مقاله درباره شهر اردبیل، توسعه فیزیکی، کاربری اراضی

دانلود پایان نامه ارشد

درآمد سرانه در حاشیه منجر خواهد شد. آنچه در این الگو بیش از هر چیز دیگر توجه را به خود جلب می کند نقش مهمی است که شهر در آن دارد.شهر نقش وحدت بخش را ایفا می کند. در واقع توسعه و نواوری در ماتریس از مناطق شهری زاییده شده و به پیرامون روستایی جریان می یابد.که در آن یک نظام مرتبه ای از شهرها و عرصه های شهری حاصل می شود که می تواند نمایانگر افزایش یکپارچگی فضایی در نتیجه ی توسعه باشد.
نمود تازه ای از نابرابری های منطقه ای و عدم تعادل در سطح روستاهای کشور، ناشی از سیاست های توسعه ی صنعتی و راهبرد توسعه ی مرکز – پیرامونی در ایران است.این سیاست موجب تشدید جاذبه های شهری، بر هم خوردن تعادل ساختاری بین شهر و روستا و تشدید نابرابری بین روستا های کشور شده است.در مناطق توسعه یافته نیز اضمحلال ساختار سنتی روستا، نابودی کارکرد اقتصادی_کشاورزی روستا و جانشینی ساختار اجتماعی _اقتصادی و فرهنگی رفع این نابرابری ها جزء از طریق توسعه درونزا، تکیه بر امکانات محلی، بهره گیری از منابع بالقوه و بالفعل و سمت دهی امکانا ت و استعداد در مسیر صحیح برا ی ایجاد تعادل و توازن بین روستا ها ممکن نیست و این به برنامه ریزی ناحیه ای یکپارچه مبتنی بر تحلیل فضایی نیاز دارد. ملاحظه میشود که نظریه ی مرکز – پیرامون در حقیقت به دنبال و درجهت تصحیح کم و کاستی های نظریه ی قطب رشد ارایه شده و مهمترین انتقادی که بر آن شده این است که اصل را درهمه مراتب بر مرکز (از جمله شهر )می گذارد و پیرامون را فرع به حساب می اورد.(پاپلی یزدی،1382: 207(

