مقاله رایگان با موضوع عرضه و تقاضا، منابع محدود

دانلود پایان نامه ارشد

مجدداً توجه کردند. در اين کنفرانس، 15 کشور از اروپا و 12 کشور از شمال آفريقا و خاورميانه شرکت داشتند. کمبود آب در دسترس در منطق? خاورميانه و شمال آفريقا موضوعي است که اخيراً نمود پيدا کرده است؛ ولي سرعت رشد اين مشکل بسيار زياد است. در سال 1960، به‌ازاي هر نفر در سال، حدود 3300 مترمکعب آب موجود بوده است؛ ولي اين رقم در اواسط ده? 1990، حدود 1250 مترمکعب بوده و انتظار مي‌رود که اين عدد در سال 2025، تا رقم 650 مترمکعب کاهش يابد. اين درحالي است که براي يمن و غزه، انداز? آب موجود 180 مترمکعب در سال به‌ازاي هر نفر است.
منابع آب زيرزميني منطقه، بيش از حد بهره‌برداري مي‌شود؛ براي نمونه در اردن و يمن، برداشت آب از آبخوان‌ها حدود ??تا??درصد بيش از انداز? جايگزين‌شونده در اين آبخوان‌هاست که باعث نفوذ آب شور دريا به آب شيرين سفره‌هاي زيرزميني و تخريب منابع زيرزميني آب براي هميشه خواهد شد .[33]
همچنين بايد توجه کرد که در منطق? خاورميانه و شمال آفريقا، حجم عظيمي از آب به‌هدر مي‌رود. در اين منطقه، آبياري مزارع کشاورزي حدود 83درصد از مصرف آب را به خود اختصاص داده است. 13درصد به مصرف خانگي و صنعتي مي‌رسد و اين درحالي است که ارقام جهاني 69 و 31درصد است. در اين ميان، بازده آبياري کم بوده و روش‌هاي آبياري نيز خوب اجرا نشده‌اند. اين درحالي است که نيمي از آب موجود در شهرها نيز به دليل نشت به‌هدر مي‌رود (جدول 3-2) .[33]
آژانس‌هاي محلي و ملي و بين‌المللي ابتکارهايي انجام داده‌اند؛ ولي به‌دليل نبود هماهنگي و گاهي تضاد در رفتارها، توفيقي در اين کار حاصل نشده است. برخلاف تمامي بخش‌هاي ديگر، هنوز صنعت آب نيازمند کمک‌هاي مالي است و ازاين‌رو انگيز? کمي براي سرمايه‌گذاري در آن وجود دارد.
بانک جهاني تلاش‌هاي انجام‌شده براي بهداشت و دسترسي به آب تميز براي مردم را ستوده است. اين بانک بيان مي‌کند که به آينده خوش‌بين نيست و مي‌گويد باوجوداين، درحال حاضر ميزان تقاضا بر ميزان آب تأمين‌شده پيشي گرفته است و ازاين‌رو در بسياري از کشورها، نوعي بي‌توازني بين عرضه و تقاضا به‌وجود آمده است که بحران‌آفرين خواهد بود .[33]
3-1-3: استراتژي بحران آب در خاورميانه و آسيا
بانک جهاني اعتقاد دارد که مي‌توان ازطريق همکاري ملي و تلاش‌هاي بين‌المللي، بحران‌هاي بالقوه را برطرف کرد. اين کار مستلزم آن است که به‌جاي اولويت‌دادن به يافتن منابع جديد، بيشتر به فکر مديريت جامع آب باشند و تأمين‌کنندگان و مصرف‌کنندگان آب را تشويق کرده تا براي حفظ کيفيت آب با يکديگر همکاري کنند. اين برنامه‌هاي ملي بايد دربرگيرند? مسائل زير باشند:
?. به‌حرکت‌درآوردن ظرفيت کشور ازطريق مشارکت بخش خصوصي در امور ملي و محلي مربوط به آب؛
?. ارائ? مديريت جامع براي منابع آب به‌منظور اصلاح ساختار تقاضا؛
?. افزايش بهره‌وري از آب و کاهش آلودگي آن به‌منظور استفاد? بهينه از آن؛
?. جست‌وجو براي يافتن منابع جايگزين آب به‌منظور رهايي کشورها از تکيه بر منابع محدود موجود.
