایجاد مانع در برابر مردم یعنی دولت انتخابی می شود و امکان اینکه مجلس آنها تهدید به حذف و یا کاهش هر چه بیشتر اختیارات از راه اصلاح های قانونی گردد، زیاد است.
د- نقش احزاب در تقسیم وقت سخنرانی نمایندگان
در نظام های پارلمانی تلاش بر این است که سخنرانی و تقسیم وقت سخنرانی و به عبارتی سهم گیری در مباحث پارلمانی، از طریق احزاب سیاسی مدیریت و سازماندهی گردد. در آلمان اخیراً تلاشهایی برای تغییر قانون ایراد سخنرانی و سهم گیری در بحثهای پارلمانی، در جریان است که واکنشهایی را به دنبال داشته است. موضع گیریهای متفاوتی هم در این باره در پارلمان آلمان شکل گرفته است.
گروهی خواهان محدود ساختن حقوق نمایندگان در رابطه با سهم گیری در بحثهای پارلمانی اند و گروهی دیگر، مخالف ایجاد هرگونه محدودیت در این زمینه اند و معتقدند که ایجاد محدودیت در این مسأله خلاف ارزشهای قانون اساسی است.
سه حزب عمده این کشور، دموکرات مسیحی، لیبرال های آزاد و سوسیال دموکرات ها، درصددند تا ایراد سخنرانی و سهم گیری در بحث های پارلمانی و دخالت در این مسأله را به احزاب سیاسی سپرده و پیشنهادشان این است که رئیس پارلمان نباید این اختیار را داشته باشد تا به هر نماینده ای که خواستار سخنرانی و ابراز نظر است، اجازه سخنرانی بدهد. بر اساس قانون پیشنهاد شده، حق سخنرانی تنها برای افرادی در نظر گرفته شده است که قبلاً از طرف فراکسیون های حزبی برای این کار تعیین شده اند. در حال حاضر هر نماینده حق دارد تا پانزده دقیقه سخنرانی کند، به علاوه هر عضو پارلمان مجاز است تا در رابطه با موارد مختلف برای سه دقیقه اظهار نظر نماید. طرفداران ایجاد اصلاحات در نظامنامه پارلمان بر این باورند که قوانین حاکم موجب گردیده تا اعضای پارلمان به جای اینکه مشخصاً در رابطه با مسائل مهم روز بحث و تبادل نظر کنند، وقت خود و دیگران را با کج بحثی و ایجاد بحث های حاشیه ای ضایع می کنند.
به نظر می رسد که در صورتی که پیشنهاد سه حزب عمده آلمان در تغییر قانون سهم گیری در سخنرانی در پارلمان پذیرفته شود، نقش احزاب در تعیین موضوعات بحث های پارلمانی و افرادی که در این بحث ها قادر به سهم گیری هستند به مراتب برازنده تر از قبل خواهد شد.
به این ترتیب، فراکسیون های حزبی می توانند افرادی را که دیدگاههایشان با خطوط تعیین شده از سوی احزاب مطابقت ندارند، از فهرست سخنرانان حذف کنند و به این شکل امکان ابراز نظر مستقلانه را از آنها بگیرند. به همین دلیل، همه روزه به تعداد منتقدان پیشنهادهای جدید برای تغییر نظامنامه داخلی پارلمان افزوده می شود.
