مقاله درباره عملیات روانی، امام حسین، پایان نامه ها، امام حسین (ع)

دانلود پایان نامه ارشد

گرچه معاويه نيّت واقعى خود را كه همان رسيدن به خلافت بود، پنهان مى‏كرد و اقدامات خود را با برچسب خونخواهى خليفه‏ى مقتول عرضه مى‏داشت، ولى على‏عليه السلام با پى بردن به هدف واقعى او چنين فرمود: ».. انّه مِن الطَّلقاء الّذين لا تَحِّل لَهُم الخلافة.. همانا معاوية از آزادشدگانى است كه خلافت بر آنان روا نيست». (مسعودی ، 1973: 239)
در ماجرای قیام امام حسین(ع) برخی از اصحاب و علمای خائن نیز شریک جرم می باشند، زیرا درباری بودن آنان، باعث هموار شدن جنگ روانی و نظامی یزید شد.
در این خصوص «ابن اعثم کوفی» در کتاب الفتوح می نویسد: هنگامی که هانی بن عروه دستگیر شد و تحت شکنجه قرار گرفت، هواداران هانی کاخ فرمانداری را محاصره کردند و با دادن شعار، خواستار آزادی هانی شدند.. . ابن زیاد که از افشا شدن خبر شکنجه و قصد شهادت هانی بیمناک شده بود و می دانست که با نیروی نظامی اندک نمی توان جلوی خشم خروشان هزاران نفر را گرفت، دست به دامن شریح برد و از او خواست با گفتار نافذ خود، گفتگو و حادثه قصر را به نفع ابن زیاد تغییر بدهد. (ابن اعثم، 1411: 137)
شریح قاضی هم در جمع هواداران خشمگین هانی، چنین گزارش داد:
«ای مردم! ابن زیاد و هانی در حال مذاکره و گفتگو هستند و هانی زنده است.. . »(ابن اعثم، 1411: 146)
متأسفانه مردم در اثر شنیدن این خبر، آن هم از سوی رسانه ای که مدّعی صداقت، عدالت و امانت است (دستگاه قضاوت)، آرام آرام از محاصره کاخ دست برداشته و مسیر آینده تاریخ را به تلخی و جنایت کشاندند.
همچنین کتب مرجع تاریخی دیگری همچون السقيفه، محمدرضا مظفر، تاریخ طبری نوشته محمدبن جرير طبرى، العواصم من القواصم، ابن العربى، مقدمه ابن خلدون و العقد الفريد نوشته ابن عبدربه و بسیاری کتب و مقالات دیگر در این گستره موجود است.
1-3 تحقیقات داخلی
طبق بررسی به عمل آمده تحقیقی دقیقا با این عنوان و از منظر ارتباطات و عملیات روانی صورت نگرفته است اما پایان نامه ای با عنوان «تحلیل نیم قرن سیاست تبلیغاتی امویان در شام» توسط فهیمه فرهمند پور در مقطع کارشناسی ارشد رشته الهیات و معارف اسلامی، در سال 1373 در دانشگاه قم دفاع شده است که به تشریح تاریخی برخی از سیاست های تبلیغی معاویه در شام پرداخته است، با توجه به این که تبلیغات جزئی از عملیات روانی است در این تحقیق نگاه به ذکر تاریخی وقایعی نظیر قتل عثمان و جنگ نهروان بسنده شده است ولی کتب مختلفی در خصوص تاریخ اسلام و خلفا که به صورت پراکنده در خصوص رفتار امویان نیز شرح داده اند وجود دارد، شهید مطهری(ره) در کتاب حماسه حسینی به نقل برخی از رفتار های تبلیغی بنی امیه خصوصاً یزید پرداخته است که بسیار قابل توجه می باشد.
در حوزه عملیات روانی پایان نامه هایی با عنوان «جنگ روانی از دیدگاه قرآن وسیره نبوی (ص)» و «مبانی نظری و عملی جنگ روانی» در دانشگاه امام صادق (ع) دفاع شده است و کتب زیادی نیز در تشریح تاکتیک های عملیات روانی در دانشگاه امام حسین (ع) به چاپ رسیده است و مجموعه مقالات فصل نامه عملیات روانی نیز در این حوزه موجود است که در ذیل منابع تحقیق ذکر خواهد شد.
