مقاله درمورد فعالیت اجتماعی، حضور اجتماعی، امیرالمومنین، قرآن کریم

دانلود پایان نامه ارشد

داشته اند با خودنمایی در جامعه موجب تحولات سیاسی خاصی می‌شده‌اند. (مانند نقش آنها در تهییج و ترغیب جنگاوران) به نظر می‌رسد که خداوند زنان پیامبر را از ایفای چنین نقش‌هایی برحذر می‌دارد. به این ترتیب جاهلیت اولی یعنی جاهلیت پیش از اسلام که زنان برجسته جامعه با خود نمایی از موقعیت خود سوء استفاده می‌کردند. توجه به این نکته جالب است که چنین جاهلیتی و چنین سوء استفاده‌هایی پس از اسلام نیز اتفاق افتاد بنابراین خداوند با آوردن کلمه جاهلیت اولی خبر از جاهلیت دومی می‌دهد که پس از اسلام اتفاق می‌افتد[162
3-3 عفاف در معاشرت
واضح است که فعالیت های اجتماعی زنان و حضور آنان در عرصه های مختلف ، زمینه تعادل و ارتباط بین زن و مرد را بیشتر کرده است . در پرتو حضور اجتماعی ، بسیاری از استعدادها و قابلیتها به فعلیت می رسد ، تعلیم و تعلّم ، توسعه ، تکنولوژی و بالارفتن فهم سیاسی وآگاهی از زمان محقق می شود و همچنین در سایه فعالیت اجتماعی ، وظیفه امر به معروف و نهی ازمنکر عملی می گردد. از این رو یکی از انگیزه های دعوت به مشارکت اجتماعی زنان ، بالارفتن شخصیت علمی ، معنوی و اجتماعی آنان است ، که بدون این حضور ، انجام این مهم دست یافتنی نیست و یا با دشواری و مشقت همراه است واز دیدگاه اسلام ، این روابط ، همواره دارای آداب و شرایطی است که آن را عفت در روابط اجتماعی نامیده اند .
3-3-1 حضور قاعده مند در اجتماع
در نگاه آغازین شاید طرح این بحث زاید به نظر آید و چنین پنداشته شود که لزوم حضور زن در اجتماع ودر شرکت امورو صحنه‌های مختلف اجتماعی و سیاسی تردید بردار نیست.در هر حال گویا لزوم وجوب حجاب بهترین ومحکم ترین دلیل حضور زن در اجتماع است چون حجاب و لزوم رعایت آن از سوی زن در مقابل نامحرم و در ارتباط با اجنبی است و روشن است ،اگر زن می‌بایست درگوشه‌ای به دور از انظار نگاه داشته شود و حضور در عینیت جامعه نداشته باشد در خصوص پوشش با این همه گستردگی و حساسیت سخن گفتن چه معنایی داشت؟
خداوند در قرآن کریم می‌فرماید: ” يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّساءَ كَرْهاً وَ لا تَعْضُلُوهُنَّ لِتَذْهَبُوا بِبَعْضِ ما آتَيْتُمُوهُنَّ إِلاَّ أَنْ يَأْتِينَ بِفاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ وَ عاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ فَإِنْ كَرِهْتُمُوهُنَّ فَعَسى‏ أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ يَجْعَلَ اللَّهُ فِيهِ خَيْراً كَثِير” .163]اى اهل ايمان! براى شما ارث بردن از زنان در حالى كه خوشايند شما نيستند [و فقط به طمع به دست آوردن اموالشان پس از مرگشان با آنان زندگى مى‏كنيد] حلال نيست. و آنان را در تنگنا و فشار مگذاريد تا بخشى از آنچه را [به عنوان مهريه‏] به آنان داده‏ايد پس بگيريد، مگر آنكه كار زشت آشكارى مرتكب شوند. و با آنان به صورتى شايسته و پسنديده رفتار كنيد. و اگر [به علتى‏] از آنان نفرت داشتيد [باز هم با آنان به صورتى شايسته و پسنديده رفتار كنيد] چه بسا چيزى خوشايند شما نيست و خدا در آن خير فراوانى قرار مى‏دهد.[
