مقاله درباره تفکر انتقادی، توانایی ها، منابع معتبر، رشد حرفه ای

دانلود پایان نامه ارشد

آزمون ایده‌ها، کشف و شناسایی استدلال‌ها و تحلیل استدلال‌ها است.
3-ارزشیابی71: عبارت است از ارزیابی درجه‌ی صحت و اعتبار اطلاعات، جملات، مطالب ارائه شده‌ی باورها، تجربیات و قضاوت‌ها و همچنین میزان ارتباط آن‌ها با استنباط‌ها و نتیجه‌گیری‌های به عمل آمده. این مهارت شامل خرده مهارت‌های سنجش ادعاها و سنجش استدلال‌ها است.
4-استنتاج72: عبارت است از تشخیص دادن و به‌دست آوردن عناصر و شواهد لازم برای یک استدلال بر اساس نتایج حاصله و همچنین حدس‌ها و فرضیه‌ها برای نتیجه‌گیری نهایی است. به عبارت دیگر همان استنباط یا بررسی ادعاها، سنجش دلایل(تشخیص دلایل نادرست) و دستیابی به نتایج مناسب است. استنتاج یا قدرت تصمیم‌گیری در فرد خود شامل خرده مهارت‌های استفسار درباره‌ی شواهد و مدارک، گمانه زنی در مورد نتایج بدیل و طرح و تدوین نتایج است.
5-توضیح73: عبارت است از تبیین و توضیح روشن و دفاع از استدلالی که با استفاده از آن به تمیمات مشخصی در زمینه‌ای خاص دست یافته است. در به‌کارگیری این مهارت شخص نتایج استدلال را در قالب جملات خود بیان کرده، استدلال به‌کارگرفته شده را با روش نظری و روش شناختی تایید نموده و ساختاری را که نتایج استدلال بر اساس آن پایه‌گذاری شده و شکل متقاعدکننده‌ای به خود گرفته است را توضیح می‌دهد. توضیح شامل خرده مهارت‌های اعلام نتایج، توجیه و تبیین روال‌ها و ارائه‌ی استدلال‌ها است.
6-خود-تنظیم‌گری74: عبارت است از نظارت دائمی بر تفکر خود با استفاده از ملاک‌هایی مثل روشنی، دقت، درستی، منط، معنی‌داری و اصلاح مناسب آن. به‌عبارت دیگر بررسی افکار و اعتقادات خود بر اساس اطلاعات، توضیحات و مطالب ارائه شده و اصلاح موارد نادرست عقاید، باورها و اعمال خود است. و شامل خرده مهارت‌های خودآزمایی و خودتصحیح‌گری است. این مهارت‌ها در گذشته تحت عناوین استدلا قیاسی و استدلال استقرایی دسته‌بندی می‌شدند(به نقل از قاضی مرادی، 1391، صص 160-81)
مارنیک(2013) در یک جمع‌بندی کلی توانایی‌های تفکر انتقادی را چنین بیان می‌کند:
توانایی تفکر تاملی و منطقی (انیس 1985 )، توانایی تفکر انعکاسی با شک گرایی( هالوین 1995 ) ، توانایی اظهار و بیرون کشیدن مفروضات( بروکفیلد 2005 )، توانایی تفکر درباره تفکر خود( پل و الدر 2006 )، با این حال با استفاده کردن مربیان : که نیاز به آموزش این مهارت به جزئیاتش که بطور بالقوه برای به حداقل رساندن مشکلات ادراکی بطور کلی با تفکر انتقادی همراه است. بروکفیلد (2005) نشان می دهد که متفکران منتقد می توانند استدلال های خود و دیگران را به منظور به چالش کشیدن مفروضات ، تشخیص استنتاج نادرست و مغالطه منطقی و تشخیص تعصب و عقاید از شواهد و حقایق تجزیه و تحلیل کنند. ادمان (2009 ) در موافقت با این می افزاید که مفهوم زمینه در تجزیه و تحلیل : که ، چه ، کجا ، چه وقت و چرا، نیز همچنین نیاز است که در نظر گرفته شود . دان و همکاران (2009) با ساخت طبیعت متنی نشان می دهند که متفکران منتقد باید توانایی ارزیابی مسائل از دیدگاه های متفاوت را داشته باشند و همچنین مشاهده ی خلاق، عملی ، حل مسئله‌ی علمی بعنوان مهارت های جدایی ناپذیر متفکران منتقد است.