مقاله درباره نفت و گاز، کانون توجه، مصرف کننده، نفت وگاز

دانلود پایان نامه ارشد

آسياي مرکزي که پس از استقلال از شوروي که به تضعيف نظامي اين کشورها انجاميد، مي تواند بسيار ويژه باشد. اين کشور با ادعاي اينکه روسيه و چين در پي ايجاد حکومت هاي غير دمکراتيک و غير مردمي هستند و ايران نيز بخاطر ترويج بنيادگرايي اسلامي در ايجاد بي ثباتي در منطقه است، عرصه را براي حضور و نفوذ آنها محود کند. در اين جهت آمريکا از قدرت سخت نظامي ناتو و قدرت نرم اقتصادي و پشتيباني از تحولات سياسي با عنوان حمايت از دمکراسي بهره مي برد (قاسمي و ناظري، 1390: 153).
5 – 4 – 2 – 4 جلوگيري از سلطه مجدد روسيه برآمده از اضمحلال شوروي در منطقه آسياي مرکزي فروپاشي شوروي اين فرصت جغرافيايي را براي ايالات متحده فراهم آورد تا در کشورهاي به استقلال رسيده حضور يابد و علاوه بر کسب منافع سياسي و اقتصادي خاص در هر يک از آنها، بتواند استراتژي مبتني بر رقابت را با روسيه برآمده از شوروي و کشورهاي منطقه اي ديگر مانند ايران بعد از انقلاب و چين (که توانسته اند در قدرتهاي بزرگ در منطقه سر برآورده اند) عمليّاتي سازد. در اين ميان، کشور روسيه به دليل اهميّت ژئواستراتژيک و ژئوپليتيکي بالاتر، اهميّت بيشتري را براي آمريکائيان داشته و دارد. در چارچوب مولفه هاي ژئوپليتيک مهمترين هدف آمريکا بازداشتن قدرت هاي منطقه اي يعني چين، روسيه و ايران و به ويژه دو قدرت اخير از تبديل شدن به بازيگر موثر در منطقه به طور عام و فعاليت در زمينه استحصال و انتقال نفت و گاز به طور خاص بوده است (عزتي،1388: 46). از اين رو دو قدت منطقه اي ايران و روسيه براي آنها اهميت فوق العاده داشته است. کشور روسيه، به عنوان سرزمين اصلي شوروي سابق در جوار منطقه آسياي مرکزي قرار داشته و همواره منطقه آسياي مرکزي را حوزه خارج نزديک خود به حساب مي آورد. با فروپاشي اتحاد جماهير و ايجاد نوعي از خلاء قدرت در آسياي مرکزي، زمينه انبساط فضايي قدرت براي حوزه‌هايي که تحت قدرتنمايي شوروي بوده است براي ايالات متحده آمريکا فراهم شد. اين امر شرايط را براي تداخل فضاهاي حوزه نفوذ و در نتيجه الگوي کشمکش و رقابت را مجدداً ميان روسيه و ايالات متحده فراهم آمده است. علاوه بر آن، با به پيروزي رسيدن انقلاب اسلامي در سال 1979 ميلادي، ايران به عنوان مهمترين مخالف ايالات متحده در عرصه جهاني به نقش آفريني مي پردازد؛ واقع شدن منطقه آسياي مرکزي در همسايگي دو کشور روسيه و ايران که هر دو داراي سياست هايي مستقل از ايالات متحده آمريکا در عرصه جهاني هستند، اين منطقه را از نظر ژئوپوليتيکي و راهبردي براي دولت آمريکا حائز اهميت کرده است؛ از اين روي، از ديدگاه ايالات متحده آمريکا، نفوذ ايران و روسيه در آسياي مرکزي، مي تواند خطري براي منافع اين کشور در منطقه تلقي مي‌کند. آمريکايي ها بيشتر خواهان متحد و يکپارچه شدن اسلاوها، به ويژه فدراسيون روسيه، هستند تا قدرت برتر مسئول در پهنه اتحاد جماهير شوروي پيشين بتواند نيروي اتمي باقي مانده از آن امپراطوري را در کنترل خود گيرد و از افتادن سلاح اتمي به دست مسلمانان جلوکيري کند (مجتهدزاد ه،1379: 369). ايالات متحده آمريکا براي کسب نفوذ و حفظ آن و کاهش وابستگي هاي مجموع کشورهاي منطقه آسياي مرکزي از سويي ديگر، دست به اقدامات گوناگوني زده همچون حضور شرکت هاي مربوط به نفت و گاز در منطقه و سرمايه گذاري در آن، استقرار پايگاه هاي نظامي زده است. اين شرايط بويژه درباره کشور ترکمنستان بيشتر صدق دارد چرا که ازديدگاه آمريکا موقعيت ژئوپليتيک، ترکمنستان نيز اهميت ويژه اي دارد؛ اين جمهوري از يک سو داراي مرزهاي طولاني با جمهوري اسلامي ايران است، و از سوي ديگر ترکمنستان همچنان جزو منطقه اي است که حياط خلوت امنيتي روسها بشمار مي رود و لذا با نفود در آن مي توان به مقابله با دو قدرت بزرگ منطقه يعني ايران و روسيه رفت که جزء رقباي اصلي آمريکائيان در صحنه روابط بين الملل قرار دارند (روشندل، 1378: 165). اهميّت اين کشور براي ايالات متحده در مقابل روسيه و جمهوري اسلامي ايران از اين حيث اهميّت ميابد که: اولاً، ترکمنستان به عنوان يک کشور داراي منابع عظيم نفت و گاز در آسياي مرکزي و در درياي خزر است و حضور ايالات متحده در حوزه انرژي اين کشور براي روسيه يک ضعف در حيات خلوت به حساب مي آيد؛ ثانياً، ترکمنستان تنها کشور از ميان کشورهاي آسياي مرکزي است که با جمهوري اسلامي ايران هم مرز است و اين مرز طولاني ترين مرز مشترک جمهوري اسلامي ايران با همسايگان خود محسوب مي شود.
