مقاله با موضوع سازمان های مردم نهاد، نظام سیاسی، قانونگذاری، نهادهای اجتماعی

دانلود پایان نامه ارشد

تصمیمات معقول تر یاری برسانند. تصمیمات نظام سیاسی هنگامی کارآمد خواهند بود که منطبق با واقعیات و رفع کننده مشکلات اجتماعی باشند و این سازمان های مردم نهاد به خوبی می توانند واقعیات جامعه را به تصمیم گیرندگان منتقل کنند و راهکارهایی را برای حل مشکلات یا بهتر اداره کردن امو ارایه دهند . به این ترتیب ، سمن ها در کنار سایر نهادهای اجتماعی می توانند در تصمیم سازی ها به طور مستقیم و در تصمیم گیری ها به صورت غیر مستقیم مشارکت داشته باشند. البته اینکه سازمان های مردم نهاد تا چه اندازه ممکن است به عنوان مشاوران خارج از ساختار قدرت حکومتی از سوی نظام سیاسی پذیرفته شوند بستگی به میزان انعطاف پذیری و گسترش دایره مشاوران حکومتی دارد که این نکته را در بخش تهدید ها بیشتر بررسی می کنیم . اما خارج از شرایط موجود ، سمن ها می توانند به عنوان یک ناظر متخصص و مسلط بر شرایط اجتماعی ، مشاوران خوبی برای نهادهای تصمیم گیرنده باشند . سمن ها با این کار ویژه دو هدف را تعقیب می کنند ؛ اولا به جریان معقول سازی تصمیمات نظام سیاسی یاری می رسانند و ثانیا مشکلات اجتماعی را با مشارکت عمومی مردم مرتفع می کنند و بدین ترتیب باعث ایجاد وحدت و هماهنگی میان نظام سیاسی و نظام اجتماعی می شوند .

3-5-1-4 نقد عملکرد حکومت
غیر سیاسی و غیر حکومتی بودن سازمان های مردم نهاد طبق تبصره های 2 و 3 ماده (1) آئین نامه اجرایی سازمان های مردم نهاد به این معناست که اجزای حکومتی در تاسیس و اداره سمن ها دخالتی نداشته باشند و همچنین سمن ها به عنوان شخصیت حقوقی حق فعالیت سیاسی ندارند . منظور از فعالیت سیاسی در این ائین نامه حضور در رقابت های انتخاباتی با توسل به شخصیت حقوقی سازمان است . بنابراین می توان نتیجه گرفت که اعضای سازمان های مردم نهاد می توانند به عنوان اعضای سمن ها و نیز شهروندان جامعه بر عملکرد نهادها و سازمان ها در حوزه تخصصی خود نظارت داشته باشند و در صورت لزوم ، آن عملکرد ها را نقد کنند . به عبارت دیگر بعد از سیاستگذاری ها و اتخاذ تصمیمات توسط دستگاه ها و اجرایی شدن آنها ، سازمان های مردم نهاد در کنار سایر نهادهای اجتماعی به بررسی و نقد عملکردهای دولت بپردازند. ( مقنی زاده ،9:1380)
سازمان های مردم نهاد که بر اساس اهداف و علایق خاصی شکل گرفته اند صرفا از زاویه علایق و اهداف خود به بررسی و نقد عملکرد حکومت می پردازند ، اما احزاب سیاسی به واسطه اینکه دارای وجوه چندگانه و چند لایه اند تصمیمات ، سیاستگذاری ها و عملکردهای حکومت را در همه ابعاد سیاسی ، اقتصادی ، فرهنگی و نظامی مورد ارزیابی و انتقاد قرار می دهند . البته این نکته نیز بدیهی است که سازمان های مردم نهاد بدون انکه متاثر از جریان ها و احزاب سیاسی خاصی قرار بگیرند یا در انها عضویت داشته باشند تلاش می کنند احزاب را نسبت به مشکلات و اهداف سازمان خود واقف و همراه سازند و از طریق آنان بر فرآیند قانونگذاری و اجرای قوانین مشارکت داشته باشند. این مشارکت و همکاری لزوما به معنای سیاسی شدن فعالیت سمن ها نیست ، هرچند می تواند به صورت بالقوه زمینه سیاسی شدن و انحراف فعالیت سمن ها را از وظایف اصلی فراهم اورد که میتوان به عنوان یک آسیب جدی به ان نگریست .

