مقاله رایگان با موضوع جامعه ایرانی، تحلیل محتوا، علی شریعتی، مذهبی بودن

دانلود پایان نامه ارشد

مردم است زنان در نهضت ملي حضوري كمتر از انقلاب اسلامي داشته اند. و اين شايد به دليل حضور كمرنگتر روحانيون در نهضت ملي بوده است تا همراه خود زنان را به خيابانها بياورند.
در اساسنامه اوليه حزب توده عضوگيري زنان ممنوع بوده است به تدريج عده اي از زنان به طور غير رسمي و غيرآشكار جذب حزب مي شوند. در جناح ملي نیز زنان حضوری بسیار کمرگ داشته اند هواداران زن یا همسران مردان طرفدار جبهه ملی و یا عده‏ای د ‏انشجوی علاقمند به نهضت ملی بود‏ند
‏ولی تشکل مستحکمی نداشتند برای پيگیری مرور بسیار کوتاه تاریخی خود بهتر است به چند گرایش برای نوسازی جامعه و از جمله رهایی زن ایرانی اشاره کنیم. از آن هنگام که وجدان جامعه ایرانی خود را با دیگر جوامع مقایسه كرده و با آشنایی با تفکرات تازه سعی در نوسازی جامعه خویش نمود سه‏گرايش پدید آمد: گرایش غیر مذهبی که سعی در تکوین مدرنیته در ایران داشت گرايش چپ و گرايش نوگرای مذهبی.
گرایش غیر مذهبی با ایده قانون و پیشرفت، دستاوردش در تعامل با واقعيات جامعه ایرانی، رژیم شبه مدرنیستی پهلوی بود که بتدریج قانون را هم دور زد و تنها به ايده پيشرفت پرداخت و اين گرايش يا قرباني يا تسليم اين محصول ناخواسته گرديد اين گرايش بطور مستقيم و غير مستقيم، با گرته برداري و الگوگيري از غرب سعي در كنار زدن سنت داشت و در نتيجه اين گرايش نتوانست رابطه تعالي بخشي با اكثريت سنتي جامعه و مناسبات آن برقرار کند و مسئله زن با تقلید از ترکیه و سپس جوامع غربی مطرح گردید اجبار در کشف حجاب باعث تشدید سپر دفاعی سنت در برابر تحولات گرديد نوجويي و رهايي زن كه بيشتر در طبقات بالا و نزديك به حكومت در دوره قاجار شروع شده بود. در اين دوره نیز از طبقات مرفه که اندك اندك تحصیل کرده هم میشد خارج نگردید و ارتباطی با انبوه جامعه و خانواده های سنتی برقرار نکرد و متأسفانه برخی کارشناسان و پی‏جویان رهایی زن که عموماً غیرسیاسی بودند و با وصل به تشکیلات و مؤسسات دولتی وابسته به این جريان به دنبال پي‏گيري اهداف مثبت خود بودند. قرباني سابقه ذهني سياهكاري و ستم حكومت و تباهكاريهاي آن گرديدند. از آنجا که حکومت با تمامی ستمها، شکنجه ها، به هدر دادن سرمایه های ملی. ريخت و پاشها، فسادها، رشد فواصل طبقاتي، وابستگيها و … بتدريج مطرود مردم مي گرديد. از این سو مشکوك، بدبینانه و بی اعتنا یا خصومت آمیز و د‏فاعی با آن برخورد می گردید. همین روند باعث می شد آن جریان در سطح باقی بماند و حداکثر لایه ای از قشرهای مرفه شهرنشین پایتخت را متأثر سازد.
