مقاله رایگان با موضوع حقوق بشر، انتقال اطلاعات، منشور ملل متحد

دانلود پایان نامه ارشد

مطالب و مواد ديجيتالي را ميتوان بارها و بارها كپي كرد بدون اينكه به كيفيت آنها لطمه اي وارد گردد . فشرده كردن ديجيتالي ، اين امكان را ميدهد كه مقادير بسيار زيادي از اطلاعات در ابزار واحدي ذخيره شود و به صورت آنلاين ارسال گردد . به اين ترتيب اينترنت ، تصوير به زيبايي آرايش يافته حقهاي كپي رايت را در هم ريخته است . 67
البته دسترسي به اينترنت در همه كشورها يكسان نيست و هنوز بسياري از شهروندان كشورهاي در حال توسعه و فقير از چنين امكاني بي بهره اند .
گرايش فزاينده ناشران به توزيع محتواي آثار از طريق اينترنت از يك سو ، و چالشهاي اينترنت براي كپي رايت از سوي ديگر ، باعث بوجود آمدن راه هاي تازه براي حمايت از اين آثار شده است . يكي از اين شيوه ها استفاده از فنون ديجيتالي است .
در ميان فنوني از اين دست ، شيوه هاي كنترل دسترسي 68 كنترل حقها 69 و ابزارهاي رديابي 70 ،
رواج يافته اند. و نيز استفاده از محدوديتهاي فن آ‌ورانه موسوم به سيستم هاي مديريت ديجيتالي حق ها 71 مثل فن آوري كد گذاري ، هر نوع استفاده و دسترسي به اين آثار را در قبال پرداخت وجه به شيوه هاي ” بپرداز – ببين ” 72 منوط به پرداخت وجه كرده است .
اين محدوديتها حق دسترسي به اطلاعات و انديشه ها را به طور نامعقول به ويژه براي شهر مندان كشورهاي در حال توسعه و فقير متاثر ساخته است . نظام بين المللي كپي رايت در چنين تعارضي كمكي نميتواند بكند . چراكه ساز و كارهاي دروني آن مثل استفاده منصفانه ،‌جواز اجباري ،‌واردات موازي و غيره ،‌در خصوص آثاري اعمال ميشود كه در قالبي مادي و فيزيكي تجسم يافته باشند . فن آوري حمايت ديجيتال از كپي رايت در فضاي مجازي ، ‌هرگونه دسترسي هر چند براي استفاده شخصي ، تورق و نگاه گذرا را تابع پرداخت وجه و دريافت رمز ورود ميكند .
گفتار سوم : تعارض كپي رايت و آزادي بيان در مرحله استفاده از آثار كپي رايت شده
ترسيم وجه بين المللي تعارض كپي رايت و آزادي بيان در مرحله استفاده از آثار كپي رايت شده ،‌ تفاوتي با ترسيم صورت داخلي آن ندارد . در اينجا به ذكر چند نكته ميپردازيم . نكته اول اينكه مهمترين استفاده از اثر كپي رايت شده كه در بحث تعارض با آزادي بيان مطرح ميشود و بر اساس كپي رايت در انحصار پديدآورنده ميباشد ، ‌حق تكثير يا باز توليد اثر است . از اين رو چنانچه شخصي در بيان نظرات ،‌عقايد ، و افكار خود به تكثير اثر كپي رايت شده اقدام كند ، آزادي بيان او با حق انحصاري دارنده كپي رايت در تعارض قرار ميگيرد . به عبارت ديگر ،‌كپي رايت اجازه نميدهد كسي در انتقال اطلاعات و انديشه ها به باز توليد اثر كپي رايت شده اقدام كند . پس حق تكثير اثر به عنوان بنيادي ترين حق در كپي رايت با حق انتقال اطلاعات و انديشه ها به عنوان هسته اصلي حق آزادي بيان در تعارض واقع ميشود . نكته دوم در ترسيم تعارض در مرحله استفاده از اثر اين است كه باز توليد و تكثير اثر بايد به منظور اعمال حق آزادي بيان صورت گيرد .
