مقاله درمورد دانلود واقع گرایی، سیاست خارجی، نظام بین الملل، واقع‎گرایی

دانلود پایان نامه ارشد

نظریه ی واقع گرایی درکلیت است که نویسنده به پاره ای از آنها می پردازد:
1. يکي از مهمترين راهکارهای عملي واقع گرايي براي جلوگيري از جنگ برقراري توازن قوا از طريق ايجاد اتحاد هاي سياسي ونظامي است. برابری در تعداد نیروهای نظامی و ابزارهای نظامی از پیش فرض های رئالیست ها در کنترل جنگ و برقراری صلح بوده است اما وقتي به تجربه 50 سال گذشته مي نگريم حتي موفق ترين اتحادنظامي يعني ناتو عملا باعث برقراري صلح و امنيت نشد بلکه حالتي شبيه نه جنگ ونه صلح و به يک معني جنگ سرد بوجود آورد،که طي آن روابط دولت ها و جوامع غالبا با سوءظن همراه بود و خسارات بسيار سنگيني به همه جوامع وارد آمد. اين درحالي بود که مسابقه تسليحاتي نيز با قوت پيشرفت مي کرد به طوري که توازن قدرت عملاً به توازن وحشت مبدل شد. بسياري معتقدند که سياست هاي واقع گرايانه  در دوره جنگ سرد مسئول گسترش جو بدبيني و برخوردهاي گسترده در جهان است. شاید بتوان ادعا کرد که پيمان ورشو و تجاوزهايي که توسط اين پيمان در اروپاي شرقي صورت گرفت واکنشي در برابر پيمان ناتو بود. و از سوی دیگر اتخاذ این سیاست از سوی دولتمردان، استفاده و بکارگیری ذخایر قدرت (نظامیان و تسلیحات نظامی) را که در پی سیاست توازن و بی اطمینانی در حال افزایش بودند ودر حالت انفجار قرار گرفته اند را اجتناب ناپذیر می کند، بنابراین عملاً شاهد جنگ خواهیم بود.
2. در ارتباط با بحث منافع ملی واقع گرايان تاکيد خود را بر مسائل امنيتي ونظامي مي گذارند در حالي که منتقدان نيازهاي اقتصادي را پيش مي کشند و ادعا مي کنندکه اگر همکاري هاي متقابل اقتصادي (وبه تبع آن اجتماعي و فرهنگی) گسترش يابد زمينه همکاري هاي مسالمت آميز بيشتر مي شود و خطر جنگ کاهش مي يابد. چرا که اگر دولت ها را موجوداتي عقلاني بپنداريم در اين صورت دولت ها براي منافع دراز مدت خود به همکاري هاي متقابل مي پردازند نه جنگ هاي تمام عيار و غيرقابل پيش بيني.
3. تجربه رقابت هاي تسليحاتي درنيم قرن گذشته نشان مي دهدکه هراندازه قدرت نظامي و دفاعي تقويت شود خطر جنگ هم ممکن است به همان نسبت بيشتر شود زيرا تحقيقات نشان مي دهد وقتي کشوري قدرت خودرا به طور نسبي بيش از ديگران افزايش مي دهد ودر موضع برتر قرارمي گيرد، امکان انتخاب جنگ از سوي آن کشور افزايش مي يابد و از اين گذشته رقابت هاي تسليحاتي به ويژه در زمان کنوني که توليدات نظامي بسيار متنوع و پرهزينه اند، مي توانند بخش عمده اي ازتوليد ملي رادربخش هاي غيرمولد هدر دهند و البته مسائل وعواقب زيست محيطي را نيز بايد براين نکته افزود. به نظر می رسد ایالات متحده آمریکا گواه روشنی بر این ادعا باشد.