3-5-1-5 تاثیرات فعالیت های سازمان های مردم نهاد بر نهادهای دولتی
کار ویژه هایی که به آنها اشاره شد همگی در یک وجه با یکدیگر شباهت دارند و آن تاثیرگذاری در ساختار و عملکرد حکومت است . نکته قابل توجه این است که از توان تاثیر گذاری بر ساختار و عملکرد نظام سیاسی نمی توان « سیاسی » بودن عامل تاثیرگذار را نتیجه گرفت . فعالیت سازمان های مردم نهاد به واسطه اعمال کار ویژه های فوق در عین غیر سیاسی بودن دارای تبعات سیاسی خواهند بود . تبعات سیاسی داشتن فعالیت سازمان های مردم نهاد ، ناشی از مشارکت انان در فرآیند تصمیم سازی است . این سازمان ها می توانند با تاثیرگذاری بر نمایندگان مجلس شورای اسلامی و ارتباط مستمر با کمیسیون های مختلف و همچنین برقراری ارتباط با وزارتخانه ها و سازمان های دولتی از فرآیند قانونگذاری ها و تصمیم گیری ها و نتایج آن مطلع شوند و با حضور در جلسات مشورتی این نهاد ها ، قانونگذاری ها و تصمیم گیری ها و نتایج آن مطلع شوند و با این حضور مشورتی ، قوانین و تصمیمات را قبل از اتخاذ ف جهت دهی کنند . این سازمان ها هرچند نمی توانند در رقابت های انتخاباتی همچون احزاب سیاسی حضور و فعالیت داشته باشند و حتی نمی توانند از حزبی خاص حمایت کنند ، اما می توانند در شرایطی برای جلب توجه مردم و حساس کردن آنها نسبت به اهداف و برنامه های خود ، این اهداف و برنامه ها را به عنوان بخشی از مطالبات اجتماعی مطرح سازند . طرح این اهداف و برنامه ها در ایام انتخابات دو فاقده مهم و اساسی دارد : اولا به دلیل شرایط خاص حاکم بر جامعه ، هنگام رقابت انتخاباتی ، مردم بیش از سایر ایام نسبت به مسایل مختلف اجتماعی حساسیت نشان می دهند ، به همین دلیل طرح اینگونه مسایل در این ایام باعث اگاهی مردم نسبت به مسایل مبتلا به سمن ها می شود . این اگاهی بخشی عمومی در صورت استمرار تبدل به یک مطالبه ملی خواهد شد . ثانیا در صورت پیروزی احزاب در فرآیند انتخابات ، این برنامه ها و اهداف در اذهان عمومی به عنوان معیار و شاخصی برای سنجش عملکرد آنان در حوزه قدرت و تصمیم گیری عمل می کند . احزاب نیز به دلیل ضرورت حفظ موقعیت خود در ساختار قدرت سیاسی ، تحقق آن اهداف و برنامه ها را که تبدیل به بخشی از مطالبات عمومی و ملی شده است در اولویت قرار می دهند. بدین ترتیب فعالیت سازمان های مردم نهاد بدون انکه ماهیت سیاسی داشته باشد ، عملا تبعات سیاسی خود را برجای می گذارد .

