مقاله با موضوع زبان فارسی، اعتبار بخشی، قانون ایران، نهج البلاغه

دانلود پایان نامه ارشد

د کاملاً درست است. زیرا مندرجات مهرها در هر زمانی که بوده معرف کامل صاحبان آنها بوده است و مهری که مبهم و غیرخوانا باشد مورد استفاده قرار نمی گرفته و حال که امضا جانشین آن شده، به چه دلیل موجهی گمراه کننده و ناخوانا باشد، بخصوص در زمانی که مورد رسیدگی جهت اصالت آن هم باشیم.
قواعد و قوانین را که مطالعه می کنیم در هیچ مورد تعریفی از امضا نیامده و نحوه و چگونگی آن در دست صاحب امضا است. فقط در آیین نامه ثبت احوال مصوب اردیبهشت 1319 آمده که در ثبت هر واقعه باید امضا کننده نام و نام خانوادگی خود را بنویسد و بعد امضا کند.
چون هر سندی قانوناً می بایستی به زبان و خط فارسی نوشته شود و خط و زبان فارسی، زبان رسمی مملکت بشمار می رود چنین نتیجه می گیریم که امضا نیز بایستی با خط و زبان فارسی نوشته شود و اگر کسی خط و زبان فارسی بلد نباشد در واقع برای مرجع تنظیم سند فارسی مانند این است که او بی سواد است. نهایت بی سوادی او در خط و زبان فارسی می باشد و با او چنان رفتار می شود که با بی سوادان محض رفتار می شود.
بنابراین دوگانگی خط در نوشته و امضا سند، مورد قبول قانون ایران نیست، و اگر در قانون ثبتی دیگر کشورها به آن توجه شود، در مراجع قضایی ما دارای اعتبار حقوقی نمی باشد. این قاعده منطقی به نظر می رسد به این دلیل که اگر امضا برای این است که مندرجات سند را امضا کننده فهمیده و به جزئیات آن واقف است، نداشتن سواد فارسی که ملازمه یک دیگرند قابل قبول نیست و مانعه الجمع هستند.
گفتار دوم: تاریخچه مهر
تاریخ مهر در ایران سابقه ی چند هزار ساله دارد. شناسایی این دستاورد عظیم انسانی که از پس هزاران سال تا کنون، همچنان جایگاه ویژه خود را حفظ کرده است، برای ما ایرانیان، که سهم زیادی در پیدایش، تحول تاریخی و هنری آن داریم وظیفه ای است بس دشوار. علم شناخت مهرها (sigillographie ) برای آشنایی با تاریخ گذشتگان و مهر به عنوان سندی معتبر و گویا، همواره توجه اهل تحقیق را به خود جلب کرده است11.
پژوهشگران واژه ی مَهر ( با ضم اول ) را مشتق از مِهر ( با کسر اول ) و به جهت منسوب بودن قدیم ترین خاتم مهر به جمشید، آن را مشتق از نام او می دانند که پسوند شید یا خورشید ( مهر با کسر میم ) دارد. ریشه ی واژه ی نشان که به مُهر های تصویری اطلاق می شود؛ «در زبان پهلوی nish و در اوراق مانوی تورفان niyashand به معنی خواهند دید ملاحضه می شود، در لهجه ها nish به معنی نگاه کردن و در ایرانی میانه به صورت nishan و در فارسی جدید نیز نشان به معنی علامت است». (تمیم داری 1384: ش 12، س 8، ص 46). در دانشنامه کاشان مودرا mudra «مهر» واژه ی هندی باستان، در پیوند به نام سرزمین مصر آمده است. (درخشانی 1383، ص 1325).
در تاریخ ایران باستان، حکاکی و نقر تصاویر و خطوط بر مهرها و کتیبه های باشکوه هر چه تمام تر متداول بوده و قلم نقاشان و خطاطان نخستین در حکاکی و نقر نیز کاربرد داشته است و هنرمندان آن دوران، اثر خود را نه با مرکب بر کاغذ بسیار آسیب پذیر، بلکه با نقش آن بر گل تری که در آتش و حرارت آفتاب پخته می شد و نیز با حجاری یا حکاکی بر سنگ های سخت، جاودان می ساختند و از دستبرد حوادث تاریخی مصون می داشتند. چنانچه گفته اند نگارش یا نگاشتن به معنای نقش کردن است و واژه ی نقاشی در زبان تازی از همین نگاشتن پارسی اخذ شده است.

