مقاله با موضوع حمل و نقل، عوامل انگیزشی، توجیه اقتصادی، تکنولوژی آموزشی

دانلود پایان نامه ارشد

توسط شرکت‌ها و یا سازمان‌های گونا گون این امکان را در اختیار معلمان آگاه و علاقه‌مند به کاربرد رسانه‌های یاددهی-یادگیری قرار می‌دهد تا نیاز خود را از میان محصولات متنوع تولیدی شرکت‌های مختلف برگزینند. اما معلمان چگونه باید به این کار اقدام ورزند؟ چه معیارهایی می‌تواند راهنمای ایشان در انتخاب رسانه‌ی مورد نیازشان و یا حتی تولید برخی رسانه‌های نسبتاً ساده‌تر باشد؟
انتخاب یک یا چند رسانه‌ی یاددهی-یادگیری مناسب برای یک موقعیت آموزشی خاص کاری آگاهانه و دقیق است. برای انجام این کار، بیش از اعمال سلیقه و علاقه‌های شخصی باید منطق و معیارهای مشخص و قابل اعتماد حکمفرما باشد.
از یک رسانه‌ی معین، هر چند کیفیت بسیار خوبی هم داشته باشد، در تمام موقعیتهای آموزشی نمی‌توان استفاده کرد، زیرا هر موقعیتی رسانه‌ی خاص خود را می‌طلبد و این رسانه باید با توجه به تمامی‌جنبه‌ها و مشخصه‌های آن موقعیت انتخاب شود. امر انتخاب رسانه‌ی یاددهی-یادگیری باید از دو جنبه مورد توجه قرار گیرد:
1. از میان رسانه‌های متنوع و گوناگونی که وجود دارند کدام یک یا کدامین مجموعه را برگزینیم؟
2. پس از مشخص شدن نوع رسانه، مثلاً اسلاید یا نقشه، از میان مجموعه اسلایدها یا نقشه‌های متعددی که توسط تولیدکنندگان مختلف به بازار عرضه شده کدام یک به نحوی می‌تواند پاسخگوی نیازهای ما باشد؟
در ارتباط با جنبه‌ی اول، مهمترین و کلی‌ترین معیار انتخاب رسانه‌ها در موقعیتهای آموزشی، توجه به مفهوم طراحی منظم (سیستماتیک) درس است که در صفحات قبل مورد بررسی قرار گرفت. همان طور که اشاره شد مطابق با این مفهوم، رسانه‌ی یاددهی-یادگیری یکی از اجزای طراحی هر درس تلقی شده و با سایر اجزای آن دارای تعامل است.
براساس نگرش سیستماتیک به امر طراحی درس، تصمیم‌گیری در مورد چگونگی و انتخاب هر عنصری، از جمله رسانه‌ی یاددهی-یادگیری، امری سلیقه‌ای، شخصی،‌ دستوری و بخشنامه‌ای نیست. با توجه به رابطه‌ی تنگاتنگ عناصر هر سیستم و تاثیرگذاری و تاثیرپذیری آنها از یکدیگر و اینکه فقط یک مجموعه از عناصر هماهنگ و منطبق با یکدیگر می‌توانند شاگردان را در دستیابی به اهداف آموزشی یاری رسانند، انتخاب رسانه مورد نظر حتماً باید با توجه به سایر عناصر طراحی درس صورت گیرد.
در رابطه با جنبه‌ی دوم انتخاب رسانه، یعنی برگزیدن یک رسانه‌ی مشخص از میان انواع تولیدی شرکتهای مختلف باید برمبنای ویژگی‌های اساسی و اختصاصی آن رسانه دست به انتخاب زد. مثلاً یک پوستر باید در عین رنگی و جذاب بودن، ساده و کاملاً گویا باشد. (امیرتیموری،1387، 10، صص 239-238)
اصول انتخاب رسانه
براساس آنچه تاکنون بررسی شد رسانه‌ی لازم برای هر آموزشی را می‌توان با توجه به موارد ذیل برگزید:
1. از آنجا که رسانه‌ها به دلیل رسانه بودنشان یعنی، انتقال محتوای آموزش از فرستنده به گیرنده با هم تفاوتی ندارند، باید ساده‌ترین و ارزانترین آنها را برای هر آموزشی انتخاب کرد. این یک اصل کلی است و مانند هر اصل کلی دیگر دارای ملاحظات، استثنائات و تبصره‌هایی است.