6 – 3 – 2 – 4 ارائه الگوي حکومتي مورد نظر خود در کشورهاي منطقه
اين هدف ايالات متحده ناشي از دو واقعيت جغرافيايي در موارد مذکور پيشين يعني جمهوري اسلامي ايران و روسيه در همسايگي منطقه آسياي مرکزي دارد. همانطور که در بالا نيز بيان گرديد، کشور جمهوري اسلامي ايران داراي سياست هاي مستقل جهاني از ايالات متحده (که گاه در ضديت با سياست هاي استکباري ايالات متحده آمريکا همراه بوده است) است. از طرف ديگر، جمهوري اسلامي ايران داراي مناسبات و همکاريهايي مناسبي با جمهوريهاي آسياي مرکزي است. از اين رو، ايالات متحده تلاش نموده با مخدوش نمودن چهره جمهوري اسلامي ايران در ميان دولتمردان آسياي مرکزي، الگويي جديد که مرد طبه اين کشور باشد و از ميان نزديکترين کشورها به جمهوريهاي آسياي مرکزي باشد را براي آنها معرفي کند. اين الگوي جديد عبارت است: ترکيه. برآمده است. بنابراين مي توان گفت که اين اقدام با يک عدف انجام مي شود و آن تا مقابله با گسترش همکاريها و مناسبات مطلوب و در نتيجه با نفوذ جمهوري اسلامي ايران و همچنين روسيه است. اين در حالي است که اين امر ناشي از ناديده انگاشتن ايالات متحده از يک اصل مهم است و آن اين است که: اين دو کشور داراي اشتراکات جغرافيايي فراواني هستند و ايالات متحده اين واقعيت جغرافيايي را مورد توجه قرار نداده است. از نظر آمريکا ترکيه الگويي مطلوب براي کشورهاي آسياي مرکزي و کشورهاي تازه استقلال يافته منطقه، در ابعاد گوناگون است، چرا که ترکيه کشوري با گرايش غربي و عضو پيمان ناتو، معتقد به جدايي دين از سياست و مدافع منافع غرب در منطقه است. در مورد مدل ترکيه چند نکته براي سياست خارجي آمريکا در منطقه آسياي مرکزي حائز اهميت است:
– ترکيه از نظر ارزش هاي غربي و سيستم حکومتي با آمريکا همخواني دارد؛
– هم زباني غالب ترکيه با کشورهاي منطقه مي تواند، فرهنگ بنيادين اسلامي را در منطقه تضعيف کند؛
– ترکيه متحد نظامي غرب و آمريکاست و کشورهاي منطقه مي توانند بر نقش نظامي اين کشور حساب باز کنند (قادري حاجت و نصرتي، 1391: 81).
