مقاله رایگان با موضوع حقوق بشر، تحقیق و توسعه، اندازه بازار

دانلود پایان نامه ارشد

يا مرجع متمايز بالاتر – اعتبار قانوني هر تصميم مربوط به صدور جواز اجباري يا هر تصميم مربوط به غرامت براي چنين جوازي بايد تابع تجديد نظر قضايي يا بررسي مجدد مستقل توسط مرجع متمايز بالاتر در كشور اعطا كننده جواز باشد .
س ) اقدامات اصلاحي براي رفتارهاي ضد رقابتي – براي مقابله با رفتاري كه دارنده حق اختراع براي ضد رقابتي شدن در پيش گرفته باشد ، مقامات صالح اختيار خواهند داشت در صورتي كه احتمال وقوع مجدد شرايط منجر به صدور جواز اجباري برود ، از خاتمه دادن و فسخ چنين قراردادي خودداري ورزند.
گفتار چهارم : رابطه حق اختراع و حق بر سلامتي
اكنون كه با زواياي گوناگوني از حق اختراع و حق بر سلامتي ، در موضع بهتري براي ارزيابي آگاهانه رابطه آنها قرار گرفته ايم . فعالان حقوق بشر مدعي هستند حق اختراع مانع دسترسي به فن آوريهاي حياتي در دنياي در حال توسعه است و تحقیق و توسعه را از مشكلات مربوط به سلامتي و رفاه جهاني منحرف ميسازد . از طرف ديگر كشورهاي صنعتي معتقدند نوآوري و توسعه مستلزم حمايت قوي از حق اختراع است . آنچه در اين ميان مسلم است ، اين واقعيت ميباشد كه بخش اعظم جمعيت جهان فاقد دسترسي معنا دار به فن آوريهايي است كه مبناي سطح كافي و سالم از زندگي است .
ديديم كه قواعد بين المللي موجود در زمينه حق اختراع با داشتن انبوهي از انعطاف پذيريها و استثناها ، موازنه اي متلاطم ميان اين ديدگاه هاي متعارض برقرار كرده است . طبع و ماهيت لرزان و شكننده اين موازنه را در مناقشه بر سر جواز هاي اجباري و شرايط آن مشاهده كرديم . باز ديديم كه حق بر سلامتي علاوه بر دامنه گسترده اي كه دارد و تعهداتي كه در عرصه داخلي و بين المللي بر دولتها تحميل ميكند ، انجام آنها از يك سو نيازمند امكانات فراوان ، منابع زياد ، و توسعه اقتصادي ، اجتماعي و از سوي ديگر همكاري و مساعدت بين المللي است . نظام حق اختراع با تشويق به نوآوري و ايجاد انگيزه براي مخترعان ، نقش مهمي در فراهم ساختن زمينه برخورداري از حق بر سلامتي بوجود مياورد . اما همين نظام به ناگزير دسترسي به امكانات سلامتي و از جمله داده هاي مورد نياز براي پيشگيري ، مداوا و مراقبت از سلامتي را محدود ميكند . بنا بر اين حق اختراع از يك طرف تعاملي سازنده و مثبت با حق بر سلامتي برقرار ميكند و از طرف ديگر ممكن است با اين حق تعارض پيدا كند . در اينجا به وجوه تعامل و تعارض اين دو نهاد حقوقي ميپردازيم .
بند اول : تعامل حق اختراع با حق بر سلامتي
حق اختراع ميتواند بهترين پشتيبان حق بر سلامتي باشد . حوزه هاي بسيار متنوعي كه در تحقق و پايداري سلامت انساني دخالت دارند از محيط زيست سالم گرفته تا آب ، غذا شرايط سالم كاري و حرفه اي ، نظافت و بهداشت ، و نيز از بين بردن يا كاستن از عوامل گوناگوني كه تهديد كننده اين وضعيت هستند مثل آلاينده هاي زيست محيطي ، فقر و غيره ، همگي در نظامي اقتصادي و اجتماعي قابل تحقق است كه به فرد امكان برخورداري از بالاترين سطح از سلامتي قابل وصول را بدهد . عوامل موثر بر سلامتي مثل آب سالم و آشاميدني ، تسهيلات و مراكز كافي نظافت ، بيمارستانها ، تجهيزات پزشكي ، پرسنل آموزش ديده و حرفه اي از شرايط لازم چنين سطحي از سلامتي است .