“برخی از مفسرین این آیه را نیز دلیل برجواز حضور زن در اجتماع دانسته‌اند.در این بخش قرآن کریم ما را متوجه کرده و می‌فرماید با زنها معاشرت نیک داشته باشید و زن را همچون مرد در مجامع تان راه دهید و اگر خوشایندتان نیست که آنها در مجامع تان شرکت کنند این کار ناخوشایند را بکنید چرا که ممکن است خیر فراوانی در آن باشد”164 در اینجا اشاره ای می کنیم به نمونه هایی از زنان که حضورشان در اجتماع به صورت عفیف و با حیاء بوده اند:
“جریان حضور سوده در بارگاه معاویه نیز حاکی از اهمیت این مساله یعنی حضور قاعده‌مند زن در اجتماع می‌باشد. او دختر عماربن اسک همدانی بعد از رحلت علی بن ابیطالب، به عزم شکایت به دربار امویان رفت و با معاویه سخن گفت. وقتی معاویه این بانو را شناخت گفت تو همان نیستی که در تشجیع برادرانت در جنگی که علی بن ابیطالب برعلیه امویان داشت شعر انشاء می‌کردی و آنها را تحریک می‌کردی سوده گفت:” دع عنک تذکار ماقدنسی مات الرأس]یعنی گذشته‌ها را رها کن. آن که رهبر این گروه بود رحلت کرده است و پیشگامان نیز رفتند و به دنباله روها هم منقطع شدند و اثری دیگر از آنها نیست. معاویه گفت جریان برادرت یک جریان کوچکی نبود او جزء سلحشوران نام آور جنگ علوی بود و تو او را با این اشعارت تشجیع می‌کردی و به دنبال این سخن اشعاری را که سوده در آن موقع خوانده بود خواند:
و انصر علیا و الحسین و رهطه و اقصد لهنه و ابنها بهوان
سوده مجدداً گفت از آن گذشته‌ها صرفنظر کن. معاویه گفت حاجتت چیست؟ گفت کسی که مسئولیت اداره جامعه را به عهده گرفته است او در دستگاه قسط و عدل اله مسئول است و نباید به خلقی ستم بشود و حق خدا ضایع بشود. و این بسربن ارطاه که نماینده شماست و به دیار ما آمده است نه حق خلق را رعایت می‌کند و نه حکم خدا را مرعی می‌دارد. اگر او را عزل کنی ما آرام خواهیم بود و اگر عزل نکردی ممکن است علیه تو بشوریم و قیام کنیم.معاویه که خوی درندگی وطغیان در جان او تعبیه شده بود گفت ما را به قیام تهدید می‌کنی؟ این بانو شعر ذیل را خواند:
صلی الاله علی جسم تضمنه قبرفاصبح فیه العدل مدفوناً
درود خدا نثار آن پاکی باد که قبری آن را در بر گرفته است که همه عدل و داد در آن فروخفته است
معاویه پس از شنیدن اشعار گفت این شخص کیست؟ گفت: ذاک علی ابن ابیطالب(علیه السلام) [ 165
” حضرت زهرا (سلام الله علیها) نخستین سخنرانی افشاگرانه اش را در مسجد ایراد فرموده و از اوضاع و احوال آینده خبر می‌دهد: چکش‌هایی بر پیکر جامعه می‌خورد که باعث انحراف در جامعه می‌شود. هر کس صدای این چکش را نشنود کر است. کر باد گوشی و لاباد زبانی که شکاف و انحراف را در جامعه می‌بیند ولی سکوت می‌کند. ای کسانی که در جنگ بدر واحد… شمشیر زده‌اید و ادعای انصاری و مهاجری دارید متوجه باشید که در ورطه‌ای افتاده‌اید که سیاست را بر دیانت ترجیح می‌دهد. هشیار باشید که دوباره خط جاهلیت را دنبال نکیند اما با نام اسلام. “166
اسلام به خطرات ناشی از روابط به اصطلاح آزار جنسی کاملا آگاه است. نهایت مراقبت را در برخوردهای زنان و مردان اجنبی دارد ، در عین اینکه به زنان اجازه شرکت در مساجد و محافل را می‌دهد که با رعایت آداب اسلامی و به همراه عفاف باشد .
