مقاله رایگان با موضوع حاکمیت شرکتی، هیئت مدیره، راهبری شرکتی، نظام راهبری

دانلود پایان نامه ارشد

این کشورها غالبا به پر کردن خلاء های قانونی پرداخته است که در کشورهای پیشرفته از طریق قوانین و مقررات ساختار یافته تامین می شود، نظیر برخورد یکسان با سهامداران، افشاء مناسب و به موقع و نحوه برگزاری مجامع عمومی، در عین حال هم در کشورهای توسعه یافته و هم در حال توسعه، تلاشها در جهت ارائه راهکارهایی برای ملزم نمودن مدیران به پاسخگویی و تنظیم روابط منصفانه با ذینفعان ادامه دارد (بدری، 1387،ص6).
2-6-4- ضرورت شناخت و کنترل حاکمیت شرکتی
تعاریف ارائه شده براي راهبري(حاکمیت) شرکتی متنوع است. عمده ترین عامل متمایز کننده این تعاریف را می توان پهنه یا گستره شمول راهبري شرکتی دانست. از یک منظر می توان این نظام را رابطه “مدیران “با “سهامداران” دانست که مبناي نظري آن “تئوري نمایندگی” در شکل محدود خود است. در آن سوي این طیف و درنگرشی وسیع، راهبري شرکتی رابطه شرکت با تمام ذینفعان خود را در بـر می گیرد که پشتوانه نظري آن را می توان “تئوري ذینفع” دانست. سایر تعاریف و نگرشها به راهبري شرکتی داخل طیفی که دارای نگاه حداقلی و حداکثري هستند، قرار می گیرد.
تعاریفی که ذیلا” ارائه می شود گزیده اي از نگرشهاي مختلف به حاکمیت شرکتی را نشان می دهد.
سازمان همکاري و توسعه اقتصادي، حاکمیت شرکتی را این گونه تعریف می کند:
“مجموعه روابطی است که بین مدیریت، هیئت مدیره، سهامداران و دیگر اشخاض ذینفع یک شرکت وجود دارد. همچنین حاکمیت شرکتی، تعیین کننده ساختاري است که توسط آن، اهداف شـرکت تدوین و ابزار دستیــابی به این اهداف و نظــارت بــر عملکرد مشخص می شود. حـاکمیت شرکتی خوب، می بایست مشوق هاي مناسبی را براي هیات مدیره و مدیریت فراهم آورد تا آنها به پیگیري اهدافی بپردازند که در راستاي منافع شرکت و سهامداران بوده و نظارت موثري را ممکن می سازد. از این رهگذر شرکت ها می توانند از منابع به شیوه اي کاراتر استفاده کنند.(سازمان همکاری های اقتصادی و توسعه ،2004).
حاکمیت شرکتی عبارت است از سیستمی که به وسیله آن شرکت ها هدایت و کنترل می شوند. هیات مدیره در قبال حاکمیت بر شرکت مسئول هستند. نقش سهامداران در حاکمیت، تعیین و منصوب نمودن مدیران و بازرسان در شرکت در جهت اطمینان خاطر دادن به آنها در مورد برقرار بودن ساختار حاکمیتی مطلوب در شرکت است. مسئولیت های هیئت مدیره شامل تعیین اهداف استراتژیک شرکت، فراهم کردن رهبری جهت دست یابی اثر بخش به این اهداف، نظارت بر مدیران و ارائه گزارشات به سهامداران است. اقدامات هیئت مدیره مبتنی بر قوانین ، مقررات و خواسته های سهامداران در مجمع عمومی می باشد (کادبري74،1992).
حساس یگانه در یک نتیجه گیری کلی در مورد تعاریف حاکمیت شرکتی چنین بیان می کند: بررسی تعاریف و مفاهیم حاکمیت شرکتی و مرور دیدگاههای صاحب نظران، حکایت از آن دارد که: حاکمیت شرکتی یک مفهوم چند رشته ای( حوزه ای) است و هدف نهایی حاکمیت شرکتی دست یابی به چهار مورد زیر در شرکت است:
پاسخگوئی،
شفافیت،
عدالت(انصاف)،
رعایت حقوق ذینفعان.
