مقاله درباره زبان فارسی، فیض کاشانی، علوم عقلی، اصالت وجود

دانلود پایان نامه ارشد

ی شد اما وی نپذیرفت.
معادله معروف اینشتین معادله ای مبتنی بر رابطه جرم و انرژی است که معادل آن بدین مضمون است : انرژی E معادل حاصلضرب جرم) m ( در سرعت نور c یعنی :
) 1-1)

آزمایشهای فیزیک هسته ای صحت این قانون را تأیید کرد و نشان دادکه ممکن است جرم ماده از بین برود و انرژی معادل آن جرم آزاد شود.27

1-7-2. هابل
ادوین پاول، منجم آمریکایی، ) 1953- 1889م. ) ، طي سالهاي ( 17- 1914 .م ) در رصد خانه یرکیز کار میکرد؛ در سال (1919م.) به رصدخانه ماونت ویلسن پیوست و مدیر آن شد ؛ پژوهشهای منظم وی درباره سحابیهای برون کهکشانی شهرت فراوانی را برای وی فراهم ساخت . وی نخستین کسی است که مدارک نظری در تأیید نظریه جهان در حال انبساط را عرضه کرد و یافته های خود را به صورت قانون هابل بیان کرد .
از جمله آثار او میتوان به تحقیق کلی در سحابیهای کهکشانی ،سحابیهای برون کهکشانی ، جهان سحابیها و برداشت رصدی از جهان شناسی اشاره کرد.
هابل قانوني را اثبات كرد كه به نام خودش به ثبت رسيده است ، قانون هابل ، در نجوم ، گزاره ای است که به موجب آن فواصل میان کهکشانی یا توده های کهکشانی، دائما در حال تزاید است و اینکه سرانجام جهان در حـال انبساط و گسترش است ؛ این قـانون دربارهي همهي کهکشانها یا توده های کهکشانی که به اندازه کافی ازهم دور هستند و نیروی گرانشی در مورد آنها قابل چشم پوشی باشد ، صدق میکند .28

