مقاله رایگان با موضوع بافت تاریخی، دوره قاجار، کاروانسرا، معماری ایرانی

دانلود پایان نامه ارشد

1372: 19-23)

تصویر 4-3، تصویر عمومی شهر ایرانی تا اواخر دهه چهارم قرن حاضر (حائری، 1372: 23)
با یک تقسیم بندی کلی، سه نوع بافت سنتی در شهرهای ایران پابرجا مانده است: اول معماری کلاسیک به جای مانده از قرون و اعصار گذشته است که باید حفظ شود. مانند مساجد، مقابر، مدرس، کاروانسراها، کاخها و غیره. کلمه مرمت آثار در حقیقت مربوط به این قبیل بناهاست. دوم، بناهای مسکونی به جای مانده از گذشته هستند که آنها را بر دو نوع میتوان تقسیم کرد. گروهی از این خانهها با الگوی همیشگی معماری گذشته بنا گردیدهاند و در غالب شهرهای ایران کم وبیش مشاهده میشوند. این ساختمانها با حیاط داخلی و اتاقهای گرداگرد آنها در مجموعههای مرکزی شهرها هنوز به حیات کمرنگ خود ادامه میدهند و بافت سنتی غالباً به مجموعه این بناها اطلاق میشود. مانند مجموعههای محله فهادان یزد، جلفای اصفهان و محله عودلاجان تهران، از نظر تاریخی این بناها تا اواخر دوره قاجار با همان شکل و شمایل قدیمی ساخته می-شوند و مخصوصاً در دوران قاجار، بهترین نمونههای این معماری را میتوان مشاهده کرد. نمونههای دیگر از این بناهای مسکونی، آثار به جای مانده از اواخر دوران پهلوی اول است که با ترکیبی از معماری غرب و معماری کنار خیابان در زمینهای کوچک احداث گشته-اند. بهترین نمونههای آن را میتوان در شهرهای آذربایجان و تهران مشاهده کرد. چنانچه گفته شد؛ بافت سنتی معمولا به نوع اول بناهای مسکونی اطلاق میگردد، ولی بنای اخیر که واجد ارزش معمارانه بسیاری نیز هستند، چندان مورد عنایت قرار نگرفتهاند(صارمی، 1372: 96).
4-3 ـ هنر و معماری دوره قاجار
دردورانقاجــاراتفاقــاتوابداعاتزيــادىدرمعمارىوهنر ايرانزمينرخداد. يكىازاينحوادثويرانىبناهاىبهجاىمانده ازدورانقبلبهخصوصدورهصفويهاســت، دليللردكروزن (سياحانگليسى) براى اينويرانىهامتوجهآناستكه، شرقىهااز اينكهدرخانهىپدرانشــانسكنىگزينند، كراهتدارند: «پدران جهتفرزندانبنايىمىســازندكهچونممكناســتبعداًاينبناكافىبراىپسرنباشدوياطرزساختمانكهتغييرمىيابدووارث راخــوشنمىآيد، وارثينصرفهرادرانهداموويرانىمىبينند(مختارىاصفهانى ، 1385: 156).كارىكهشــاهعباسنيزدربارهى ميراثگذشــتگانانجامداد، بهطورىكهبهگفتهىيكىديگراز سياحانخارجىبهنامتاورنيه : «وقتىشاهعباساصفهانراپايتخت خودقرارداد، بهمسجدجامعقديمشهراحترامنگذاشت، درصورتىكــهبايداينمحلزيباراكهاهميتوشــهرتاصفهانوابســتهبه اوستمرمتمىنمود. » (مختارىاصفهانى، 1385: 156).
4-3-1 ـ عواملمؤثردرشكلگيرىمعمارىقاجار
درشكلگيرىمعمارىقاجارعواملمتعددىدخيلاندكهآنها رابهدوعاملداخلىوخارجىتقسيممىكنيم.
4-3-1-1 ـ عواملداخـلى
منظــورعواملىاســتكهبرگرفتــهازمعمارىســنتىايرانبه خصوصدورانصفويهاست. ايناثرپذيرىرامىتواندرخانههاى مسكونى، ابنيهىمذهبىازجملهمساجد، تكايا، حسينيهها، امامزادههاوهمچنيندربناىقهوهخانهها، يخچالهاوغيرهمشاهدهكرد.
4-3-1-2 ـ عوامـلبيـرونى
عمدهترينعواملشكلدهندهمعمارىقاجارراعواملبيرونى تشــكيلمىدهند؛ منظورعواملىاســتكهازكشــورهاىبيگانهمخصوصاًكشورهاىغربىوروسيهگرفتهشدهاست. تعــدادىازعواملىكــهباعثرواجمعمارىغربدرايرانشــد عبارتنداز:
الف) آمدوشدهيأتحاكمهبهاروپاباحضوركنسولگريهاى ايراندركشورهاىاروپايىوكشورهايىنظيرتركيهومصرو همچنينســفرهاىناصرالدينشاهبهفرنگكهباعثترغيبو توسعهىشهربراساساقداماتشهرسازىاروپاشد.
ب) تحصيلكردنمعمارانايرانىدرفرنگوحضورمعلمان معمارىاروپايىدردارالفنون.
ج) ورودكالســكهواتومبيلدرسيســتمحملونقلشــهرى (خســروى، 1377: 126) وبينشــهرىكهباعثبهوجودآمدنســبك خاصىدرمعمارىدورهىقاجاربهنامســبكمعمارىخيابانى شد.
د) حضورمعمارانروســىوارمنىدرساختوسازساختمانهابهسبكغربى (اعتصام، 1374: 293 و292).
4-3-2 ـ معماری مسکونی دوره قاجار
به طور کلی معماری دوره قاجار را میتوان معماری، خانهسازی و خانههای مسکونی نامید چرا که عمده ساخت و سازها در این دوره، به علت افزایش جمعیت شهرنشین، معطوف به ایجاد سرپناه و خانه برای مردم مهاجر و تازهواردین بوده است.
بناهای مسکونی اسن دوره با طرحی شامل، ورودی، هشتی، اتاق مرکزی، ایوان (با دو ستون در جلوی آن) و اتاقهای کوچک در اطراف اتاق مرکزی که به صورت ساده یا مفصل، همه به شیوه معماری اصیل ایران در ادوار قدیم بوده، که در این دوره با ابتکارهای جدیدتر و نفوذ عناصر معماری غربی در جزئیات و ساخت و سازها، به صورت دلچسبتر تکمیل گردیدهاند (نصیری انصاری، 1350: 278)