تلاش‌هاي بين‌المللي نيز بايد روي موضوع افزايش مشارکت در همکاري‌هاي منطقه‌اي و بين‌المللي به‌منظور وسعت‌دادن به همکاري‌هاي فني و مالي معطوف شود .[33]
جدول 3-2: ميزان آب دردسترس و آب قابل‌برداشت طي سال‌هاي 1960تا????. (منبع: [26])
کشور
منابع تجديدشوند? آب
(مترمکعب در سال به ازاي هر نفر)
سهم برداشت
(درصد)

1960
1990
2025
خانگي
صنعتي
کشاورزي
الجزاير
1704
737
354
22
4
74
بحرين
آمار موجود نيست
60
36
4
مصر
2251
1112
645
7
5
88
ايران
5788
2152
1032
4
9
87
عراق
14706
5285
2000
3
5
92
اسرائيل
1024
467
311
16
5
79
اردن
529
224
91
29
6
65
لبنان
2000
1407
809
11
4
85
ليبي
538
154
55
15
10
75
مالت
100
75
75
76
8
16
عمان
4000
1333
421
3
3
91
قطر
آمار موجود نيست
36
26
38
عربستان
537
156
49
6
2
91
سوريه
1196
439
161
7
10
83

درحال حاضر، اکثر ارگان‌‌هاي ملّي در راستاي ديدگاه مديريت جامع آب، حرکت مي‌کنند؛ ولي بايد يادآور شد که چنين استراتژي‌هايي نيازمند بسترهاي زير است:
?. سرمايه‌گذاري‌هاي عظيم؛
?. بهسازي و گسترش شبکه‌هاي انتقال و پخش؛
?. مدرنيزه‌شدن آبياري؛
?. افزايش‌يافتن سيستم جمع‌آوري و تصفي? فاضلاب؛
?. کنترل‌شدن کيفيت آب از آبخوان‌ها؛
?. حفاظت‌کردن از رودخانه‌ها و آبخوان‌ها.
بانک جهاني تخمين زده است که کشورهاي منطق? خاورميانه و آسيا، بايد 60تا95ميليارد دلار را در طي ده سال آينده، براي آب سرمايه‌گذاري کنند. بيشترين سرمايه‌گذاري‌ها بايد در کشورهايي انجام شود که مردم آن درحال حاضر در مضيقه‌اند (جدول 3-3) [33].
در برخي کشورها، اين سرمايه‌گذاري معادل 2درصد از توليد ناخالص ملي خواهد بود. اهداف برنام? بانک جهاني براي ده سال آينده به شرح زير است:
?. کاهش 10درصدي مصرف آب براي آبياري کشاورزي و افزايش هم‌زمان توليدات کشاورزي؛
?. کاهش 50درصدي در ميزان آب براي مصرف خانگي و صنعتي؛
?. امکان دسترسي به آب آشاميدني سالم براي 90درصد مردم و نيز امکان دسترسي به بهداشت براي 80درصد مردم؛
?. کاهش 40درصدي در آب تلف‌شده.
اين بانک معتقد است که با حصول به اين اهداف، در سال 2050 مي‌توان بر بحران‌ها فائق آمد و در وضعيتي باثبات قرار گرفت .[33]
جدول 3-3: برآورد سرمايه‌گذاري لازم براي منطق? خاورميانه و آسيا 1996تا????. (منبع: [33])
افزايش بازده استفاده از آب
(بهبود آبياري و شبکه‌هاي مربوط)
40-24
ميليارد دلار
بهداشت و تصفي? فاضلاب
(جمع‌آوري، تصفيه، دفع، با هدف پوشش‌دهي 80درصد مردم)
20-15
ميليارد دلار
ذخيره‌سازي و تأمين آب
(بازسازي و گسترش شبکه‌هاي پخش، با هدف پوشش‌دهي 90درصد مردم)
15-6
ميليارد دلار
حفاظت محيط‌زيست
(مديريت مواد زائد جامد، پاکسازي رودها، کنترل جريان‌هاي سطحي)
20-15
ميليارد دلار
کل برآورد ده‌ساله
95-60
ميليارد دلار
3-1-4: مروري بر عوامل زمينه‌ساز در سطح ملي
3-1-4-1: برخي از مشخصه‌ها و روندها از ديدگاه کميت منابع آب [33]