7 – 3 – 2 – 4 اهداف ايالات متحده در آسياي مرکزي در ارتباط با منابع انرژي
يکي از اهداف اساسي ايالات متحده از فعاليت در جمهوريهاي آسياي مرکزي، نشات گرفته از يک امر مهم از اقتصاد اين کشور مي باشد، و آن عبارتند از: انرژي. علت چنين امري را مي توان در نياز اقتصاي اين کشور در جهت رفع نيازهاي انرژي اين کشور دانست. وضع منابع گازي ايالات متحده 36 تريليون مترمکعب برآورد شده است. استخراج 550 ميليارد مترمکعب در روز تنها شش تا هفت سال کافي خواهد بود. بنابراين، ايالات متحده ناگزير خواهد بود که کمتر از يک دهه آينده براي حفظ تعادل انرژي با توجه به رشد اقتصادي خود سالانه 4/1 ميليارد تن نفت وارد کند که عدد قابل توجهي خواهد بود (قادري حاجت و نصرتي، 1391: 73). اين مسئله در ارتباط با مناطقي که داراي توانايي بالقوه و بالفعلي در حوزه انرژي هستند، براي ايالات متحده اهميّت مي يابد. همانطور که در فصل سوم از اين پايان نامه که تحت عنوان “منطقه شناسي آسياي مرکزي” به بررسي ويژگي هاي آسياي مرکزي پرداخته شد، اين منطقه داراي مقادير بسياري از نفت و گاز است و اين مي تواند براي اين کشور بسيار فوق العاده باشد. کشورهاي منطقه قفقاز و آسياي مرکزي که از منابع عظيم انرژي برخوردار هستند، بعد از منطقه خليج فارس در کانون توجه بازارهاي انرژي جهان بخصوص اتحاديه اروپا قرار گرفته اند و اکنون اين فرصت را پيدا کرده اند تا پياده کردن سيستم هاي همگرايي منطقه اي نقش ممتازي در تحولات بين الملل و خصوصاً تامين انرژي جهان و امنيت منطقه قفقاز و آسياي مرکزي بازي کنند (قادري حاجت، 1391: 67). از طرفي ديگر، انرژيهاي اين منطقه مورد علاقه روسيه نيز بوده است. از اين رو، مي توان گفت که منابع انرژي در آسياي مرکزي مي تواند سبب توسعه رقابت هاي منطقه اي را افزايش دهد. آمريکا و کشورهاي غربي براي بهره مندي از اين منابع تلاش پيگري را در اين منطقه سازمان داده اند. منابع عظيم نفت و گاز ترکمنستان که آن را در مقام چهارمين کشور جهان قرار داده و نيز بزرگترين کارخانه غني سازي اورانيوم در تاجيکستان بر اهميت اين منطقه افزوده است (کولايي، 1384: 105). از اين رو، اين منطقه به همراه ضلع جنوبي خود در خليج فارس، بعنوان قلب تپنده در جهان، توانسته است نيروي محرکه موتور اقتصادِ جهاني باشد علاوه بر اين، تا حدودي دولت هاي منطقه نسبت به کشور ايالات متحده آمريکا و هم پيمانان غربي روي اقبال نشان داده اند. دولتهاي آسياي مرکزي درصد ايجاد دولتهايي غيرمذهبي هستند، لذا تلاش مي کرده اند در ميان مصالح و علائق همسايگان خود، و سرمايه گذاري خارجي کشورهاي غيرمسلمان توازن برقرار نمايند. هر يک از اين جمهوريها کوشيده اند شرکتهاي آمريکايي را در توسعه طرحهايي در جمهوريهايي خود علاقمند سازند. وسيع ترين اين طرح ها طرح توسعه شرکت شورون55 در حوزه نفتي تنگير56 در قزاقستان است. ليکن اين طرح يک استثناء است. حضور اقتصادي ايالات متحده در منطقه کماکان در حداقل است و در آينده قابل پيش بيني چنين خواهد بود (کولايي، 1384: 94). در واقع، رد پاي ورود آمريکا به آسيا مرکزي پس از به استقلال رسيدن جمهوريهاي آسياي مرکزي را بايد در حوزه نفت وگاز اين کشورها بويژه در قزاقستان و ترکمنستان دانست، بطوري که شرکتهاي نفت و گاز اين کشور در سالهاي آغازين پس از اضمحلال شوروي با عقد قراردادهاي تجاري، ضمن رفع نياز هاي اقتصادي ايالات متحده در انرژي، زمينه ساز حضور اين کشور را در اين جمهوريها فراهم آورد تا علاوه بر دستيابي به هدف مذکور، راه را براي کسب منافع و اهداف ديگر اين کشور که در موارد قبل تشريح گرديد، باز نمود. يک گزارش از کميسيون منابع ملّي آمريکا در ژوئيه 2000 اعلام داشت که براي آينده جهان، نفت مهمترين کالاي مورد نياز باقي خواهد ماند. اين گزارش اضافه کرد که در خصوص ايجاد منابع جديد ذخاير نفتي در ساير مناطق به جاي خليج فارس بايد توجه بيشتري شود. گزارش مذکور همچنين اعلام داشت که مهمترين منابع جديد براي مصرف جهاني نفت، ذخاير سوختي خزر مي باشد که به نظر مي رسد داري ذخاير عظيمي است که پس از درياي شمال کشف شده است. علاوه بر آن، متخصصين نفتي آمريکا منطقه خزر را بزرگترين مصرف کننده

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلمات کلیدی حقوق فرانسه، توسل به زور، قولنامه، ضمن عقد Next Entries پایان نامه با کلمات کلیدی نقض قرارداد، حقوق فرانسه، کامن لا