” پیغمبر (صلی الله علیه و آله و سلم)در زمان حیات خویش اراده کرد که در ورودی زنان به مسجد از در ورودی مردان مجزا باشد. روزی اشاره به یکی از درها کرد و فرمود:” لو ترکنا هذا الباب للنساء” یعنی خوب است این در را به بانوان اختصاص بدهیم. بعدها عمر صریحاً نهی کرد که مردان از آن در وارد شوند. و نیز می‌گویند پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم)دستور داد که شب هنگام که نماز تمام می‌شود اول زنان بیرون بروند بعد مردها. پیامبر خوش نمی‌داشت که زن و مرد در حال اختلاط از مسجد بیرون روند. زیرا فتنه‌ها در همین اختلاطها بر می‌خیزد. رسول خدا برای اینکه برخورد و اصطکاکی رخ ندهد دستور می‌داد مردان از وسط و زنان از کنار کوچه یا خیابان بروند “.167
امیرالمومنین علیه السلام به فرزندش امام حسن (علیه السلام)چنین توصیه فرمودند:
” و اکفف علیهن من ابصارهن بحجابک ایاهن فان شده الحجاب ابقی علیهن و لیس خروجهن باشد من ادخالک علیهن من لا یوثق به علیهن و ان استطعت ان لایعرفن غیرک فافعل “168 ]یعنی تا می‌توانی کاری کن که زن تو با مردان بیگانه معاشرت نداشته باشد. هیچ چیز بهتر از خانه زن را حفظ نمی‌کند. همان طور که بیرون رفتن آنان از خانه و معاشرت با مردان بیگانه در خارج خانه برایشان مضر و خطرناک است. وارد کردن تو مردبیگانه را بر او در داخل خانه و اجازه معاشرت در داخل خانه نیز مضر و خطرناک است. اگر بتوانی کاری کنی که جز تو مرد دیگری را نشناسد چنین کن.[
3-3-2 پرهیز از اختلاط با نامحرم
آنچه تا کنون بیان کردیم گویا در جواز شرکت زن در اجتماع تردید باقی نمی‌گذارد. اما لغزشگاه بودن و زمینه فساد درست کردن اختلاط و امتزاج، امری غیرقابل انکار است. بدین سان اگر برای این حضور ضرورتی را قائل باشیم ،مرزبندی دقیق نیز ضروری خواهد بود. یکی از این شرایط پرهیز از اختلاط برحضور اجتماعی زن می‌باشد. اسلام این حضور را بدون قید و شرط رها نمی‌کند و یکی از شرایط مهم و اساسی فعالیت اجتماعی زن و حضور وی در صحنه‌های گوناگون مرزبندی دقیق و جدایی او از مردان است.