مبحث اول: تاریخچه مهر در آموزه های دینی
بند اول- پیشینه مُهر در کلام الله مجید
در قرآن کریم مترادف واژه ی مهر یعنی ختم (سه بار) و مختوم و نختم (هر کدام یک بار) به کار رفته است12:
«قُلْ أَرَأَیْتُمْ إِنْ أَخَذَ اللَّهُ سَمْعَکُمْ وَأَبْصَارَکُمْ وَخَتَمَ عَلَى قُلُوبِکُمْ مَنْ إِلَهٌ غَیْرُ اللَّهِ» (انعام: 46)
یعنی بگو: آیا می دانید که اگر الله گوش و چشمان شما را بازستاند و بر دلهایتان مهر نهد چه خدایی جز الله آنها را به شما باز می گرداند.
«أَفَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَهَهُ هَوَاهُ وَأَضَلَّهُ اللَّهُ عَلَى عِلْمٍ وَخَتَمَ عَلَى سَمْعِهِ وَقَلْبِهِ وَجَعَلَ عَلَى بَصَرِهِ غِشَاوَةً فَمَن يَهْدِيهِ مِن بَعْدِ اللَّهِ أَفَلا تَذَكَّرُونَ …» (الجاثیه: 23)
یعنی، آیا آن کس که هوای نفس خود را چون خدای خود گرفت و خدا از روی علم گمراهش کرد و بر گوش و دلش مهر نها و بر دیدگانش پرده افکند دیده ای؟ اگر خدا هدایت نکند، چه کسی او را هدایت خواهد کرد؟ چرا پند نمی گیرید.
«خَتَمَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَعَلَى سَمْعِهِمْ وَعَلَى أَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِیمٌ» (بقره: 7)
یعنی، خدا بر دلهاشان و بر گوشهاشان مهر نهاده و بر روی چشمانشان پرده ای است و برایشان عذابی است بزرگ.
( یُسْقَوْنَ مِنْ رَحِیقٍ مَخْتُومٍ – خِتَامُهُ مِسْکٌ وَفِی ذَلِکَ فَلْیَتَنَافَسِ الْمُتَنَافِسُونَ ) (المطففین: 25- 26)
یعنی مهر آن از مشک است و پیشدستی کنندگان در آن بر یکدیگر پیشدستی می کنند.
( الْیَوْمَ نَخْتِمُ عَلَى أَفْوَاهِهِمْ وَتُکَلِّمُنَا أَیْدِیهِمْ وَتَشْهَدُ أَرْجُلُهُمْ بِمَا کَانُوا یَکْسِبُونَ ) (یس: 65)
یعنی ، امروز بر دهان هایشان مهر می زنیم و دست هایشان با ما سخن خواهند گفت و پاهایشان شهادت خواند که چه می کردند.
بند دوم- پیشینه مهر در نهج البلاغه
در کلام امیر مؤمنان حضرت علی (ع) خاتم، نختم، ختم و یختم حداقل شش بار آمده است که چهار بار آن درباره ی پیامبر اکرم (ص) است13:
o «اجعل شرائف صلواتک و نوامی براکاتک علی محمد عبدک و رسولک الخاتم لما سبق و الفاتح لما انغلق» یعنی، بهترین درودها و پر بارترین برکت ها خاص بنده و پیامبر خودگردان که خاتم پیامبران پیشین و گشاینده ی دل های بسته است.
o «فقفی به الرسل و ختم به الوحی» (خطبه ی 133)، یعنی پس او را در پی پیامبران فرستاد و بدو مهر ختم بر صحیفه ی وحی نهاد.
o «(الحقیقه) خذوها عن خاتم النبیین» (خطبه 77)، یعنی مردم از خاتم پیامبران فراگیرند.
o «امین وحیه و خاتم الرسله» (خطبه ی 173)، یعنی امین وحی است و خاتم فرستادگان.
