مقاله با موضوع دیه شکستگی، قانون مجازات، روایت ظریف، قانون مجازات اسلامی

دانلود پایان نامه ارشد

شکستن ترقوه و بهبودی کامل
در میزان دیه ترقوه در این مورد میان فقهاء280 اختلافی نیست. این جنایت چهل دینار یا چهار درصد دیه کامل، دیه دارد. شهید اول می فرمایند: ترقوه زمانی که بشکند و بهبودی بدون عیب یابد 40 دینار دیه دارد.281
دلیل این فتوی روایت ظریف است که مقرر داشته: …. ترقوه زمانی بشکند و بهبودی بدون عیب یابد 40 دینار دیه دارد282 …
بیان شد که شیخ طوسی در دیه توقوه، تنها مقدر بودن آن نزد شیعه را بیان کرده و بسیاری از فقها283 در توضیح این ادعا بیان کرده اند که منظور شیخ اشاره به روایت ظریف دارد که در شکستن و بهبودی ترقوه، 40 دینار ثابت است.
ج. ترک برداشتن استخوان ترقوه
در این جنایت چهار پنجم دیه شکستن یعنی سی و دو دینار ثابت می شود. از آنجا که حدیث دیه شکستن و بهبود بدون عیب را بیان می کند نسبت چهار پنجم به این شکستگی سنجیده می شود. همینطور است در سایر صدمات ترقوه که در بندهای بعدی بیان خواهد شد.
د. موضحه استخوان ترقوه
این جنایت بیست و پنج دینار(پنج هشتم دیه شکستن یا دو و نیم درصد دیه کامل) دیه دارد.
در موضحه استخوان ها مطابق قاعده مشهور284 میان فقها، دیه آن یک چهارم دیه شکستگی می‌باشد. لکن این نسبت در دیه موضحه استخوان ترقوه صحیح نیست چراکه نسبت میان دیه موضحه و شکستگی در این استخوان، پنج هشتم می باشد. از همین رو برخی فقها285 پس از بیان قاعده موضحه استخوان ها، به بیان موارد عدم شمول آن پرداخته اند ‎‌‎و ترقوه را از آن مستثنی دانسته‌اند. اکثر فقهائی که بیان قاعده موضحه پرداخته اند به بیان موارد نقض این قاعده در استخوان هائی مانند ترقوه نپرداخته اند. مرحوم شیخ طوسی286 در عنوان دیه ترقوه به بیان دیه موضحه آن نپرداخته است.
هـ . دررفتگی استخوان ترقوه
در این جنایت نصف دیه شکستن یعنی بیست دینار(یا دو درصد دیه کامل) ثابت می‌شود. این فتوی مطابق قاعده مشهور میان فقها در دررفتگی و نیز منطبق با اصل ظریف می‌باشد.
و. سوراخ کردن استخوان ترقوه
در این جنایت یک چهارم دیه شکستن یعنی ده دینار(یا یک درصد دیه کامل) ثابت می شود. برای این فتوی مستندی جز اصل ظریف یافت نشد و با بررسی کتب فقهی، قول مخالف اصل ظریف یافت نشد.
مستند چهار بند فوق اصل ظریف است که مقرر می دارد:
«ترقوه زمانی که ترک بردارد دیه آن چهارپنجم دیه شکستن که همان 32 دینار بوده، می باشد. اگر ترقوه صدمه موضحه ببیند دیه آن 25 دینار است که 25 دینار همان پنج هشتم دیه شکستن می باشد واگر ترقوه صدمه دررفتگی وارد آید دیه این صدمه نصف دیه شکستن یعنی 20 دینار می باشد و دیه سوراخ شدن ترقوه یک چهارم دیه شکستن یعنی ده دینار می باشد.»287
عده ای از فقهاء288 مطابق اصل ظریف به بیان تمام یا برخی دیه صدمات ترقوه مطابق بندهای فوق پرداخته‌اند. و تعدادی از فقهاء289 تنها دیه شکستگی این استخوان را بیان کرده اند. البته بیان شد و به طور مبسوظط نیز بیان خواهد شد که در برخی صدمات، فقها به ذکر قاعده‌ای بسنده کرده‌اند که این قواعد، استثناء نیز دارد. به عنوان مثال بیان شد که در موضحه، یک چهارم دیه شکستن ثابت است که این قاعده در صدمه موضحه ترقوه صادق نیست چراکه با توجه به روایت خاص در این صدمه، دیه آن 25 دینار است. بیان یک قاعده کلی و عدم ذکر مستثنیات آن، یکی از ایراداتی است که بر برخی فقهاء در ذکر دیه صدمات استخوان وارد است.