استدلال منتقدان این است که هر گاه آزادی بیان در داخل پارلمان محدود شود، پارلمان دیگر آن نقشی را که باید در یک نظام دموکراتیک داشته باشد، از دست می دهد. مخالفان در عین حال با اشاره به قوانین انتخابات آلمان خاطر نشان می سازند که نمایندگان پارلمان آلمان از طرف مردم و برای دفاع از حقوق و خواسته های آنها انتخاب شده اند، و نه برای اینکه صد درصد فرمانبردار اوامر فراکسیون های حزبی خود باشند. البته انتقادهای معترضان بی نتیجه نبوده و رؤسای فراکسیون های احزاب عمده که تاکنون خواهان انجام اصلاحات در قوانین پارلمانی بودند، اعلام کرده اند که در مواضع و پیشنهادات خود حاضر به تجدید نظر هستند. گروههای مخالف قرار بر این گذاشته اند تا مواضع خود را یک بار دیگر مورد بررسی قرار دهند و کوشش کنند تا به صورت مشترک راه حلی را برای بهبود نظامنامه بحث های پارلمانی جستجو کنند.87
در پارلمان فرانسه نیز تقسیم وقت سخنرانی چه در بررسی لوایح و طرح ها و چه در سانسور دولت (استیضاح) و … بین گروهها و احزاب سیاسی به تناسب تعداد اعضای احزاب تقسیم می شود. گروه های پارلمانی متشکل از احزاب سیاسی مختلف، وقت اختصاصی خود را بین اعضاء و هواداران خود تقسیم کرده و در هر موضوع خاص یکی از اعضای حزب که در زمینه موضوع مورد بحث از تخصص و فن بالاتری برخوردار است و از نظریات و مواضع حزب به طور مطلوبتری دفاع می کند را برای سخنرانی انتخاب و معرفی می کنند. البته نمایندگانی که خواهان سخنرانی هستند و می خواهند شانس خود را در این زمینه امتحان کنند، بایستی تا حدودی مواضع گروه را در سخنرانی های خود مدنظر قرار دهند و در مواردی از مواضع شخصی خود عدول نمایند. در انگلستان کمتر دیده می شود که نمایندگان از مواضع حزبی عدول نمایند و این نکته در سخنرانی نمایندگان و اظهار نظر آنان در مورد مسائل گوناگون مشاهده می شود. در ایتالیا مقررات بسیار دقیقی در مورد اختصاص وقت در پارلمان وجود دارد. گروهها و احزاب سیاسی مخالف دولت در مورد موضوعات مختلف دارای سهمیه سخنرانی و اظهار نظر بوده و بخشی از زمان سخنرانی های پارلمانی به نمایندگان احزاب اقلیت اختصاص داده شده است. در مورد لوایح دولتی هم اختصاص وقت سخنرانی برای نمایندگان احزاب اقلیت بیشتر از زمانی است که به نمایندگان حزب اکثریت اختصاص داده شده است.
در انگلستان هم به طور مدون و قانونی چیزی در مورد تنظیم وقت سخنرانی ها دیده نشده است. اما به طور سنتی و عرفی ابتکار عمل و میدان داری در این مورد هم در اختیار احزاب سیاسی است و زمان و وقت سخنرانی ها را تقسیم کرده و اعضای خود را در این زمینه برای اظهارنظر در پارلمان سازماندهی می کنند. منتها در انگلستان سخنگوی مجلس عوام که ریاست و هدایت این مجلس را بر عهده دارد، در این زمینه از اختیارات چندی برخوردار است. به طور نمونه، سخنگو از نمایندگان پارلمان برای سخن گفتن یا طرح سؤال دعوت به عمل می آورد ولی بدلیل ضیق وقت به ناچار عده ای فرصت سخنرانی در مباحثات و سخنرانی را از دست داده و از این بابت همواره ناخشنودند. همچنین سخنگو در صورت ضرورت، می تواند به تشخیص خود مدت مباحثات را کوتاه و یا آن را تا ده دقیقه کاهش دهد. به علاوه می تواند از اتلاف وقت عمدی نمایندگان پارلمان در جریان برگزاری مباحثات، جلوگیری کند.
