مقاله درباره قاچاق کالا، مصرف کنندگان، تعزیرات حکومتی، مناطق آزاد تجاری

دانلود پایان نامه ارشد

محسوب می شود.
در قانون بودجه سال ۸۱ نمایندگان مجلس شورای اسلامی تعریفی از قاچاق ارائه کردند مبنی بر اینکه همه کالاهایی که بدون تشریفات قانونی و حقوق ورودی و عوارض متعلقه و خارج از مبادی رسمی کشور ( گمرک ) وارد یا خارج شود. این کالا در هر جایی اعم از مرز ،مبادی ورودی، انبارها در حین حمل و نقل یا در مراکز عرضه مشاهده شود، قاچاق محسوب می گردد. کالایی که شناسنامه نداشته باشد که از کجا آمده و تشریفات قانونی در آن رعایت نشده باشد. طبق قانون مصوب مجلس، قاچاق تعریف می شود.
به طور کلی قاچاق کالا شامل دو بخش است یکی قاچاق کالاهای ممنوع، یعنی کالاهایی که صادرات و واردات آنها ممنوعیت شرعی و قانونی دارند نظیر مواد مخدر، اسلحه و مشروبات الکلی و دیگری قاچاق کالاهای مجاز و مجاز مشروط، که منظور کالاهایی است که صادرات و واردات آنها با رعایت ضوابط قانونی امکان پذیر اما بدلیل رعایت نکردن ضوابط قانونی ، قاچاق تلقی می شوند.18
1-1-4. کالا
کالا هر چیزی است که بتوان برای جلب نظر، تملک، استفاده یا مصرف به بازار عرضه کرد و قابلیت تأمین یک خواسته یا نیاز را داشته ‌باشد. کالاهای فیزیکی، خدمات، اشخاص، سازمانها و ایده‌ها از این دسته‌اند. در علم اقتصاد یک کالای عمومی کالای است که غیر رقابتی و غیرقابل استثناء است. غیر رقابتی بودن به این معنی است که مصرف آن کالا توسط یک نفر، دسترسی کالا برای مصرف توسط دیگران را کاهش نمی‌دهد و غیر قابل استثناء بودن که هیچ کس نمی‌تواند مستثنی از استفاده از آن کالا باشد. در جهان واقعی ممکن است هیچ چیزی به عنوان کالای غیر رقابتی و غیرقابل استثناء به طور مطلق نباشد. برای مثال اگر یک فرد یک دکتر را ملاقات کند در اینجا امکان ملاقات دکتر برای هر فرد دیگر کمتر شود و آن ممکن است دیگران را از ملاقات آن دکتر محروم کند. این ملاقات های دکتر را یک کالای خصوصی قابل استثناء و رقابتی می سازد. بالعکس، نفس کشیدن به طور معنا داری مقدار هوا در دسترس برای دیگران را کاهش نمی‌دهد، و مردم نمی‌توانند به طور موثر مستثنی از استفاده از هوا باشد.این هوا را یک کالای عمومی می سازد، اگرچه به لحاظ اقتصادی ناچیز است.
غیر رقابتی بودن و غیر قابل استثناء بودن ممکن است مشکلاتی را برای تولید برخی کالاها سبب شود. به طور خاص، برخی اقتصاد دانان بحث کرده‌اند که آنها ممکن است منجر به مصداق های شکست بازار شوند، در جایی که بازارهای غیر هماهنگ مشتق شده به وسیله بخش های کارکردی در علاقه های متعلق به خودشان ناتوان هستند تا این کالاها را در مقدارهای خواسته شده فراهم بکنند. این موضوع ها به عنوان مسائل کالاهای عمومی شناخته شده هستند، در اینجا بحث های خوب علمی روی اینکه چطور اهمیت شان را برای یک نظام اقتصادی اندازه بگیرید، و بهترین راه علاج را شناسایی بکند. این مذاکرات می تواند برای مباحث سیاسی درباره نقش بازارها در اقتصاد مهم باشد. به طور فنیتر، مسائل کالاهای عمومی با موضوع گسترش دهنده پیامدهای خارجی مرتبط هستند.
