مقاله با موضوع دیه شکستگی، قانون مجازات، روایت ظریف، شکستگی استخوان

دانلود پایان نامه ارشد

منطبق با قانون مصوب 92 بوده، تنها به بیان صدمه شکستگی پرداخته است. با توجه به اینکه پرداختن به سایر صدمات از ابداعات مقنن در قانون مصوب 92 می‌باشد لازم است جدول ارائه شده در کتاب فوق بر اساس قانون مجازات و متون فقهی تکمیل گردد. از نظر سازمان شکستگی دنده ها دیه مقدر دارد و دنده های محیط بر قلب بر اساس رادیوگرافی استاندارد مشخص می گردد.303
گفتار چهارم: شانه
علم پزشکی شانه از کنار هم قرار گرفتن سه استخوان زیر می داند:304
1. استخوان کتف یا اسکاپولا305 در طرف پشت
2. قسمت بالایی استخوان بازو یا هومروس306 در طرف خارج
3. استخوان ترقوه یا کلاویکل307 در طرف جلو
آنچه که مسلم است از این سه استخوان، میزان دیه دو نوع آن در متون فقهی روشن شده است و آن استخوان بازو و ترقوه می باشد. بنابراین منظور از شانه در متون فقهی تنها استخوان کتف بوده که به بررسی دیه آن می پردازیم. صدمات وارد شده بر کتف که در متون روائی و فقهی برای آن دیه تعیین شده است عبارتند از:
الف. شکستن شانه و عدم بهبودی کامل
حکم این صدمه با عنوان خاص در متون روائی و فقهی بیان نشده است و در اینگونه موارد که متون روائی و فقهی، دیه را تعیین نکرده اند حکم به ارش می شود. آنچه مسلم است با توجه به اینکه این صدمه شدیدتر از صدمه نوع بعد بوده میزان ارش آن می بایست بیش از صدمه بعد باشد. هرچند روایت ظریف دیه شکستگی استخوان شانه را به طور مطلق یعنی اعم از بهبودی و عدم بهبودی بیان کرده لکن با تطبیق این اطلاق بر اکثر استخوان‌های مذکور در روایت ظریف به این نتیجه می رسیم که منظور دیه شکستگی با حالت بهبودی کامل می باشد که در بند بعدی بیان خواهد شد. برخی فقهاء308 نیز حکم دیه شکستگی استخوان شانه را به طور مطلق بیان کرده و دیه آن را یکصد دینار دانسته اند. قاعده مشهور فقها در شکستگی را نمی‌توان در این استخوان پیاده ساخت. چراکه شانه از اعضای دارای دیه معین نبوده تا دیه شکستگی آن را یک پنجم دیه قطع آن بدانیم.
ب. شکستن شانه و بهبودی کامل
در این صدمه یک پنجم دیه دست یا یکصد دینار یا ده درصد دیه کامل ثابت است. این قول مطابق اصل ظریف بوده و بیان شد که قاعده مشهور فقها در شکستگی این استخوان جاری نیست.
ج. ترک برداشتن شانه
در این جنایت هشتاد دینار یا چهار پنجم دیه شکستن یا هشت درصد دیه کامل دیه ثابت است. این قول مطابق قاعده مشهور میان فقها و نیز اصل ظریف می باشد.
د. موضحه شانه
این جنایت بیست و پنج دینار(یا یک چهارم دیه شکستن یا دو و نیم درصد دیه کامل) دیه دارد. این قول مطابق قاعده مشهور میان فقها و نیز اصل ظریف می باشد.
هـ . سوراخ کردن شانه
این جنایت بیست و پنج دینار(یا یک چهارم دیه شکستن یا دو و نیم درصد دیه کامل) دیه دارد. مستندی جز اصل ظریف در بیان دیه این استخوان یافت نشد.
و. دررفتگی شانه
این جنایت پنجاه دینار(یا یک دوم دیه شکستن یا پنج درصد دیه کامل) دیه دارد. این قول مطابق قاعده مشهور میان فقها و نیز اصل ظریف می باشد.