3-5-1-6 ارتقای سطح فرهنگ مشارکت عمومی
رمز پویایی و توسعه یافتگی هر نظام اجتماعی در دنیای امروز رابطه مستقیمی با سطح فرهنگ آحاد آن جامعه دارد . فرهنگ به شیوه چگونه زیستن اعضای یک جامعه گفته می شود که می تواند محدود و بسته و کورکورانه یا مشارکتی و اگاهانه باشد . در جوامعی که فرهنگ غالب آن ، فرهنگ تابعانه یا محدود باشد ف نظام سیاسی به صورت گسترده اعمال حاکمیت می کند . به دلیل همین با گستردگی ساختار و حجیم بودن فعالیت نظام سیاسی اولا ارایه خدمات رسانی به جامعه از انجا که جامعه دارای ماهیتی بی شکل و توده وار است با مشکلات متعددی همراه خواهد بود و ثانیا وجود همین گستردگی ساختاری و حجم فعالیت،امکان فساد را در نظام سیاسی افزایش می دهد . شواهد عینی و تاریخی بسیاری برای ناکارآمدی نظام سیاسی گسترده و حجیم وجود دارند . به همین دلیل است که رویکردهای نوین مدیریت جامعه در قالب اندیشه های سیاسی تدابیری اندیشیده می شود که از حجم و گستردگی ساختار و فعالیت حکومت ها کم می کند و به حجم و میزان فعالیت های اجتماعی می افزاید . سازمان های مردم نهاد می توانند با ایجاد شرایط و زمینه های مناسب ، مردم را به زندگی و فرهنگ مشارکتی سوق دهند . هر اندازه که سطح کنش ها و رفتارهای اجتماعی مردم اگاهانه تر و مسئولانه تر باشد حضور و مشارکت آنان تاثیرگذاری بیشتری خواهد داشت . ( سلطانی عربشاهی ،1383)
در چنین ساختاری ، امکان سوئ استفاده از موقعیت ها و همچنین فساد های اداری ، سیاسی ، اقتصادی و … کاهش پیدا می کند ، زیرا مسئولان نظام سیاسی نمی توانند نسبت به این فرهنگ بی تفاوت باشند . فساد در اشکال مختلف برای کل فرامسیون اجتماعی و در سطحی کلان برای ثبات و امنیت جامعه آسیب زاست و یکی از مهمترین خدماتی که سازمان های مردم نهاد می توانند انجام دهند این است که شرایط مساعد ذهنی و عینی لازم را برای حضور و مشارکت آگاهانه مردم در عرصه زندگی اجتماعی فراهم کنند و از مشکلات مبتلا به ان بکاهند ، البته کاملا واضح است که چنین شرایطی تماما بر عهده سازمان های مردم نهاد نیست ، اما سمن ها به واسطه همان خصوصیت اول یعنی حلقه واسطه بودن حکومت وجامعه می توانند نقش تعیین کننده ای در این زمینه ایفا کنند .

3-5-1-7 افزایش آگاهی های اجتماعی مردم
یکی از راه هایی که سازمان های مردم نهاد برای افزایش سطح فرهنگ عمومی و مشارکتی مردم به کار می برند ، افزایش آگاهی های اجتماعی است . حضور فعالانه و اگاهانه در تحقق اهداف اجتماعی در جوامعی امکان پذیر است که نسبت به مبانی فکری عمل خود وقوف داشته باشند . کمک به پیشبرد اهداف سازمان های غیرحکومتی و مردم نهاد هنگامی جامعه را به سمت توسعه یافتگی سوق می دهد و هزینه های آسیب پذیریش را به حداقل می رساند که مردم نسبت به تمامی این رفتارها و ضرورت های مشارکت فعال و مسئولانه در ان اگاهی داشته باشند . ممکن است تعداد بسیاری از اعضاء جامعه به بسیاری از مشکلات اجتماعی مبتلا نباشند ، اما عدم ابتلا به یک مشکل ، به لحاظ اخلاق اجتماعی نباید منجر به بی تفاوتی نسبت به مبتلابان آن توسط سایر اعضای جامعه شود . مطابق با آموزه های اخلاق اسلامی ، همه مسلمانان نسبت به یکدیگر مسئولیت دارند و بر همین اساس ، عدم ابتلا دلیل موجهی برای بی توجهی به مشکلات دیگر شهروندان نیست . در این حال سازمان های غیردولتی در کنار کارگروه های تخصصی کارکرد اموزشی نیز دارند، آنها از طریق مختلف همچون انتشار بولتن ، روزنامه ، کتاب ، مجله و انتقادهای صریح و شفاف و عالمانه از سیاست های حکومت ، مستقیم و غیرمستقیم بر آگاهی های اجتماعی مردم می افزایند . در چنین شرایطی ، مشارکت مردم تابعانه و ناگاهانه نیست ، بلکه مشارکت و رفتارهای مردم با ابتلا به آگاهی و احساس مسئولیت نسبت به رفع مشکلات سایر شهروندان صورت می گیرد . نتیجه چنین رفتار اجتماعی آگاهانه ای آن است که مردم خودشان را نسبت به رفتارها و پیامدهای آن ، مسئول احساس می کنند و در مواقع بحرانی در کنار حکومت و سایر نهادهای اجتماعی برای رفع آن بحران می کوشند . در حالی که اگر چنین رفتار اگاهانه ای وجود نداشت طبعا هیچکس اعم از دولتمردان و مردم خودشان را نسبت به انچه در جامعه حادث می شود مسئول و پاسخگو نمی دانست .