حق اختراع پيش شرط تحقق كامل حق بر سلامتي است . حق بر سلامتي در جامعه برخوردار از رشد و توسعه اقتصادي و اجتماعي معنا پيدا ميكند . حق اختراع از اجزاء اصلي چنين توسعه اي ميباشد . آيا ممكن است بدون خلاقيت نوآوري و اختراع ، توسعه اقتصادي و فن آورانه تحقق يابد ؟ تمام عوامل موثر در سلامتي به نوعي با حق اختراع پيوند خورده است . اين پيوند از جهات مختلف قابل ملاحظه است . تحقيق و توسعه داروهاي جديد شايد بيش از هر صنعت ديگري وابسته به حق اختراع است . علت اين امر آن است كه محصولات دارويي بيش از هر محصول ديگري در معرض مهندسي معكوس قرار دارد و اطلاعاتي كه در اظهارنامه ثبت اختراع در مورد مشخصات اختراع ذكر ميگردد به راحتي امكان كپي برداري از اختراع را ميدهد ، حق اختراع در چرخه حيات يك دارو نقش مهمي دارد . اين چرخه از هنگام شكل گيري انديشه داروي جديد تا زمان رسيدن آن به مصرف كننده امتداد دارد . تحقيق و توسعه و تجاري ساختن مراحل اساسي اين چرخه را تشكيل ميدهند .
تحقيق در مرحله بنيادي نيازمند ورودي هاي بسيار است ادبيات ذي ربط ، دانش فني ، آموزش ، بودجه و حمايت مالي ، تجهيزات ، زمان ، مواد بيولو‍‍‍‍ژيكي ، و داده هاي بيوانفورماتيك . پس از تحقيق بنيادي مرحله تحقيق كاربردي آغاز ميشود . و در آن انديشه دارويي جديد به اجرا گذاشته ميشود و به محصول تبديل ميشود . در اين مرحله است كه ممكن است تقاضاي ثبت اختراع به عمل آيد . مرحله توسعه ، خود شامل تحقيق پيش باليني ، آزمايشهاي مثبت روي حيوانات ، آزمايشهاي باليني متعدد و كسب تاييد مراجع ناظر و حصول اطمينان از ايمني كارايي و فروش محصول است . پس از اخذ تايديه مذكور اولين مرحله تجاري سازي توسط دارنده گواهي اختراع آغاز ميشود . و وقتي مدت زمان حمايت از اختراع سپري شد، شركتهاي توليد كننده داروهاي ژ نريك ميتوانند وارد عمل شوند و مرحله تجاري سازي ‍‍‍‍ژنريك را با قيمتهاي بسيار نازل شروع كنند .
طبيعي است كه دارندگان حق اختراع چنانچه در مرحله تجاري سازي موفق باشند تلاش خواهند كرد چرخه حيات داروي ثبت اختراع شده را در اين مرحله طولاني تر كنند . آنها ممكن است به شيوه هاي مختلف در صدد بهره برداري بيشتر از حقهاي انحصاري بر آيند . معمولا اين كا ر با توسعه داروهايي كه مشابه داروهاي ثبت اختراع شده است و تفاوتهاي ميان آنها فقط در حدي است كه تامين كننده شرايط ثبت اختراع باشد ، صورت ميگيرد .