بازيگران بحث تعارض كپي رايت و آزادي بيان در مرحله استفاده از اثر ،‌ تاجران يا سود جوياني كه در پي كسب در آمد هستند ، ‌نميباشند . اين بازيگران دو دسته اند : پديدآورندگان يا نويسندگان ، روزنامه نگاران ، شاعران ، هنرمندان كه در آثاري كه خلق ميكنند ممكن است به تكثير آثار كپي رايت شده قبلي دست بزنند . ونيز عموم مردم كه به شكلي به بيان انديشه ها يا انتقال اطلاعات ميپردازند كه تكثير اثر كپي رايت شده تلقي ميگردد . نكته سوم در ترسيم حدود و ثغور تعارض كپي رايت و آزادي بيان در مرحله استفاده از اثر ،اين است كه تكثير اثر به هنگام اعمال آزادي بيان اگر با اجازه دارنده كپي رايت صورت گرفته باشد ،‌تعارضي رخ نميدهد تا نيازمند حل باشد . و بالعخره نكته چهارم و مهم اينكه تعارض در صورتي قابل تصور است كه تكثير بدون اجازه دارنده كپي رايت براي انتقال اطلاعات و انديشه ها در محدوده حق آزادي بيان انجام گيرد .
گفتار چهارم : نظام بين المللي كپي رايت و حل تعارض در مرحله استفاده از اثر كپي رايت شده
در مروري كه بر عرصه داخلي داشتيم مشخص شد كه براي حل تعارض ، عمدتا به ساز و كارهاي دوپارگي انديشه / بيان و استفاده يا رفتار منصفانه متوسل شده بودند . به نظر ميرسد در نظام بين المللي كپي رايت براي حل مسئله كم و بيش از اين دو سازو كار ميتوان استفاده كرد . اكنون به هر يك از اين ظرفيت ها ميپردازيم . مرجع اين بررسي موافقتنامه تريپس در سازمان جهاني تجارت است .
1 . دوپارگي انديشه / بيان
بند 2 ماده 9 موافقتنامه تريپس 73 ،‌آموزه تفكيك ميان انديشه و بيان را به طور رسمي و صريح از نظامهاي داخلي كپي رايت وارد نظام بين المللي ميكند . بر اساس اين تفكيك ،‌كپي رايت به بيان انديشه و نه خود انديشه تعلق ميگيرد . انديشه هاي عرضه شده در آثار كپي رايت شده در حوزه عمومي قراردارد و هر كسي ميتواند از آنها استفاده كند .
‌روشن ترين مصداق تكثير آن است كه مثلا عين كلمات ،‌جمله ها و ترتيب آنها كپي شود . در حقيقت كپي رايت در ابتدا فقط مانع تكثير لفظي اثر ميباشد كه دستگاه چاپ ممكن ساخته بود . اما آيا ميتوان با دستكاري مختصر در عبارات يك اثر و تغييراتي در نحوه آرايش بيان ، ‌از اتهام نقض كپي رايت فرار كرد ؟ به نظر نميرسد در هيچ نظامي از كپي رايت ، بتوان با استناد به تفكيك انديشه و بيان چنين كاري انجام داد . از اين نكته كه بگذريم قاعده تفكيك انديشه و بيان ،‌اولا چنانكه گفتيم داراي ابهام و كليت است و ثانيا يك خلاء عمده دارد و آن اين است كه چه بسا انديشه اي فقط با يك بيان قابل انتقال باشد . به عبارت ديگر ممكن است يك انديشه اي چنان با بيان آن ممزوج باشد كه نتوان در قالب و بيان ديگري آن را منتقل ساخت . اين موارد اصطلاحا ادغام 74 انديشه و بيان ناميده ميشود . و باز در موارد بسياري اگر انديشه اي بخواهد با بيان ديگري منتقل شود ، اثر گذاري اقناع كنندگي ، زيبايي ، ‌شيوايي ، و خصوصياتي ديگر را از دست ميدهد . بنابر اين دو پارگي انديشه و بيان در بهترين حالت ، قاعده اي نيست كه بتواند همه موارد تعارض كپي رايت و آزادي بيان را علاج كند .
2 . استفاده منصفانه
در نظام بين المللي كپي رايت كه در موافقتنامه تريپس تجلي يافته ،‌اصطلاح منصفانه وجود ندارد و اين تعبير متعلق به نظام كپي رايت امريكا است و معادل آن با تفاوتهايي در قلمرو معنايي ،‌در نظام كپي رايت انگليس ، رفتار منصفانه ميباشد . مواردي كه در كنوانسيون برن از دايره حمايت از حق انحصاري تكثير، استثنا شامل نقل قول از مقالات روزنامه ها و گاه نامه ها در قالب خلاصه هاي مطبوعاتي هم ميشود . در ماده 10 كه چنين استثنايي را الزامي دانسته ، سه شرط براي آن مقرر شده است : اولا نقل قول بايد با ” رويه منصفانه ” 75 سازگار باشد . ثانيا ميزان آن بايد متناسب با هدف مورد نظر باشد . و ثالثا ماخذ و نام پديد آورنده ذكر شود .