جدول 2-1 چهارچوب نظری تحقیق

3-1-روش تحقیق
با توجه به این که نوع تحقیق ما از نوع کاربردی بود. این نوع پژوهش بسیاری از ویژگی های پژوهش های بنیادی را داراست.بیشتر تحقیقات انجام شده در جغرافیا از نوع تحقیقات کاربردی می باشد.همچنین در روش تحقیق جهت تشریع وضع موجودبه لحاظ کاربری اراضی، توسعه فیزیکی وکالبدی وخدمات اجتماعی در نتیجه به شناخت وضع موجودوهمه جانبه از شهر نیاز داریم لذا از روش توصیفی استفاده می کنیم.وبرای بررسی تحلیل تطبیقی از روش تحلیلی ومقایسه ای استفاده می کنیم.
3-2-مراحل تحقیق در این تحقیق به بررسی تطبیقی بافت مرکزی با بافت حاشیه ای با در نظر گرفت سه شاخص کاربری اراضی، توسعه فیزیکی وخدمات اجتماعی پرداخته است . که نشان می دهد شهراز نظر کاربری اراضی چه تغییری کرده یا از نظر توسعه فیزیکی وکالبدی شهر در چه جهتی در حال گسترش است وخدماتی که در مرکز شهر انجام می دهند نسبت بافت حاشیه ای با هم دیگر چقدر تفاوت دارد که با بررسی این عوامل در مرحله تحقیق سعی شده این منطقه باهم تطبیق داده شود .
3-3-روش گرد اوری تحقیق
● روش اسنادی وکتابخانه ای:در این روش از کتب واسناد وطرح های توسعه شهری موجود در سازمان ها وکتابخانه ها،نقشه ها وتصاویر ماهواره ای وسایر منابع نوشتاری مربوط به موضوع پژوهش با مراجعه نهادها واژگان های مربوط با موضوع پژوهش مانند(سازمان راه وشهر سازی اردبیل٬ استانداری اردبیل٬ شهر داری اردبیل)استفاده شده است.
●مطالعات و عملیات میدانی: شامل مراجعه به بخش های مختلف شهر اردبیل و مشاهده وبرداشت میدانی و همچنین مصاحبه با مسئولان دست اندر کار مدیریت شهر اردبیل.در گردآوری اطلاعات با استفاده از ابزار هایی چون(پرسشنامه، مصاحبه٬ نمونه برداری، بانک های اطلاعاتی٬ شبکه کامپیوتری و ماهواره ای لندست برای عکس های ماهواره ای وغیره انجام می گیرد. از انجا که روش تحقیق ما توصیفی –تحلیلی و میدانی بود. لذا برای تحلیل داده های کیفی از روش استدلالی واستنباطی استفاده شده است. برای تجزیه وتحلیل داده ها و ارائه نمودار- جدول از نرم افزار تحلیل Excel وSpssوبا توجه به اینکه از روش تحقیق میدانی نیز استفاده شده است برای نقشه های شهری از نرم افزار Arcview- Arcgisاستفاده شده است.
مقدمه
در مطالعات علم جغرافیا شناخت شهر از لحاظ جغرافیایی بسیارمهم است،چرا که شهر به عنوان پدیده مکانی دریک قلمرو جغرافیایی شکل می گیرد و درادامه رشد وتوسعه خود تحت تاثیر آن قرار می گیرد،لذا مطالعه جغرافیای طبیعی شهر ازاهمیت خاصی برخوردار است.در علم جغرافیا مقرطبیعی شهر به عنوان ظرفی درنظر گرفته می شود که شهرمظروف آن محسوب می شود،لذا شناخت جغرافیای طبیعی آن برای ارتباط پدیده ها وعناصر شهری مهم است.با توجه با اهمیت موضوع دراین فصل شهر اردبیل بطور مختصرو مفید ازدیدگاه جغرافیای طبیعی از ابعاد موقعیت ریاضی و نسبی،زمین شناسی شهر،توپوگرافی شهر،شاخصهای اقلیمی درطول زمان مورد بررسی قرارگرفته است.همچنین برای شناخت موقعیت شهراردبیل درایران و استان با استفاده از نرم افزار GIS نقشههای اردبیل با عنوان نقشه موقعیت جغرافیایی شهر اردبیل ترسیم شده است.
3-4-بررسی وضع موجود شهر اردبیل
3-4-1-موقعیت ریاضی و نسبی شهر اردبیل
شهراردبیل درشمال شرقی آذربایجان در موقعیت عرض شمالی و طول جغرافیای واقع شده است.فاصله آن تا مرز جمهوری آذربایجان درحدود20کیلومتر می باشد.از لحاظ موقعیت نسبی این شهردر فلات دایره ای شکلی درجنوب غربی دریای خزر و بین دو کوه سبلان وباغرو واقع شده است وارتفاع آن از سطح دریا1263متر می باشد.شهرستان اردبیل از شمال به شهرستان گرمی از مشرق به جنگل‌های آستارا و تالش ازجنوب به خلخال وازمغرب به شهرستان مشگین شهرمحدود شده است).طرح جامع شهر اردبیل،1386)
3-4-2-زمین شناسی شهر
شهراردبیل به مانند اکثرشهرهای ایران برروی رسوبات دوران کواترنر گسترده شده است.(کواترنر دورانی است که سرزمین ایران از آب خارج شده و دوران فرسایش آغاز گردیده است)شهر اردبیل در دشت اردبیل مستقر شده است و قسمت عمده دشت را رسوبات دشت و پادگانه های آبرفتی جوان، مخروط افکنه ها قرار گرفته است.شمال شهراردبیل عمدتاً برروی فلات ولکانیکی مرکزی با ضخامت زیاداز سنگ های ولکانیکی پالئوژن قرار گرفته است.سیستم آبراههای به ناحیه فرورفته پیرامون اردبیل برده شدهاند.این کنش توسط رودخانههای قره سو و بالخیلو که از وسط شهر اردبیل می گذرد،ادامه دارد.
3-4-3 توپوگرافی شهر
بدلیل آن که شهراردبیل در دشت واقع شده است از پستی و بلندی و عوارض خاصی در اطراف شهر برخوردار نیست،محدوده های اطراف عمدتاً دارای ملایمی هستند.محدوده اصلی شهر اردبیل در3 طبقه ارتفاعی به شرح زیر قرار گرفته است:
1- محدوده های جنوبی شهر(اراضی پیرامون دریاچه شورابیل)و جنوب غربی شهر در ارتفاع 1392 تا 1432 متر واقع شده است.
2-محدوده های مرکز شهر و محله های غرب و شمال غربی در ارتفاع1352تا 1392متر واقع شده است.محدودههای واقع دراین ارتفاع عبارتنداز:شهرک آزادگان،محمودآباد،شهرک رضوان،محله ججین ومحدودههای میدان جانبازان،ملایوسف،اروج آباد،سلمانآباد،اسلام آباد،کریم آباد،رسول اکرم،کاظم آباد و در غرب کوی آزادی، کوی ریحانیه، کوی شریعتی، بهارآباد، جمشید آباد.
3- محدوده های شمال و شمال شرقی و برخی محدوده های شرق شهر که در ارتفاع1312-1352 متر واقع شده اند.این محدود ها نسبت به تمام نقاط دیگر شهردرارتفاع کم تری هستند.مناطق واقع در این محدوده عبارتنداز:پناه آباد،دانش آباد،شهرک رسالت و سینا،الحمدیه(طرح جامع شهری اردبیل،1385)

