مقاله با موضوع تجارت الکترونیک، تجارت الکترونیکی، قانون تجارت الکترونیکی، سند الکترونیکی

دانلود پایان نامه ارشد

هر دو نوع امضای دستی (سنتی) و الکترونیکی به کار می رود، اما در تفاوت ماهوی این دو نباید تردید کرد. امضای دستی نشان می دهد که شخص آن سند را تنفیذ نموده، حال آنکه امضای الکترونیکی ( دیجیتال ) مدرک معین دلالت بر به کارگیری کلیه خصوصی متعلق به فرد معین برای رمزگذاری آن دارد، که در صورت فقدان تصدیق محضری نشانگر چیزی جز عدم تغییر داده پیام بعد از ایجاد آن نیست.
به عبارت دیگر بدون وجود سابقه ثبتی و مدارک دقیق علمی، امضای الکترونیکی (دیجیتالی) هیچ دلالتی بر دخالت یک فرد در محتوای سندی که امضاء در آن به کار گرفته شده، ندارد. (مصطفی السان، 1386).
همچنین بدون دخالت دفاتر اسناد رسمی در خصوص امضای دستی و عدم حضورونظارت دفاتر خدمات صدور گواهی الکترونیکی موضوع ماده 32 قانون تجارت الکترونیکی ایران مصوب 1382 که آئین نامه اجرایی این ماده در جلسه مورخ 11/6/1386 هیأت محترم وزیران در 20 ماده تصویب و ابلاغ گرید، اشکالات دیگری نیز بروز می کند که آثار آن به مراتب بدتر و وسیع تر از موارد فوق الذکر است، مواردی چون: فقدان سابقه بایگانی مطمئن مدارک، وجودگواهی برای همیشه، امکان اختصاص کلید خصوصی یک شخص به فرد دیگر به دلیل بی اطلاعی از این امر اشتباه، افشای رمزگذاری یا بی اعتباری استانداردهای آن، تغییر غیر مشروع رمز و … .
از آنجائیکه کاغذ به عنوان حامل اطلاعات مهم جای خود را کم کم به دیگر راههای تبادل اطلاعات می دهد، لازم است فرهنگ استفاده از رایانه و دستگاههای الکترونیکی در سطح جامعه نشر و گسترش یابد و ضمن آموزش و ایجاد اعتماد مردم جهت استفاده از رایانه و شبکه های اینترنتی و با ایجاد و تکمیل زیرساخت های فنی و بالا بردن عوامل توانمندساز از مرحله آغازین به مرحله ی تکامل، در زمینه حقوق الکترونیکی عیوب مکاتبات کاغذی « عیوبی چون: انتقال آهسته اطلاعات، هزینه بالا، بایگانی انبوه دسته های کاغذ، مشکل در ایجاد امنیت و حفظ و نگهداری اسناد کاغذی و … » را با استفاده از روش های الکترونیکی به حداقل رساند. زیرا در روش الکترونیکی، انتقال اطلاعات بسشیار سریع بوده و نگارش، ارسال، ذخیره سازی اطلاعات، ساده تر و سریعتر بوده ضمن اشغال فضای خیلی کم، نحوه ایجاد امنیت برای اطلاعات موجود بسیار بالاتر خواهد بود.
بهر حال موارد ذیل را می توان به عنوان تفاوت ( خواص ) امضاهای دستی و الکترونیکی برشمرد:
1. امضای یک شخص در فرم دستی ( سنتی ) برای تمام مدارک یکسان است ولی امضای الکترونیکی، برای تولید امضاء از اطلاعاتی که به طور منحصر به فرد در اختیار امضاءکننده است استفاده می شود.
2. در روش امضای دستی، امضاء به راحتی توسط خود فرد تولید می شود ولی در روش الکترونیکی، امضای افراد به طور خودکار و توسط رایانه تولید می گردد.
3. در روش، امضای دستی، امضاء شخص یا اشخاص به راحتی تمیز داده می شوند ولی در حالت الکترونیکی، امضاء هر پیام وابسته به کلیه بیت های پیام است و هر گونه دست کاری و تغییر در متن سند موجب مخدوش شدن امضاء پیام می گردد.
4. در روش امضای دستی، امضای شخص یا اشخاص به گونه ای است که حتی الامکان به سختی جعل می شود و همه ی امضا ها یکسان هستند. ولی در روش امضای الکترونیکی، امضاء هر سندی متفاوت با امضاء اسناد دیگر است.