قانون مجازات اسلامی مطابق با متون روائی و فقهی، در دیه شکستگی استخوان ترقوه در ماده 656 مقرر داشته:
«ماده 656- شکستن هر یک از استخوان های ترقوه در صورتی که بدون عیب درمان شود، موجب چهار درصد دیه کامل … است.»
قانون مجازات اسلامی به تبعیت از دسته اول فقهاء که دیه انواع صدمات را بیان کرده‌اند و همانند اصل ظریف دیه سایر صدمات ترقوه را چنین مقرر کرده است:
«ماده 657- دیه ترک خوردن هر یک از استخوان های ترقوه، سی ودو هزارم، دیه موضحه آن، بیست و پنج هزارم، دیه دررفتگی آن، بیست هزارم و دیه سوراخ شدن آن، ده هزارم دیه کامل است.»
سازمان پزشکی قانونی در کتاب ارش و دیه که بر اساس قانون مجازات اسلامی مصوب سال 70 تدوین شده است به بررسی صدمه شکستگی ترقوه پرداخته است. چراکه قانون مصوب 70 در ماده 438290 تنها به بیان صدمه شکستگی این استخوان پرداخته بود. صدمه شکستگی در قوانین 70 و 92 مطابق یکدیگر مقرر شده است. از ابداعات قانون مصوب 92، پرداختن به سایر صدمات ترقوه مطابق متون روایی و فقهی را می توان شمرد. همچنین لازم است در اصلاح کتاب ارش و دیه که به عنوان منبع اصلی برای صدور گواهی سازمان پزشکی قانونی می‌باشد سایر صدمات نیز گنجانده شود. در کتاب پژوهشی در نقص عضوی و ارش که به عنوان یکی دیگر از منابع سازمان پزشکی قانونی در صدور گواهی های صدمات وارد بر استخوان می باشد مقرر شده: «در شکستگی استخوان ترقوه در صورت جوش خوردگی به هر شکل «شکستگی بهبود یافته» اعلام می شود و بر اساس نقص عضوی اندام فوقانی در مفصل ناحیه شانه ارش تعیین می شود.». این مطلب با تعریفی که از عثم و عیب در استخوان بیان کردیم همخوانی ندارد که لازم است به این نکته توجه شود.
گفتار سوم: قفسه سینه
با توجه به اینکه قفسه سینه از چندین دنده تشکیل شده است و در متون فقهی نیز تعبیر ضلع به معنای دنده آمده است در این گفتار به بررسی صدمات وارده بر دنده‌های قفسه سینه می‌پردازیم.
به هريك از استخوان‌هاى بلند و قوسى شكلى كه ديوارۀ قفسۀ سينۀ مهره‌داران را مى‌سازد، دنده گويند.291 از نشانه‌هاى برشمرده شده از سوى برخى براى تشخيص جنسيّت خنثى، تساوى و عدم تساوى دنده‌هاى سمت چپ و راست او است. در صورت تساوى دنده‌هاى دو طرف، ملحق به زن وگرنه ملحق به مرد مى‌گردد.292
در دیه دنده ها میان فقهاء اختلاف نظر وجود دارد. دلیل این اختلاف متن روایت ظریف است. روایت ظریف دنده ها را در 2 قسم آورده است. در مورد یک دسته عبارت «خالط القلب» و در مورد دسته دیگر عبارت «یلی العضدین» را آورده است. اختلاف در برداشت از این عبارات موجب ارائه نظرات مختلفی در مورد این دنده ها شده است. در عبارت فیما خالط القلب احتمالات زیر را می توان بیان کرد:
– تفصيل بين دنده ای كه نزديك و پهلوى قلب قرار گرفته و طرفى كه نزديك بازو مى‌باشد.