فصل پنجم
مطالعه بافت تاریخی شهربابک
در دوران قاجار

5-1ـبافت تاریخی
به طورکلی میتوان بافت تاریخی را از ابعاد و نقاط گوناگون نظاره کرد بدین صورت آنچه که ما امروزه از بافت تاریخی در قالب یک کالبد قدیمی و گاهاً متروکه میبینیم فرای این جسم مادی و دارای روح است. که در طی گذشت زمان و متاثر از وقایع مکانی، در مجاورت عناصر طبیعی و مصنوعی مولد یک شهر به وجود آمده است. که تحلیل این کالبد تاریخی ما را از جهات بسیاری به سبک، شیوه و عوامل موثر بر زندگی مردمان آن زمان و نیز باورها، فرهنگ، و عقاید خالقان این بافت و جامعه تاثیرگذار بر آن آشنا میسازد. کالبد بافت تاریخی را به زیر مجموعههای زیر تقسیم کرد: محلههای شهری، که این محلات معمولاً دارای تمرکز قومیتی و مذهبی بودهاند و دارای مجموعهای از عناصری که نیازهای عادی مردم را بر طرف میکردند و در مرحله بعد این محلات خود به زیرساختهای کوچکتری که میتوان آنها را دردستههای مذهبی جون مدرسه و حسینیه ومسجد، اقتصادی مانند بازار و اجتماعی مانند حمام و کاروانسرا و… جای داد، این موارد کلیات یک معماری ایرانی هستند که تقریباً در تمامی نقاط ایران مشترک هستند اما آنچه این بناها را متمایز و دارای ویژگیهای خاص میکند، به طوریکه معماری هر منطقه متفاوت با منطقه دیگر است، تاثیر شرایط خاص اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و اقلیمی است که همچون کالبد معماری میتوان آن را درک کرد.
5-2ـ بافت شهربابک از دوران صفویه تا قبل از قاجار

پایان نامه
Previous Entries مقاله رایگان با موضوع ناصرالدین شاه، اسماعیلیان، حسینعلی میرزا، کریم خان زند Next Entries پایان نامه با واژه های کلیدی قلام تعهدی، اقلام تعهدی، رگرسیون، ضرایب رگرسیونی