مقاله رایگان با موضوع آموزش عالی، دانشگاهها، تحقیقات و فناوری، موسسات آموزش عالی

دانلود پایان نامه ارشد

زیادی را در این زمینه بر دوش خود حمل میکند. مشکل اصلی در هند این است که دولت یک برنامهی مدون و شفاف برای توسعهی آموزش عالی ندارد و این مسئله مشکلات عمدهای را هم برای بخش خصوصی و هم دانشجویان بهوجود آورده است (روشن، 1388). مشکل دیگر هزینههای بالا تحصیل در هند است. سطح شهریهها در هند حتی در دانشگاههای دولتی نیز رو به افزایش است و این هزینهها دائما در حال تغییر جهت از دولت به سمت خانوادههاست (Agardwal, 2007). به طوری که خانوادهها موظف به پرداخت شهریههای گزاف هستند و دانشجویانی که از خانوادههای کم درآمد هستند با مشکلات زیادی مواجه هستند (Agardwal, 2006). در هند برخی از موسسات آموزش عالی خصوصی، به خاطر کسب سود بیشتر، کیفیت پذیرش را پایین میآورند، از سویی دیگر برخی از مدیران موسسات آموزش عالی هند از این گلایه دارند که بازار آموزش عالی این کشور پرریسک و نامعین است و رقابت وحشتناکی در آن جریان دارد. در این بین برخی از موسسات خصوصی نیز از کیفیت بالای آموزشی برخوردارند و برنامههای درسی آنها با بازار کار نزدیکی بیشتری دارد. مدرسان قویتری دارند و نسبت دانشجو و استاد در آنها کمتر از موسسات دولتی است. استانداردهای آموزش عالی حتی در دانشگاههای دولتی به خوبی رعایت نمیشود و با بالاتر رفتن سطح تحصیلات میزان شهریهها زیادتر شده و این مانعی برای ادامهی تحصیل در سطوح بالاتر برای خانوادههای کم درآمد است (Agardwal, 2008b). بنابراین کمسیون امتیازدهی دانشگاهی بایستی نظارت بیشتری بر عملکرد دانشگاهها داشته باشد (Neelakantan, 2005).
اسکاتلند
دولت اسکاتلند در زمینهی آموزش عالی، اساسا از سازوکار بازار استفاده میکند. اولویتهای این کشور نیز دسترسی عمومی و کیفیت برنامههاست. طبق رویکرد بازار، در طرف عرضه، موسسات آموزش عالی در قبال آنچه ارائه میدهند مسئولند. موسسات در میزان گسترش خود آزادند و تنها با توجه به مواردی همچون نیاز بازار کار و تقاضای دانشجویان تصمیمگیری میکنند. البته دولت، بر کیفیت موسسات از طریق اعمال بودجه، نظارت میکند. دولت اسکاتلند از طریق مشوقهایی همچون اعطای امکانات بیشتر و اختصاص اماکن دانشجویی به موسسات آنان را ترغیب میکند که در جهت اهداف و الویتهای ملی (نظیر افزایش مشارکت افراد با پیشینهی اقتصادی – اجتماعی پایین و نیز و ارتباط گسترده با تجارت و صنعت ) گام بردارند. این مشوقها نیز تا حدود زیادی در جهتدهی عملکرد دانشگاهها و موسسات آموزش عالی موثر هستند (Huisman, 2003). توسعهی دسترسی به آموزش عالی یکی از مهمترین سیاستهای کشور اسکاتلند طی 20 سال گذشته بوده است. در حالی که شواهد نشان میدهد که دسترسی به آموزش عالی طی این مدت افزایش یافته، اما در عین حال نابرابریهایی در این خصوص وجود دارد. به عبارت دیگر، گرچه اسکاتلند توانسته است تا حدودی در زمینهی آموزش عالی تودهای گام بردارد، اما نوعی نظام قشربندی اجتماعی در آموزش عالی را در خود نشان میدهد و اگرچه دسترسی به آموزش عالی افزایش یافته اما نابرابریهای درون آن هم چنان پا بر جا مانده است (Gallacher, 2006).