2. گاهی خصوصیات ویژه محتوا، نوع خاصی از رسانه را طلب می‌کند. در شکل انتخاب رسانه براساس خصوصیات محتوا نشان داده شده است.
3. گاهی خصوصیات ویژه‌ی فراگیران نوع خاصی از رسانه را طلب می‌کند، مانند وقتی که آموزش به نابینایان یا ناشنوایان باشد یا به طور کلی آموزش به کودکان استثنایی که در این صورت نوع ویژگی خاص فراگیر، نوع رسانه را تعیین می‌کند.
4. در انتخاب رسانه، باید به گرایش شاگردان به رسانه‌ی موردنظر، برداشت آنان از نظر میزان یادگیری از طریق آن رسانه، و انتخاب رسانه توسط شاگردان توجه شود و در هر مورد پیش‌بینی‌های لازم برای انتخاب رسانه به عمل آید. باید خاطر نشان ساخت که جذابیت رسانه‌های جدید برای شاگردانی که اولین بار با آن روبرو می‌شوند امری دائم و پایدار نیست و این جذابیت به مرور زمان (حدود هشت هفته) از بین می‌رود. بنابراین، طراح و تکنولوژیست آموزشی نباید روی نو و جدید بودن رسانه بیش از اندازه حساب کند.

5. گاهی مسائل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و غیره نوع خاصی از رسانه را طلب می‌کند. برای مثال، اگر برای دستیابی به اهداف آموزشی برنامه پنح ساله‌ی اول توسعه، نیروی انسانی کافی برای ارائه آموزشهای حضوری در اختیار نباشد، این واقعیت استفاده از روش‌های آموزش از راه دور یا رسانه‌هایی مانند تلویزیون و جزوات خودآموز را پیش روی طراحان آموزشی قرار می‌دهد. گاهی نیز عدم امکان مالی برای پوشش دادن آموزشی به تمام افرادی که باید آموزش ببینند، باعث وقفه در آموزش می‌شود که در این صورت نیز استفاده از رسانه‌هایی مانند رادیو پیشنهاد می‌شود.
به طور کلی شناسایی انواع رسانه‌ها و ظرفیتها و محدودیت‌های هر یک از آنها لازمه‌ی به کارگیری صحیح آنها در انواع آموزشهاست و تکنولوژیست آموزشی باید با توجه به تمام خلایق، نیازها و اهداف ارائه شده؛ بهترین، با صرفه‌ترین و کاراترین رسانه را انتخاب و پیشنهاد کند. با توجه به اینکه حجم زیادی از کتابهایی که در زمینه تکنولوژی آموزشی در کشور ما منتشر شده به معرفی و تشریح رسانه‌های آموزشی و وسایل کمک آموزشی اختصاص داده شده از تکرار این مباحث در این نوشته خودداری می‌شود.
در خاتمه باید خاطر نشان ساخت که شرط اساسی کاربرد رسانه‌های مختلف آموزشی توجیه اقتصادی، اجتماعی، و آموزشی محکمی است که باید پیشنهاد کنندگان به کارگیری این رسانه‌ها ارائه کنند. جذابیت، زیبایی، تازگی و حتی شایع شدن یک رسانه یا یک وسیله در سایر کشورها، نباید توجیهی برای استفاده از آن در کشور ما باشد؛ زیرا مکرر مشاهده شده است که کمپانیها و کارخانه‌های تولید کننده‌ی این گونه وسایل و ابزار جدید، صرفاً به دنبال بازارهای جدید مصرف هستند و با صرف هزینه‌های سنگین تبلیغاتی و بازاریابی، کالای جدید خود را به کشورهای مختلف عرضه می‌کنند، و این کشورهای مصرف‌کننده هستند که باید به دور از تبلیغات ایجاد شده، وسایل و رسانه‌هایی را برگزینند که پاسخگوی نیازهای واقعی آنهاست. (فردانش ،1372، 50، صص 164-162)
معلم بايد با توجه به هدفهاي طرح درس از ميان انواع موارد و وسايل آموزشي، مناسبترين آنها را انتخاب كند. رسانه‌هايي كه انتخاب مي‌شوند، بايد ويژگي‌هاي فني زير را داشته باشند: توانايي انتقال پيام مورد نظر، قابليت حمل و نقل، در دسترس بودن، اقتصادي بودن و رجوع پذيري.