نتیجه گیری
منشور ملل متحد كه سنگ بناي نظم بين المللي را تشكيل ميدهد ، در مقدمه خود بر ايمان به حقوق بنيادي بشر ، كرامت وارزش شخصي انسانها ، ‌حقوق برابر مردان و زنان و ملتها از بزرگ و كوچك ، تاكيد ميكند و از توسعه ، پيشرفت اجتماعي و استانداردهاي بهتر زندگي با آزادي بيشتر سخن ميگويد . بعلاوه بند 3 ماده 1 منشور 76 يكي از اهداف ملل متحد را ” حصول همكاري بین المللی در حل مسائل بین المللی که دارای جنبه های اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی یا بشر دوستی است و در پیشبرد و تشویق احترام به حقوق بشر و آزادی های اساسی برای همگان بدون تمایز از حیث نژاد – جنس – زبان یا مذهب .” معرفي ميكند .
ماده 56 منشور 77 در بحث كنوني اهميت فوق العاده اي دارد : ” تمام اعضاء متعهد میشوند که برای نیل به مقاصد مذکور در ماده 55 در همکاری با سازمان ملل متحد اقدامات فردی یا دسته جمعی معمول دارند. ”
حال با توجه به همه آنچه كه در زمينه جايگاه آزادي بيان و مباني توجيهي آن ،‌آزادي اطلاعات و اهميت روز افزون آن و حق دسترسي به آثار حامل اطلاعات و انديشه ها گفتيم ، به طور طبيعي ميتوان حق دسترسي به اين آثار را در زمره مسائل مهم و اساسي قلمداد كرد . يعني بالا بودن ميزان دسترسي به اطلاعات و انديشه ها ،‌يعني ارتقاء فرهنگ حقوق بشر ، ارزشهاي جامعه دموكراتيك ،‌گسترش تعليم و تربيت ،‌كمك به پيشگيري و درمان بيماري ، توانا ساختن زنان و مردان به مشاركت در حيات سياسي و فرهنگي ، گسترش فرهنگ مدارا و احترام متقابل به تفاوتها ، كمك به توسعه ،‌كاستن از خشونت اقدامات ناشي از تعصب برخاسته از جهل و منافع بيشمار ديگر براي صلح و امنيت بين المللي .
با آنكه دراين فصل نتيجه گرفتيم كه نظام بين الملل كپي رايت را نميتوان منعكس كننده اين حق بشري دانست ، ‌ولي حق بشري بودن كپي رايت به طور كلي را نميتوان انكار كرد . از اين نكته كه بگذريم ، واقعيت اين است كه در نظام حقوق بشر ، دولتها ” حاملان اصلي طيف تعهدات ” مربوط به احترام ، حمايت و ايفاء ، حقوق شهروندي و حمايت از افراد در برابر دولتها ، ميباشند .
اما دولت در حال توسعه و فقير كه با ده ها مشكل اقتصادي و بهداشتي و فرهنگي و آموزشي سياسي ، ‌مالي و غيره دست به گريبان است ، به تنهايي توان تامين حق دسترسي شهر وندان خود به اطلاعات و انديشه هاي بيان شده در آثار تحت حمايت كپي رايت را ندارد .