کاتر و تالی( 2009 ) و پل و الدر (2006) چارچوب عملی تفکر انتقادی را بعنوان یک فرایند شناختی می دانند و نشان می دهند که فقط با تبدیل شدن به تفکر درباره تفکر می توان توانایی های شخصی را برای ارزیابی استدلال ها و به چالش کشیدن پیش فرض های دیگران بهبود بخشید. در موافقت با این نظریه وید و تاوریس (1997) معتقدند که متفکران منتقد باید از فراشناخت ، به چالش کشیدن فرضیات ، تجزیه و تحلیل محتوای استدلال استفاده کنند. آنان همچنین اضافه می کنند که متفکران منتقد باید از دلایل مبتنی بر احساسات و قبول نتایج غیر مسلم ( غیر معلوم ) اجتناب کنند. آپلبلی (2006) نشان می دهند که مهارت های تفکر انتقادی باید طبقه بندی بلوم را در کمترین سطح تفکر نگهداری (حفظ) و مقایسه به بالاترین سطح تفکر مانند نرم افزار و تجزیه و تحلیل و ترکیب و ارزیابی منعکس سازند. در حالی که جمع آوری لیستی از مهارت های مطلوب متفکران منتقد تا حدودی برای مربیان مفید است. این تنها، قدم اول کمک وتسهیل این مهارت ها در یادگیرندگان بزرگسال است و قدم بعدی باید تعیین و تصمیم گیری باشد که آیا این مهارت‌ها قابل تدریس‌اند و چگونه تدریس می‌شوند(مارنیک، 2013، صص8-7)
2-7-2- ویژگی های تفکر انتقادی
سوانزبورگ (2002) نیز خصوصیات و ویژگی‌های تفکر انتقادی رابه شرح زیر برشمرده است:
1-تفکر انتقادی فرآیند شناختی و چند بعدی است که نیازمند به کارگیری ماهرانه دانش و تجربه برای قضاوت و ارزشیابی در موقعیت های پیچیده است.
2- فرآیند مدار است.
3- آگاهی از خود و توانایی های خود است و به عنوان پایه ای برای برقراری ارتباط با مددجو؛ آگاهی هوشیارانه از احساسات باورها، ارزش ها، تلاشهای خود عمل می کند.
4- چارچوبی برای چالش با پیش فرض ها، ایجاد تغییر، خلق فرضیات و ایجاد تعدیل است.
5- نظربه یادگیری اجتماعی را شامل می شود.
6- برآیند مهم اجتماعی شدن است و رشد حرفه ای را موجب می شود.
7- نحوه‌ی اندیشیدن را به عنوان ابزاری برای توسعه و تغییر اطلاعات و آموزش می دهد.
بنابراین می توان گفت تفکر انتقادی مستلزم فرآیندهای عالی ذهنی  داوری بر اساس شواهد و مدارک است( سیف ، 1386).
همچنین لامزدین و لامزدین(1386) در کتاب “حل مسئله” خصوصیات تفکر انتقادی را چنین بر می‌شمارند:
تفکر انتقادی یک فرآیند است نه یک نتیجه؛ تفکر انتقادی مستلزم پرسش مستمر و مداوم از تصورات است.
تفکر انتقادی یک فعالیت سودمند و مثبت است. این تفکر مستلزم خلاقیت و نوآوری است پس ضمن تمرین تحلیل راه‌کارها و ممکن‌ها مورد بررسی قرار می گیرند و به شک سازنده منتهی می گردد و پیامدهای اقدامات مورد پیش بینی قرار می گیرند.