ز. کوبیدگی شانه
در این صدمه مطابق رویت ظریف در صورتیکه کوبیدگی، بهبودی کامل نیابد یک سوم دیه نفس یعنی سیصد و سی و سه دینار و یک سوم دینار ثابت است. منتهی با تتبع در متون فقهی برخی309 در صورت عدم بهبودی کامل قائل به یک سوم دیه دست یعنی یکصد و شصت و شش دینار و دو سوم دینار و در صورت بهبودی قائل به یکصد دینار شده اند. عجیب اینکه این قول بعد از بیان حدیث ظریف گفته شده است در حالی که بیان شد در حدیث ظریف یک سوم دیه نفس آمده است. این عده در توجیه حدیث ظریف قائل شده اند منظور کوبیدگی‌ای است که منجر به از کارافتادن یا شلل شود که دیه آن دو سوم دیه دست یا یک سوم دیه نفس است.
ح. جدا شدن(فک) شانه
این جنایت سی دینار( یا سه درصد دیه کامل) دیه دارد.
دلیل بندهای فوق معتبره ظرف می باشد که مقرر می دارد:
«ديۀ شانه اگر بشكند، يك پنجم ديۀ دست يعنى صد دينار است و اگر در شانه شكافى ايجاد شود، ديه‌اش چهارپنجم ديۀ شكستن آن يعنى هشتاد دينار است و ديه‌ موضحه يك چهارم ديۀ شكستن آن يعنى بيست و پنج دينار است. حال اگر استخوان‌ شانه دچار دررفتگی شود، ديه‌اش صد و هفتاد و پنج دينار است؛ صد دينار آن ديۀ شكسته شدن و پنجاه دينار براى جابه‌جايى استخوان‌ها و بيست و پنج دينار براى موضحه و اگر سوراخ شود، ديه‌اش يك چهارم ديۀ شكستن آن يعنى بيست و پنج دينار است و اگر استخوان شانه خُرد شود و بهبود کامل نیابد، ديه‌اش يك سوم ديۀ نفس است؛ يعنى سيصد و سى و سه دينار و يك سوم دينار و اگر استخوان شانه جدا شود(فک)، ديه‌اش سى دينار است.» 310
قانون مجازات اسلامی دیه استخوان شانه را به طور خاص بیان نکرده است و با توجه به متن قانون می بایست مطابق ماده 569 دیه صدمات وارده بر این استخوان را بدست آورد. با تحقیق و تتبع در متون فقهی و همانگونه که مرحوم مجلسی دوم311 و مرحوم فیض کاشانی312 فرموده‌اند این نتیجه حاصل شد که اکثر فقهاء متعرض بیان تمامی صدمات وارده بر استخوان شانه نشده‌اند. نتیجه دیگر اینکه همانگونه که مرحوم محقق حلی313 فرموده اند در برخی صدمات متاخرین از فقها به تبعیت از شیخان به بیان مساله پرداخته لکن اشاره‌ای به مستند ننموده‌اند. لکن با تطبیق ماده 569 با متون روائی و کلام برخی فقهاء314 که به بررسی تمام با برخی صدمات وارده بر شانه پرداخته‌اند به این نتیجه می رسیم که تنها دیه ترک برداشتن، موضحه و سوراخ کردن استخوان شانه که در ماده 569 بیان شده منطبق با متون روائی و فقهی بوده و دیه سایر صدمات مذکور، یا در قانون ذکر نشده یا مطابق با متون فقهی و روائی نمی‌باشد. قبل از پیشنهاد ماده برای درج در قانون لازم مطلب دیگری بررسی شود. مرحوم ابن حمزه315 عبارتی را مقرر داشته و بسیاری از فقهاء316 آن را نقل کرده اند. عبارت چنین است:
در جدا شدن بازو یا آرنج یا شانه 30 دینار است. اگر عضو با جدا شدن کارائی خود را از دست دهد دیه آن دو سوم دیه دست و اگر بهبود یابد دیه آن چهار پنجم دیه جدا شدن است.