به لحاظ نموداری، غیر رقابتی بودن به این معنی است که هر چند فرد که یک منحنی تقاضا برای کالای عمومی دارند، بنابراین منحنی های تقاضای انفرادی به طور عمودی جمع می شوند تا منحنی تقاضای کل برای کالای عمومی به دست بیاید.این بر عکس روش برای استخراج منحنی تقاضای کل برای یک کالای خصوصی است، در این جا تقاضاهای انفرادی به طور افقی جمع می شوند. ساموئلسون معمولاً به عنوان اولین اقتصاد دان نسبت داده می شود که تئوری کالاهای عمومی را بسط داد. در مقالات کلاسیک ۱۹۵۴ تئوری محض مخارج عمومی او یک کالای عمومی را در آن مقاله یک کالای مصرفی تجمعی تعریف کرد: …کالاهایی که همه لذت می برند به طور معمول در حالتی که مصرف هر فرد از یک کالا منجر به کاهش مصرف سایر افراد از آن کالا نشود…این یک خصوصیت است که به عنوان غیر رقابتی و غیر قابل استثناء بودن شناخته شده است.
علاوه برآن در اصطلاح علم اقتصاد محصولات و مواد مختلفی که توسط تولید کننده، به بازار عرضه شود و در برابر دریافت پول ، یکی ازنیازهای انسان را تأمین و رفع کند ، کالا نام دارد. کالاهایی که در بازار عرضه می‌شوند، و به فروش می‌رسند تا توسط مصرف کنندگان خریداری شوند و به مصرف برسند، کالاهای مصرفی نام دارند . مثل : مواد غذایی و یا قلم و خودکار. هر كالايي كه به عنوان صادرات به گمرك اظهار مي شود صرف نظر از قيمتي كه طبق قرارداد براي آن تعيين شده به طور كلي فارغ از ارزش كالا در خارج داراي قيمتي است كه قبلا توسط مرجع رسمي دولتي تعيين شده و به صورت فهرست قيمت هاي صادراتي در اختيار گمرك, بانك و ساير سازمان ها قرار مي گيرد.
بنابراین صادر كنندگان به اين قيمت ها دسترسي دارند و الزاما اظهارنامههاي صادراتي نيز بايد با همين ارزشها تقويم شود. نحوه قيمت گذاري كالاهاي صادراتي و الزام كليه صادركنندگان به رعايت آن براي اين است كه اولا صادركننده اگر مجاز به اظهار قيمت كالايي كه صادر مي كند به دلخواه باشد، قطعا براي يك نوع كالا قيمت هاي مختلف به گمرك اظهار مي شود و به اين ترتيب چنانچه قرار بر اخذ تعهد ارزي يا اخذ ماليات يا حتي تهيه آمار بازرگاني باشد، هيچ كدام از اين منظورها درست برآورده نخواهد شد.19
کالاهایی که نیازهای اولیه مصرف کنندگان را تأمین می‌کند، کالاهای ضروری و کالاهایی که برای تأمین نیازهای کم اهمیت تر مصرف می‌شود ، کالاهای لوکس نامیده می‌شود.
کالاهایی که تولیدکنندگان دیگری برای تولید کالاهای مختلف دیگر، آن ها را خریداری کنند و مورد استفاده قرار دهند، کالاهای واسطه ای نامیده می‌شود.