1-7-3. ملاصدرا
صدرالدین محمد قوامی، تک فرزند خانواده بزرگ و سرشناس در شیراز به دنیا آمد ؛ پدرش خواجه ابراهیم بن یحیی قوامی که در آرزوی فرزند بود ، با نذر و نیاز و انابه به درگاه حق ، به نعمت وجود پسری مفتخر شد؛ نام آن را “محمد” گذاشت به امید روزی که مبلغ دین باشد؛ او را به صدرالدین ملقب ساخت و بعد طبق عادت به او صدرا نیزگفتند. در آن زمان شیراز بهترین وآرامترین دورانهای خود را میگذراند و حکمران آن میرزا خدابنده از دوستداران دین و علم بود ؛ پدر صدرا در دستگاه وی ، دارای احترام و اعتبار بود.
سال تولد صدرالدين را می توان سال (979 ه.ق ) يا اوایل (980 ه.ق ) دانست ؛ چرا که وی در جمادی الاول سال( 1037ه.ق ) هنگام نگاشتن حاشیه ای بر مبحث اتحاد عاقل و معقول کتاب اسفار و کتاب مشاعر، سن خود را 58 سال ذکر کرده است .
صدرا علاوه بر داشتن شرایط خانوادگی و اجتماعی کودکی با استعداد بود ؛ دوران کودکی و نوجوانی وی باتربیت و آموزش همراه بود؛ چرا که رسم خانواده اشراف این بود که به تربیت کودکان خود اهمیت زیادی میدادند؛ لذا وی هنوز به سن هفت سالگی نرسیده بود که در خانه معلم داشت و به او نوشتن قرآن و زبان فارسی آموزش میداد؛ درآن زمان شیراز هم ، مهد علم و ادب بود و گاه روستازادگان آن نیز از برکت های علمی و ادبی آن روز به مقامات والای ادبی رسیده بودند ؛ صدرا با همت پدر و یاری اساتید با ادب و زبان فارسی و عربی آشنا شد . از نوشته های او میتوان تسلط او به قرآن را به راحتی فهمید.
وقتی صدرا به بلوغ و نوجوانی رسید ، وارد حوزه درسهای معارف شد و به آموزش معانی ، بیان و بدیع ، سه دانش ادبیات عرب پرداخت ؛ هرچند از فضلای آن زمان در تاریخ چیزی نگاشته نشده ، ولی در حوزه اي با سابقه سیصد سال ، باید فضلا و دانشمندان بسیاری در مراتب پایین و شهرت کمتر یافت شود .کتب گوناگون و بسیاری در آن حوزه ها تدریس میشد و بر خلاف روالی که در قرون اخیر در حوزه های علمیه برقرار است ، در ادوار گذشته ، علاقه مندان و طلاب فقه و علوم اسلامی علاوه بر فقه و علوم اسلامی ، علوم دیگری همچون طب ، ریاضیات ، نجوم ، هیئت و برخی از علوم غیر مشهور دیگر را نیزفرا میگرفتند ، به خصوص علوم عقلی مثل منطق ،کلام و فلسفه از علوم پایه بود و برای استحکام علوم دینی ضروری شمرده میشد؛ ملاصدرا نیز از این خوان با برکت بي بهره نماند .
دوران ملاصدرا ، دوران شکوفایی فلسفه و کلام در شیراز بود ؛ در زمان وی ، متکلمین و فلاسفه ای بزرگ ، چون قاضی عضدالدین ایجی( صاحب مواقف الکلام) و میر سید شریف گرگانی علامه زمان خود ، جلال الدین دوانی و صدرالدین دشکی و فرزندش غیاث الدین منصور و دهها حکیم و متکلم نامدار دیگرحضور داشتند .
همزمان با رونق دولت صفویه رونق حوزه شیراز کمتر شد و لذا او از شیراز به قزوین و سپس به اصفهان روی آورد و این شهر ، مرکز کشور و پایتخت یکی از پرشکوهترین حکومتهای تاریخ ایران شد ؛ انگیزه صدرا برای هجرت به اصفهان ، انتقال پایتخت صفویه بود ؛ صدرا در اصفهان در حوزه درس بزرگانی چون شیخ بهاءالدین عاملی (شیخ بهایی) که شهرتش عالمگیر بود بهرمند شد.29
درباره همسر و ازدواج صدرالدین در تاریخ چیزی دیده نشده است ؛ مرحوم آیت الله مرعشی نجفی ( ره ) در مقدمه معادن الحکمه اظهار کرده است که ملاصدرا دختر میرزا ضیاءالدین محمد رازی معروف به ضیاءالعرفا پدرزن شاه مرتضی ،پدر فیض کاشانی و جد ملا محسن فیض ) ، را به همسري برگزيده است ؛ اما این مطلب به نظر بعید است ؛ چراکه از تعبیر فیض در رساله الاتصاف چنین بر میآید که تا سال ( 1030ه.ق ) که به قم رفته است، صدرالمتألهین را نمیشناخته است .
ملا صدرا پس از فراغت از تحصیل و رسیدن به درجات عالیه علمی و صاحبنظر شدن در فلسفه که به تأسیس مکتب او انجامید؛ در سال (1010ه.ق ) احتمالا به علت فوت پدر یا دعوت مردم ، از اصفهان مهاجرت کرد و به احتمال قوی به شیراز برگشته تا ضمن سامان دادن به املاک پدر ، فضلای فارس را از دانش و فضل خود مستفیض کند ؛ هر چند شیراز در آن مدت، محیطی راکد بود و مدعیانی بر مسند نشسته بودند که در مقابل ملاصدرا به مسخره و آزار و اذیت پرداختند و با او رفتاری دور از اخلاق داشتند . ملاصدرا به سبب لطافت روحش سرانجام تصمیم به سکوت گرفت و به قم آمد و سالها در انزوا و ریاضت بود او پس از دوره سنگین ریاضت به معارج معرفت و شهود رسید و طی اسفار سلوک دستور بازگشت به خلق را می یابد او بعدها قم را” قمیالمسکن” میخواند. دو شاگرد معروف او که بعدها دامادش شدند ، عبدالرزاق لاهیجی و ملامحسن فیض کاشانی او را در قم یافتند و از محضرش بهره مند شدند . 30