انتقاداتی نیز به صورت جداگانه به نظریات مورگنتا وارد شده است به صورت خلاصه می توان بدین سان بیان کرد. برخی نظریه ی او را از نظر 1- سنتی بودن 2- عدم اتکا بر روش های علمی 3- درآمیختن تبیین و تجویز 4- عدم رعایت قواعد مربوط به سطح تحلیل 5- ابطال ناپذیر گذاره ها 6- عدم امکان وارسی علمی مفروض ها 7- ابهام در مفاهیم و … مورد انتقاد قرار داده اند (مانند رفتارگرایان). عده ای دیگر آن را از این نظر که نظریه ای در مورد سیاست قدرت های بزرگ و در جهت حفظ وضع موجود است و نابرابری ها و بی عدالتی های موجود را نادیده می گیرد، طبیعی جلوه می دهد و اقدام علیه وضع موجود را نامشروع می سازد مورد انتقاد قرار می دهند. عده ای دیگر بر بزرگ نمایی مسائلی چون امنیت، نظامی گری، ثبات، حاکمیت و… در مقابل عدم توجه به سیاست هویت، کنشگران غیر دولتی، نقش اقتصاد و … مورد نقد قرار داده اند.(مشیرزاده، 1389: 105-106)
نوواقع‎گرایی
نوواقع‌گرایی، برخلاف واقع‌گرایی کلاسیک، نظریه‌ای در سطح تحلیل کلان یا تصویر سوم33 است که رویکردی برون‌ به ‌درون34 به نتایج و سیاست بین‌الملل دارد. نوواقع‌گرایی نظریه‌ای سیستمیک یا نظام‌مند است که استدلال می‌کند سیاست بین‌الملل را می‌توان به صورت نظامی که دارای ساختار دقیق و مشخصی می‌باشد تلقی و تعریف کرد. ساختار نظام بین‌الملل متشکل از واحدهای متعامل با قواعد رفتاری معینی است که به رفتار واحدها شکل می‌دهد.(فيروزآبادي، 1391: 33) تئوری نوواقع‎گرایی35 در دهه 1980م توسط «کنت والتز36» در کتاب «تئوری سیاست بین‎الملل37» (1979) مطرح شد. او با اتخاذ بسیاری از مفروضه‎های تئوری واقع‎گرایی کلاسیک، به ارائه تبیینی ساختاری از رفتار بازیگران در محیط آنارشیک بین‎الملل اقدام نمود. والتز به دنبال پاسخ این پرسش بود که چرا بازیگران در محیط بین‎الملل با وجود تفاوت در ابعاد مختلفی همچون سیاسی، اقتصادی، ایدئولوژک و… رفتاری مشابه ازخود بروز می‎دهند؟ پاسخی که والتز به این پرسش می‎دهد نگاهی جدید را وارد عرصه روابط بین الملل می‎کند(مشیر زاده، 1386: 113). والتز بر این باور است که نمی‎توان این شباهت را بر اساس ویژگی‎های واحدها توضیح داد و در مقابل بایستی به برداشتی سیستمی از سیاست بین‎الملل متکی بود. به عبارت دیگر ساختار آنارشیک سبب می‎شود که بازیگران اداراکات ذهنی خاصی را در خود ایجاد نمایند و بر اساس آن رفتار نمایند. بنابراین تاثیرات ساختار بر کارگزاران38 (بازیگران) سبب می‎شود بازیگران رویه‎های مشابهی را اتخاذ نمایند.
انتقادی که والتز به واقع‎گرایان کلاسیک داشت تقلیل‎گرا بودن این نظریه بوده است. زیرا واقع‎گرایان کلاسیک سطح تحلیل را صرفاً به سطح دولت محدود ساخته بودند و لذا والتز تلاش نمود تا سطح تحلیل کارآمدتری را برای ارائه تبیینی روشن از روابط بین‎الملل خلق نماید. والتز در راستای دستیابی به این هدف تئوری رئالیسم ساختاری39 (نو واقع‎گرایی) را پایه‎گذاری نمود.
