مقاله با موضوع گزارشگری مالی، حسابداری مالی، استانداردهای حسابداری، کیفیت اطلاعات

دانلود پایان نامه ارشد

برونسازمانی سرچشمه میگیرد. هدف اصلی گزارشگری مالی، بیان آثار اقتصادی رویدادها و عملیات مالی بر وضعیت و عملکرد واحد تجاری برای کمک به اشخاص برونسازمانی برای اتخاذ تصمیمهای مالی در ارتباط با واحد تجاری است (ولک و همکاران47، 2004). بر اساس نظر هیأت تدوین استانداردهای حسابداری مالی آمریکا، «گزارشگری مالی نه تنها شامل صورتهای مالی، بلکه در برگیرنده ابزارها یا روشهای اطلاع رسانی است و این ابزارها، به صورت مستقیم یا غیرمستقیم با اطلاعاتی ارتباط دارد که از طریق حسابداری ارائه میشود؛ یعنی، اطلاعاتی درباره منابع شرکت، داراییها، بدهیها، سود و غیره است» (هیأت تدوین استانداردهای حسابداری مالی آمریکا48، 1978). همچنین، بر اساس بخش مفاهیم نظری گزارشگری مالی استانداردهاي حسابداري ايران (1376)، صورتهای مالي‌، بخش‌ اصلي‌ فرآيند گزارشگري‌ مالي‌ را تشكيل‌ مي‌دهد. در حال‌ حاضر يک مجموعه‌ كامل‌ صورتهاي‌ مالي‌ شامل‌ ترازنامه‌، صورت‌ سود و زيان‌، صورت‌ سود و زيان‌ جامع‌ و صورت‌ جريان‌ وجوه‌ نقد و يادداشتهاي‌ توضيحي‌ مي‌باشد. ديگر موارد تشكيل‌دهنده‌ گزارشگري‌ مالي‌ مواردي‌ از قبيل‌ گزارش‌ مديران‌ درباره‌ فعاليت‌ واحد تجاري‌ و گزارش‌ تحليلي‌ مديران‌ مي‌باشد كه‌ همراه‌ با گزارش‌ حسابرس‌ مستقل‌ (و حسب‌ مورد گزارش‌ بازرس‌ قانوني‌) و صورتهاي‌ مالي‌ مجموعه‌اي‌ تحت‌ عنـوان‌ “گزارش‌ مالي‌ سالانـه”‌ را تشكيل‌ مي‌دهـد. ساير گزارشهاي‌ مالي‌ كه‌ به‌طور موردي‌ و با اهداف‌ خاص‌ تهيه‌ مي‌شود دربرگيرنده‌ مواردي‌ از قبيل‌ گزارشهاي‌ مالي‌ تهيه‌ شده‌ به‌ منظور دريافت‌ تسهيلات‌ مالي‌ از بانكها، گزارش‌ توجيهي‌ هيأت‌ مديره‌ جهت‌ افزايش‌ سرمايه‌ در مورد شركتهاي‌ سهامي‌ و اظهارنامه‌ مالياتي‌ مي‌باشد.
بهطور کلی، اطلاعات به مثابه آگاهي يا دانشي است كه شناخت استفادهکنندگان را شكل داده يا تغيير ميبخشد و در نهايت به تصميمگيري آگاهانه و یا به بازنگري در تصميمهای اتخاذ شده در گذشته، منجر میشود (سازمان بورس و اوراق بهادار، 1386). از دیدگاه نیازهای استفادهکنندگان، گزارشگری مالی در اتخاذ تصمیمهای اقتصادی سودمند بهوسیله فراهم کردن اطلاعات مربوط برای استفادهکنندگان صورتهای مالی و کاهش عدم تقارن اطلاعاتی بین مدیریت و سرمایهگذاران بالفعل و بالقوه، نقش بسیار مهمی ایفا میکند (آن، 2009). اطلاعات حسابداری در بازار سرمایه دو نقش کلی ایفا میکند (فاستر49، 1986):
نقش سرمایهگذار فردی50: تمرکز این نقش بر انتخاب پرتفویی از اوراق سهام، بدهی یا سایر ابزارهای سرمایهگذاری برای یک فرد، شرکت یا مؤسسه است.