?. ثابت‌بودن انداز? منابع آب تجديدشونده، معادل130ميليارد مترمکعب با احتساب آب‌هاي ورودي از مرزها؛
?. ناچيز‌بودن سهم منابع آب تجديدشونده نسبت‌به کل جهان. درحالي‌که حدود 1درصد جمعيت جهان در ايران ساکن هستند، سهم منابع آب تجديد‌شونده تنها 0.36درصد است؛
?. پخش ناموزون مکاني منابع آب. درحالي‌که نيم? غربي کشور 70درصد منابع آب تجديدشونده را شامل مي‌شود، جمعيت ساکن در آن حدود 50درصد کل جمعيت است؛
?. پخش زماني ناموزون منابع آب. بيش از 50درصد از منابع آب‌هاي سطحي در فصل غيرزراعي مشاهده مي‌شود؛
?. گذر از سقف تعيين‌شده براي بهره‌برداري از آب‌هاي زيرزميني؛ برداشت اضافي از ذخير? ثابت آبخوان‌ها حدود 5ميليارد مترمکعب در سال؛
?. افزايش سريع قيمت تمام‌شد? تأمين آب نو از منابع سطحي به قيمت‌‌هاي ثابت؛ درمقايسه‌با بيست سال قبل 18 برابر؛
?. ناچيز‌بودن ميزان آب بازچرخاني‌شده براي استفاد? مجدد.
3-1-4-2: برخي شاخص‌ها از ديدگاه مصارف منابع آب[33]
?. افزايش جمعيت
?. در طول صد سال گذشته، جمعيت کشور حدود شش برابر شده است؛
?. در طول سي سال گذشته، مصارف آب بيش از 2.2 برابر افزايش يافته است.
?. جمعيت شهري
?. در طي سال‌هاي 1340تا1375، حدود 30ميليون نفر به جمعيت شهري اضافه شده است؛
?. در سال 1335، تنها يک شهر با جمعيت بيش از يک ميليون نفر وجود داشت. اکنون اين تعداد به پنج شهر رسيده است.
?. ساختار مصرف
?. در سال 1340، تنها 1.4درصد از منابع آب، به مصرف شرب و صنعت مي‌رسيد. اکنون اين رقم به 6.7درصد تغيير يافته است؛
?. درحال حاضر، سهم اراضي آبي در توليد غلات 60درصد و ساير محصولات زراعي و باغي بين ??تا???درصد است.
?. وابستگي به نوع منبع
?. درحال حاضر، بيش از 52درصد از مصارف از آب‌هاي زيرزميني تأمين مي‌شود که خود اين منبع درمعرض خطر است.
3-1-4-3: برخي شاخص‌ها از ديدگاه پيامدهاي توسع? ناپايدار و جنبه‌هاي مديريتي [33]
?. بهره‌وري استفاده از منابع آب
?. بازده توليد خام و خشک محصولات کشاورزي به‌ازاي يک مترمکعب آب تخصيص‌يافته حدود 0.5 کيلوگرم است. درحالي‌که اين شاخص در سطح دنيا 1.2 کيلوگرم است؛
?. بازده کلّ آبياري در کشور حدود 30درصد است، ميانگين جهاني اين رقم بين ??تا??درصد است.
?. اجراي طرح‌هاي مکمل طرح‌هاي توسع? منابع آب
?. سطح زير پوشش فعلي شبکه‌هاي اصلي آبياري و زهکشي مدرن 1.2ميليون هکتار است و اين درحالي است که باقي‌ماند? شبکه‌هاي اصلي طرح‌هاي اجراشده يا در دست اقدام حدود 2.85ميليون هکتار است؛
?. هنوز از بخشي از ظرفيت‌هاي به‌وجودآمده براي تنظيم آب استفاده نمي‌شود، يعني حدود 9ميليارد مترمکعب.
?. اقتصادي و مديريت مالي
?. ميزان بازيافت هزينه‌هاي دولتي در کلّ بخش آب حدود 16درصد و در آبياري فقط بين ?تا? درصد است؛
?. سهم سرمايه‌گذاري غيردولتي در بخش آب، حدود 30درصد کل سرمايه‌گذاري‌هاي بخش آب است.