تفکر انتقادی عاطفی و همین طور عقلانی است. در این تفکر از تمام مغز استفاه می شود به طوری که تصورات، در چهارچوب باورها و تعهدات و جهان پیرامون شخص به رسمیت شناخته می شود. معیارها صرفاً عینی نبوده بلکه ذهنی اند ایفای نقش، شبیه سازی تصمیم و سناریوها و آینده ازمهم‌ترین استراتژی های معتبر تفکر انتقادی هستند. شاعری، خیال پردازی، طراحی، نقاشی، آواز خوانی و نمایشنامه نویسی وسایلی برای ابراز تخیل خلاق هستند و از این رو به توسعه تفکر انتقادی کمک خواهند کرد. متفکرین انتقادی، کنجکاو، انعطاف پذیر، درستکار و شکاک هستند، آنها می توانند جانب‌داری را از دلایل و حقایق را از عقیده بازشناسند آنها می توانند از تفکر عقلانی و ارادی همراه با احساس و شهود و جهت حرکت به سمت یک هدف آتی استفاده کنند (لامزدین و لامزدین ، 1386).

2-7-3- ویژگی‌های متفکران انتقادی
فسیونه(2010) در گزارش دلفی، هفت ویژگی اساسی را برای متفکران منتقد ارائه می‌دهد: 1- ذهن باز، 2- تحلیل‌گری، 3-انتظام فکری، 4-کنجکاوی، 5-خردمندی(بلوغ فکری)، 6-حقیقت‌جویی، 7-اطمینان به عقلانیت و تعقل خود(به نقل از قاضی‌مرادی، 1391، ص 164)
از دیدگاه سامنز افراد منتقد هیچگاه به چیزی تعصب نمی ورزند و هیچ گاه در مورد کسی یا چیزی، از پیش قضاوت نمی کنند و قبل این که از چیزی را مورد پذیرش قرار دهند بر اساس شواهد و از تمامی جهات آن را مورد بررسی قرار می دهند. تفکر انتقادی حقیقتاً تنها روشی است که به ایجاد شهروندان انتقادی تلاش کرده است. همچنین از نظر ریموند ایس نیکرسون(1987) یک متفکر انتقادی خوب از نظر دانش، توانایی، تلاش‌ها و  عادات پردازی‌ها؛ ویژگی‌هایی دارد که شامل استفاده ماهرانه و بی طرفانه از مدارک و اسناد، سازماندهی و طبقه‌بندی افکار به شکلی آگاهانه و مرتبط و توانایی ارزیابی یک نظریه می باشد( نقل از ملکی ، 1386).
همچنین بین75 (1996 ) خصوصیات متفکر انتقادی را به شرح زیر ارائه می دهد. آنها تمایل دارند که:
1) سوالات مربوط را بپرسند.
2) اظهارنظر ها و بحث ها را تشخیص دهند .
3) کمبود فهم و اطلاعات را میپذیرند.
4) عقاید، خصوصیات و نقطه نظرات را می آفرینند.
5) شواهی برای حمایت از فرض ها و عقاید جستجوی می کنند .
6) به دنبال دلیل هستند .
7) مسائل را به روشنی می آزمایند .
8) از موضوع خارج نمی شوند .
9) منابع معتبر را بکار می گیرند .
10) به احساسات و سطوح دانش دیگران حساس هستند(ارنشتاین و هانکینس ، 1373).
فرت76 (1997) در کتاب اوج عملکرد مشخصه های اصلی متفکران انتقادی را این گونه بیان می کند:
1) پرسش های پرمفهوم  و رازی می پرسند.
2) همواره به دنبال ارزیابی مباحث و بیانات است .
3) همیشه این آمادگی را دارد که برای مجموعه ای از عقاید  نظرات ، یک نظام مبتنی بر حقایق باشد  .
4) تفکر نقاد یک ذهن بلند مدت برای ارزشیابی دائم از خود است .
5) متفکر نقاد سود مدار و منفعت طلب است .
6) همواره به قضاوت مشکوک است مگر این که مبنای قضاوت‌ها مبتنی بر حقاق باشد .
7) همواره اطلاعاتی که غیر صحیح و غیر مرتبط است را رد می کند( نقل از کرد رستمی ،1388).
