مقاله درمورد تحلیل SWOT، اولویت بندی، عوامل بیرونی، عوامل داخلی

دانلود پایان نامه ارشد

که برای جلوگیری از ضرر یا کاهش سود باید از آن‌ها اجتناب نمایند. عوامل درونی نیز همانند عوامل بیرونی دو دسته می‌باشند که عبارتند از :
نقطه قوت: عبارت است از شایستگی ممتازی که به وسیله آن سازمان می‌تواند در زمینه‌هایی مانند نوع منابع مالی، تصویر مثبت ذهنی میان خریداران، روابط مثبت با تأمین‌کنندگان و مواردی از این دست نسبت به رقبا برتر باشد. به عبارت دیگر نقطه قوت یک سازمان یک کاربرد موفق از یک شایستگی یا بهره برداری از یک عامل کلیدی در جهت توسعه رقابت پذیری شرکت می‌باشد. قوت منبع مهارت یا مزیت دیگری است نسبت به رقبا و نیازهای بازارهایی که موسسه در آن‌ها کار می‌کند یا خواهد کرد. قوت یک شایستگی ممتاز است که مزیت مقایسهای موسسه در بازار می‌شود. قوت نقطه‌ی اتکای سازمان است که با استفاده از آن می‌خواهد به اهداف خود برسد. بر مبنای این نقاط قوت شاخه‌ی اجرایی را میتوان به موتوری قدرتمند برای رشد تغییر نوآوری و خدمت تبدیل کرد. پس هر سازمانی بایستی این نقاط قوت را برای جامه عمل پوشاندن به رسالتش به حد اکثر رسانده و از آن‌ها به عنوان مزیتی رقابتی در مقابل رقبا استفاده نمایند.
نقاط قوت می‌تواند در قالب یکی از دسته های زیر دسته بندی گردد:
ظرفیت و توانایی‌ها، مزایای رقابتی، انحصاری بودن، منابع و دارایی، و کارکنان.

نقطه ضعف:
ضعف یک محدودیت یا کمبود در منابع، مهارت‌ها و توانایی‌هایی است که جداً مانع عملکرد اثر بخش می‌شود. ضعف یک عمل درونی است که مختل کننده فعالیت‌های سازمان بوده و در رسیدن سازمان به اهدافش خلل ایجاد می‌کند؛ پس لازم است تا سازمان این عوامل را در حد امکان به حداقل رسانده و یا در جهت رسیدن به اهدافش از آن‌ها بهره برداری نماید. ضعف‌ها عواملی هستند که هر سازمانی که وجود خارجی دارد قطعاً با آن‌ها رو به رو است و نمی‌تواند از آن‌ها دوری گزیند، بلکه بایستی با درکی صحیح آن‌ها را نظارت کرده و مهار نمایند. درک صحیح نقاط قوت و ضعف اساسی به سازمان کمک می‌کند تا با استفاده بهینه از قوت‌ها و به حداقل رساندن ضعف‌ها با اثر بخشی بیشتری به اهداف رسیده و از هدر رفتن منابع و امکانات سازمان جلوگیری نمایند. در سطح ملی و کلان نیز بایستی این نقاط مورد شناسایی قرار گرفته و با بهره گیری مناسب قوت‌ها و اجتناب از ضعف‌ها استراتژی مناسب تدوین شده و به اجرا درآید. نوع محدودیت یا کمبود در منابع، مهارت‌ها و امکانات و توانایی‌هایی است که به طور محسوس مانع عملکرد اثر بخش سازمان بشود. عملکرد مدیریت نیز در تشدید نقاط ضعف موثر است. یا به عبارت دیگر نقطه ضعف یک سازمان یک کاربرد ناموفق از یک شایستگی یا عدم بهره برداری از یک عامل کلیدی که رقابتپذیری شرکت را کاهش می‌دهد. نقاط ضعف می‌تواند در قالب یکی از دسته های زیر دسته بندی گردد:
کمبود ظرفیت و توانایی‌ها، کمبود قدرت رقابت، شهرت، و مباحث مالی.
عوامل بیرونی، عوامل خارج از سازمان هستند و بر فعالیت‌های سازمان تأثیر دارند اما در اختیار سازمان نبوده و سازمان هیچ گونه تأثیری بر آن‌ها ندارد. هدف از بررسی محیط خارجی تهیه فهرستی محدود از فرصت‌هایی که می‌تواند به یک سازمان سود رسانده یا تهدیداتی که باید از آن‌ها اجتناب شود. عوامل بیرونی خود به دو گونه می‌باشد :

