مقاله درمورد عقد نکاح، مطالبه خسارت، جبران خسارت

دانلود پایان نامه ارشد

سيستم قضايي انگليسي مبتني بر آراي قضايي مي باشد و اين اختلاف آرا مي تواند در تحليل بهتر موضوعات طرح شده نقش خاصي را ايفاء نمايد و حقوق کشور مصر نيز بعنوان سرآمد حقوق کشورهاي عربي مي تواند مورد توجه قرار گيرد چرا که معمولاً کشورهاي عربي در تنظيم قواعد حقوقي خود، حقوق کشور مذکور را به عنوان الگو قرار مي دهند.
به طور خلاصه ما در اين پژوهش به دنبال پاسخگويي به پرسش هاي ذيل خواهيم بود.
1- ماهيت حقوقي نامزدي چه چيز مي باشد و منظور از نامزدي در اين ترکيب يک عمل يا واقعه حقوقي دو طرفه يا عقد مي باشد و يا يک عمل و واقعه حقوقي يک طرفه يا ايقاع. و در صورت عقد بودن آيا جزو عقود معينه در قانون مدني مي باشد يا جزو عقود غير معين مي باشد .
2- آثار نامزدي چه مي باشد؟ يعني آيا اولاً نامزدي، همان نتيجه عقد اصلي را دارا مي باشد يا خير ثانياً در صورت منفي بودن پاسخ آيا امکان الزام وعده دهنده به انعقاد عقد نکاح وجود دارد؟ ثالثاً نامزدي چه حقوق و تکاليفي را براي هر يک از طرفين ايجاد مي نمايد؟
3- آيا در حقوق و رويه محاکم کشورهاي فوق در صورت عدول از نامزدي، امکان مطالبه خسارت وجود دارد؟ در صورت امکان مطالبه خسارت، مبناي جبران خسارت چه مي باشد.
4- در صورت انحلال رابطه نامزدي، وضعيت حقوقي هدايا در حقوق و رويه محاکم کشورهاي مذکور چه مي باشد.
سابقه و ضرورت تحقيق
در مورد بررسي نامزدي در حقوق ايران و مطالعه تطبيقي آن با حقوق انگليس و مصر تحقيق به صورت جامع تحقيقي صورت نپذيرفته است و در ميان آثار حقوقي موجود نيز معمولاً بحث نامزدي در کنار ساير مباحث به طور مختصر در کتب حقوق خانواده مطرح گرديده است و سعي بر تحقيق گسترده در اين موضوع نگرديده چرا که در حقوق خانواده (بحث نامزدي) رکن و اساس موضوع ناموسي خانواده بوده و به نوعي آبروي طرفين و خانواده طرفين مطرح بوده است. البته لازم به ذکر است که تنها اثري که تفصيل بيشتري به موضوع پرداخته است جلد اول کتاب حقوق خانواده تأليف دکتر کاتوزيان مي باشد.
روش تحقيق
پژوهش در خصوص موضوعات حقوقي اصولاً کتابخانه‏اي مي باشد يعني با مراجعه به کتب، مقالات و اسناد حقوقي به پرداخت و روشي که پژوهش حاضر بر آن بنا نهاده شده است نيز از اين اصل مستثني نمي‏باشد.
طرح تحقيق
اين پژوهش در چهار فصل ارائه مي گردد که فصل نخست آن مربوط به کليات مباحثي است که مطرح خواهد شد فصل دوم آن نيز به تحليل ماهيت حقوقي نامزدي و آثار آن مي پردازد و به جهت حجم بيشتر مطالب مرتبط با آثار به هم خوردن نامزدي، اين عنوان طي دو فصل مورد بررسي و تحقيق قرار مي گيرد. فصل سوم در ارتباط با مطالعه خسارات ناشي از به هم خوردن نامزدي مي باشد و فصل چهارم نيز به تحليل ماهيت و وضعيت حقوقي هدايا مي پردازد. جهت سهولت کار و رعايت آيين نامه نحوه نگارش ما براي بيان عناوين فصول و بخش ها و قسمت هاي ديگر از اعداد استفاده نموده ايم به عنوان مثال در ترکيب 1-1-1- عدد سمت راست سپس شماره فصل، عدد وسط مبين شماره بخش و عدد سمت چپ مبين شماره عناوين مباحثي است که ذيل آن بخش طرح مي شود.