یادداشتی با عنوان «تاکتیک ها وشیوه های عملیات روانی دستگاه حکومتی یزید و ابن زیاد در قیام سیدالشهدا(ع)» توسط حمید نیکرو در سایت عملیات روانی منتشر شده که ذهنیت خوبی از فضای روانی آن دوره تداعی می کند ولی فاقد مبانی علمی و نظری کافی است.
مقاله ای با عنوان استراتژی های جنگ روانی از دیدگاه حضرت علی (ع) نوشته فضل ا.. یزدانی در مجله بصیرت، در دو قسمت و در شماره 28 و 29 به چاپ رسیده است و به شیوه های به کاربرده شده توسط حضرت علی (ع) در جنگ های جمل و صفین و نهروان پرداخته است.

2- مفاهیم نظری
مفاهیم نظری این پژوهش متشکل از دو مفهوم عملیات روانی و دستگاه اموی می باشد.
2-1 مفاهیم نظری مرتبط با عملیات روانی
2-1-1 عملیات روانی
تعريف عمليات‌رواني: عمليات‌رواني عبارت است از استفاده دقيق و طراحي شده از تبليغات و ساير امكانات به منظور تأثيرگذاري بر افكار، احساسات، تمايلات و رفتار گروههاي دوست، دشمن و بيطرف، براي دستيابي به اهداف ملي. (حسینی،1383: 11)
عمليات‌رواني داراي دوبعد است:
الف- ماهيت و منطق دروني كه عبارت است از تلاش براي تأثيرگذاري بر افكار، احساسات، تمايلات و نهايتاً رفتار، با استفاده از ارتباط اقناعي.
ب‌- منظور و كاربرد اين تأثيرگذاري و تغيير رفتار با توجه به هر دسته از مخاطبان (دوست، دشمن و بي‌طرف) است. (حسینی،1383: 13)
2-1-1-1 اهداف مورد نظر در عمليات‌رواني عبارتند از:
الف- اهداف سياسي، نظير تبليغات فارسي راديوهاي غربي با هدف ايجاد تفرقه در جامعه اسلامي ايران
ب- اهداف نظامي، نظير تبليغات دستگاه جنگ رواني يك واحد نظامي برای سست كردن انگيزه نبرد در نفرات نيروي مقابل.
ج- اهداف سياسي- نظامي، كه منظور از آن، اهدافي است كه جنبه‌هاي سياسي و نظامي در هم آميخته و نمي‌توان آن را در يكي از دو نوع جاي داد، نظير تبليغات زمان جنگ يك كشور براي كشور ديگر با هدف اعمال فشار بر تصميمات دفاعي رهبران آن. (نیکرو،1390: 1)
2-1-1-2 تقسيم بندي عمليات‌رواني:
1- عمليات‌رواني استراتژيك 2- عمليات‌رواني تاكتيكي
غير از تقسيم بندي فوق‌الذكر كه بر مبناي نوع هدف عمومي مورد تعقيب صورت گرفت، تقسيم‌بنديهاي ديگري نيز از عمليات‌رواني بعمل آورده‌اند. معمول‌ترين آنها، تقسيم عمليات‌رواني به عمليات‌رواني استراتژيك و عمليات‌رواني تاكتيكي است.