دو مورد دیگر، یعنی تختم و یختم که هر دو به معنی پایان آمده است:
o «… و بالموت تختم الدنیا و بالدنیا تحرز الآخره» (خطبه ی 156)، یعنی با مرگ، دنیا پایان می یابد و به آخرت نمایان می شود.
o «(یا مالک) و ان یختم لی و لک بالسعاده و الشهاده و انا الیه راغبون» (نامه ی 53)، یعنی، و من خواستارم از خداوند … عاقبت من و تو را به سعادت و شهادت پایان برساند که ما به آن متمایل هستیم.

مبحث دوم: تاریخچه مهر در نظام اداری و حقوقی
بند اول- پیشینه مهر در اعتبار بخشی به اسناد و نامه های رسمی
نقش مهر که به سان مهمترین رکن فرمان، حکم یا سند در طول تاریخ به شمار می آید با شکل های متنوع خود جلوه و نمای خاصی به اسناد مختلف اعم از فرمان ها، حکم ها، عقدنامه ها، مصالحه نامه ها و قراردادهای مختلف بخشیده است14. چرا که نقش مهر عامل اعتبار بخشی به دست نوشته هاست و با وجود خود، دست نوشته ها را به اسنادی معتبر تبدیل می کند. چنانکه در شاهنامه می خوانیم:
بدین مهر و منشور یزدان گواست
که ما بندگانیم و او پادشاه
میرزا شفیع اثر نیز گوید:
نیست داغی بی سیاهی در محبت معتبر
می شود باطل سند، چون مهر از آن برداشتند
دکتر یاکوب ادوارد پولاک که در عهد قاجار از سال 1851 تا 1860 میلادی در ایران زیست و طبیب شاه ایران بود، درباره ی جایگاه و اهمیت مهر در فرهنگ ایرانیان می نویسد: «مهر برای هر ایرانی از ضروریات غیر قابل اجتناب است، زیرا فقط زدن مهر ذیل نامه یا اسناد بدان ها قوت قانونی می بخشد؛ مهر جای امضا را می گیرد. در یک عقیق نام صاحب مهر یا یکی از اسماء الله با هنرمندی حک می شود و دور آن را با اسلیمی ها و خطوط پیچ در پیچ تزیین می کنند چنان که تقلید آن فوق العاده مشکل می شود. در این سنگ بیضی یا چهارگوش، از نقره یا طلاست؛ در بالای مهر قطعه جواهر کوچکی کار می گذارند تا این که صاحب مهر آن را به صورت معکوس به کار نبرد. آنگاه یک دسته ی کوتاه عمودی به این سنگ متصل می کنند که با لولایی به یک حلقه مربوط می شود. مردم عالی مقام اغلب چندین مهر دارند: برای اسناد، نامه های خصوصی و غیره که همه ی آنها در منگوله ای از رشته طلایی و نقره ای پهلوی هم قرار گرفته است؛ این منگوله را در کیسه ای به دقت حفظ کرده اند همیشه در جیب خود نگه می دارند». او در فصل های بعدی درباره ی موارد استفاده از مهر می نویسد: «هرگاه تاجری به مسافرت برود، هرچند این سفر ماه ها به طول انجامد، تنها در مغازه ی خود را می بندد، آن را قفل می کند و مهر خود را بر روی نخی که دور قفل پیچیده است می زند…» زیرا دست نخوردگی مهر یکی از اصول اساسی آداب و رسوم شرقی هاست؛ هرگاه کسی مهری را جعل کند یا مهر و مومی را بشکند، با قطع شدن دست خود کیفر می بیند. مهر همه جا به جای امضا، که مرسوم نیست، به کار می رود آن را با استفاده از نوعی جوهر به زیر اسناد می زنند و بدین طریق به اسناد قوت قانونی می بخشند. هر گاه مهر کسی مفقود شود وی اعلام عام می کند که از این پس از مهر دیگری استفاده خواهد کرد. کشف مهرهای متعدد حکاکی شده در خرابه های اکباتان (همدان) و تخت جمشید (اصطخر) حاکی از آن است که مهر در قرون طولانی گذشته مورد استعمال داشته است. در قدیمی ترین مهرها تصاویر جانوران و نقوش گوناگون رمزی حک شده است؛ مهرهای مربوط به ادوار اشکانیان و ساسانیان نیم تنه ی شاه یا حاکم را نشان می دهد که دور آن چیزی نوشته شده است؛ از شروع دوره ی اسلام از نقش تصویر بر روی مهر اجتناب شده است و به حک نام صاحب مهر و آیه ای مناسب از قرآن و تاریخ سال در عقیق اکتفا می ورزند؛ ولی برای اینکه از تقلید و جعل مهر اجتناب شود خطوط اسلیمی پر پیچ و تابی دور آن می کشند. در ایران حکاکان و سنگ تراشانی وجود دارند که در کار خود به مرحله ی اسنادی رسیده اند. عمده فروشی کالا اغلب در قبال براتی مهر شده و مدت دار – شش ماهه– به علاوه ی دوازده درصد سود، انجام می گیرد.