والتز در میان انواع توزیع قدرت ساختار دو قطبی را با ثبات تر می داند بر خلاف مورگنتا که نظام چند قطبی همراه با یک عامل ایجاد توازن را با ثبات می داند (مشیرزاده، 1389: 116). و بحث دیگر والتز که به ویژه در دهه 1990 مطرح شد و مورد توجه وگاه انتقاد گرفت در مورد گسترش مدیریت شده ی سلاح های هسته ای است. او تاکید دارد که گسترش سلاح های هسته ای نه تنها باعث بی ثباتی بین المللی نمی شود بلکه موجب می شود منطق بازدارندگی40 در سطحی وسیع تر عمل کند (مشیرزاده، 1389: 117).
با توجه به بازسازی ها و تغییرات صورت گرفته در نظریه نو واقع گرایی در مقایسه با واقع گرایی کلاسیک، می توان شاهد بود که رغم این بازساری ها، والتز از اصول بنیادین نظریه واقع گرایی عدول نکرد و نظریه موازنه ی قدرت همچنان بر قوت خویش باقی ماند. به طور خلاصه مفروضه های مشترک بین نظرات کنت والتز و رجال کلاسیک را می توان در سه اصول پایه ای زیر خلاصه کرد.
اصل دولت محوری : دولت مهم ترین بازیگر سیاست بین الملل است.
اصل عقلانیت : رفتار بازیگران در سیاست بین الملل از عقلانیت خاصی ناشی می شود که هدفش تامین منافع ملی بر حسب قدرت است.
اصل قدرت : دولت ها در جستجوی قدرت هستند تا ابتدا در رفتار دیگران به خود تغییر ایجاد کند و همچنین منابع لازم را برای ایجاد تغییر به دست آورند.
همانطور که ذکر شد بحث اصلی والتز ساختار نظام بین الملل است اوفرض را بر این می گذارد که ساختار نظام بین الملل «در وهله اول با تعامل  واحد ها شکل می گیرد اما بعد از شکل گرفتن رفتار دولت ها را تعیین می کند»(مشیرزاده، 1389: 113). بر خلاف واقع گرایی کلاسیک، در نو واقع گرایی، ساختار سیستم و به ویژه توزیع قدرت، هسته اصلی مورد مطالعه در این دیدگاه است. بازیگران کمتر مهم هستند زیرا ساختارها آن ها را وادار می کنند تا اقداماتشان را به روش های فراهم شده انجام دهند. در واقع ساختار ها کم و بیش اقدامات را مشخص می کنند. طبق نظریه نو واقع گرایی والتز عدم تمرکز در ساختار آنارشیستی دولت ها، شکل اصلی روابط بین الملل است. دولت ها با وجود تفاوت های فرهنگی، ایدئولوژیکی، قوانین اساسی و افراد در همه جنبه های اصلی کارکردی شبیه یکدیگر هستند. دولت ها در همه اعمالشان کارکرد پایه ای همسان دارند. همه دولت ها به گرد آوری مالیات ها، مدیریت سیاست خارجی، و…می پردازند. تنها تفاوت عمده دولت ها به میزان زیادی ناشی از توانایی هایشان است. طبق دیدگاه والتز واحدهای دولتی سیستم بین المللی براساس توزیع توانایی ها برای انجام کارکردهای همسان از هم متمایز می شوند. وی معتقد است تغییر در سیستم بین المللی زمانی حادث می شود که قدرت های بزرگ ظهور یا افول کنند. شاخص هر نوع تغییری، جنگ بزرگ است. قدرت های بزرگ، دولت هایی هستند که برای تغییر در ساختار سیستم بین المللی، بسیار مهم تلقی می شوند. (جکسون و سورنسون، 1385: 112-113).