اهداف تحقيق
در يک تحقيق معمولاً دو هدف دنبال مي شود. اهداف علمي و اهداف کاربري. مقصود از اهداف علمي، بررسي و تجزيه و تحليل موضوع تحقيق و پاسخگويي به سوالات و ابهاماتي است که پيرامون آن موضوع وجود دارد. در اين اهداف سعي بر پاسخگويي به شبهات عرفي در زمينه نامزدي، دادن راهکار به لحاظ علمي در زمينه مشکلات عرفي و قانوني نامزدي و تطبيق نامزدي در سيستم حقوقي ايران با اعمال حقوقي ديگر و تطبيق نامزدي در سيستم حقوق ايران با حقوق کشورهاي ديگر مي باشد. و از سوي ديگر اميد است که نتايج حاصل از اين تحقيق بتواند هم در مجامع علمي و دانشکده هاي حقوق بعنوان يک کار عملي و علمي و تطبيقي مورد استفاده اهل تحقيق و پژوهش قرار بگيرد و هم قضات محترم در مقام قضاوت بتوانند از آن بهره کافي ببرند.
نتايج مورد انتظار
1-‏ مراد از نامزدي،درترکيب وعده نکاح عمل حقوقي دو طرفه يا عقد مي‏باشد منتهي عقدي بي‏نام مي‏باشد.
2- نامزدي، نتايج و آثار عقد اصلي را نمي دهد بلکه اثر آن تنها ايجاد تعهد براي هر يک از طرفين به انعقاد عقد نکاح مي باشد اين تعهد نيز تعهدي است که از سوي هر يک از طرفين قابل رجوع مي باشد و اين قابليت رجوع قاعده اي امري است. نتيجه اين که اگر شخص ثالثي علي رغم تحقق نامزدي از يکي از طرفين خواستگاري نموده و اين خواستگاري منتهي به وقوع عقد نکاح شود عقد مزبور صحيح است و از نظر شرعي و قانوني تکليفي بر طرفين ايجاد نمي گردد.
3- در صورت عدول از نامزدي امکان مطالبه خسارت وجود دارد مبناي جبران خسارت نيز سواستفاده از حق مي باشد يعني اباحه، بر هم زدن نامزدي، بعنوان قاعده عمومي منافاتي با تقصير فسخ کننده در مورد سو استفاده از اين حق ندارد و قصد اضرار و يا بي مبالاتي و تقصير او مي تواند مبناي مسئوليت قرار گيرد.
4- هدايايي که طرفين در دوره نامزدي به يکديگر مي‏دهند مشروط به وقوع نکاح باشد بنابراين در صورت عدم وقوع نکاح، اين هدايا قابل استرداد است ولو اين که دهنده هدايا بدون علت موجهي نامزدي را به هم زده باشد.

فصل اول
کليات

1-1-مفهوم وعده
براي شروع بحث بهتراست ابتدا معناي “وعده” را از منظر اهل لغت و فرهنگ نويسان که ذکرو بيان گرديده است را مورد توجه قرار بدهيم وسپس به بررسي معناي اصطلاحي وحقوقي آن بپردازيم.
1-1-1- مفهوم لغوي وعده
وعده در لغت فارسي يا فرهنگ نامه فارسي به معناي “عهد وپيمان” بيان شده است.
(معين، 1386، ش 5039) وکلمه‏اي عربي بوده و در لغت عرب به معني همان عهد و پيمان است. (البعلبکي، روحي، 1388، ش 1158) وعد يعد و موعودا و موعدة و موعودا و موعودة فلانا الامر و بالامر، ئعده انجام کار يا طلبي را به فلاني داد.