برخی فقهاء317 با توجه به عبارت ابن حمزه و با توجه به اینکه در جدا شدن (فک) استخوان قاعده ای میان فقهاء شهرت یافته که اگر جدا شدن منجر به تعطیلی عضو شود دو سوم دیه عضو برای جدا شدن ثابت و اگر بهبود یابد چهارپنجم دیه جدا شدن ثابت است سه دسته زیر را برای جمع بین حدیث ظریف و قاعده شهرت یافته میان فقهاء در صدمه جدا شدن استخوان شانه بیان کرده اند:
– جدا شدن استخوان شانه که غیر قابل علاج بوده و منجر به شلل یا تعطیلی عضو شود دو سوم دیه عضو به عنوان خسارت دارد.
– جدا شدن استخوان شانه که غیر قابل علاج بوده و منجر به تعطیلی عضو نشود 30 دینار دیه دارد.
– جدا شدن استخوان شانه که بهبود یابد چهارپنجم دیه جدا شدن یعنی 24 دینار دیه دارد.
با تتبع در متون فقهی و همانگونه که برخی فقها بیان کرده اند این نتیجه حاصل شد که اکثر فقهاء متعرض بیان دیه صدمات مربوط به استخوان شانه نشده اند. بنابراین با توجه به عدم ذکر دیه صدمات مربوط به استخوان شانه توسط اکثر فقهاء و با توجه به اینکه شانه مشمول قاعده مذکور در دیه شکستن استخوان با توجه به اینکه زیرمجموعه عضوی نمی باشد نیست. پیشنهاد می‌شود متن زیر با توجه به متون روائی و متون فقهی به عنوان دیه صدمات شانه به قانون مجازات افزوده شود:
«شکستگی استخوان شانه در صورت بهبودی کامل موجب ده درصد دیه کامل، ترک بر داشتن آن موجب هشت درصد دیه کامل، و جراحت موضحه و سوراخ کردن آن موجب دو و نیم درصد دیه کامل، دیه دررفتگی شانه پنج درصد دیه کامل و در کوبیده شدن شانه در صورتی که بهبودی کامل حاصل نشود، یک سوم دیه کامل و در جدا شدن آن (فکّ) که غیر قابل علاج بوده و منجر به شلل عضو نشود سه درصد دیه کامل ثابت است.»
سازمان پزشکی قانونی در کتاب ارش و دیه318، جدولی را ارئه داده و میان قسمت های مختلف استخوان شانه بدون تفاوت میان حالت بهبودی و عدم بهبودی، در میزان ارش تفاوت است که به قرار زیر است:
– شکستگی ساده آکرومین یا گردن یا حفره: 8 درصد دیه کامل
– شکستگی ساده تنه یا کورائید: 4 درصد دیه کامل
در این کتاب شکستگی چند قطعه ای نیز به قرار زیر بیان شده است:
– شکستگی چند قطعه ای آکرومین یا گردن یا حفره: 13.3 درصد دیه کامل
– شکستگی چند قطعه ای تنه یا کورائید: 6 درصد دیه کامل
در فصل دوم(مبحث دوم، گفتار دوم) بیان کردیم که شکستگی جند قطعه ای ممکن است از مصادیق کوبیدگی یا از مصادیق شکستگی باشد.
با توجه به متون فقهی و روایی موجود، مجالی برای تعیین ارش در صدمات استخوان شانه نیست و قضات مکلف به اجرای دقیق قانون و در صورت عدم وجود آن متون معتبر قهی و روایی می باشند. نکته حایز اهمیت اینکه در شرع میان قسمت های مختلف استخوان شانه در میزان دیه تفاوتی گذاشته نشده است.
گفتار پنجم: بازو
در بازو همانند برخی دیگر از استخوان ها، عده ای از فقهاء319 حکم شکستگی آن را به صورت مطلق آورده و تنها بیان داشته اند در شکستن استخوان یک پنجم دیه دست است. عده ای از فقهاء دیه صدمات استخوان بازو را به تفصیل بیان کرده اند و یکصد دینار را برای شکستن و بهبودی کامل بیان کرده اند.