نقش تجمعی (گروهی) در بازار51: تمرکز این نقش بر قیمتگذاری تعادلی اوراق سهام، بدهی یا سایر ابزارهای سرمایهگذاری است. این نقش، شامل قیمتگذاری نسبی و مطلق اوراق سهام، بدهی یا سایر ابزارهای سرمایهگذاری میباشد.
به سبب نقش انكارناپذير اطلاعات در بازار سرمايه، ادعا ميشود كه اطلاعات، گرانبهاترين دارايي در بورس است. در صورت تلقی اطلاعات بهعنوان نهاده، قيمت سهام، ستانده يا محصول خواهد بود. قيمت اوراق بهادار به اطلاعاتي ارتباط مييابد كه سرمايهگذاران براي تصميمگيري، از آن برخوردارند. اطلاعات، تعيين و تغيير قيمت را توجيه ميكند. بنابراين، سرمايهگذاران مطلع، راهبردهاي خود را بر مبناي بهكارگيري اطلاعات جديد، تدوين و توجيه ميكنند. بدين ترتيب، ترديدي نيست كه از نظر زماني بين دستيابي به اطلاعات و تعيين قيمت، شكاف وجود دارد. بر اين اساس، آنان كه سريعتر به اطلاعات دست يافتهاند از نوعي مزيت برخوردار شدهاند، زيرا زودتر از ديگران ميتوانند قيمت آينده اوراق بهادار، يعني قيمتي كه پس از انتشار عمومي اطلاعات شكل ميگيرد را پيشبيني كنند (سازمان بورس و اوراق بهادار، 1386). این امر بیانگر اهمیت اطلاعات و لزوم حمایت سرمايهگذاران و اعتباردهندگان در برابر اقدامات گمراهكننده، اعمال فريبكارانه، دستكاري بازار، داد و ستد دارندگان اطلاعات نهاني و سوء استفاده از دارايیهای آنهاست. افشای كامل و با کیفیت اطلاعات مؤثر بر تصميمگيري سرمايهگذاران، راهکار مهمي براي تضمين حمايت از سرمايهگذاران است. در اين صورت سرمايهگذاران بهتر ميتوانند ريسك و بازده بالقوه سرمايهگذاري خود را برآورد كنند (مرکز تحقیقات و توسعه بازار سرمایه ایران، 1383).
بحث شفافيت و كيفيت افشاي اطلاعات، همچنین يكي از جنبههاي با اهميت حاكميت شركتي52 محسوب ميشود. اطلاعات شفاف را ميتوان بهعنوان يكي از ابزارهاي ايفاي مسئوليت پاسخگويي مديران دانست. هر چه انتشار اطلاعات در جوامع بيشتر باشد، امكان اتخاذ تصميمهاي آگاهانه و ايفاي مسئوليت پاسخگويي در مورد چگونگي تحصيل و مصرف منابع، بيشتر ميشود. بنابراين، يكي از الزامات رشد و توسعه اقتصادي، دسترسي ذينفعان به اطلاعات شفاف و با كيفيت است. از اين جهت شفافيت اطلاعاتي را ميتوان پديدهاي اجتماعي دانست كه بر روابط اجتماعي متقابل افراد ذينفع به شدت تأثير ميگذارد (حساسيگانه و خيرالهي، 1387). افزونبر این، شفافيت اطلاعاتي و ارائه اطلاعات صحيح و به موقع توسط شركتهاي پذيرفتهشده در بورس اوراق بهادار، يكي از مهمترين عوامل مؤثر دستيابي به يك بازار سرمايه كاراست (فاستر، 1986؛ نمازي، 1382الف؛ و تجويدي، 1387).