?. کيفيت منابع آب و مسائل زيست‌محيطي
?. ميزان پساب‌هاي شهري و صنعتي و کشاورزي که پيکر? آبي دريافت مي‌کنند، 29ميليارد مترمکعب در سال است که معادل 23درصد منابع آب تجديدشونده‌اند؛
?. برداشت بي‌رويه از آب‌هاي زيرزميني و تبعات منفي آن براي محيط‌زيست.
?. حلقه‌هاي مفقود
?. جايگاه آب در آمايش سرزمين؛
?. مديريت محلي آب؛
?. مديريت کيفيت آب؛
?. مواجهه با وضعيت اضطراري (مديريت طغيان و خشک‌سالي‌ها)؛
?. قوانين جامع و همه‌سونگر؛
?. شکل‌گيري زيرساخت‌هاي مديريت آب براساس مديريت عرضه و تأسيسات‌گرايي.
3-1-4-4: برخي شاخص‌ها از ديدگاه بهره‌برداري از رودخانه‌هاي مرزي و منابع آب مشترک [33]
?. ضريب وابستگي کشور به منابع آبي که منشاء خارجي دارد؛
?. ضريب وابستگي در سطح مناطق؛
?. توسع? منابع آب در حوضه‌هاي دجله و فرات و بيلان منفي رودخان? اروندرود.
3-2: خلاصه‌اي از سياست‌هاي مديريتي منابع آب براي بررسي وضعيت آب در کشورهاي منتخب
3-2-1: پاکستان [34]
3-2-1-1: استراتژي‌هاي موجود براي مصرف مداوم از منابع آب
براي توسع? پايدار کشاورزي، آب بايد هم ازنظر کيفي و هم کمّي به‌طور دائم موجود باشد. ازطرف ديگر، سرمايه‌گذاري‌هاي عظيم در سيستم آبياري موجود نيز اساسي است. سيستم آبياري پاکستان که بزرگ‌ترين سيستم آبياري پيوست? جهان است، به‌دليل نداشتن منابع و مشکلات ديگر، بازده مناسبي ندارد. برخي مشکلات، به مديريت برمي‌گردد. همچنين بودج? کم به‌همراه نبود انضباط مالي باعث کاهش بازده سيستم شده است.
با توجه به مسائل ذکرشده در زير و حل صحيح آن‌ها مي‌‌توان به مصرف مداوم آب دسترسي پيدا کرد:
?. مديريت سيستم: در پاکستان تخصيص بودجه و حمايت‌هاي مالي براي عملکرد و حفظ منابع آب در اولويت پايين قرار گرفته است. اخذ هزينه از بخش‌هاي ذي‌نفع، بسياري از نيازهاي مالي سيستم را رفع مي‌کند؛ اما کافي نيست. ازاين‌رو دولت درنظر دارد که بخش آبياري به‌طور خودگردان عمل کند و بخش‌هاي ذي‌نفع به‌ترتيب مديريت آن را به‌عهده گيرند؛
?. مديريت سالم و مطمئن: کانال‌ها و سيستم‌هاي آبرساني به حفاظت منظم نياز دارد. در غياب چنين حفاظتي، آسيب جدي به محصولات وارد مي‌شود؛
?. پخش مناسب: گل‌زدايي تناوبي از کانال‌هاي آبياري، بخشي از کار حفاظتي است. وجود اين گل‌ولاي بر بازده هيدروليکي کانال‌ها تأثير مي‌گذارد و باعث پخش نامناسب آب مي‌شود؛
?. کنترل افت از سيستم: افت در سيستم کانالي 25تا30درصد تخمين زده مي‌شود که بخش اساسي آن وارد آب زيرزميني مي‌شود. خطي‌کردن کانال‌ها، به‌ويژه در مناطقي که تحت آب‌هاي زيرزميني شور هستند، موجب کاهش افت از سيستم مي‌شود. انتقال اين مسئوليت به بخش خصوصي کاري ضروري است؛
?. استفاد? هم‌زمان از آب زيرزميني و سطحي: در زمان اوج مصرف در پاکستان به‌هنگام آبياري، براي ديرپايي توليد محصولات، چاه‌هاي لوله‌اي نيز با حداکثر ظرفيت عمل مي‌کنند. اين توسع? کنترل‌نشده مي‌تواند به آب

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه با موضوع ناخودآگاه، اساطیر ایران، بررسی تحلیلی Next Entries دانلود پایان نامه با موضوع ناخودآگاه، اساطیر ایران، صنایع دستی