کالاهای سرمایه ای به کالاهایی گفته می شود که برای انسان یک سرمایه هست و می تواند با آن برای خود ثروتی بیندوزد . مثل : پول ، طلا و جواهرات و یا زمین های زراعتی از کالاهای سرمایه ای هستند. کالا ها به چند نوع تقسیم می شوند:
کالاهای ضروری (عادی، نرمال): (Normal goods): کالای ضروری کالایی است که تغییر درآمد یا تغییر قیمت ، تفاوت چندانی بر مقدار تقاضایش بوجود نمی‏آورد. کالاهای ضروری همان طور که از اسم آن پیداست برای ضرورت هستند و همواره متقاضیان بی شماری دارد. مثل : نان و انواع محصولات کشاورزی. به کالای ضروری کالای عادی هم می گویند. یک نمونه که از کالای عادی می توان نامبرد اتومبیل پیکان و یا پراید هست که تقریبا اکثر افراد سطح متوسط جامعه این کالا را دارا می باشند.
کالاهای لوکس: کالای لوکس به کالایی گفته می شود که مصرف کنندگان مرفه جامعه آن را مطابق شان خود خریداری می کنند. از نمونه کالاهای لوکس می توان به مبل یا فرش ، لوسترهای گران قیمت و اتومبیل بنز 200 ملیون تومانی اشاره کرد.به عبارتی می توان گفت کالایی لوکس است که مصرفش به میزان درآمد افراد بستگی دارد . مثلا خودرو برای افرادی با درآمد کم لوکس محسوب می‏شود اما ممکن است برای افرادی با درآمد بالاتر کالایی ضروری محسوب شود.
کالاهای پست: کالای پست کالایی است که با افزایش درآمد ، تقاضا برای آن کاهش می‏یابد . در واقع با افزایش درآمد افراد ، جانشین های این کالا بیشتر مصرف می‏شوند . مانند سیب زمینی که افراد با درآمد کمتر ، بیشتر آن را مصرف می‏کنند . به عبارت دیگر کالاهای پست کالاهایی هستند که قیمت آن ها بخش کوچکی از در آمد مصرف کنندگان را شامل می شود. پست بودن در اینجا نسبی است. ممکن است بر اساس یک سری اتفاقات قیمت این کالا افزایش یافته و دیگر از زمره ی کالاهای پست جدا شود. مثلا پرتقال کیلویی 200 تومان برای یک خانواده با سطح در آمد معمولی یک کالای پست باشد ولی بر اساس اتفاقات بد قیمت این کالا به 1000 تومان برسد دیگر برای خانواده ی مذکور کالای پست نیست و ممکن است حتی جز کالاهای لوکس به شمار رود.مثال دیگر نمک می باشد . اگر قیمت نمک نصف شود مصرف کنندگان نمک زیادتری نخواهند خرید.20
کالاهای خیلی پست یا کالای گیفن: (Giffen good): کالای گیفن نوعی کالای پست است که اثر درآمدی آن بزرگتر از اثر جانشینی بوده و تقاضا با بالا رفتن قیمت ، افزایش می یابد. منحنی تقاضا در مورد کالای گیفن صعودی است. بعبارت روشن تر؛ کالاهای پستی که قانون تقاضا را نقض کند . کالای گیفن کالایی است که با کاهش قیمت تقاضا برای آن کاهش می یابد و با افزایش قیمت تقاضا برای آن افزایش می یابد .
کالای گیفن کالایی پست است ولی هر کالای پستی ، الزاماً گیفن نمی باشد . تنها موردی که تقاضا شیب مثبت پیدا خواهد کرد کالای گیفن است در مورد این که چه کالایی واقعا گیفن است بحث فراوان و تناقضات زیاد است چرا که شما هر کالایی را معرفی کنید یک توجیهی برای عدم گیفن بودن آن می آورند. این کالا بیشتر مواد غذایی بسیار لازم و پرطرفدار را شامل می شود. مثل نان ، سیب زمینی، تخم مرغ و… . فرق اساسی این کالا با کالاهای دیگر این است که با افزایش قیمت میزان تقاضا ثابت و حتی ممکن است زیادتر هم بشود. در صورتیکه واضح است برای دیگر کالاها رابطه عکس بین قیمت و تقاضای مربوطه وجود دارد. انتخاب کالاهای عادی، پست و گیفن، بستگی به انتخاب و درآمد هر شخص دارد.21
1-2. پیشینه قاچاق کالا
همانطور که گفته شد قاچاق اصطلاحی است ترکی و از نظر لغوی به معنای گریزاندن و مخفی رد کردن از دید مأمورین را گویند. تعریف قاچاق از دید مقامات قضایی یعنی ورود هر گونه کالا به داخل کشور بدون پرداخت حقوق و عوارض گمرکی.