در هر حال تحقيق و توسعه داروهاي جديد نيازمند طي كردن مسيري طولاني ، ‌صرف هزينه اي سنگين ، و زماني دراز است . علاوه بر اين در اين فرايند بازيگران زيادي نقش آفرين هستند . گروه هاي زيادي در ” اكوسيستم دارو ” جاي گرفته اند : مخترعان ، نهادهاي پژوهشي ، شركتها ، تامين كنندگان هزينه ( سرمايه گذاران ، بيمه گران ، اعانه دهندگان ) ، اداره ها و دستگاه هاي ناظر ، پزشكان و بيماران . از اين رو طبيعي است كه صنعت دارويي براي رشد و گسترش خود به حقهاي انحصاري نظام حق اختراع تكيه زند . حمايت از مالكيت معنوي يكي از عوامل مهم موثر در اين زمينه است . اين مسئله بويژه در مورد حق اختراع صدق ميكند . حمايت از حق اختراع موجب حصول اطمينان از تضمين حق مالكيت است كه پيش شرط رشد است . جهت ديگر ، اشاعه و گسترش دانش و اطلاعات فني است كه چنانكه اشاره شد از وروديهاي مهم تحقيق و توسعه است . شرط افشا كه قبلا مورد بحث قرار گرفت ،‌سبب ميشود دسترسي به اطلاعات مربوط به اختراعات ثبت شده فراهم شود و همگان بتوانند با استفاده از آنها اختراعات بعدي را رقم زنند . علاوه بر آن ، تاثير حق اختراع بر رشد و توسعه اقتصادي ، نقش آن در جلب سرمايه گذاري خارجي ، و نيز انتقال فن آوري است . معمولا براي انتقال فن آوري در سطح بين المللي سه مجراي مهم و به هم وابسته وجود دارد :
تجارت بين المللي كالا ، سرمايه گذاري مستقيم خارجي توسط شركتهاي چند مليتي ، و جواز دهي رسمي فن آوريها و علائم تجاري .
هر يك از اين مجاري به حمايت محلي وابسته است . نقش حق اختراع محدود به جهات فوق نيست . آنچه در اين ميان به محصولات مربوط به مراقبت سلامتي ارتباط بيشتري پيدا ميكند ، نقش حق اختراع در بالا بردن كيفيت اين محصولات است . جلوگيري از توزيع محصولات ساخته شده بدون مجوز و منع بازار رساني داروهاي تقلبي ، وسيله اي است براي تضمين كيفيت و حراست از منافع مصرف كنندگان . با اين همه در مورد نقش حق اختراع در توسعه اقتصادي و فن آوري نبايد مبالغه كرد . حق اختراع را فقط ميتوان يكي از عوامل موثر در اين امر قلمداد كرد . وضعيت اجتماعي ، سياسي ، و فرهنگي حاكم بر جوامع در تاثير چنين عاملي اهميت زيادي دارد . از سوي ديگر دلايل زيادي وجود دارد كه نظام حق اختراع نميتواند به تنهايي مشوق تحقيق و اختراع و در اين بحث ، توسعه داروهاي جديد براي بيماريهاي رايج باشد . از آنجا كه شركتهاي دارويي در تحقيق و توسعه داروها ، ملاحظات تجاري و سود آور بودن نتيجه فعاليت خود را مورد توجه قرار ميدهند ، اگر تقاضاي موثر و حجم و اندازه بازار بزرگ و زياد نباشد ،‌ از نظر تجاري سرمايه گذاري كردن حتي در بيماريهاي شايع مثل سل و مالاريا درست نخواهد بود . تحقيقات در اين خصوص نوعا به سمت بيماريهاي ” سود آور” هدايت ميشود .