نیکولز (2003) به این نکته تأکید دارد که تعرف تفکر انتقادی کار ساده ای نیست، او معتقد است که توضیح  ویژگی ها و خصوصیات –تفکر انتقادی شاید ساده تر و گویاتر از تعریف آن باشد. تفکر انتقادی از دید او دارای خصوصیات زیر است:
* توانایی مورد آزمون قرار دادن اندیشه خود ودیگران بررسی دقیق موقعیت یا موضوع.
* توانایی بحث و گفت‌گو کردن درباره عقاید و افکار در یک قالب سازمان بندی شده.
* پذیرا بودن در مقابل عقاید جدید و  نگرش های متفاوت( نیکولز77، 2003).
وید78 ( 1995) هشت مشخصه برای تفکر انتقادی شناسایی کرده است. او بر این عقیده است که تفکر انتقادی در برگیرنده پرسشگری و تعریف مشکل، آزمون مدارک، تجزیه و تحلیل پیش فرض ها  و سوگیری ها، اجتناب از استدلال هیجانی، اجتناب از زیاد ساده کردن، توجه به سایر تفاسیر، مقایسه و تحمل ابهامات است. استروم و باکوس79 (1995 ) سروکار داشتن با ابهام را به عنوان یک بخش اساسی و ضروری برای تفکر انتقادی مطرح نمودند(اسمیت 2002؛ نقل از اسلامی ، 1382).
بی یر( 1995) در کتاب تفکر انتقادی در توضیح ویژگی های اساسی برای تفکر انتقادی به موارد زیر اشاره می کند:
_ معیار: برای تفکر کردن به طور انتقادی معیار مورد نیاز است. اگر چه هر موضوع نیازمند معیار متفاوتی است که از برخی استانداردها برای همه موضوعات کاربرد دارد.
_ استدلال  :تفکر انتقادی درگیر شناسایی-ارزشیابی و استدلال کردن
_ دیدگاه80: دیدگاه روشی است که فرد به دنیا توجه می کند و معانی را شکل میدهد در تفکر انتقادی پدیدها از دیدگاههای مختلف مورد توجه قرار می گیرند(اسلامی ،1382).
 مینگرس81 (2002) عناصر مهم و اساسی تفکر انتقادی را به صورت زیر بیان می کند:
_ نقد معنایی و بیان: نوعی شک و تردید کلی درباره گفته ها و دانش غالباً توانایی ارزیابی بحث ها یکی از عناصر بسیار مهم تفکر انتقادی محسوب می شود که زیر بنای دیگر اشکال نقد را تشکیل می‌دهد.
_ نقد سنت82: مشکوک بودن به عقل سنتی ، عقل سلیم و قدیمی و روش‌های سنتی انجام دادن کارها.
_نقد اقتدار: تردید داشتن نسبت به یک نظر حاکم و در نظر گرفتن نظریه‌ها و عقاید دیگر.
_ نقد دانش: تشخیص اینکه دانش هرگز عاری از روش نمی باشد و نیز دانش دارای ماهیت موقعیتی ذهنی می باشد(چاف ، 1988 باهور ، 1989 ؛ مک پک 1990 ، بل ، 1993به نقل از اسلامی ، 1382).
رابرت انيس، براي تفكر انتقادي 13 ويژگي و خصوصيت را به شرح زير ارائه مي دهد و معتقد است كه متفكران منتقد اين ويژگي ها را دارا هستند:
1.ذهني باز دارند.
2.در زمان هاي لازم موقعيتي تازه ايجاد مي كنند و يا موقعيتي را تغيير مي دهند .
3.تمامي شرايط را به حساب مي آورند .
4.در جستجوي اطلاعات دقيق هستند.
5.در روشي منظم ،با اجزاي يك كل پيچيده كار مي كنند
6.در جست وجوی «جایگزین»های متفاوت هستند.
7.به دنبال دلایل می گردند
8. در جست وجوی بیانی روشن از پیامدها و نتایج هستند   
9. مسئله ی اصلی را در خاطر حفظ می کنند
10. منابع

پایان نامه
Previous Entries مقاله درباره تفکر انتقادی، عینی و ذهنی، پیشرفت تحصیلی، ساختار سازمانی Next Entries مقاله درباره برنامه درسی، کتاب درسی، تفکر انتقادی، آموزش و پرورش