اوعده ايعادا، به او وعده داد و اعدة مواعدة، متقابلا به او وعده داد،به يکديگر وعده دادند. انعد ايعادا ، وعده را پذيرفت و آن را قبول کرد و به آن اعتماد کرد.(بند ريگي،1379، ش 680)
چنان که از مفهوم جمله بر مي آيد وعده التزام واعتماد متقابل ايجاد ميکند.در کتب تفسير قرآن کريم نيز وعده را واجب الوفاء دانسته اند به عنوان مثال علامه طبابايي صاحب کتاب الميزان در شرح آيه107 سوره هود مي‏فرمايند : اينکه خداوند ورود اهل ثواب را به بهشت وعده داده است عمل به اين وعده به عنوان يک قاعده مسلم عقلي واجب است. چون وعده حقي را براي موعود که بوجود مي آورد و عدم وفاء به عهد، اضاعه حق غير را سبب مي شود و اين عين ظلم مي باشد.(طباطبايي،سي تا، ص 35)
آيات بسياري در قرآن کريم در خصوص وعده و لزوم وفاء وتعهد به آن آمده است و وفاي به وعده را از صفات خدا شمرده است . به عنوان مثال در آيه 3 سوره ي آل عمران آمده است،”پروردگار تو گردآورنده‏ي مردمان در روزي هستي که شکي در آن نيست، چرا که خداوند خلف وعده نمي‏کند” و از نظر خداوند خلف وعده از صفات شيطان مي باشد که قصدي جز فريب آدمي ندارد. در آيه 4 سوره نساء مي فرمايند ” شيطان به آنان وعده مي دهد و ايشان را به دام آرزو مي اندازد و شيطان وعده اي جز فريب به آنان نميدهد و نيز خداوند به کساني که به عهد وپيمان خود وفاء کنند وعده ي رستگاري داده است”،” و نيز رستگار شوند کسانيکه در برابر امانت هايشان و پيمان هايشان رعايتگر هستند”(مومنون آيه 23)اما در فرهنگ هاي عمومي انگليسي نيز براي بيان وعده از اصطلاح”Promise” استفاده مي‏شود که عبارت اخير معمولا مبين التزام و تعهد مي باشد.(حق شناس و همکاران،1384)
1-1-2- مفهوم وعده در اصطلاح حقوقي
در زبان حقوقي واژه وعده به معناي تعهد ذکر گرديده است. (جعفري لنگرودي،1387، ش444) در فرهنگ حقوقي بلک1 و در تعريف واژه “Promise” آمده است اعلام قصد انجام عمل يا امتناع از انجام آن درحالت خاصي،طوري که با بيان آن ديگري نيز توجيه شود که يک تعهد ايجاد شده است.(گارنر،1999، ش1249) در زبان فرانسه2 نيز عبارت “Promesse decontartou avant” مبين تعهد به انعقاد قرارداد مي‏باشد. (کاتبي،1363، ش 282) از نظر فقهي ، وعده عبارت است ازاخبار مشخص به انجام کاري در آينده در مقابل ديگري و التزامي در آن نيست.
1-2- مفهوم وعده انعقاد قرارداد
معمولاً اشخاص براي انعقاد عقد يا عقود خود يک سري مقدماتي من جمله گفت و گوهاي مقدماتي را انجام مي‏دهند و بعد از آن به توافقي رسيده اند آن را منعقد ميکنند به طوري که در ماده 339 قانون مدني ايران بصراحت بيان شده است. “پس از توافق بايع و شتري در مبيع قيمت آن، عقد بيع به ايجاب و قبول واقع مي شود…” ولي در بعضي موارد براي انعقاد قرارداد به انجام يک سري عملياتي از قبيل فيزيکي يا حقوقي نياز داريم و در خصوص انعقاد قرارداد به يک سري موانعي برخورد مي کنيم و در اين حالت طرفين يا يکي از آنها ملزم مي شوند پس از انجام عمليات مقرر شده موانع اعلامي و وجودي را رفع نمايند و قرارداد مورد نظر را انعقاد مي نمايند و اين توافق مقدماتي بر وعده انعقاد قرارداد تعبير مي شود اما در اصطلاح حقوق چنين بيان شده “توافق دو يا چند اراده که به منظور ايجاد آثار حقوقي انجام مي شود” (سعيد مسعود، 2006) به طور کلي مي‏توان چنين بيان نمود که انعقاد قرارداد عبارت است از “پيمان مقدماتي است که درباره انعقاد قرارداد مطلوب دو طرف بسته مي شود و هر دو يا يکي از آنان را ملزم به تراضي نهايي مي کند”. (کاتوزيان،1388 ، ش 80) در اين فصل ماهيت اقسام وعده انعقاد قرارداد از حيث عقد يا ايقاع بودن و آثار آن از جهت امکان اجبار به اجراي تعهد اصلي مورد بررسي قرار مي‏گيرد.