]قرآن کریم یکی دیگر از احکام را در زمينه” حجاب” چنين بيان مى‏دارد: وَ إِذا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتاعاً فَسْئَلُوهُنَّ مِنْ وَراءِ حِجابٍ ]هنگامى كه چيزى از متاع و وسائل زندگى از همسران پيامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) بخواهيد از پشت حجاب (پرده) بخواهيد[ گفتيم اين امر در ميان اعراب و بسيارى مردم ديگر معمول بوده و هست كه به هنگام نياز به بعضى از وسائل زندگى موقتا از همسايه به عاريت مى‏گيرند، خانه پيامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) نيز از اين قانون مستثنا نبوده، و گاه و بيگاه مى‏آمدند و چيزى از همسران پيامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) به عاريت مى‏خواستند، روشن است قرار گرفتن همسران پيامبر(صلی الله علیه وآله وسلم) در معرض ديد مردم (هر چند با حجاب اسلامى باشد) كار خوبى نبود لذا دستور داده شده كه از پشت پرده يا پشت در بگيرند.نكته‏اى كه در اينجا بايد مورد توجه قرار گيرد اين است كه منظور از” حجاب” در اين آيه پوشش زنان نيست، بلكه حكمى اضافه بر آن است كه مخصوص همسران پيامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) بوده و آن اينكه مردم موظف بودند به خاطر شرائط خاص همسران پيامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) هر گاه مى‏خواهند چيزى از آنان بگيرند از پشت پرده باشد، و آنها حتى با پوشش اسلامى در برابر مردم در اين گونه موارد ظاهر نشوند، البته اين حكم در باره زنان ديگر وارد نشده، و در آنها تنها رعايت پوشش كافى است.شاهد اين سخن آنكه كلمه” حجاب” هر چند در استعمالهاى روزمره به معنى پوشش زن به كار مى‏رود، ولى در لغت چنين مفهومى را ندارد، و نه در تعبيرات فقهاى ما.” حجاب” در لغت به معنى چيزى است كه در ميان دو شى‏ء حائل مى‏شود به همين جهت پرده‏اى كه در ميان امعاء و قلب و ريه كشيده شده” حجاب حاجز” ناميده شده است .” 169
امیرالمومنین( علیه السلام )به کسانی که به عدم اختلاط توجه نمی‌کنند و در اجتماع مردان بدون هیچ مجوزی در می‌آمیزند هشدار می‌دهد و به مردم عراق که رعایت این امر را نمی‌کردند می‌فرماید:
“یا اهل العراق نبنت ان نساءکم یدافعن الرجال فی الطریق اما تستحیون؟” 170]ای مردم عراق: خبردار شده‌ام که زنانتان، مردان را در راهها تنه می‌زنند آیا حیا نمی‌کنید؟[
اهمیت مساله تا بدانجا است که پیامبر(صلی الله علیه وآله وسلم) در بیعت با زنان به عدم اختلاط آنان با مردان تاکید نموده و در ضمن بیعت به آنان می‌فرماید: ” علی النساء این لا یحتبین و لا یعقدون مع الرجال فی الخلاء” 171 از زنان پیمان گرفت که دوست نداشته باشند در خلوت با مردان بنشینند.[
از این سخن می‌توان توجه شگرف آن بزرگوار را در جهت حفظ سلامت جامعه و دور نگهداشتن آن از فساد رافهمید. همچنین نقش اختلاط و امتزاج زنان و مردان در گسترش فساد و زمینه سازی‌های انحراف استنباط می‌شود.
در بیانی زیبا درخصوص حضور زنان با رعایت حجاب و عفاف در جامعه آمده است:
” اسلام زن را در سایه حجاب و سایر فضایل به صحنه می‌آورد تا معلم عاطفه رقت، درمان، لطف، صفا و مانند آن شود و دنیای کنونی حجاب را از زن گرفته تا زن به عنوان لعبه به بازار بیاید و غریزه را تامین کند. زن وقتی با سرمایه غریزه به جامعه آمد دیگر معلم عاطفه نیست فرمان شهوت می‌دهد نه دستور گذشت.. اما زن به علاوه حجاب دستور عاطفه می‌دهد و عاطفه است که بنیان مرصوص را نگه می‌دارد. این بنیان مرصوص به عنوان یک کاخ سربی است ،هرگز نمی‌شود کاخی ساخت که همه اش از آهن و سنگ سخت باشد بلکه یک ملات نرم نیز لازم است تا سنگ‌های سرد و سخت و آهن‌های متصل را در آغوش خود جا بدهد زن مظهر عواطف و

پایان نامه
Previous Entries مقاله درمورد قرآن کریم، موازین اسلامی، امیرالمومنین، نعمت الهی Next Entries مقاله درمورد قرآن کریم، امیرالمومنین، امام صادق، اجرای احکام