بند دوم : تعارض حق اختراع و حق بر سلامتي
چنانكه ديديم حق بر سلامتي داراي عناصر متعددي است كه مهمترين آن در بحث كنوني عبارت است از دسترسي به تسهيلات ، كالاها ، و خدمات مراقبت پزشكي . در اين ميان دسترسي به داروها اهميت ويژهاي دارد . در بين نهادهاي مدافع حقوق بشر ، مسئله تعارض حق اختراع با حق بر سلامتي ، تقريبا به طور ويژه بر تاثير حق اختراع بر دسترسي به داروها متمركز شده است . واقعيت تلخي كه وجود دارد اين است كه اين دسترسي براي بسياري از انسانها امكان پذير نيست . عوامل متعددي بر دسترسي به داروها تاثير ميگذارند . مطمئنا عامل اصلي در اين زمينه در كشورهاي در حال توسعه قيمت بالاي اين داروها ميباشد . در بسياري از كشورهاي در حال توسعه هزينه اين داروها ممكن است برابر با بيش از 50 در صد درآمد سالانه شخص باشد . در بعضي موارد هزينه داروها خارج از توان خانوار است . آيا حق اختراع اثري نامطلوب بر دسترسي به داروها ميگذارد ؟ آيا حق اختراع عامل مهمي در بالا بودن قيمت داروها است ؟
به نظر ميرسد حق اختراع هم به لحاظ نظري كه حقهاي انحصاري در اختيار دارنده آن قرار ميدهد و هم به لحاظ عملي كه محدود كننده رقابت بازار است ، بر قيمت تمام شده داروهاي ثبت اختراع شده تاثير ميگذارد . اما بايد ميان داروهاي اساسي و داروهاي معمولي تفاوت نهاد . تاثير حق اختراع بر هر يك از اين دو دسته از داروها يكسان نيست . با توجه به آنچه كه قبلا گفته شد ، حق بر سلامتي ، حقي بر بالاترين سطح قابل وصول از سلامتي است . بنابراين تعارض احتمالي حق اختراع با حق بر سلامتي را نميتوان به دسترسي به داروهاي اساسي كه پايين ترين سطح دسترسي به دارو ها است ، محدود كرد . در اينجا ابتدا به طرح مسئله در قالب دو قضيه ميپردازيم :
قضيه اول افريقاي جنوبي و قضيه دوم به برزيل مربوط ميشود .آنگاه به رابطه حق اختراع و دسترسي به داروها و سپس به راه حلي كه به نظام بين المللي حق اختراع براي اين دو مسئله وجود دارد اشاره میشود.
بند سوم : چالش دولتها در حمایت از حق اختراع
آنچه در زير ميايد تصويري است از چالش ميان تعهدات دولتها نسبت به حمايت از حق اختراع از يك سو و تعهدات آنان در قبال تامين نيازهاي مربوط به سلامتي عمومي از سوي ديگر . اين دو قضيه به خوبي نشان ميدهد كه آنچه به عنوان تعارض و يا تنش حق اختراع و حق بر سلامتي مطرح شده بر محور دسترسي به داروها متمركز شده است .
الف – آفريقاي جنوبي
آفريقاي جنوبي در واكنشي كه به معضل بيماري ايدز در آفريقاي جنوبي ميپرداخت ، به منظور حمايت از سلامت عمومي و تامين داروهاي مورد نياز با قيمتي قابل خريد ، اقداماتي از جمله صدور جواز اجباري و واردات موازي انجام داد. اين بيماري مهلك به صورتي نابرابر در سطح جهان توزيع شده است . ولي ارتباط تنگاتنگي با فقر و توسعه نيافتگي دارد . مطالعات نشان ميدهد كه هر سه ثانيه كودكي در اثر ابتلا به بيماري كه ريشه در فقر شديد دارند ، ميميرد .
اين حق اختراع باعث ميشود شركتهاي دارويي علاوه بر هزينه تمام شده ، هزينه هايي نيز مطالبه كنندكه سرمايه گذاري آنها در تحقيق و توسعه بازگشت كند . اين امر موجب چند برابر شدن قيمت اين داروها با هزينه حاشيه اي ميشود . به هرحال براي مقابله با اين بيماري و تضمين دستيابي بيماران به داروهاي مورد نياز ، دولت آفريقاي جنوبي قانون فوق را به تصويب رساند . اين قانون موجي از اعتراض در ميان شركتهاي داروسازي برانگيخت .
استدلال آنها از جمله عبارت بود از

پایان نامه
Previous Entries مقاله رایگان با موضوع اشخاص ثالث Next Entries مقاله رایگان با موضوع حقوق بشر، سازمان جهانی تجارت، ارزشهای اجتماعی