الف) عمليات‌رواني استراتژيك
اين عمليات، عموماً براي پيشبرد اهداف گسترده يا درازمدت و در هماهنگي با طرح‌ريزي استراتژيك كلي طراحي شده و معمولاً داراي تأثيراتي درآينده دور است. مخاطبان اين عمليات‌را شهروندان و نظاميان دشمن كه خارج از منطقه جنگي بسر مي‌برند و همچنين كل جمعيت كشورهاي دوست، بي‌طرف، يا دوست دشمن ما (متعهدان دشمن) تشكيل مي‌دهد، نمونه‌اي از اين عمليات، فعاليتهاي تبليغاتي يك كشور براي پايين آوردن توليد صنعتي كشور حريف است. (حسینی،1383: 18)
ب) عمليات‌رواني تاكتيكي
اين عمليات در منطقه جلويي نبرد و در پشتيباني از عمليات نظامي تاكتيكي، طراحي و اجرا مي‌گردد. (حسینی،1383: 20)
نوع ديگري از تقسيم‌بندي عمليات‌رواني عبارتند از 1- عمليات‌رواني پنهان 2- عمليات‌رواني آشكار
الف) عمليات‌رواني آشكار
عمليات‌رواني آشكار معمولاً با استفاه از تبليغات سفيد(تبليغاتي كه هويت منبع آن معلوم است) انجام مي‌شود. اغلب موارد عمليات‌رواني كه با عناوين رسمي(مانند راديو آمريكا) به اجرا در مي‌آيند، از مصاديق اين نوع عمليات‌ هستند. (نیکرو،1390: 1)
ب) عمليات‌رواني پنهان
عمليات رواني پنهان عملياتي است كه منبع انتشار آن فاش نمي‌شود. اين عمليات به گونه‌اي طراحي و اجرا مي‌شود كه دولت مسئول آن معلوم نباشد و يا اگر هم كشف شد، آن دولت بتواند هرگونه دخالتي را انكار كند. عمليات‌رواني پنهان، معمولاً به وسيله تبليغات سياه و خاكستري به اجرا درمي‌آيد. (نیکرو،1390: 1)
تبليغات سياه، تبليغاتي است كه به منبع غيرواقعي نسبت داده مي‌شود. اين تبليغات وانمود مي‌كند كه از داخل سرزمين دشمن(يا سرزمين تحت اشغال دشمن) و يا نزديكي هاي آن پخش مي‌شود و البته گاهي نيز واقعاً همنيطور است. هنگامي كه به ظاهر از سرزمين دشمن پخش مي‌شود، هدايت عمليات‌هاي زيرزميني (كه توسط عناصر برانداز موجود در صفوف دشمن انجام مي‌شود) را امكان پذير مي‌سازد. از نظر دشمن، اين تبليغات، اقداماتي غيرقانوني و مستوجب عقوبت است. اين نوع عمليات، مستلزم مهارت بسیار، مخزني بزرگ از اطلاعات، و توانايي كاركردن با اسم جعلي است. تبليغات سياه، به شدت بر اطلاعات متكي است. از اين تبليغات به بهترين وجهي مي‌توان در عمليات استراتژيك استفاده كرد. مع ذلك، هر چند مقاصد مورد پيگيري در اين نوع تبليغات معمولاً فراتر از سطوح وضعيتهاي تاكتيكي است، با اين حال، در عمليات‌رواني تاكتيكي نيز استفاده مي‌شود چون فرض بر اين است كه تبليغات سياه، در اين گونه عمليات، آنقدر ارزش حياتي دارد كه به كارگيري آن به ريسك نهفته در آن مي‌ارزد. به منظور دستيابي به حداكثر تأثير و اجتناب از خطر از بين رفتن انسجام در تلاشهاي آشكار، بايد عمليات رواني پنهان را از عمليات‌رواني آشكار جدا نگه داشت و پرسنل درگير در يك نوع عمليات را در عمليات نوع ديگر وارد نكرد. (نیکرو،1390: 1)
تبليغات خاكستري: تبليغاتي است كه از منبعي بي‌هويت منتشر مي‌شود(منبع انتشار، هيچ هويتي براي خود مشخص نمي‌كند). (نیکرو،1390: 1)
تقسيم بندي نوع سوم عبارتست از: 1- جنگ رواني 2- اقدامات رواني
1- جنگ رواني: عبارت است از استفاده طراحي شده از تبليغات و ساير اقدامات در زمان جنگ يا وضعيت فوق العاده، به منظور اصلي تأثيرگذاري بر افكار، هيجانات، نگرشها و رفتار گروههاي دوست، دشمن و بي‌طرف به گونه‌اي كه از تحقق اهداف و مقاصد ملي پشتيباني شود.