1-3- مفهوم وعده نکاح
قبل از انعقاد عقد نکاح رسم و عادت بر اين است که پيش از نکاح، پسر و خانواده اش به قصد آشنايي طرفين و تشخيص تمايل وصلت از جانب دختر به خواستگاري او مي روند و بصورت رسمي از وي خواستگاري مي‏نمايد و بعد از آنکه زن و مرد با رعايت موازين شرعي و قانوني با يکديگر در خصوص مسائل زندگي مشترک خود به توافق نهايي رسيده اند و زن نيز پس از انجام بررسي و مشاوره با خويشان و اقرباي خود سنجش سود و زيان پذيرش اين تقاضا ، نظر خود را نسبت به ازدواج با مرد اعلام مي نمايد حال اگر پاسخ وي مثبت باشد اصطلاحاً گفته مي شود که طرفين به يکديگر نامزد شده اند.، نامزدي مرحله‏اي براي شناخت هرچه بيشتر نامزدها و خانواده‏هاي آنها است. رفتار متقابل نامزدها نقش مهمي را در زندگي آتي ايشان ايفا مي‏کند و بروز هر چه بيشتر شخصيت واقعي طرفين و بيان خواسته ها و تمايلات دروني شان به استحکام هر چه بيشتر نهاد خانواده در آينده کمک مي‏کند.
بعبارتي نامزدي يا وعده نکاح توافقي است که زن و مرد براي انعقاد عقد نکاح در آينده با يکديگر مي‏نمايند و بموجب آن متعهد مي شوند که با يکديگر ازدواج نمايند. قانونگذار ايران در اين مورد، در ماده 1035 قانون مدني از وعده نکاح نام برده است اما با نگاهي اجمالي به مواد 1036 تا 1038 مي توان پي برد که مراد از وعده نکاح همان نامزدي مي باشد و اين دو اصطلاح مترادف يکديگر هستند.
وعده نکاح يکي از اقسام وعده انعقاد قرارداد مي باشد بنابراين در تحليل و بررسي آن بايد به قواعد عمومي حاکم بر وعده هاي انعقاد قرارداد توجه نمود. اما موضوع اين وعده متفاوت از ديگر اقسام وعده انعقاد قرارداد مي باشد . بعبارتي ديگر موضوع اين وعده ، خود انسان و سرنوشت او است در حالي که موضوع ديگر اقسام وعده انعقاد قرارداد عموماً مال مي باشد.
1- 4 – اقسام وعده انعقاد قرارداد
وعده‏ي قرارداد بر دو قسم است، گاه يک طرف وعده انعقاد قراردادي را به طرف ديگري مي دهد بدون اين که طرف مقابل نيز وعده اي بدهد. گاه نيز وعده مزبور به طور متقابل صورت مي پذيرد، به اين معنا که طرفين به طور متقابل وعده انعقاد قراردادي را به يکديگر مي دهند و توافقي شکل مي گيرد.
1-4-1- وعده يک جانبه انعقاد قرارداد
وعده‏ي يک جانبه انعقا

پایان نامه
Previous Entries مقاله درمورد مطالبه خسارت، عقد نکاح، قاعده غرور Next Entries مقاله درمورد نقض قرارداد، جبران خسارت