– تفصيل بين دنده ای كه محيط به قلب است و غير آن.
– تفصيل بين دنده هایی است كه در طرف سينه و جلو قرار گرفته و غير آنها از دنده هایی كه نزديك هر دو عضد و منتهى به پشت مى‌باشند.
حضرت اما خمینی (ره) پس از بیان احتمالات فوق، احتمال اشتباه در نوشتار روایت را داده و گفته‌اند:
احتمال دارد كه متن غلط نوشته شده باشد و اصل آن: «فيما حاط القلب» باشد از «حاطه، يحوطه» يعنى حفظ و حراست مى‌كند. يا اصل آن: «فيما احاط بالقلب» باشد.293
پس از بیان اختلافات فوق در متون فقهی، به بیان نظرات فقهاء در صدمات مربوط به این استخوان می پردازیم.
الف. شکستن هر یک از دنده های قفسه سینه
نظرات زیر در مورد دیه دنده ها در متون فقهی موجود است.
1. قریب به اتفاق فقهاء294 ديۀ شكستن هريك از دنده‌هاى محاذى قلب، 25 دينار(یا دو و نیم درصد دیه کامل) است و ديۀ شكستن دنده‌هاى بالاتر از قلب، به طرف كتف و بازو، ده دينار است. محقق حلی در دیه دنده ها می فرمایند: در شکستن هر یک از دنده هائی که محیط به قلب است 25 دینار و در شکستن هر یک از دنده هائی که نزدیک بازوان بوده 10 دینار به عنوان دیه می باشد. 295
2. ابن ادریس براى شكستن هريك از دنده‌ها مطلقا قائل به 25 دينار شده‌ و می فرمایند: في كل ضلع خمسة و عشرون دينارا.296 ترجمه: در هر یک از دنده ها 25 دینار است.
3. برخى ديگر، ديۀ شكستن دنده‌هاى سمت چپ را كه محيط بر قلب‌اند، 25 دينار و ديگر دنده‌ها را ده دينار ذكر كرده‌اند.297
شیخ مفید، شیخ طوسی و شیخ صدوق در متون فقهی خود، فتوائی در مورد صدمات وارده بر دنده نداده‌اند.
فقهاء در این مورد میان بهبودی و عدم بهبودی دنده تفاوتی نگذاشته اند.
ب. ترک برداشتن دنده
این جنایت در هریک از دنده های محاذی قلب دوازده و نیم دینار(یا یک و بیست و پنج درصد دیه کامل) و در سایر دنده ها هفت دینار دیه دارد.
ج. موضحه دنده
این جنایت در هر یک از دنده های محاذی قلب یک چهارم دیه شکستن و در سایر دنده ها دو و نیم دینار یا دو و نیم هزارم دیه کامل دیه دارد.
در مستند این قول فقها به دو گروه تقسیم می شوند. دسته ای تنها به بیان قاعده موضحه بسنده کرده و حکم آن را یک چهارم دیه شکستگی دانسته اند و دسته ای با توجه به روایات خاص هر استخوان حکم داده که بنابر هر دو دسته دیه این صدمه یک چهارم دیه شکستگی خواهد بود.
د. سوراخ کردن دنده
این جنایت در هر یک از دنده های محاذی قلب یک چهارم دیه شکستن(یا 0.625 درصد دیه کامل) و در سایر دنده ها دو و نیم دینار یا دو و نیم هزارم دیه کامل دیه دارد.
بررسی که در مستند دیه موضحه دنده انجام شد در اینجا نیز جاری است.