با مرور تعاریف یاد شده و تحلیل آنها می توان تعریف جامع و کامل زیر را ارائه کرد:
” حاکمیت شرکتی قوانین، مقررات، ساختارها، فرآیند ها، فرهنگ ها و سیستم هایی است که موجب دست یابی به هدف های پاسخگوئی،شفافیت، عدالت و رعایت حقوق ذینفعان می شود” (حساس یگانه و همکاران، 1385،ص109). سالمون و همکارانش در سال 2004 یک تحقیق گسترده را انجام دادند. در این تحقیق که از سرمایه گذاران بزرگ نهادي انگلستان انجام شد، میزان اجماع پاسخ دهندگان درمورد برداشت آنها از راهبري شرکتی مورد بررسی قرار گرفت. جدول زیر نتایج این پیمایش را نشان می دهد.

جدول2-2)میزان اجماع در مورد حاکمیت شرکتی
ردیف
تعریف حاکمیت شرکتی
سطح اجماع
1
فرآیند نظارت و کنترل به منظور حصول اطمینان از اینکه مدیریت شرکت در راستای منافع سهام داران فعالیت می کند(پارکینسون-1994)
کاملا موافق
2
نقش حاکمیتی منحصر به فعالیت های تجاری شرکت نیست بلکه با هدایت کل واحد تجاری ، نظارت و کنترل اقدامات اجرایی مدیران و پاسخگویی آنها به تمام ذینفعان سروکار دارد(تری کر-1984)
خیلی موافق
3
حاکمیت یک واحد تجاری عبارت است از مجموعه فعالیت هایی که موجب می شود تا مقررات داخلی واحد تجاری منطبق باشد با تعهدات شرکت از جمله امانت داری و مدیریت بهینه دارایی ها(کانون-1994)
موافق
4
رابطه بین سهام داران و شرکتشان و روشی که سهام داران به کمک آن مدیران را به بهترین عملکرد تشویق می کنند(کتابچه حاکمیت شرکتی1996)
تاحدودی موافق
5
ساختار ها، فرآیند ها، فرهنگ ها و سیستم هایی که موجب توفیق عملیات شرکت می شود.(کیزی و رایت-1993)
تاحدودی موافق
6
سیستمی که شرکت ها بر اساس آن کنترل و هدایت می شوند(گزارش کادبری-1992)
کمی موافق
منبع:(سالمون وهمکاران،2004).
همانگونه که ملاحظه می شود، علی رغم اینکه تعریف محدود پارکینسون داراي بیشترین سطح اجماع است، در عین حال تعریف کاملا گسترده تریکر نیز از مقبولیت بالایی برخوردار است. به لحاظ نظري می توان گفت که الزاما” مغایرتی بین مسئولیت در قبال سهامداران و مسئولیت در قبال ذینفعان وجود ندارد، زیرا در بلند مدت منافع سهامداران در گرو رعایت منافع سایر ذینفعان است. بنابراین گستردگی تعاریف راهبري شرکتی از این بعد مسئله قابل ملاحظه اي را ایجاد نمی کند.
(بدری، 1387، 7)
نظام راهبري شركتي كه با حفظ تعادل ميان اهداف اجتماعي و اقتصادي و اهداف فردي و جمعي سروكار دارد، اين نظام موجب ترغيب استفاده كارآمد از منابع و الزام پاسخگويي شركت‌ها در خصوص ايفاي وظيفه مباشرت براي اداره منابع مي‌شود و پيچيدگي روابط اقتصادي و اجتماعي در بنگاه‌هاي اقتصادي و بروز تضاد منافع در حوزه‌هاي متفاوت ميان گروه‌هاي مختلفي كه به نحوي با بنگاه‌هاي اقتصادي در تعامل هستند، نياز به استقرار يك نظام راهبري مناسب در شركت‌ها كه حامي حقوق و منافع همه گروه‌هاي ذينفع باشد را بيش از پيش ضروري مي‌سازد. نظام راهبري بنگاه كه در فضاي قانوني، نظارتي و انضباطي و محيط‌هاي پيراموني نظم پيدا مي‌كند، به مسائلي همچون برقراري عدالت ميان گروه‌هاي مختلف، استفاده كارآمد از منابع اقتصادي بنگاه، فراهم كردن اطلاعات شفاف، ايجاد محيط سالم گزارشگري مالي، استقرار سيستم مناسب نظارتي و جبران خدمات مديران مي‌پردازد.