فرصت: عبارت است از یک موفقیت مطلوب عمده در محیط خارجی سازمان مانند شناخت بخشی از بازار که پیش از این فراموش شده بود. تغییر در وضعیت رقابت یا قوانین و بهبود در روابط با خریداران و فروشندگان.
یا به عبارت دیگر یک فرصت، یک حالت خارجی است که می‌تواند به صورت مثبت بر پارامترهای عملکردی شرکت تأثیر گذاشته و مزیت رقابتیای که ایجاد کننده اقدامات مثبت در زمان مناسب است را بهبود دهد. فرصت‌ها را می‌تواند در قالب یکی از دسته های زیر دسته بندی گردد:
توسعه بازار، آسیب پذیری رقبا، روندهای صنعت یا شیوه زندگی، توسعه تکنولوژی، و اعتبار جهانی. فرصت یک موقعیت عمده در محیط موسسه می‌باشد. یعنی آن چه که موسسه را در رسیدن به اهدافش یاری نماید و به عنوان موتور محرکهای است که شتاب حرکت موسسه را چندین برابر می‌کند. سه منبع اصلی فرصت‌ها و تهدیدها عبارتند از: 1- فشارها و روندها (سیاسی اقتصادی اجتماعی و فن آوری)، 2- مراجعان مشتریان و پرداخت کنندگان مالیات، 3- رقبا و همکاران. پس فرصت‌ها، مطلوب موسسه بوده و بایستی کوشش نمایند تا آن‌ها را به حداکثر رسانده و از آن‌ها استفاده بهینه کنند.

تهدید: یک تهدید موفقیت نامطلوبی در محیط خارجی سازمان است مانند قدرت چانه زنی خریداران یا تأمین‌کنندگان کلیدی، تغییرات عمده و ناگهانی تکنولوژی و مواردی از این دست که می‌توانند تهدید عمده‌ای در راه موفقیت سازمان باشند. به عبارت دیگر تهدید یک موقعیت نامطلوب عمده در محیط موسسه است و به عنوان مانعی بر سر راه موسسه قرار دارد و آن را از رسیدن به اهدافش باز می‌دارد.
محیط کاری شامل عوامل اختصاصی اطراف سازمان است که به احتمال قوی‌تری سازمان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. محیط کاری شامل 5 قسمت رقیب‌ها، هزینه‌ها، تجهیزات، تنظیم کننده‌ها و استراتژی‌ها می‌باشد. به علت اینکه این عوامل در ارتباط با سازمان‌های خاصی در محیط هستند به احتمال بیشتری اثر آن‌ها مستقیم‌تر و فوری‌تر می‌باشد. تهدید یک موقعیت نامطلوب عمده در محیط موسسه است و به عنوان مانعی بر سر راه موسسه قرار دارد و آن را از رسیدن به اهدافش باز می‌دارد. در مورد فرصت‌ها و تهدیدات می‌توان گفت که آنچه برای یک موسسه تهدید قلمداد می‌شود ممکن است برای یک موسسه دیگر عامل فرصتی باشد. پس فرصت یا تهدید بودن یک عامل نسبی است. موسسه تا جایی که می‌تواند بایستی محدود کننده باشد و تهدیدات را به حداقل برساند یا آن‌ها را به عوامل فرصتی و مزیتی تبدیل کنند. درک درست فرصت‌ها و تهدیدات محیطی فرا روی سازمان به مدیران کمک می‌کند تا استراتژی سازمانی را با بینش و فراست بهتری اتخاذ نموده و مسیر حرکت سازمان را به طور اثر بخشتری تعیین نماید (35) .

تحلیل SWOT مطابق آنچه که گفته شد بر آن است تا این عوامل (درونی و بیرونی) را شناسایی و در جهت بهرهبرداری بهینه از آن‌ها گام بردارد.