الف. شکستن استخوان بازو و عدم بهبودی کامل
حکم این جنایت به طور خاص در متون روائی بیان نشده است. لکن مطابق قاعده ای که مورد قبول مشهور فقها قرار گرفته دیه استخوان هر عضو دارای دیه در صورت عدم بهبودی یک پنجم دیه عضو است که در اینجا یکصد دینار می شود. برخی فقها یکصد دینار را برای شکستگی با بهبودی بیان کرده اند و حکم این صدمه را بیان نکرده اند که علی القاعده برای آن ارش تعیین می شود و از آنجا که این صدمه بیش از صدمه نوع بعد است ارش آن می‌بایست بیش از دیه ای باشد که برای صدمه بعد تعیین کرده اند.
ب. شکستن استخوان بازو و بهبودی کامل
عده‌ای از فقهاء320 در این جنایت یک پنجم دیه دست یعنی یکصد دینار( یا ده درصد دیه کامل) را ثابت می‌دانند. دلیل آن روایت ظریف است. روایت ظریف در این نوع صدمه، حکم به یکصد دینار دیه را داده است.
ج. موضحه استخوان بازو
این جنایت بیست و پنج دینار(یا یک چهارم دیه شکستن یا دو و نیم درصد دیه کامل) دیه دارد. این قول مطابق قاعده مشهور میان فقها که حکم یه یک چهارم دیه شکستگی در این صدمه داده اند و نیز اصل ظریف که به بیان دیه این صدمه در استخوان بازو به طور خاص پرداخته می‌باشد.
د. سوراخ کردن استخوان بازو
این جنایت بیست و پنج دینار(یا یک چهارم دیه شکستن یا دو و نیم درصد دیه کامل) دیه دارد. مستندی در بیان دیه سوراخ کردن استخوان ها جز اصل ظریف وجود ندارد. البته در صورت صحت اصطیاد قاعده سوراخ کردن استخوان که در فصل بعد به آن می پردازیم این قول با قاعده نیز انطباق دارد.
هـ . دررفتگی استخوان بازو
این جنایت پنجاه دینار(یا یک دوم دیه شکستن یا پنج درصد دیه کامل) دیه دارد. این قول مطابق قاعده مشهور میان فقها که در صدمه دررفتگی استخوان حکم به نصف دیه صدمه شکستگی داده اند و نیز اصل ظریف که به بیان دیه این صدمه در استخوان بازو به طور خاص پرداخته می‌باشد.
دلیل بندهای فوق اصل ظریف می باشد که برخی فقهاء321 نیز مطابق آن حکم داده‌اند. این اصل مقرر می‌دارد:
«بازو زمانی که بشکند و بهبود کامل و بدون عیب یابد دیه آن یک پنجم دیه دست یعنی یکصد دینار است. و دیه موضحه آن یک چهارم دیه شکستگی یعنی 25 دینار و دیه دررفتگی بازو نصف دیه شکستگی یعنی 50 دینار و دیه سوراخ کردن بازو یک چهارم دیه شکستگی یعنی 25 دینار می‌باشد»322
قانون مجازات اسلامی دیه استخوان بازو را به طور جداگانه بیان نکرده است بنابراین آن را مشمول قاعده مذکور در ماده 569323 دانسته است. با تطبیق ماده مذکور با متون روائی و فقهی مذکور در بالا به این نتیجه می رسیم که ماده 569 دیه اکثر صدمات بازو را مطابق متون روائی و فقهی آورده است تنها بحث در مورد صدمه شکستن می باشد که قانون مطابق قاعده مشهور در شکستگی، در صورت عدم بهبودی حکم به یکصد دینار و در

پایان نامه
Previous Entries مقاله با موضوع قانون مجازات، دیه شکستگی، شکستگی استخوان، قانون مجازات اسلامی Next Entries مقاله با موضوع دیه شکستگی، روایت ظریف، قانون مجازات، شکستگی استخوان