5. در روش سنتی، امضاء به صورت فیزیکی توسط افراد تولید می شود ولی در روش الکترونیکی، امضاء باید به راحتی قابل بررسی و تأیید باشد تا از جعل و انکار احتمالی آن جلوگیری شود.
6. در خصوص امضای دستی از جهت امنیت، تشخیص امضای اصلی از کپی شده آن به راحتی امکان پذیر است اما اطلاعات در سیستم الکترونیکی یک آرایه از بیت ها بوده تفاوتی بین نسخه اصلی و کپی گرفته شده وجود ندارد.
7. تصدیق و صحت امضای دستی، در نظام سنتی ثبت اسناد از جمله وظایفی است که بر عهده مسؤولین دفاتر نهاده شده است ( بند 3 ماده 49 قانون ثبت ) و در قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران و دفتریاران، دفتری به نام « دفتر گواهی امضاء » پیش بینی شده که بنا بر ماده 20 قانون ثبت « دفتری است که منحصراً مخصوص تصدیق امضاء ذیل نوشته های عادی است و نوشته تصدیق امضاء شده با توجه به ماده 375 ( قانون ) آئین دادرسی مدنی مسلم الصدور شناخته می شود ».
در صورتی که خصوص امضای الکترونیکی، طبق باب دوم قانون تجارت الکترونیکی ایران این وظیفه توسط « دفاتر خدمات صدور گواهی الکترونیکی » در مواد 31 و 32 قانون اخیرالذکر، حسب آئین نامه اجرایی ماده 32 مصوب هیأت محترم وزیران مورخ 11/6/1386 وظایفی چون بررسی سیاست های کلان و برنامه های مربوط به حوزه زیرساخت کلید عمومی کشور، صدور مجوز ایجاد مرکز ریشه، تصویب و به روزرسانی سیاست ها و دستورالعمل های گواهی مرکز ریشه تصویب استانداردها، رویهها، نظارت عالیه، مرکز صدور گواهی الکترونیکی، دفتر ثبت نام گواهی الکترونیکی، انتقال درخواست متقاضیان، ثبت اطلاعات معتبر، ابطال گواهی مراکز میانی، بررسی صلاحیت و صدور مجوز برای دفاتر ثبت، تضمین ارائه خدمات، تضمین محرمانه بودن داده های مربوط به امضاء و … که از ماده 3 تا ماده 19 آیین نامه اخیرالذکر موارد کامل آن مطرح گردیده را برعهده دارد.
نکته: هنگام کار با اسناد الکترونیکی، باید علامتی برای تشخیص اصل بودن و سندیت بخشیدن به محتوای آن، به اطلاعات اضافه شود.
بعضی شیوه های جدید تنها برای سندیت بخشیدن به یک موجودیت جهت مجوزدهی برای دسترسی استفاده می شوند. به عنوان مثال نباید یک سیستم تشخیص هویت انگشت نگاری رایانه ای، یک امضای دستی اسکن شده با وارد کردن اسم شخص در انتهای یک ایمیل ( E-mail ) — را به عنوان یک جایگزین معتبر برای امضاهای دستی پذیرفته زیرا همه ی عملکردهای یک امضاء دستی را نخواهد داشت. از طرف دیگر یک امضای دیجیتالی یک ابزار سندیت بخشیدن الکترونیکی می باشد که منجر به سندیت بخشیدن به یک رکود الکترونیکی از طرف رمزنگاری با کلید عمومی ( همگانی ) می شود. زیرا ساختار اصلی امضای دیجیتالی ( الکترونیکی ) به صورتی است که نویسنده اطلاعات را الکترونیکی این اطلاعات توسط کلید رمزنگاری محرمانه خود امضاء می کند. همچنین این کلید باید توسط کاربر برای همیشه مخفی نگه داشته شود. امضای الکترونیکی ( دیجیتالی ) توسط کلید همگانی مربوطه امضاء کننده سند قابل کنترل می باشد. لذا این کلید همگانی توسط عموم قابل رویت و دسترسی می باشد.
با تدبّر در قانون تجارت الکترونیکی ایران، در می یابیم که این قانون فاقد ضابطه ی کلی در برابری دلیل الکترونیکی با دلایل غیر الکترونیکی است. زیرا علاوه بر این، قانون مذکور برابری نوشته و امضای الکترونیک با نوشته و امضای دستی ( سنتی ) را نیز « که می توان ضابطه برابری سند الکترونیکی با سند کاغذی باشد » مشروط به شرایط خاص ننموده و به صرف بیان قاعده برابری آنها اکتفا می کند. امری که اطلاق آن به لحاظ عدم برابری منطقی داده پیام غیر مطمئن با نوشته و امضاء دستی قابل انتقاد است.