2-6-5- مفاهیم حاکمیت شرکتی
ساختارهاي حاکميت شرکتي چند بعدي هستند. هر يک از ابعاد ممکن است جايگزين يا مکمل يکديگر باشند تا ساختار حاکميتي مطلوبي را شکل دهند (چن لين و همكاران،2011،7). يک جريان مطالعات حاکميت شرکتي اندازه هاي چند بعدي حاکميت شرکتي را براي حصول رابطه با ساير عوامل مانند عملکرد، محتواي اطلاعاتي سود، مديريت سود، تجديد ارائه و … به کار مي برند. به عنوان مثال، دي(۲۰۰۵) مجموعه جامعي از دوازده ويژگي حاکميت شرکتي را براي اندازه گيري ابعاد مختلف حاکميت شرکتي مورد مطالعه قرارداد و نتايج او نشان مي دهد که ترکيب و کارکرد اعضاي هيات مديره، کارايي کميته حسابرسي و دوگانگي وظيفه مدير عامل به طور معني داري با اعتبار گزارشگري مالي در شرکت هاي با هزينه هاي نمايندگي بالا رابطه دارد.
جريان ديگري از مطالعات حاکميت شرکتي به يک اندازه منفرد حاکميتي اندازه گيري شده از طريق چند جنبه حاکميت شرکتي توجه دارند. جريان سوم مطالعات حاکميت شرکتي، از يک شاخص حاکميت شرکتي تجمعي متشکل از چند متغير حاکميت شرکتي مرتبط با حسابداري به عنوان شاخص کارايي حاکميت شرکتي به صورت کلي استفاده مي کنند.
2-6-6- نگاهی تطبیقی به نظام های راهبری(حاکمیت ) شرکتی
نظام راهبری در هر کشوری تابعی از متغیر های داخلی و بیرونی است. عناصر داخلی شامل ساختار مالکیت، وضعیت اقتصادی، نظام قانونی(مقرراتی)، سیاست های دولت و فرهنگ جامعه است. عناصر بیرونی به تعامل و روابط اقتصادی با سایر کشور ها مثل جریان ورود و خروج سرمایه و شرایط اقتصاد جهانی مربوط می شود. در سطح شرکتی، ساختار مالکیت و چارچوب قانونی مهمترین عوامل موثر بر راهبری شرکتی هستند.
برخی از پژوهشگران سعی در طبقه بندی نظام راهبری شرکتی در کشورهای مخالف داشته اند، بعضی دیگر نیز به دنبال بررسی تطبیقی با هدف شناسایی نقاط اشتراک و افتراق این سیستم ها بوده اند، لیکن به دلیل تنوع زیاد به نظر می رسد توفیق زیادی در این رابطه حاصل نشده است. در عین حال اشاره اجمالی به یک طبقه بندی نسبتا” کلی انجام شده است تحت عنوان درونی / بیرونی که ذکر آن در این جا مفید به نظر می رسد. نظام های درونی در شرایطی شکل می گیرند که کنترل شرکت های سهامی عام در اختیار یک یا چند گروه از سهام داران عمده است. نظیر موسسین ، سهام داران حقوقی(سرمایه گذاران نهادی) یا دولت. این سیستم را رابطه محور نیز می نامند. در این سیستم رابطه نزدیکی بین شرکت و سهام داران کنترل کننده وجود دارد. کشورهایی نظیر آلمان و ژاپن به این نظام نزدیک ترند. رابطه تنگاتنگ مالکین و مدیران تا آنجا که مربوط به کاهش هزینه های نمایندگی می شود، مثبت است(قالیباف اصل،1387، 39).