چندین تعریف کیفیت اطلاعات مالی در ادبیات مرتبط با آن مطرح شده است. برای نمونه، بارث53 و اسچيپر54 (2008) ادعا ميكنند كه کیفیت اطلاعات مالی، حدودي است كه گزارشهاي مالي، امور اساسی اقتصادي55 يك واحد تجاري را به گونهاي كه به آساني براي استفادهكنندگان از آن گزارشها قابل فهم است، آشكار ميكند. از ديدگاه حسابداري، امور اقتصادي اساسي يك واحد تجاري شامل منابع واحد تجاري (داراييها)، ادعاها نسبت به آن منابع (بدهيها و حقوق صاحبان سهام)، تغيير در منابع، ادعاها و جريانهای نقدي (كه به ترتيب در صورت وضعيت مالي، صورت سود و زيان و صورت جريان وجوه نقد منعكس ميشود)، ريسكهاي شركت و چگونگي مديريت آن ميباشد. برخی از پژوهشگران (بهعنوان نمونه، بال و همكاران56، 2000؛ كوتري57، 2000) شفافيت را بهعنوان تركيبي از ويژگيهاي به موقع بودن و محافظهكاري58، تفسير ميكنند. به موقع بودن به حدودي كه رويدادهاي اقتصادي دوره جاري در صورتهاي مالي آن دوره گنجانده ميشود و محافظهكاري نيز به سرعت بيشتري كه اخبار بد اقتصادي نسبت به اخبار خوب در گزارشهاي مالي منعكس ميشود دلالت دارد. پاونال59 و اسچيپر (1999) نيز صورتهاي مالي را با كيفيت تلقي ميكنند، اگر سه ويژگي شفافيت، افشاي كامل60 و قابليت مقايسه61 را احراز کند. صورتهاي مالي شفاف، صورتهايي هستند كه رويدادها، مبادلات، قضاوتها و برآوردهاي اساسي صورتهاي مالي و كاربردهاي آنها را نشان دهد. شفافيت، استفادهكنندگان را قادر ميسازد تا نتايج و كاربردهاي تصميمها، قضاوتها و برآوردهاي تهيهكنندگان صورتهاي مالي را مشاهده و درك كنند. افشاي كامل بر فراهم كردن تمام اطلاعات مورد نياز براي تصميمگيري و در نتيجه حصول اطمينان مبني بر اين كه سرمايهگذاران گمراه نميشوند، دلالت دارد. در نهايت، قابليت مقايسه به اين معناست كه مبادلات و رويدادهاي مشابه به گونهاي يكسان، حسابداري و گزارشگري ميشوند (حسن و همكاران62 ، 2008).
از آنجا که سهم عمدهای از مبادلات اوراق بهادار، به خرید و فروش سهام شرکتها اختصاص دارد و تحت تأثیر ارقام و اطلاعات حسابداری است، توجه سرمایهگذاران و سایرین به کیفیت گزارشگری مالی امری ضروری است. همچنین، با توجه به اینکه گزارشگری مالی باید اطلاعات مربوط و قابل اتکا را در اختیار استفاده کنندگان قرار دهد تا در مدلهای تصمیمگیری آنها مورد استفاده واقع شود (مهدوی و رضایی، 1392)، حال این سؤال مطرح میگردد که آیا گزارشگری مالی موجود، اطلاعات مورد نیاز و با کیفیت بالا را برای تصمیمگیری استفادهکنندگان فراهم میآورد یا خیر؟ در این راستا، شفافیت و کیفیت اطلاعات مالی را میتوان به روشهای مختلفی اندازهگیری کرد. برای نمونه، شفافیت استاندارد اند پورز و شاخص افشا63 (فراست و همکاران64، 2006)، رتبهبندیهای تحلیلگران از کیفیت افشا65 (سنگوپتا66، 1998) و کیفیت سود (اسچیپر67 و وینسنت68، 2003) به صورت بسیار گستردهای به عنوان شاخصهای اندازهگیری کیفیت گزارشگری مالی استفاده شده است (آن، 2009). در برخی دیگر از پژوهشها (هوپ و همکاران69، 2009) از معیار انجام شدن یا نشدن حسابرسی به عنوان معیاری برای شفافیت گزارشگری مالی استفاده شده است. برای اندازهگیری کیفیت سود از شاخصها و ویژگیهای متفاوتی استفاده شده است. برای نمونه، در پژوهشهای پیشین از کیفیت اقلام تعهدی (فرانسیس و همکاران، 2004؛ وردی، 2006؛ مهدوی و رضایی، 1392) و مربوط بودن (فرانسیس و همکاران، 2004) به عنوان معیارهایی برای اندازهگیری کیفیت سود استفاده کردهاند. در این پژوهش نیز از معیار کیفیت اقلام تعهدی بهعنوان معیار اندازهگیری کیفیت گزارشگری مالی استفاده شده است. در ادامه معیار کیفیت اقلام تعهدی به تفصیل تشریح خواهد شد.