اوکراین
خصوصی سازی آموزش عالی در اوکراین مقولهی جدیدی است که پس از فروپاشی نظام کمونیستی پدیدار شد. یکی از بزرگترین چالشهای خصوصی سازی در دانشگاههای اوکراین چگونگی اجرای آن در شرایطی است که شدیدترین کنترلهای دولتی بر آموزش عالی این کشور اعمال میشود. موسسات خصوصی مالیاتهای سنگینی پرداخت میکنند و این در حالی است که هنوز از دولت اعتبار میگیرند و مجبور به تبعیت از قوانین دولتیاند (Holzhacker et.al, 2009). اواخر دههی 80 و اوایل دههی 90 میلادی، اولین موسسات علمی « تجاری » در اوکراین دایر شدند. رشد قارچگونه و سریع مراکز خصوصی میزان تقاضا برای آموزش عالی را افزایش داد، به طوری که تعداد دانشجویانی که در مراکز دانشگاهی در سال 2007- 2006 ثبت نام کردند 3 برابر افراد ثبت نام شده در اتحاد جماهیر شوروی سابق بودند. در این مدت تعداد مراکز دولتی آموزش عالی نیز افزایش یافت و از 169 مرکز در اوایل دههی 90، به 232 مرکز در سال 2002 رسید (Stetar et.al, 2003). در سال 2007- 2006 اوکراین 920 موسسه آموزش عالی داشت که شامل موسسات سطوح 3 و 4 دولت این کشور بودند و شامل 184 دانشگاه، 58 آکادمی، 125 موسسه و یک هنرستان میشد. در سطوح 1 و 2، 199کالج، 210 آموزشکدهی فنی و 143 مدرسهی حرفهای وجود داشت. در این میان 143 موسسه در سطوح 3 و 4 و 85 موسسه در سطوح 1 و 2 غیردولتی هستند ( .(Bolyubash, 2007 وابستگی موسسات دولتی به دولت در سالهای اخیر به شدت کاهش یافته است به طوری که در سالهای 1996، 70% بودجهی این مراکز توسط دولت تامین میشد ولی در سال 2004، این مقدار به 30% کاهش یافته است و 70% مابقی از منابع گوناگون دیگری مانند اخذ شهریه از دانشجویان، فعالیتهای تجاری و اجاره بها به دست آمده است (Andrushenko, 2006). امروزه تعداد مراکزی که تحت حمایت دولت هستند روبه افزایش است به طوری که دولت از 62% دانشجویان حمایت مالی میکند (Deceisions of the meeting of the Ministry of Education and science, 2008).
سه عامل موثر در افزایش اعتبارات را میتوان افزایش تعداد دانشجویان، پاسخ به خواستهای جامعه و بهبود کیفیت آموزشی در این کشور دانست (دایره المعارف آموزش عالی، جلد دوم، 1383). دانشجویان براساس شایستگی و نیازشان از طرف دولت کمک هزینه دریافت میکنند که میزان آن 30 درصد سطح حداقل معیشت در اوکراین است. در سال 2008 دولت میزان این حقوق ماهانه را به 3 برابر سال 2007 افزایش داد (Cabinet of Ministers of Ukraine Decree, 2008). از آثار مثبت خصوصی سازی دانشگاهها در اوکراین میتوان به دسترسی بیشتر به آموزش عالی اشاره نمود اما این جریان مشکلاتی را نیز به وجود آورده است که از آن جمله میتوان به عملکرد نابرابر و ناعادلانهی دولت در قبال موسسات دولتی و خصوصی، افزایش فساد و رشوهخواری، توزیع نابرابر دانشجو در بین مراکز دولتی و خصوصی، اتکای بیش از حد دولت به شهریهی دانشجویی به عنوان یک منبع درآمد و فقدان اطلاع رسانی در پرداخت وامهای دانشجویی اشاره کرد (Holzhaker et.al, 2009).