3-5-1-8 توان بالا برای جذب نخبگان اجتماعی
ظرفیت پذیرش و به کارگیری تمامی نیروهای نخبه در زمینه های مختلف توسط نظام سیاسی به دلیل محدودیت های ساختاری امری غیرممکن است و حتی در صورت امکان ، امری نامطلوب محسوب می شود ،زیرا نخبگان به ویژه نخبگان حوزه مسایل اجتماعی زمانی می توانند کار ویژه خود را به خوبی ایفا کنند که نسبت به ساختار نظام سیاسی دارای استقلال باشند . استقلال نخبگان از حکومت به انان فرصت می دهد که بهتر بتوانند نظام سیاسی – مدیریتی را در خصوص وضع قوانین و عملکردها در حوزه های تخصصی خود مورد ارزیابی قرار دهند . وابستگی به ویزه از نوع استخدامی آن سبب می شود تا حدود زیادی این کار ویژه و توانمندی تحت الشعاع تصمیم گیری های دولت در راستای توجیه ان تصمیم گیری ها سازماندهی شود . چنین رخدادی عملاا موجبات تضعیف نهاد نخبگان در جامعه خواهد شد . سازمان های غیردولتی می توانند بستر مناسبی برای تکوین و تکامل توانمندی های نخبگان در جامعه فراهم آورند . ساختار مستقل و غیر وابسته سازمان های مردم نهاد ، این امکان را برای نخبگان ایجاد می کند که انان بتوانند بدون درگیری در تبعات ناشی از وابستگی به دولت به صورت تخصصی به ارزیابی وضعیت موجود ، علل ایجاد ان و راهکارهای برون رفت از آن مشکلات بپردازند . نخبگان علمی ، صنعتی ، مدیریتی ، برنامه ریزی ، اجتماعی ، اقتصادی ، فرهنگی و … توانمندی های بالقوه وسیعی دارند که می توانند چارچوبه سازمان های مردم نهاد ، آن توانمندی ها را به فعل تبدیل کنند. هرچند که حداقل در کاغذ و بخشنامه در جمهوری اسلامی ایران ، شرایط برای مشارکت فعال شهروندان ، مساعد و مجال برای فعالیت سازمان های غیردولتی فراهم است و تعداد قابل توجهی از نخبگان در این سازمان ها فعالیت می کنند ، با این حال گسترش و تقویت این سازمان ها برای ساماندهی و بهره مندی از توانایی های آنان ، امری ضروری است .

3-5-1-9 ایجاد

پایان نامه
Previous Entries مقاله با موضوع سازمان های مردم نهاد، سرمایه اجتماعی، نظام سیاسی، رضایتمندی Next Entries مقاله با موضوع نظام سیاسی، سازمان های غیردولتی، توسعه یافتگی، انسجام اجتماعی