2- اقدامات رواني: اقدامات رواني11 عبارت است از آن دسته از اقداماتي كه در زمان صلح يا در مناطق خارج از صحنه نظامي فعال جنگ انجام مي‌شود و به منظور تأثيرگذاري بر هيجانات، نگرشها يا رفتار گروههاي خارجي طراحي و اجرا مي‌گردد، به گونه‌اي كه زمينه ساز تحقق مقاصد و خط‌مشي‌هاي دولت باشد. (حسيني،1383: 33-37)
2-1-1-3 تعریف کاربردی
وزارت دفاع امریکا عملیات روانی را اینطور تعریف می کند:
عملیات روانی عملیات برنامه ریزی شده ای است برای انتقال اطلاعات گزینش شده به مخاطبان خارجی به منظور نفوذ بر عواطف، انگیزه ها، هدف عملیاتی آنها و درنهایت رفتار دولت های خارجی، سازمانها، گروه ها و افراد. هدف عملیات روانی ترغیب یا تقویت رفتار و نگرانی های خارجیست که مطلوب اهداف طراحان آن باشد این امر عملیات روانی نیز نامیده می شود. (مرادی، 1389: 18)
2-1-2 جنگ رواني
اصطلاحات جنگ روانی و عملیات روانی اغلب به طور مترادف به کار می روند تا فعالیت یا کارویيه ای را تعریف کنند که همچون کشمکش بشری یا روابط گروهی بین فرهنگی- تاریخی کیفی دارند. نخستین کار برد معروف اصطلاحات جنگ روانی در سال 1920 و عملیات روانی در سال 1945 بود.
جی اف سی فولر12 مورخ و تحلیلگر نظامی انگلستان نخستین کسی است که واژه جنگ روانی را به کار برد و آن درست زمانی بود که درسال 1920 در تحلیل علمی خود از درس های گرفته شده در طول جنگ اول جهانی به ویژه در جایی که به استقرار و آرایش تسلیحات جدیدی به نام نیروی زرهی مربوط بوده سخن گفت او به ذهن خود اجازه داد تا درباره تانک ها پیش گویی کند که ابزارهای سنتی جنگ شاید جای خود را به جنگ روانی بدهند که در این جنگ دیگر از تسلیحات و میادین نبرد خبری نیست، اما نفوذ به اراده دیگری، ضعیف شدن هوش انسانی و فروپاشی اخلاق و زندگی معنوی یک ملت را محقق می سازد.(مرادی، 6:1389)
معاني متنوعي براي جنگ رواني قائل شده‌اند و دائماً هم تغييراتي در تعريف آن رخ مي‌دهد. اما مي‌توان از جمع بندي‌ تعاريف موجود، جنگ رواني را اينگونه تعريف كرد: استفاده برنامه‌ريزي شده از تبليغات به وسيله عوامل آشكاري همچون راديو، تلويزيون، مطبوعات و… و عوامل پنهاني مانند شايعه به منظور تحريف عقايد، تضعيف روحيه و بي‌اعتبار كردن انگيزه‌ها و كاستن از اقتدار حكومت مخالف مي‌باشد. (متفکر ،1386: 18)
رونالد پروس13 18 واژۀ معادل براي جنگ رواني ذكر كرده كه گروه‌ها و افراد مختلف بكار مي‌برند. برخي از آنها عبارتند از: جنگ افكار، جنگ اعصاب، جنگ سياسي، جنگ تبليغاتي، جنگ كلامي، مبارزه اطلاعاتي، جنگ كلمه و عقيده. (نصر ،1381: 89) برخي جنگ سرد را نيز مترادف با اين اصطلاح مي‌دانند، اما گروهي اين دو را متفاوت با همديگر قلمداد كرده‌اند و قائلند كه اگر تبليغات براي پيشبرد عمليات نظامي باشد، جنگ رواني است و اگر براي پيشبرد اهداف سياسي متكي به قدرت نظامي باشد، جنگ سرد است. (متفکر،1386: 19)
نمونه‌هاي تاريخي فراواني در استفاده از اين نوع جنگ وجود دارد. استفاده يونانيون از «اسب تراوا» در تصرف تراوا را مي‌توان از اين جمله برشمرد. سازمان‌هاي نظامي نيز

پایان نامه
Previous Entries مقاله درباره عملیات روانی، جنگ جهانی دوم، جنگ جهانی اول، روانشناسی اجتماعی Next Entries مقاله درباره افکار عمومی