2-1-27-قواعد حاکم بر ماتریس تحلیلی SWOT :
– چگونه می‌توان با بهره‌گیری از نقاط قوت حداکثر بهره‌برداری را از فرصت‌ها انجام داد (SO)
– چگونه با استفاده از نقاط قوت می‌توان اثر تهدیدات را حذف کرد یا کاهش داد (ST)
– چگونه باید با بهره‌گیری از فرصت‌ها نقاط ضعف را تبدیل به نقطه قوت کرد یا از شدت نقاط ضعف کاست (WO)
– چگونه باید با کاهش دادن نقاط ضعف تأثیر تهدیدات را کاهش داد یا تأثیرشان را حذف نمود. (WT)
به طور خلاصه می‌توان گفت هدف از تحلیل و بررسی فرصت‌ها و تهدیدات محیط خارجی ارزیابی این مسئله است که یک شرکت می‌تواند فرصت‌ها را به دست آورد و از تهدیدات اجتناب کند. به ویژه زمانی که با یک محیط خارجی غیر قابل کنترل در زمان کنونی روبرو است (67).

2-1-28-مراحل انجام آنالیز SWOT را می‌توان به صورت زیر بر شمرد:
1- تشکیل جلسۀ تجزیه تحلیل SWOT
2- توضیح اجمالی هدف جلسه و مراحل انجام کار
3- استفاده از روش طوفان ذهنی برای شناسایی نقاط قوت و ضعف و فرصت‌ها و تهدیدات
4- اولویت‌بندی عوامل داخلی و خارجی
5- تشکیل ماتریسSWOT و وارد کردن عوامل انتخاب شده به آن با توجه به اولویت بندی
6- مقایسه عوامل داخلی و خارجی با یکدیگر و تعیین استراتژی‌های SO، WO، ST ، WT
7- تعیین اقدامات مورد نیاز برای انجام استراتژی‌های تعیین شده
8- انجام اقدامات و بررسی نتایج آن‌ها
9- بروز رسانی ماتریس SWOT در فواصل زمانی مناسب

2-1-29-نمایش ماتریس‌های مورد استفاده در روش تحلیل SWOT:
در جداول زیر ماتریسهای مورد استفاده در روش تحلیل SWOT به منظور تدوین استراتژیهای مناسب برای سازمان معرفی شدهاند (16).

جدول 2-1. ماتریس اولویت بندی عوامل داخلی

اثر بر عملکرد یا قابیلت رقابتی شرکت
میزان اهمیت

زیاد
متوسط
کم

زیاد
اولویت بالا
اولویت بالا
اولویت متوسط

متوسط
اولویت بالا
اولویت متوسط
اولویت پایین

کم
اولویت متوسط
اولویت پایین
اولویت پایین

جدول 2-2. ماتریس اولویت بندی عوامل خارجی
احتمال وقوع

اثر احتمالی بر شرکت

زیاد
متوسط
کم

زیاد
اولویت بالا
اولویت بالا
اولویت متوسط

متوسط
اولویت بالا
اولویت متوسط
اولویت پایین

کم
اولویت متوسط
اولویت پایین
اولویت پایین

جدول 2-3. ماتریس SWOT
SWOT
نقاط قوت S
نقاط ضعیف W

فهرست نقاط قوت
فهرست نقاط قوت
فرصت‌هاO
استراتژی‌های SO
استراتژی‌های WO
فهرست فرصت‌ها
با نقاط قوت از فرصت‌ها استفاده کنید
با فرصت‌ها نقاط ضعف را از بین ببرید
تهدیدات T
استراتژی ST
استراتژی‌های WT
فهرست تهدیدات
برای احتراز از تهدیدات از قوت‌ها استفاده کنید.
نقاط ضعف را کاهش دهید و از تهدیدات به پرهیزید.

2-1-30-ارزیابی سازمان
ارزیابی سازمان با استفاده از چند شاخص مهم، در تعیین مسیر اصلی برای مدیریت مفید است. این موضوع در تصمیم گیری برای اینکه آیا یک فعالیت مشخص جدید متناسب با توسعۀ سازمان می‌باشد یا نه کمک خواهد نمود.