همه‌ي رسانه‌ها توانايي انتقال هر نوع پيامي را ندارند. به عنوان مثال، با استفاده از تخته و گچ رنگي مي‌توان قسمت‌هاي مختلف گل را نشان داد، ولي نمي‌توان جريان باز شدن گل را هم روي تخته نشان داد. از سوي ديگر، براي نمايش قسمت‌هاي مختلف گل، خود گل در مقايسه با تصوير آن، رسانه بهتري است. ولي اگر گل مورد نظر از انواع گل‌هايي باشد كه در محل آموزش يافت نمي‌شود، تخته براي نشان دادن تصوير آن مناسب است. (صفوي، 1382، 46، صص266-265)
معيارهاي انتخاب رسانه
1- همخوانی با هدفها، محتوا و شیوه‌های آموزشی
می‌دانیم که هر فرآیند ارتباطی، از جمله فرایندهای ارتباطی یاددهی-یادگیری در پی اهدافی خاص شکل می‌گیرند. در موقعیتهای آموزشی، هدفهای آموزشی، حاصل و نتیجه نهایی کار یاددهی-یادگیری هستند که به صورت رفتارهایی باید در شاگردان شکل بگیرند. این هدفها، عامل تعیین‌کننده‌ای در کل جریان ارتباطی و از جمله در انتخاب رسانه‌ی مناسب هستند.
2- توانایی انتقال پیام مورد نظر
در تعریف رسانه‌ها اشاره شد که رسانه وسیله‌ی انتقال پیام است. بنابراین، یکی از شرایط ضروری قبول هر نوع شیء، تصویر، نوار صوتی، فیلم و … به عنوان رسانه‌ی آموزشی مناسب توانایی آن وسیله در ارائه و القای پیام مورد نظر است. به عبارت دیگر، وسیله‌ای که نتواند منظور ما را به خوبی به مخاطبان منتقل کند، هر چند که از لحاظ کیفیت فنی و سایر جنبه‌ها بسیار عالی باشد، در آن موقعیت آموزشی خاص نباید مورد استفاده قرار گیرد.
3- انطباق با ویژگی‌های مخاطبان
رسانه‌ی یاددهی-یادگیری انتخاب شده باید با تواناییها، علاقه‌ها و نیازهای فراگیران منطبق باشد. در رسانه‌های صدادار نظیر فیلم، مطالب باید با زبان قابل فهم مخاطبان ارائه شود. توضیحات نباید زیاد و کسل کننده یا کم و غیرکافی باشد. در انتخاب واژه‌ها، تصاویر، موسیقی، طنین صدا، سرعت بیان، فشردگی مطالب و… باید به علاقه‌ها و تواناییهای مخاطبان توجه شود.
4- معتبر بودن
اطلاعاتی که در رسانه‌ی یاددهی-یادگیری می‌آید باید مفید، صحیح، جدید و به روز باشد. حقایق مطرح شده در رسانه باید منطبق با هنجارهای اخلاقی و فرهنگی جامعه و به دور از تعصبات و پیشداوریها باشند. لازم است که با بررسی موضوع از ابعاد مختلف، تمامی وجوه حقیقت موردنظر قرار گیرد. محتویات رسانه نباید مغایر با ارزش‌های والای انسانی باشد.
5- برانگیختن و واداشتن مخاطبان به فعالیت
از ویژگیهای مهم رسانه‌های یاددهی-یادگیری جالب توجه و برانگیزانده بودن است. رسانه باید توجه مخاطبان را به خود جلب کرده و تا پایان فعالیت آموزشی حفظ کند. استفاده‌ی به جا و متعادل از عوامل انگیزشی نظیر موسیقی، صداهای جنبی، رنگ و حرکت می‌تواند به جذابیت رسانه‌ها بیفزاید.