بخش سوم: معرفی نظام آموزش عالی ایران
تاریخچهی تحولات آموزش عالی ایران
آموزش عالی در فرهنگ و تمدن پویای ایران اسلامی از قدمت و غنای شایستهای برخوردار است. با شروع عصر رنسانس . پیشرفتهای علمی و صنعتی در کشورهای غربی، در کشور ما نیز عناصری از آموزش عالی مبتنی بر الگوی اروپای غربی ایجاد شد. چند سال پس از تاسیس دارالفنون در سال 1268 قمری (1230 ش) دولت، وزارتخانهای به نام وزارت علوم تاسیس کرد تا امور تعلیم و تربیت کشور در این وزارتخانه، برنامهریزی و اداره شود (صافی، 1385، ص 31). اولین بار امیر کبیر علاوه بر اعزام دانشجو به خارج، با تاسیس دارالفنون در 1288 هجری شمسی، از استادان خارجی برای تدریس در دانشکدههای تخصصی فنی دارالفنون دعوت کرد. دانشگاه تهران و تعدادی از دانشگاهها و موسسات آموزش عالی بعد از تاسیس دارالفنون شکل گرفتند. با تصویب قانون اجازهی تاسیس دانشگاه در تهران در سال 1313 هجری شمسی، دانشگاه تهران به عنوان مرکز ثقل آموزش عالی ایران شناخته شد. با تاسیس وزارت علوم و آموزش عالی در بهمن ماه 1346 و متعاقب آن تشکیل « شورای مرکزی آموزش » در سال 1348، نخستین گام در جهت تمرکز، تجدید سازمان و اعمال یک نظارت مرکزی بر دانشگاهها و موسسات آموزش عالی برداشته شد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی در اردیبهشت ماه سال 1359 لایحهی قانونی تشکیل شورای عالی فرهنگ و آموزش عالی به تصویب شورای انقلاب رسید و به دنبال آن به منظور ایجاد تحولی اساسی در دانشگاهها و به درخواست دانشجویان مسلمان و انقلابی ستادی با عنوان ستاد انقلاب فرهنگی به فرمان حضرت امام خمینی (ره) تشکیل شد که این ستاد بزرگترین نقش را در سیاستگذاری فرهنگی و آموزشی کشور به عهده گرفت. در مرداد ماه 1364 با تصویب قانون « تشکیل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پژشکی» کلیهی اختیارات، وظایف و مسئولیتهای وزارت فرهنگ و آموزش عالی در آموزش پژشکی به وزارتخانه جدید انتقال یافت. وزارت فرهنگ و آموزش عالی در تاریخ 3/2/1379 به منظور انسجام بخشیدن به امور اجرایی و سیاستگذاری نظام علمی کشور، به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تغییر نام داد و وظایف برنامهریزی، حمایت و پشتیبانی، ارزیابی و نظارت، بررسی و تدوین سیاستها و الویتهای راهبردی در حوزههای تحقیقات و فناوری به وظایف وزارتخانه مذکور افزوده شد (www.msrt.ir).