3-1-نقشه موقعیت جغرافیای شهر اردبیل

3-4-4-شاخص های اقلیمی
در بررسی شاخص های اقلیمی شهر اردبیل،از اطلاعات ایستگاه سینوپتیک اردبیل در یک دوره آماری 10ساله استفاده شده است.
الف: دما
دمای هوا از عناصر مهم اقلیمی است که در ایجاد آن علاوه بر انرژی تابشی خورشید،عوامل دیگری مانند ماهیت فیزیکی،هدایت گرمایی و ناهمواری و جهت آفتاب گیری،ارتفاع سطح زمین و وزش باد و شرایط ابرناکی موثر واقع می شوند.
وجودارتفاعات اطراف،جریانهای هوایی متاثر از نواحی سردسیروحرکت آنها از کوههای تالش و آستارا به سمت شهر اردبیل و همچنین زاویه پائین تابش خورشید در زمستان کلاً موجب کم دما بودن شهر اردبیل شده است.
درشهر اردبیل،با آغاز فصل پائیز و هجوم توده های هوای سرد از مناطق سرد نیم کره شمالی، افت دمای هوا با سرعت آغاز می شود و این روند کاهش دمای هوا تا اواخر دی ماه ادامه داشته و با شروع ماه بهمن به تدریج از شدت سرما کاسته شده و با افزایش دمای، هوا به آرامی ملایم می شود.
میانگین سالیانه دما در شهراردبیل7/8درجه سانتیگراد است.گرمترین ماههای سال ماه های تیر و مرداد به ترتیب با میانگین دمای3/18و7/17 و ماههای آذر،دی و بهمن به ترتیب جزء سردترین ماه های سال هستند.(ایستگاه هواشناسی سینوپتیک اردبیل)

جدول شماره 3-1 میانگین ماهیانه دما در شهر اردبیل (1390-1385)
ماه های سال
مارس
آوریل
می
ژوئن
جولا
آگوست
سپتامبر
اکتبر
دسامبر
نوامبر
ژانویه
فوریه
مارس
میانگین

فروردین
اردیبهشت
خرداد
تیر
مرداد
شهریور
مهر
آبان
آذر
دی
بهمن
اسفند

میانگین دمای ماهیانه
8/9
8/12
1/16
3/18
7/17
4/15
6/10
7/5
0/3-
4/3-
4/1-
2/3

7/8

ماخذ:ایستگاه هواشناسی سینوپتیک شهر اردبیل نمودار 3-1- میانگین دمای ماهیانه اب وهوای شهر اردبیل (1385-1390)
ب:رطوبت
رطوبت نسبی معرف مقدار آب موجود در جو به مقدار آبی است که جو درهمان شرایط قبول می‌کند تا به حد اشباع برسد.در بهار و تابستان میانگین نم نسبی ماهیانه نسبت به فصول دیگر در اردبیل کم تر است، اما از ماه مرداد و شهریور روند افزایش پیدا می‌کند،به طوری که در ماههای آذر، دی و بهمن به حداکثر خود یعنی74درصد می رسد.میانگین حداکثر نم نسبی89درصداست و میانگین حداقل های نم نسبی53درصد است.
درشهراردبیل با آغاز فصل پاییز و گرایش مراکز پرفشارشمالی به عرضهای پایین شرایط

پایان نامه
Previous Entries مقاله درباره توسعه شهر، ساختار فضایی، سازمان یابی Next Entries مقاله درباره شهر اردبیل، توسعه شهر، توسعه فیزیکی