به نظر می رسد اکثریت پارلمانی در انگلستان که معمولاً متعلق به یکی از دو حزب عمده کارگر یا محافظه کار است، در خصوص تقسیم وقت سخنرانی ها دارای اختیارات زیادی باشد ولی این اختیارات مطلق نیست؛ چرا که برقراری توازن و تعادل بین حقوق اقلیت و اکثریت در پارلمان از وظایف سخنگوی مجلس عوام می باشد و ایجاد توازن بین نمایندگان طیف اقلیت که جزو دولت نیستند و طیف اکثریت که جزو دولت هستند به راستی کار دشواری است و همان طور که قبلاً هم گفتیم در موارد زیادی سخنگو به خاطر این وظیفه از طرف هر دو گروه اقلیت و اکثریت مورد انتقاد قرار می گیرد. بنظر می رسد مشکلاتی که در مسأله تقسیم وقت سخنرانی در برخی از کشورهای دارای نظام پارلمانی وجود دارد ناشی از عدم وجود قوانین در این زمینه و یا وجود برخی نقائص و کاستیها در امر قانونگذاری باشد. پس همان طور که قبلاً هم اشاره کردیم، مسئولیت تقسیم وقت سخنرانی بطور عرفی بر عهده سخنگوی مجلس عوام گذاشته شده است و تاکنون به مانند بسیاری از مسائل دیگر، در این باره قانونگذاری نشده است. در خصوص دادن وقت به اقلیت پارلمانی هم در کشورهای مختلف رویه های گوناگونی وجود دارد.
در ایتالیا مقررات بسیار دقیقی در مورد اختصاص وقت در پارلمان وجود دارد. گروه ها و احزاب سیاسی مخالف دولت در مورد موضوعات مختلف دارای سهمیه سخنرانی و اظهار نظر بوده و بخشی از زمان
سخنرانی های پارلمانی به نمایندگان احزاب اقلیت اختصاص داده شده است. در مورد لوایح دولتی هم اختصاص وقت سخنرانی برای نمایندگان احزاب اقلیت بیشتر از زمانی است که به نمایندگان حزب اکثریت اختصاص داده شده است. در مجلس عوام انگلستان بیست روز کاری در هر اجلاس به اپوزیسیون اختصاص داده شده است که هفده روز از این زمان در اختیار رهبر عمده ترین حزب مخالف می باشد.
پس، اقلیت در تقسیم وقت سخنرانی ها در پارلمان در حاشیه نبوده و نقش فعالی دارد.
ه- نقش احزاب در کمیسیون های تقنینی
وظیفه اصلی و ذاتی کمیسیون های تقنینی، بررسی لوایح یا طرح هایی است که دولت یا نمایندگان تدوین و به پارلمان پیشنهاد می کنند. چنان که گفتیم، این قبیل کمیسیون ها غالباً دائمی و به صورت موضوعی تقسیم بندی می شوند و همواره سعی بر این است که متناظر با وزارتخانه های دولتی، تعداد این کمیسیون ها افزایش یابد.88
در نظام های پارلمانی، به ویژه در نظام پارلمانی انگلستان برای هر وزارتخانه، کمیسیونی در مجلس وجود دارد که روابط وزارتخانه با کمیسیون بیشتر به مواردی محدود می شود که قانونی مربوط به وزارتخانه در مجلس طرح و به کمیسیون ارجاع شده است. از آنجا که احزاب در نظام های پارلمانی در کمیسیون های تقنینی نقش گسترده ای دارند و در کمیسیون ها مباحثه بر روی لوایح پیشنهادی دولت قبل از شور اول در مجلس صورت می گیرد، این امر دولت را قادر می سازد تا موقعیت اپوزیسیون را در لوایح برآورد کرده و خود را برای پذیرش اصلاحاتی در لوایح پیشنهادی مهیا کند. بدیهی است اصلاحاتی که دولت در لوایح پیشنهادی انجام می دهد، نتیجه حضور فعالانه و اظهارات دقیق و موشکافانه و نیز انتقاد آمیز اقلیت در کمیسیون های تقنینی مجلس است.
اعضای اپوزیسیون از فرصتهایی که در امر قانونگذاری و ابتکار وضع قانون به دست می آید، استفاده
می کنند.
اقلیت، مسئولیتهای بس سنگینی در کمیسیون های تقنینی مجلس بر عهده دارد. مهمترین

پایان نامه
Previous Entries مقاله رایگان با موضوع قانونگذاری، نظام های پارلمانی، قانون اساسی، قوه مجریه Next Entries تحقیق رایگان با موضوع امر به معروف، کارشناسی ارشد، موسسات آموزش عالی، قصد استفاده