ارکان نظام آموزش عالی ایران
الف- شورای عالی انقلاب فرهنگی
شورای عالی انقلاب فرهنگی، یکی از مراجع سیاستگذاری و برنامهریزی در آموزش عالی، تحقیقات و فناوری کشور در چارچوب سیاستهای کلی نظام محسوب میشود که اهداف و وظایف عمدهی آن در زمینهی آموزش عالی عبارتند از: گسترش و نفوذ فرهنگ اسلامی در شئون جامعه و تقویت انقلاب فرهنگی و اعتلای فرهنگ عمومی، تحول دانشگاهها و مدارس، مراکز فرهنگی و هنری براساس فرهنگ صحیح اسلامی و گسترش و تقویت هر چه بیشتر آنها برای کمک به تربیت متخصصان متعهد و اسلامشناس متخصص و مغزهای متفکر وطن خواه و نیروهای فعال ماهر و استادان و مربیان متعهد به اسلام و استقلال کشور، تعمیم سواد و تقویت روح تفکر و علمآموزی و تحقیق و استفاده از دستاوردها و تجارب مفید دانش بشری برای نیل به استقلال علمی و فرهنگی، تصویب ضوابط تاسیس موسسات و مراکز علمی و فرهنگی و تحقیقاتی و فرهنگستانها و دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، تصویب ضوابط کلی گزینش مدیران و انتخاب نامزدهای پیشنهادی ریاست دانشگاهها.
ب- وزارت علوم
سیاستگذاری و برنامهریزی در آموزش عالی، تحقیقات و فناوری در سطوح بخشی یا حوزهی ستادی، عموما در دو وزارتخانهی علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در شوراهایی صورت میگیرد که زیر نظر وزرای متبوع فعالیت میکنند. وزارت علوم در راستای سند چشمانداز بیست سالهی جمهوری اسلامی ایران در افق 1404 هجری شمسی و اجرای قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت، و نیز در جهت تعیین راهبردهای مناسب و توسعهی نظام پایش و ارزیابی مستمر برای تبدیل ایران به یک مرجع علمی جهانی و الگویی مناسب در سطح کشورهای اسلامی، رسالتها و ماموریتهایی عمده بدین شرح بر عهده دارند:
حمایت و پشتیبانی از تولید و ترویج علوم، تحقیقات و فناوری و ارتقای بهرهوری مراکز علمی، پژوهشی و فناوری و استفادهی بهینه از توانمندیهای علمی؛
فراهم سازی سازوکارهای مناسب برای تولید فکر، دانش و فناوری بومی ایرانی – اسلامی در جهت تامین نیازهای علمی سازمانها و خدمت به بشر و جامعهی بشری؛
اصلاح نظام آموزش عالی و کاربردی نمودن آن در جهت افزایش سهم کشور در تولیدات علمی جهان، تقویت نهضت نرمافزاری و ترویج پژوهش و کسب فناوری، بهویژه فناوریهای نو (گزارش ملی آموزش عالی، 1387، صص 16 و 17).
جریانهای متنوع در آموزش عالی ایران
مراکز آموزشی فعال در نظام آموزش عالی ایران عبارتند از
الف- بخش دولتی
در کشور ما تامین نیروی انسانی آموزش دیده و متخصص بر عهدهی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری قرار داده شده است، ولی در عین حال سایر وزارتخانهها و دستگاههای اجرایی نیز به نحوی در تربیت نیروی انسانی متخصص مشارکت دارند. با واگذاری آموزشهای پزشکی به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در مرداد ماه 1364، کلیهی اختیارات، وظایف و مسئولیتهای وزارت فرهنگ و آموزش عالی در آموزش پزشکی به وزارتخانهی جدید انتقال یافت. هدف از این اقدام استفادهی آسانتر و موثرتر از امکانات و بیمارستانهای تحت پوشش وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، به منظور اجرای برنامههای گسترش پژشکی در سطح کشور بود. در حال حاضر علاوه بر دانشگاهها و مراکز آموزش عالی وابسته به وزارتخانههای علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، مراکز دیگری نیز با کسب مجوز از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری دانشجو میپذیرند. از جملهی این مراکز، آموزشکدههای فنی و مراکز تربیت معلم

پایان نامه
Previous Entries مقاله رایگان با موضوع آموزش عالی، دانشگاهها، موسسات آموزش عالی، دانشگاههای دولتی Next Entries مقاله رایگان با موضوع آموزش عالی، دانشگاهها، دانشگاه آزاد اسلامی، موسسات آموزش عالی