بند دوم- رسم شکستن مهر
متاسفانه رسم شکستن مهر پس از فوت صاحب آن ما را از تماشا و مطالعه ی بسیاری از آثار ارزشمند که یادآوری تاریخ گذشتگان است محروم کرده است. انگیزه ی شکستن مهرهای پادشاهان و صاحب منصبان پس از درگذشت آنان، جلوگیری از استفاده نادرست بوده است، و به احتمال زیاد این رسم باید پس از درگذشت شاه طهماسب و کشمکش بین فرزندان او – حیدرمیرزا و اسماعیل میرزا– متداول شده باشد15. اسکندر بیگ نقل می کند که شبی که واقه ی هائله ی شاه جنت مکان روی نمود سلطان حیدر میرزا که مدعی سلطنت و ولیعهدی بود حسب الاشاره ی پدر عالی قدر یا به رأی و تدبیر والده اش یا به اختیار علی التقدیر در دولتخانه توقف نموده بود، آن جا را به حصول مقصود نزدیکتر دانست. صباح آن روز تاج شاهی بر سر نهاد و شمشیر خاصه ی شاه جنت مکان را حمایل کرده وصیت نامه ای به مهر مبارک آن حضرت ظاهر ساخته، مدعی آن شد که آن وصیت نامه سراسر به خط اشرف آن حضرت است که او ولیعهد و قائم مقام ساخته، تمامی شاهزادگان و امرا و صفویان و هواخواهان این دودمان را به اطاعت او امر فرموده و آن نوشته را بر گوشته ی دستار زد و بر ایوان چهل ستون برآمد. معاندان شاهزاده می گفتند که آن وصیت نامه به خط مبارک خاقانی نیست بلکه خط یکی از مخدرات حرم است که به اشرف مشابهتی داشت و بعد از فوت آن حضرت نوشته شده و انگشتری از دست آن حضرت بیرون آورده مهر کردند.
مهر های علما و فقهای شیعه نیز که با آن به پاسخ نامه ها و استفتائات مقلدین خود صحه می گذارند و اهمیت و ارزش معنوی فراوانی دارد، همواره پس از فوت مرجع تقلید، طی مراسمی با حضور گروهی از علما شکسته می شود. اهمیت این موضوع به اندازه ای است که بر روی سنگ مزار مرحوم آیت الله حجت کوه کمره ای (1372 – 1310 هـ. ق) واقع در مدرسه حجتیه ی قم آمد است که: آن مرحوم قبل از فوت استخاره ای بر کلام حق فرمود و سپس مهر خود را شکست و به عنوان آخرین روزی تربتی بر دهان گذاشت و پیش از اذان ظهر جان به جان آفرین تسلیم نمود.
گویند ثقه

پایان نامه
Previous Entries مقاله با موضوع تلگراف خانه، مجلس شورای ملی، ادبیات معاصر، نمونه برداری Next Entries مقاله با موضوع تجارت الکترونیک، تجارت الکترونیکی، دوره ی قاجار، حیات اجتماعی