1-7-3-1. وجوه امتیازعمده حکمت فلسفی ملاصدرا
حکمت متعالیه ملاصدرا در واقع حاصل ترکیب آراء مکاتب اربعه عرفانی ،حکمی ، فلسفی و کلامی در فضای عقلی تشیع است و با آنکه تفسیر های قرآنی او كه صورت نظام یافته و نتیجه تلاقی و تلفیق اسالیب چهارگانه تفسیر قرآن ،تصوف وعرفان ، تشیع ،کلام و فلسفه را که پیش از او رواج داشته است ، را به نمایش میگذارد ؛ اما توجه به این نکته درخور توجه است که وی در بسیاری از تفسیرهای خود به قرآن کریم اظهار میداردکه معانی گوناگون قرآنی از طریق الهام از عرش الهی بر او مکشوف گردیده است؛ او بر این اعتقاد است که هیچکس جز راه کشف و واردات غیبی قادر به استنباط معانی قرآن نیست؛ مکاشفه چشم دل را میگشاید و سالک را توانا میگرداندکه حقایق عالم معنا را و حتی ماورای حقایق را تا حقیقت الهی که قرآن از آن نازل گردیده است، مشاهده کند. به قول حافظ :
تا نگردی آشنا زین پرده چیزی نشنوی گوش محرم نباشد جای پیغام سروش
صدرا در بیان مطالب علمی و مسائل سخت فلسفی و غوامض حکمی به آیات کریمه قرآن استشهاد کرده است و با استشهاد و اتکاء به سنن نبوی و احادیث مأثور و سیره بزرگان و مجاهدان بزرگ اسلام به بیان منظور خویش پرداخته و کلام خویش را به صورتی جامع الحجه و ظاهرالبینه استحکام بخشیده است ؛ وی نسبت به پيشوایان دینی به طور عام و ائمه اثنی عشری ( سلام الله علیهم اجمعین) به طور خاص ارادت داشته است .31

1-7-3-2 .روش فلسفی ملاصدرا
بررسی کامل حقایق دینی و مطالب کشفی و تطبیق آنها با برهان قیاسی مقدمات و مطالب تازه بسیاری را در اختیار ملاصدرا گذاشته است و امکانات زیادی را در توسعه بحثهای فلسفی و عقد بحثهای جدید و کشف مطالب و نظریات تازه بسیار عمیق، برای وی بوجود آورده است که هرگز از راه تفکر صرف ،حل آنها امکان پذیر نخواهد بود . فلسفه در مکتب ملاصدرا هم روح کهنه و فرسوده خود را تبدیل به یک روح تازه کرد .
دو اصل اولي در فلسفه صدرا كه در هر مسئله از مسائل فلسفي از آن كمك ميگيرد ، يكي مسأله اصالت وجود و ديگري تشکیک وجود است ؛ وي بيان ميكند که اصالت از آن موجودیت اشیاء است و هرچه غیر او فرض شود ، پوچ و باطل خواهد بود ؛ اختلافاتی که در موجودیت های خارجی، مانند اختلاف در علیت و معلولیت و اختلاف از جهت وحدت و کثرت ، قوه و فعل ،تقدم و تأخر و مانند اینها مشاهده میشود و اموری واقعی و حقیقی میباشند، همه راجع به وجود و در متن آن واقعند و در نتیجه وجود یک حقیقت واحدیست که در ذات خود بی آنکه ضمیمه ای به آن شود اختلاف و تفاوت دارد ؛ یعنی همان حقیقتی که در موجودی با موجود دیگر اشتراک دارد ، بعینه در همان چیز اختلاف دارند.32
ملاصدرا در برخی از مسائل فلسفی آراء خاص دارد ؛ وی حکمت یونانی را با حکمت ایمانی آمیخت و آن را براساس وحی قرار داد و درهر مرحله از شواهد آیات و احادیث ائمه یاری طلبید؛ نبوغ او در آمیختن شرع ، فلسفه و استدلال و عرفان است ؛ حکیمی که بیش از هرکس به احیاء حیات معنوی و ایجاد مکتب نوینی که همراه با عرفان و شرع است ، خدمت كرد ، او بود؛ وی در واقع پایهگذار مکتب علوم عقلی در دورهی اخیر است و در الهیات سرآمد حکمای اسلامی است. روش او در فلسفه به حکما و فلاسفه بعد از او نیز سرایت کرد و از پرتو مکتب او همه محافل و مکاتب علمی جهان تشیع روشن شد و تا آینده عالم علم و فلسفه مدیون اوست.33