جريان ديگري كه شعار رهايي زن را مطرح ساخت جريان چپ بود. اين جريان محتاطانه اما پررنگ‏تر از همه جریانات دیگر به این مسئله پرداخت حزب توده سازمان زنان پیدا کرده بود و در میان کارگران نیز نفوذ پیدا کرد. اما حجم اندك زنان در تظاهرات خياباني، در دوران نهضت ملي، نسبت به جنبشهای سیاسی تاریخی ایران نشان از عدم موفقیت آنان داشت. این جریان‏ نسبت به سنت نه بی اعتنا، بلکه مقابله داشت. و این مقابله حساسیت مردم را برمی انگیخت و بستر رشد و نفوذ آن در میان قشرهای مردم، بطور عام و زنان به طور خاص را سخت و ناهموار می نمود. برخی قالب شکنی‏ها در ظواهر نیز که خلاف عرف معمول جامعه بود برای مردم خوشایند نمی نمود. غیر مذهبی بودن نخستین مانع ایجاد ارتباط بود و عدم امکان چریك شدن، جدا شدن از خانواده و زندگی مخفی مانع دومی بود که علاوه بر حفظ فاصله عقیدتی، فاصله عینی و عملی نیز بوجود می آورد.
اما نوگرایی دینی توجه بیشتری را بخود جلب کرد این جریان از شهریور 20 ‏جریانش را آغاز کرده بود به حرکت مستمر خود ادامه میداد آیت ا… سیدمحمود طالقانی روحانی آزاد اندیش و پرتلاش که از همان دوران شروع به حرکت کرده بود نظری مترقی و مثبت درباره زنان داشت و حتی قبل از آزادی حق رای در ایران از سوی حکومت پهلوی در کنگره جبهه ملی از موضع دینی و سیاسی موافقتش را با حضور و مشارکت زنان اعلام نمود و همواره دیدی مثبت و مترقی درباره فعالیت زنان و برخی حقوق آنان داشته است.
یکی دیگر از چهره‏های نواندیش دینی در این دوران دکتر علی شریعتی است از او ادبیات بسیاری درباره زنان باقی مانده است که شاید امروزه به علت رشد اجتماعی ایجاد شده معمولی و ساده بنظر رسد اما اگر نگاهی تاریخی به این روند بیفکنیم عظمت و اهمیت این برخورد روشنتر می شود این ادبیات متعلق به دوره‏ای است که شهرنشینی در ایران در اقلیت است.1 در شهرها نيز اكثريت مهمي از جامعه مذهبي و آن هم سنتي مي باشند و سنتهاي قومي – ملي حساسيت بر زن نيز در اوج مي باشد فيلم فارسي و غيرت و ناموس و چاقوكشي براي اين مسئله نمودي از اين مدعا است كه خاص ايران بوده و در سينماي ديگر جوامع اسلامي كم نظير مي باشد.2
مشابه برخورد با «زن» برخورد با «هنر» توسط دکتر علی شریعتی در حسينيه ارشاد قابل توجه است در دوره‏اي كه هر نوع موسيقي و سينما و تئاتر حرام و مطربي تلقي مي‏شد شريعتي تاكيد داشت كه در حسينيه تئاتر اجرا شود آن هم با موسیقی. در آن شرایط و فضا است که اهمیت تاکید وی بر هنر، تئاتر و موسیقی و تاثیر گذاری. بن بست شکنی و سنت شکی اشی بارز می شود. و نه در جامعه کنونی كه در مسجد و حسینیه‏اش نیز موسیقی نواخته می شود و بهمین شکل است تأکید و توجه شریعتی بر زن. «انتظار عصر حاضر از زن مسلمان» میزگرد درباره زن و معرو فتر از همه «فاطمه، فاطمه است» آثاری هستند که در زمان خویش کار کارستانی می کنند.