هـ . دررفتگی دنده
این جنایت در هر یک از دنده های محاذی قلب هفت و نیم دینار( یا 0.45 درصد دیه کامل) و در سایر دنده ها پنج دینار یا پنج هزارم دیه کامل دیه دارد. مستند این فتوی روایت ظریف است. در صورت امکان اصطیاد قاعده دیه دررفتگی استخوان که در فصل بعد بررسی خواهد شد اگر میزان دیه تعیین شده با قاعده با اصل ظریف تطابق نداشته باشد دیه دررفتگی استخوان دنده استثنائی بر قاعده خواهد بود.
مستند روائی خاص بندهای فوق قسمت‌هائی از روایت ظریف می باشد و بسیاری از فقهاء298 مطابق آن حکم داده اند. روایت مقرر می دارد:
-«دنده های محاذی قلب زمانی که یکی از آنها بشکند دیه آن 25 دینار، دیه ترک برداشتن آن 12.5 دینار، دیه دررفتگی آن 7.5 دینار، و دیه موضحه و نیز سوراخ شدن آن یک چهارم دیه شکستن می‌باشد»299
– «دنده های محاذی بازوان، دیه شکستن هر دنده 10 دینار، دیه ترک برداشتن 70 دینار، دیه دررفتگی 50 دینار، دیه موضحه یک چهارم دیه شکستگی یعنی 2.5 دینار و اگر دنده‌ای سوراخ شود دیه آن 2.5 دینار می باشد.»300
قانون مجازات به تبعیت از نظر مشهور در ماده 653 به بیان دیه شکستگی دنده‌ها پرداخته و مقرر داشته:
ماده 653- دیه شکستن هریک از دنده‌های محیط به قلب که از آن حفاظت می‌کند، یک چهلم دیه کامل و دیه شکستن هر یک از دنده های دیگر، یک صدم دیه کامل می باشد.
همچنین قانون مجازات به تبعیت از نظر اکثر فقهاء301 دیه صدمات غیر از شکستگی را در ماده 654 بیان کرده و مقرر داشته است:
ماده 654- دیه موضحه هریک از دنده‌ها، یک چهارم دیه شکستن آن، دیه ترک خوردن هر یک از دنده های محیط به قلب، یک هشتادم دیه کامل، و دیه دررفتگی آن، هفت و نیم هزارم دیه کامل است. دیه ترک خوردن هر یک از دندههای دیگر هفت هزارم دیه کامل و دیه دررفتگی آنها پنج هزارم دیه کامل است.
قانون مجازات حکم سوراخ کردن دنده ها را با عنوان خاص بیان نکرده است که با توجه به متون روائی و فقهی بیان شد که دیه سوراخ کردن دنده ها مانند دیه موضحه دنده‌ها می‌باشد. البته با توجه به بند «ت» ماده 569 که در سوراخ کردن حکم به یک چهارم دیه شکستن داده می توان دیه سوراخ کردن ترقوه را از متن قانون نیز بدست آورد چراکه دیه شکستن دنده محاذی قلب 25 و دیه شکستن دنده غیر محاذی 10 دینار تعیین شده که یک چهارم آن به ترتیب 6.25 و 2.5 می شود که مطابق متون روائی و فقهی نیز همین مقدار بدست می‌آید.
نکته دیگر اینکه دیه کندن دنده با توجه به اینکه در متون فقهی بیان نشده است برای آن ارش در نظر گرفته شده است که قانون مجازات در تبصره ماده 653 این مطلب را بیان کرده است. توجه به این نکته مهم است که قطع کردن صدمه‌ای بالاتر از شکستن می باشد بنابراین ارش آن می بایست بالاتر از دیه تعیین شده برای شکستن استخوان دنده باشد. البته در صورتیکه تکه کوچکی از استخوان دنده کنده شود حکم شکستگی را خواهد داشت.
سازمان پزشکی قانونی در کتاب پژوهشی در نقص عضوی و ارش، مطابق ماده 437302 قانون مصوب 70 که

پایان نامه
Previous Entries مقاله با موضوع قانون مجازات، دیه شکستگی، شکستگی استخوان، قانون مجازات اسلامی Next Entries مقاله با موضوع دیه شکستگی، روایت ظریف، قانون مجازات، شکستگی استخوان