2-2-3-1- کیفیت اقلام تعهدی
در چارچوب نظری حسابداری مالی که تعیینکننده اهداف گزارشگری مالی است، توجه خاصی به جریانهای نقدی و امکان پیشبینی آن مبذول شده است. در بیانیه مفاهیم حسابداری مالی شماره یک هیأت تدوین استانداردهای حسابداری مالی آمریکا بیان شده است که، «یکی از هدفهای گزارشگری مالی فراهم آوردن اطلاعاتی است که سرمایهگذاران، اعتباردهندگان و سایر استفادهکنندگان بالفعل و بالقوه را در برآورد مبلغ، زمان و مخاطره دریافتهای آینده یاری کند» (هیأت تدوین استانداردهای حسابداری مالی آمریکا، 1978). کمیته تدوین استانداردهای بینالمللی حسابداری70 نیز در استاندارد بینالمللی حسابداری شماره 7 بیان میکند که، «اطلاعات مربوط به جریانهای نقدی یک واحد تجاری برای استفادهکنندگان در فراهم آوردن مبنایی به منظور ارزیابی توان آن واحد در ایجاد وجوه نقد و نیازهای آن واحد در بهکارگیری این وجوه سودمند است. همچنین، تصمیمات اقتصادی که بهوسیله استفادهکنندگان اتخاذ میشود، مستلزم ارزیابی توانایی واحد تجاری در ایجاد وجوه نقد، زمانبندی و اطمینان از آن است» (IASCF، 2007). کمیته تدوین استانداردهای حسابداری ایران نیز در مفاهیم نظری گزارشگری مالی بیان کرده است که، «اتخاذ تصمیمات اقتصادی به وسیله استفادهکنندگان صورتهای مالی مستلزم ارزیابی توان واحد تجاری جهت ایجاد وجه نقد و قطعیت آن است. ارزیابی توان ایجاد وجه نقد از طریق تمرکز بر وضعیت مالی، عملکرد مالی و جریانهای نقدی واحد تجاری و استفاده ار آنها در پیشبینی جریانهای نقدی مورد انتظار و سنجش انعطافپذیری مالی، تسهیل میگردد» (کمیته تدوین استانداردهای حسابداری ایران، 1385). افزون بر این، در بیانیه شماره یک مفاهیم حسابداری مالی هیأت تدوین استاندارهای حسابداری مالی آمریکا آمده است که، «اطلاعات درباره سودهای یک واحد تجاری و اندازهگیری اجزای آن به وسیله حسابداری تعهدی، عموماً نشانههای بهتری از عملکرد واحد تجاری نسبت به اطلاعات درباره جریان دریافتها و پرداختهای نقدی، فراهم میکند» (هیأت تدوین استانداردهای حسابداری مالی آمریکا، 1978).
بررسی مبانی نظری و اهداف گزارشگری مالی مبین این موضوع است که یکی از اهداف گزارشگری مالی، کمک به سرمایهگذاران و اعتباردهندگان برای پیشبینی جریانهای نقدی آینده است. برخی از صاحبنظران و مراجع تدوین مبانی نظری و اهداف گزارشگری مالی معتقدند که با استفاده از اجزای سود تعهدی حسابداری میتوان جریانهای نقدی آینده را پیشبینی کرد. سود حسابداری بر اساس مبنای تعهدی اندازهگیری و گزارش میشود. معمولاً استفاده از مبنای تعهدی موجب متفاوت شدن سود عملیاتی با خالص جریانهای نقدی عملیاتی خواهد شد. از مهمترین عوامل ایجاد تفاوت بین سود تعهدی و جریانهای نقدی، میتوان به اقلام معوق، اقلام انتقالی به دورههای آینده و اقلام غیرنقد اشاره کرد (نیکومرام و بادآور نهندی، 1388). پایه و اساس استفاده از سیستم حسابداری تعهدی این است که به مدیران این امکان را میدهد تا بتوانند وجوه نقد را به منظور بهتر نشان

پایان نامه
Previous Entries مقاله با موضوع گزارشگری مالی، کیفیت گزارشگری مالی، کیفیت گزارشگری، قلام تعهدی Next Entries مقاله با موضوع تقارن اطلاعاتی، عدم تقارن اطلاعات، کیفیت گزارشگری، گزارشگری مالی