اگر از زاویه دید اساسی و واقعیتگرای سنت – نوگرایی به جامعه بنگریم، اهمیت و ژرفای مسئله روشن خواهد شد در جامعه ای با آن آرایش و ترکیب جمعيت، اقتدار سنت و ناگشودگي آن در برابر نوگرايي شبه مدرنيسم پهلوي و جريان چپ، جامعه ای که بسیاری از خانواده های مذهبی اش ترجیح می‏دادند‏ دخترانشان تا ششم ابتدایی درس بخوانند، شغل نگیرند، در محافل اجتماعی حضور نیابند. شریعتی از انتظار عصر حاضر از زن سخن گفت و مهمترین عنصر تاکیدی او بر حضور اجتماعی بود او صاحب کیمیای نوگرایان دینی بود. نقد سنت از درون، اما از موضع نو و مدون خانواده سنتی با آثار او نوعی همزمانی و هم سنتی داشت هر دو مذهبی بودند. اگر او دختران را به جامعه و تفکر و حرکت فرا می‏خواند، این روند را مغایرتی با دین نبود. و هیچ الزامی هم به نفی اخلاق یا عرفهای اجتماعی نداشت جامعه در برابر او و ایده‏هایش احساس غریبگی نمی کرد هم دین‏اش را حفظ می کرد هم وقار و اخلاق دیرینه ملی‏اش را هم فعالیت فکری و اجتماعی اش را و هم هویت و استقلال ملی و تاریخی اش را.
زن تسلیم سنت یا الگوی شبه مدرنیسم را دو روی يك سکه می انگاشت و زن روشنفکر را در مقابل آن دو مي‏نهاد. خلاصه او از درون سنت به نقد سنت می‏پرداخت ترس از بیگانه در جامعه نفوذی دیرینه داشت اما او بیگانه نبود درهای خانواده های پرشمار مذهبی نه به ندای اندیشه های او بر روی دختران برای ورود به جامعه، تحصیل، هنر، تفکر و حرکت باز شد در این هنگام نواندیشی دینی مهمترین و برگشت ناپذیرترین نقش را ایفا نمود سد سنت در مقابل جریان نواندیشی مذهبی شکاف برداشت و بخش وسیعی از زنان رو به رشد و تعالی نهادند و این احساس قوت گرفت که می توانند با حفظ هویت دینی ملي و تاریخی خویش اما با نقادی آن در بستر آزادی و فعالیت گام بردارند.
روند بالا پس از انقلاب با تغییر ساختار سیاسی و اجتماعی و به ویژه آموزش كشور بستر عيني آماده‏تری یافت اعتماد خانواده‏ها به بیرون، جامعه و گسترده ترین شکل آن وارد جامعه شد و حضوری وسیع در عرصه های آموزشي،1 آموزش عالي، اداري، اجتماعي، سياسي، هنري، انتشاراتي و … يافت.2
اما این بیداری يك نهضت است و شکل «جنبش زنان» ندارد توده‏های وسيع زنان ایرانی در بالاترین سطح سواد، فرهنگ، شعور سیاسی و … در طول تاريخ خود قرار دارند و اين همه دستاورد نفوذ در سنت از سوي نوانديشان دینی، پدیده انقلاب و تغییرات تدریجی ساختاری جامعه ایرانی‏مي باشد در اوايل انقلاب با باز شدن فضا برای فعالیت اجتماعی، حضور زنان آزاد شده از قيود منفي سنت (نه وجوه مثبت آن) در گروههاي سياسي نهادهاي اجتماعي و اقتصادي، عرصه هاي هنري و شغلي و … چشمگير، انبوه و سيل وار بود.
زیرا نواندیشی دینی، رخداد انقلاب تاریخی و مذهبی بهمن 57 ‏و رشد تدریجی و آرام ساختارهای جامعه درهای بسته را ناگهان گشود و بسته ترین قشرهای جامعه نیز ناگزیر به همراهی با این حرکت عظیم شد.