2-1-31-شاخص‌های عمدۀ ارزیابی
در جدول (2-4) شاخصهایی که میتوان بر اساس آنها وضعیت سازمان را در محیط درونی و بیرونی خود ارزیابی کرد، مشخص شدهاند (18).

جدول 4-2. شاخصهای ارزیابی سازمان

تعیین انتخاب‌های استراتژیک
پس از یافتن جهت توسعه، می‌توان نسبت به تعیین انتخاب‌های استراتژیک برای هر فرصت و تهدید عمده، اقدام نمود. این انتخاب‌های استراتژیک فعالیت‌های مشخص و واقعی هستند که از یک یا چند فرصت به نفع سازمان استفاده کرده و یا اینکه یک یا چند تهدید را کاهش خواهند داد. انتخاب‌های استراتژیک باید به عنوان یک قدم خلاق برای حل مشکلات بزرگ و غیر معمول در نظر گرفته شوند.
پس از ارائۀ ایده‌ها و نظرات بسیار، 4 تا 5 انتخاب استراتژیک که بتوانند بیشترین تأثیر را در توسعه سازمانی داشته باشند بایستی انتخاب شوند به نحوی که بتوانند شاخص‌های انتخاب شده را بهبود بخشند.

متناسب کردن انتخاب‌های استراتژیک با نقاط قوت و ضعف:
شما حالا چندین انتخاب استراتژیک دارید که می‌تواند به توسعه سازمانی کمک نماید. سؤال اینجاست که کدام نقطه قوت باید بکار گرفته شود و کدام نقطه ضعف باید تضعیف شود تا استراتژی شما موفق شود. برای این منظور ماتریکس تعیین وضعیت استراتژیک می‌تواند به شما کمک کند.
ماتریکس تعیین وضعیت استراتژیک به شما نشان می‌دهد که یک نقطه قوت تا چه حد از یک استراتژی حمایت می‌کند و یک نقطه ضعف تا چه حد موفقیت یک ا استراتژی را کاهش می‌دهد.
عموماً توصیه می‌شود که 2 تا 3 استراتژی که سازمان بیشترین نقطه قوت و کمترین نقطه ضعف را در مورد آن‌ها دارد انتخاب شوند.

پیگیری:
• ادامۀ آنالیز SWOT عبارت است از تهیۀ یک برنامۀ عملیاتی مشخص به منظور تضمین استراتژی‌های انتخاب شده. اغلب آنالیز SWOT گسترده است و باید در قدم بعد که تهیۀ برنامه عملیاتی است، جزئیات آن به طور کامل دیده شود.
• یک برنامۀ عملیاتی شامل:
• شناسائی مواردی که نیاز به بررسی‌های بیشتر دارند مانند بررسی هزینه اثربخشی استراتژی‌های تعیین شده.
• تهیۀ برنامه های پروژه ای برای هر استراتژی
• تهیۀ جدول زمانی شامل تقسیم وظایف.

نتیجه گیری:
نقاط قوت SWOT عبارت است از:
1. رویکرد منطقی برای شناسائی انتخاب‌های استراتژیک اصلی.
2. اگر به روش مشارکتی انجام شود باعث ایجاد توافق بین ذینفعان و ایجاد یک زمینۀ مناسب برای اجرا می‌شود.
3. کفایت انتخاب‌های استراتژیک بستگی به کفایت تعیین نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدها در مرحلۀ آنالیز دارد.
4. همچنین به توانائی شرکت کنندگان در برقراری ارتباط بین انتخاب‌های استراتژیک و نقاط قوت و ضعف دارد.
5. اغلب برای تهیۀ یک برنامۀ عملیاتی مناسب از استراتژی‌های تعیین شده، به اطلاعات کافی در مورد سازمان و محیط پیرامون آن نیاز است.

پایان نامه
Previous Entries مقاله درمورد عوامل درونی، تحلیل SWOT، ماتریس SWOT، شناسایی فرصت Next Entries مقاله درمورد عوامل کلیدی، تحلیل SWOT، رویکرد استراتژیک، نوع شناسی