6- کیفیت خوب فنی-هنری
رسانه‌ی منتخب برای یک موقعیت آموزشی، ضمن داشتن محتوای مناسب، از لحاظ ویژگی‌های هنری و فنی تولید نیز باید کیفیت والایی داشته باشد.
سهولت نگهداری، حمل و نقل و تعمیرات، سادگی کار، دوام کافی و نیز بسته‌بندی محکم و جذاب از دیگر ویژگی‌های فنی است که باید در انتخاب یا تولید رسانه‌ها مورد توجه قرار گیرد.
7- عملی بودن و سهولت استفاده
وجود خصیصه‌هایی نظیر انطباق با مشخصات محل آموزش نظیر اندازه‌ی کلاس یا بود و نبود برقع سبک وزن بودن، قابلیت حمل و نقل، طرز کار آسان، استحکام و بادوام بودن، استهلاک کم، سهولت تعمیرات، در دسترس بودن وسایل جنبی و یدکی و… مجموعاً تشکیل‌دهنده‌ی این ویژگی می‌باشد.
8- علاوه بر تمامی ویژگی‌های ذکر شده، یک رسانه‌ی مناسب باید تا حد امکان ارزان و اقتصادی باشد. برخی به غلط زیبایی صرف یا پیچیدگی، مد روز و جدید بودن رسانه را معیار انتخاب آن قرار می‌دهند، در حالی که وقتی بتوان یک پیام آموزشی را به کمک تخته‌ی گچی یا تابلوی ماژیکی -که در هر مان وجود دارند- به نحو مطلوب منتقل کرد، خرید مجموعه‌ی اسلاید برای آن، کاری غیراقتصادی خواهد بود. (امیرتيموري، 1387، 10، صص 243-240)
کوچکتر شدن اقتصاد امروز که هر روز کوچکتر از دیروز می‌شود باید از تکنولوژی پرمصرف و کم هزینه استفاده کرد. به طریقی که دانش‌آموزان بتوانند تکنولوژی‌هایی که در طول روز استفاده می‌کنند به راحتی وارد چهارچوب کلاس بکنند (Jilbert waldse 2005, 75)

سه- مهارت تولید رسانه در سطوح مختلف
رعایت مراحل عام در تولید رسانه
اگر چه ساخت و تولید انواع مختلف رسانه‌ها به طی مراحل ویژه و مهارت‌های خاص خود نیاز دارد، اما در عین حال، در این میان مراحل عامی را می‌توان مشخص ساخت که طی کردن آنها در جریان تولید هر نوع رسانه آموزشی درصد موفقیت کار را افزایش می‌دهد. در سطور بعد به بررسی این مراحل همگانی می‌پردازیم.
1- مشخص کردن مخاطبان
هر فرایند یاددهی-یادگیری مشخص برای فراگیران معینی شکل می‌گیرد. رسانه‌های یاددهی-یادگیری که در این فرایند به کار گرفته می‌شوند نیز باید با توجه به ویژگی‌های فراگیران تولید شوند. به این ترتیب، تولید‌کننده‌ی رسانه، در این مرحله باید مشخص سازد که قصد دارد چه کسانی را به هدف‌های آموزشی-یادگیری تعیین شده برساند. از جمله ویژگی‌هایی که در مورد فراگیران باید به آنها توجه داشت سن، جنس، میزان آموخته‌های قبلی، میزان درک تصویری و شنیداری، تواناییها، نیازها و علاقه‌های آنهاست. توجه به این ویژگی‌ها سبب خواهد شد که رسانه‌ی تولید شده برای فراگیران جذابیت لازم را داشته و برای آنها قابل درک و فهم باشد.
2- مشخص کردن هدفهای ارتباطی و آموزشی -یادگیری
تولید هر رسانه‌ی یاددهی-یادگیری، همانند انتخاب و خرید آن، باید براساس نیاز صورت گیرد. یکی از

پایان نامه
Previous Entries مقاله با موضوع طراحی آموزشی، تعلیم و تربیت، منابع انسانی، علوم ارتباطات Next Entries مقاله با موضوع امیرتیمور، سطوح مهارت، سطح انطباق، اجزای تصویر