نظام های توان بیرونی مربوط به موقعیت هایی است که شرکت های سهامی عام بزرگ توسط مدیران کنترل می شوند. اگر چه سهام شرکت مربوط به گروه زیادی از سهامداران حقیقی و حقوقی است. در این وضعیت بین مالکیت و کنترل شرکت مرزبندی وجود دارد. این شرکت ها در آمریکا و انگلستان پرتعدادند. این سیستم به نام های آنگلوساکسون یا آنگلوآمریکن نیز مشهورند. کنترل شرکت ها در اختیار مدیران است و سهامدارن تنها با اعمال حق رای خود می توانند موثر واقع شوند. مسئله نمایندگی در این سیستم ها به خوبی مشهود است. جدول زیر ویژگی های این دو سیستم را بطور خلاصه نشـــان می دهد.

جدول 2-3) ویژگی سیستم های درونی و بیرونی
درونی
بیرونی
مدیریت شرکت عمدتا” در اختیار سهامداران درونی بوده و آنها کنترل مدیریت را بر عهده دارند.
شرکت های بزرگ تحت کنترل مدیران بوده و اما مالکیت سهام داران آن با سهام داران بیرونی است.
مرز روشنی بین مالکیت و کنترل مشاهده نمی شود و مسئله نمایندگی قابل ملاحضه ای وجود ندارد.
مرز مالکیت و مدیریت روشن است و مسئله نمایندگی اهمیت می یابد.
تملک اجباری ندرتا” وجود دارد.
تملک اجباری مکانیسم موثر بر مدیرت شرکت وجود دارد.
تمرکز مالکیت در گروه های کوچک سهامداران (خانواده های موسس،دولت ها و شرکتهایی که ساختار هرمی دارند)
مالکیت گسترده است.
کنترل زیاد از جانب گروه کوچکی از سهامداران درونی اعمال می شود.
کنترل سهامداران محدود است.
انتقال ثروت از سهام داران اقلیت به سهامداران اکثریت واقع می شود.
انتقال ثروت از سهام داران اقلیت به سهامداران اکثریت واقع نمی شود.
در قانون شرکتها (تجارت) حمایت کمی از سرمایه گذاران می شود.
در قانون شرکتها (تجارت) حمایت زیادی از سرمایه گذاران می شود.
احتمال سوء استفاده از قدرت توسط اکثریت وجود دارد.
دموکراسی سهامداران حاکم است.
سهام داران عمده می خواهند نفوذ بیشتری در شرکت های سرمایه پذیر داشته باشند.
از طریق سهام داری نمی توان اعمال نفوذ در شرکت- های سرمایه پذیر کرد.
منبع:سالمون و همکاران ( 2004).

ذکر این نکته حائز اهمیت است که امروزه با توجه به موضوع جهانی شدن، اغلب خرده نظام ها به سمت نوعی همگرایی در حرکت اند و سازمان ها و نهاد های مختلف برای محقق ساختن این موضوع در تلاشند. این واقعیت می تواند موجب یکسان سازی نسبی در مبانی و نگرش های راهبری شرکتی در آینده شود (بدری، 1387، 8).
مروري بر ادبيات حاكميت شركتي چند ويژگي را نشان مي دهد كه انتظار مي رود بر درك سهامداران از قابليت اتكاي سودها به دليل نقش آنها در افزايش درستي فرآيند گزارشگري مالي اثر بگذارد. ويژگيهاي مذکور عبارتند از: تمركز مالكيت، اتكاي بر بدهي، استقلال هيات مديره، مالکيت نهادي، استقلال و صلاحيت كميته حسابرسي، مالكيت مديريت و مالكيت اعضاي غيرموظف هيات مديره، نفوذ مدير

پایان نامه
Previous Entries مقاله رایگان با موضوع هیات مدیره، حاکمیت شرکتی، عملکرد سازمان، حسابداران Next Entries مقاله رایگان با موضوع هیات مدیره، تمرکز مالکیت، پردازش اطلاعات، حاکمیت شرکتی