***

«بخش سوم»
حق بر سلامتی و تعارض موادی از سازمان جهانی تجارت با آن

فصل اول : حق اختراع و حق بر سلامتي
مقدمه
در اين قسمت به بررسي رابطه حق اختراع و حق بر سلامتي ميپردازيم . سنجش رابطه حق اختراع و حق بر سلامتي مستلزم شناخت مفهوم ابعاد عناصر و محتوي حق بر سلامتي و دامنه و قلمرو تعهد دولتها در قبال اين حق ميباشد . نظام حق اختراع آكنده از انعطاف پذيري ها است كه استفاده درست از آنها در طراحي نظام هاي داخلي حق اختراع به گونه اي كه نگراني هاي حق بر سلامتي را مورد توجه قرار دهد بسيار حائز اهميت است . و بالعخره نظام بين المللي حق اختراع حاوي طيفي از استثناها بر حق هاي انحصاري دارنده گواهي اختراع است كه در ارزيابي منصفانه و آگاهانه رابطه اين نظام با حق بر سلامتي ، فوق العاده اهميت دارد .
گفتار اول : حق بر سلامتي
حق بر سلامتي چه جايگاهي در نظام بين المللي حقوق بشر دارد ؟ مفهوم محتوي و عناصر سازنده اين حق چيست ؟ و انواع تعهد دولتها در قبال اين حق چه مي باشد ؟ حق اختراع چه تعامل مثبتي ميتواند با حق بر سلامتي برقرار كند ؟ وچگونه ممكن است با اين حق تعارض يا تنش داشته باشد ؟ و در نهايت چه راه حلي براي كاستن يا رفع اين تعارض در نظام بين المللي حق اختراع وجود دارد ؟ نخست به جايگاه حق بر سلامتي در نظام بين المللي حقوق بشر توجه ميكنيم . سپس به مفهوم و محتوي اين حق نظري مي افكنيم و در نهايت ،‌تعهدات دولتها در قبال اين حق را بررسي ميكنيم .
گفتار دوم : جايگاه حق بر سلامتي در نظام بين الملل حقوق بشر
حق بر سلامتي يكي از حق هاي بنيادي بشري شناخته شده در نظام بين المللي حقوق بشر است . اين حق در معاهدات گوناگون و عرف بين المللي جايگاه استواري دارد و ميتوان آن را از اصول كلي مقبول نظام هاي حقوقي توسعه يافته محسوب داشت . در اينجا به هر يك از اين منابع اشاره ميكنيم . اولين و كلي ترين تجلي ، البته ضمني ، حق بر سلامتي در معاهدات بين المللي در منشور ملل متحد به چشم ميخورد . با آنكه منشور سخني از حق بر سلامتي به ميان نياورده است ، ماده 55 منشور 78 ، آن ‌سازمان را ملزم به ارتقاء استانداردهاي بالاتر زندگي ( بند الف ) و يافتن راه حل هاي مسائل بين الملل مربوط به سلامتي ( بند ب ) مينمايد . دومين انعكاس حق بر سلامتي در معاهدات بين المللي كه نقطه عزيمت اسناد بعدي را تشكيل ميدهد در اساسنامه سازمان بهداشت جهاني در سال 1946 است . 79
در مقدمه اين اساسنامه آمده است كه بهره مندي از بالاترين استاندارد قابل حصول سلامتي ، يكي از حق هاي بنيادي هر انساني است و سلامتي ملتها براي دستيابي به صلح و

پایان نامه
Previous Entries مقاله رایگان با موضوع حقوق بشر، منشور ملل متحد، نقض حقوق Next Entries مقاله رایگان با موضوع حقوق بشر، حمایت اجتماعی، اسناد بین المللی