در واقع کنت والتز سعی می کند یک نظریه ای غیر تقلیل گرا _ سیستمی مبتنی بر تبیین خارج به داخل، ساختار-کرگزار ارائه دهد که مطابق آن ساختار بین المللی به مهم ترین عامل شکل دهنده و حتی تعیین کننده سیاست خارجی دولت ها تلقی می شود او می نویسد: «زمانی که سیاست بین الملل به صورت یک نظام یا ساختار مجزا و دقیقاً تعریف شده ای درک گردد، آن وضعیت شروعی برای نظریه پردازی روابط بین الملل و نقطه عزیمت از واقع گرایی سنتی تلقی می شود.» (ازغندی، 1391: 86)
نوواقع گرایان بر این باورند که سیاست خارجی در خلأ اجرا نمی شود و حوزه منافع ملی واحدهای سیاسی گرچه در تضاد با یکدیگرند، اما نیروهای هماهنگ کننده جهانی نیز رو به گسترش هستند این نظریه ضمن توجه دادن به دولت ها به عنوان عامل اصلی در اتخاذ سیاست خارجی و تأمین منافع ملی، توجه اصلی خود را به ساختار نظام بین الملل متمرکز می کند. آنچه برای واقع گرایان و نو واقع گرایان در اتخاذ سیاست خارجی اهمیت دارد این است که چون در محیط آشفته بین المللی با مسأله امنیت و بقای ملی روبه رو هستند، همه تصمیم گیرندگان در سیاست گذاری یکسان رفتار می کنند. از نگاه آنان، نوع حکومت ها، ویژگی های جوامع، شرایط اقتصادی و سیاست داخلی در اتخاذ سیاست خارجی اهمیت ندارد، واقع گرایان سیاست داخلی و خارجی را جدا از یکدیگر می دانند و بر آنند که بر خلاف داخل که دولت از اقتدار لازم برای تنظیم و اجرای سیاست ها برخوردار است، در پهنه بین المللی نه ابزار به کارگیری مشروع قدرت در دست دولت است نه آثار بر آمده از رفتار دولت (شفیعی و دیگران،118:1390). به باور هنری کسینجر سیاست داخلی عرصه ثابتی از رفتار را در بر می گیرد و آغاز سیاست خارجی به معنای پایان سیاست داخلی است. (Kissinger, 1969: 261)
بنابراین والتز نظام بین الملل را به عنوان سطح تحلیل خود برمی گزیند یعنی این ساختار است که نوع وقاعده بازی را مشخص می کند. والتز برای این ساختار سه مؤلفه تعریف می کند که همانا اصل سازمان دهنده آن یعنی آنارشی، تفکیک بین کارکردهای واحد های آن و در نهایت  توزیع توانمندی بین اجزای تشکیل دهنده نظام است. بنابراین «ساختار شرایط محدود کننده رفتار است یعنی ساختار مستقل از خصوصیات واحد ها وتعاملات میان آنها رفتار آنها را تعیین می کند.» (مشیر زاده، 1389: 115). با توجه به اصل توزیع توانمندی ها وتغییراتی که در آن باعث به وجود آمدن اشکال مختلف نظام ها می شود والتز معتقد است ساختار دوقطبی از میان انواع توزیع قدرت ساختار با ثبات تری دارد زیرا «درنظام دوقطبی میزان وابستگی متقابل نظامی میان دوقطب پایین است ونابرابری شدید در قدرت میان دو ابرقدرت ازیک سوودیگران ازسوی دیگر به این معناست که هریک از دوابرقدرت باید متکی به خود باشد و نه به دیگران» (مشیرزاده، 1389: 116) .نکته پایانی  اینکه اصل سازمان دهنده میان دولت ها در ساختار نظام یعنی آنارشی مورد نظر والتز به معنای نبود اقتدار مرکزی در ساختار می باشد.
بر این اساس مفهوم ساختاری والتز از سه مؤلفه تحلیلی تشکیل شده است:
اصل سازمان دهنده41 : این اصل در جوامع داخلی سلسله مراتبی و در نظام بین الملل آنارشی است. فاقد اقتدار مرکزی است، درنتیجه محیط بین الملل محیط خود یاری است. نظام زمانی تغییر می کند که در اصل سازمان دهنده تغییر ایجاد شود، یعنی مثلا ساختار آنارشیک

پایان نامه
Previous Entries مقاله درمورد دانلود سیاست خارجی، واقع گرایی، منافع ملی، نظام بین الملل Next Entries مقاله درمورد دانلود واقع گرایی، سیاست خارجی، واقع‎گرایی، نظام بین الملل