1-7-3-3 .آراء خاص او
اثبات اصالت وجود ، وحدت حقیقت وجود ،حرکت در جوهر معاد جسمانی ،تجرد خیال ،اتحاد عاقل و معقول در حقیقت علم ،اتحاد نفس با عقل فعال و کیفیت ادراک کلیات ، اثبات قاعده بسیط الحقیقة کل الاشیاء، اثبات توحید خاصی ، اثبات مُثُل افلاطونی ، روحانیه ال جسمانیه الحدوث نفس، النفس فی وحدتها کل القوی ، حدوث زمانی عالم و……….
1-7-3-4. برخي از آثار ملاصدرا
مبدأ و معاد ، شواهد الربوبيه ، مشاعر در مباحث وجود ، حكمت عرشي ، شرح هدايه اثيريه ، حاشيه بر الهيات شفا ، حاشيه بر حكمت الاشراق ، حاشيه بر رواشح ميرداماد، رساله اتصاف ماهيت به وجود ، رساله تصور و تصديق ، مسائل قدسيه ، مظاهر الهيه ، رساله سه اصل ، مفاتيح الغيب ، رساله حدوث .

فصل دوم :
بررسي آغازآفـرينش جهان در كيهانشناسي جديد

هدف از تدوين و نگارش اين فصل اولاً بررسی آغاز آفرينش جهان از منظركيهان شناسي جديد است . زيرا به نظر می رسد اين مسئله در كيهان شناسي جديد ميدان ديد وسيعي دارد ؛. بنابراين در جستجوی اين هستيم که دريابيم به اين مسئله در كيهان شناسي چگونه پرداخته شده است ، ثانيا مدلهاي مختلفي را كه دانشمندان فيزيك براي جهان ارائه داده اند را هرچند به طور مختصر بررسي كنيم.

2- آغاز آفرينش جهان در كيهان شناسي جديد
از جمله مسائلی که کیهان شناسی نوین به آن توجه دارد، مسئله آغازاست . این پرسش که: « آیا اساسا کیهان آغازی داشته یانه همواره موجود بوده است » ، اگر چه نحوهی نگرش علمی به این مسئله از ویژگیهای خاص خود برخورداراست که آن را از دیدگاههای متا فیزیکی والهیاتی جدا می کند ولی طبیعت مسئله به شکلی است که ازهمان ابتدا، ارائه نظریات و مدلهای کیهان شناختی با طیف وسیعی ازبرداشتها و واکنشهای متافیزیکی والهیاتی همراه بوده است ، تا آنجایی که بعضی افراد ، حتی آراء فلسفی و بویژه الحادی خود را درنحوه انتخاب مدل های کیهان شناختی دخالت داده اند .
كيهان شناسي مطالعه علمي جهان34 به طور وسيع در مقياس بزرگ است . اين علم تلاش مي كند كه از رأي علمي براي درك مبدأ ، سير تكاملي و سرانجام كل جهان استفاده كند؛ همانند ديگر شاخه هاي علوم ، كيهان شناسي شامل تئوري ها و فرضياتی در مورد جهان

پایان نامه
Previous Entries مقاله درباره وجود خداوند، فلسفه اسلامی، عالم مجردات، ستاره شناسی Next Entries مقاله درباره کیهان شناسی، نظریه پردازی