قاچاق کالا در ایران در طول سه دهۀ منتهی به سال ۱۳۹۳ حدود ۱۶ برابر رشد داشته است بنابر نتیجه یک تحقیق و تفحص دوساله که در مجلس شورای اسلامی انجام شد، دولت ایران به‌صورت جدی خطر قاچاق کالا به کشور و آثار مخرب آن را حس نکرده است و در آن از دولت و ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز خواسته شده است تا برای کاهش پدیده قاچاق برنامه راهبردی مدون، عملیاتی و کارا داشته باشد. هیات تحقیق و تفحص مجلس در این گزارش ابراز کرده است که لازم است مرکز امور مناطق آزاد و ویژه اقتصادی در مورد مابه‌التفاوت میزان واردات کالا به این مناطق و میزان کالاهای مصرف شده در منطقه به علاوه صادرات مجدد پاسخگو باشد. گزارش تحقیق و تفحص مجلس نشان می‌دهد که شبکه‌های عمده قاچاق کالا در مسیر خود از یک نیروی خرده‌فروشی گسترده بهره‌برداری می‌کنند. افزون بر اینها هیات ویژه مجلس فاش ساخته است که سازوکارهای فعلی مبارزه با قاچاق کالا به‌خصوص در استان‌های مرزی تا حدود ۹۰ درصد معطوف به موارد خرد و بی‌حاصل بوده و عملا نیروی عظیم صرف شده در امر مبارزه با قاچاق کالا و ارز، بدون نتیجه قابل توجهی مستهلک می‌شود.
در کشور ایران برای مبارزه با پدیده قاچاق قوانین متنوعی وضع شده‌است که از جمله آنان می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:22
• قانون الحاق دولت جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون بین‌المللی هماهنگی کنترل های مرزی کالاها
• قانون نحوه اعمال تعزیرات حکومتی راجع به قاچاق کالا و ارز
• قانون ممنوعیت ورود برخی از کالاهای غیر ضرور
• قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت
• قانون الحاق موادی به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب ۲۷/۱۱/۱۳۸۴
• قانون ایجاد مناطق آزاد تجاری، صنعتی آبادان و خرمشهر، جلفا و بندرانزلی
• قانون امور گمرکی
• قانون اصلاح چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری، صنعتی جمهوری اسلامی ایران
• قانون اصلاح بعضی از مواد قانون کیفر مرتکبین قاچاق
• قانون یکسان‌سازی تشریفات ورود و خروج کالا وخدمات از کشور
• قانون نحوه اعمال تعزیرات حکومتی راجع به قاچاق کالا و ارز
• قانون ممنوعیت ورود برخی از کالاهای غیر ضرور
• قانون حق‌السهم کاشفین اجناس قاچاق
• قانون جلوگیری اجناس ممنوع‌الورود
• قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت
• قانون تفسیر قانون نحوه اعمال تعزیرات حکومتی راجع به قاچاق کالا و ارز
• قانون اصلاح ماده ۱ قانون مجازات مرتکبین قاچاق
لذا با اوصاف موارد فوق تعاریف کلی عبارتند از: هر گونه ورود و خروج کالا یا ارز بر خلاف قوانین و مقررات موجود و یا نگه داری نقل و

پایان نامه
Previous Entries مقاله درباره حمل و نقل، قاچاق کالا، تجارت خارجی، نیازمندی‌ها Next Entries مقاله درباره قاچاق کالا، قانون مجازات، ارتکاب جرم، انقلاب اسلامی ایران