آنچه امروزه مسائلی عادی بنظر می آید تا چند سال پیش دست نیافتنی مي‏نمود. جامعه پیشین ما به سمت يك جامعه دوقطبی پیش می رفت یکسوی آن البته بسیار کم پذیرای فرهنگ شبه مدرن حاکمیت وقت و بهره‏گیر از مواهب آن مي‏شد و سوی دیگر که اکثریت بود در قلعه سنت در مقابل آن سنگر می‏گرفت حتی تلویزیون را به خانه اش راه نمیداد انقلاب شکوهمند بهمن این دیوار را برداشت همان گونه که نواندیشی دینی از قبل پی‏های آن را سست کرده بود. اینکه بین سنت و نوگرایی تعاملی روانتر صورت می‏گرفت. گرچه زنان بهره گرفته از آزادی پیشین آزرده شدند لیکن زنان زیادی که به هر دلیل در گذشته اين آزادی را نمی پسندیدند یا از آن بهره نمی گرفتند در بسیاری از عرصه ها احساس رهایی داشتند اگر از منظر زنان اكثریت جامعه به وقایع بنگریم نتايج شاید ملموس تر گردد گرچه حجاب اجباری زنانی را به رویارویی کشید لیکن مسئله حجاب در آن هنگام مسئله زن ایرانی نبود حتی پذیرفتن مانتو بعنوان حجاب شاید برای بسیاری از زنان يك نگرش مثبت را دربرداشت. گرچه اينك ممكن است این فشارها حساسیتهایی را ایجاد کرده باشد ولی اگر متعادل بنگریم این مسئله چندان حادی نخواهد بود.

نتيجه گيري
در مجموع وضعیت زنان در جامعه کنونی ما يك وضعیت نامتعادل، ناموزون و در حال گذر است گذر از سنت گذشته به تعادلی نوین و مدرن که خود می تواند آغاز و مبنای سنتی برای چند دهه آینده باشد. اینك يك نهضت بيداری وسیع شکل گرفته است و خواست و اراده‏ای برای تغییر از همه سو دامن گشوده است.
نهضت بیداری زنان ایران در بستر عمومی حرکت نوخواهانه جامعه ايرانی و همراه با مردان رهرو این راه به یک روند عینی تبدیل می شود و روشنفكران زن و مرد بایستی در ارائه نظریات و افکار راهگشا تلاش کرده و حقوقدانان کارشناسان و دست اندرکاران امور زنان در يك روند همگرایانه گردآیند موانع فکری و ساختاری و سیاسی این راه را بزدایند.
اینک آرمان رهایی باید با برخوردی کلان و واقعگرا دارای راهبرد روشن باشد تا این جنبش در مسیر نهضتی اهلی و گسترده قرار گیرد.

بخش سوم: روش شناسي تحقيق

1- روش تحقيق
الف: كتابخانه اي
در روش كتابخانه اي نمي توان ادعا كرد كه در خصوص يك موضوع خاص به بيشتر منابع موجود استناد شده است. زيرا اولاً منابع وسيع مي باشند و ثانياً عدم دسترسي به بعضي از آنها موجب ميشود كه در روش كتابخانه اي به هر آنچه بايد دريافت، نمي توان رسيد. در مورد فمينيسم منابع به زبان فارسي چندان گسترده نيست؛ با این حال سعی شده است حتی الامکان از منابع فارسی و غیر فارسی برای ارائه يك کار نسبتاً مطلوب استفاده شود تا اهداف تحقيق تاحدودی تأمين گردد.
ب: تحليل محتوی
در زندگی اجتماعی معاصر برای محتوای پیام های ارتباطی اهمیت و اعتباری خاص قائل شده اند بطوریکه تجزیه و تحلیل محتوای ارتباطات اکنون از روشهاي مهم تحقیق در علوم اجتماعی به شمار می‏رود و با کاربرد‏های گوناگون خود امکانات پژوهشی وسیعی در اختیار محققان می گذارد.
زيرا بررسي و تجزيه و تحليل محتواي پيام هاي جمعي نه تنها يكي از شاخه‏های اصلی علوم ارتباطات محسوب می شود. بلکه با توجه به آنکه نخستین مطالعات تحقیقات جدید ارتباطی بر مبنای شناخت پیام ها پایه گذاری‏شده است دارای نقش ممتاز می باشد.
تحلیل محتوا معرف جریانی است که طی آن می توان مطالب کیفی را به کمی بدل کرد و در واقع یک راه سنجش است که در این رساله در کار کتابخانه ای از این روش نیز بهره

پایان نامه
Previous Entries مقاله رایگان با موضوع انجمن ایالتی، قانون اساسی، ایران اسلامی، ساخت اجتماعی Next Entries مقاله رایگان با موضوع مقوله بندی، شورهای اسلامی، کشورهای اسلامی، ساختار سیاسی