شاید به جهت جبران همین نقیصه باشد که ماده14 قانون تجارت الکترونیکی اعلام می نماید: « کلیه داده پیام هایی که به طریق مطمئن ایجاد و نگهداری شده اند که از حیث محتویات و امضای مندرج در آن، تعهدات طرفین یا طرفی که تعهد کرده و کلیه اشخاصی که قائم مقام قانونی آنان محسوب می شوند، اجرای مفاد آن و سایر آثار در حکم اسناد معتبر و قابل استناد در مراجع قضایی است» با توجه به اینکه در ماده 15 همین قانون، نیز نسبت به داده پیام مطمئن، سوابق الکترونیکی مطمئن و امضای الکترونیکی مطمئن، انکار و تردید را مسموع ندانسته است. با عنایت به اینکه داده پیام مطمئن بع داده ای گفته می شود که با استفاده از مکانیزم هایی آن ایمن سازی موجودیت کامل و بدون تغییر آن محرز باشد.
گفتار دوم: انواع مهر
سخن درباره ی مهر که یکی از کهن ترین دستاوردهای عالم انسانی است، نیازمند آشنایی با تاریخ و سیر تحول آن در ادوار گذشته، نمادها، اسطوره ها، اعتقادات دینی، آداب و رسوم و نیز مطالعات باستان شناسی، شناخت خطوط گوناگون و شیوه ی نگارگری است. همچنین در حوزه ی هنری آشنایی با سبک های خوشنویسی، تسلّط به اوزان شعری و قواعد آن برای قرائت صحیح سجع مُهرها الزامی است و در این رهگذر محقق باید سنگ های مختلف اعم از قیمتی و نیم بها را بشناسد تا در بررسی نحوه ی حکاکی نمود یابد. چون در این گفتار انواع مهر به لحاظ تاریخی و پیشینه ی آن مورد بحث نیست و کاربرد حقوقی آن برای ما حائز اهمیت است، انواع مهر را در به دو مبحث ذیل تقسیم بندی می نماییم.

مبحث اول: مهر شناسایی
موضوع این بحث بسیار گسترده است و باید در دوران گوناگون به صورت مستقل ارزیابی شود. زیرا، گاه لازم است برای بررسی و توضیح فقط یک مهر کتابی نوشته شود. با توجه به پیشینه ی فرهنگ و هنر در فلات ایران که به بیش از هشت هزار سال می رسد و آثار فراوان و چشمگیر به جا مانده از دوران پیش از تاریخ می توان ادعا کرد که کنده کاری، نخستین اثر هنری انسان بدوی است و پیش از اختراع خط، مهر در ایران، اولین ابزار تثبیت فردیت و مهم ترین رکن در شناخت اسناد بوده است و ایرانیان بیشترین سهم را در ایجاد و تکامل برگ هویت « مهر »، و به عبارتی، نشان یا شناسنامه در جهان داشته اند که مورد توجه و تقلید ملّت های مختلف قرار گرفته است.
از دوره ی میان سنگی که ترسیم و نقر پیکره های گیاهی، جانوری، و انسانی بر صخره و سنگ رواج یافت، هنرمندان با استفاده از ابزارهای ابتدایی، بنیان گذار هنری شدند که هزاران سال، از دیواره ی سر برافراشته ی کوه ها و صخره ها تا مساحت اندک سنگ های قیمتی را، عرصه هنر و ذوق خود کرده اند. در این میان، حکاکی و کنده کاری بر مُهرها شایان توجه بیشتری است و ظرافت و دقت در آفرینش این آثار به جهت اهمیت کاربردی و نیز محدودیت فضایی آنها، بسیار تأمل برانگیز و ستودنی است. شکل های هندسی بر مهرها، بهترین سند به جا مانده از کهن ترین خط انسان، یعنی پایه و اساس پیدایش خط تصویری قلمداد می شود. به یاری این یادگاریها کهن می توان درباره ی وضع فرهنگی و اجتماعی و حتی روحی و اخلاقی گذشتگان اطلاع کسب کرد. بی تردید قدمت مهر به قدمت مفهوم مالکیت آدمی و تثبیت آن است و به درستی این یادگاری های به جا مانده، باستانی ترین کتاب های انسانی و ایرانی به شمار می آیند.

مبحث دوم: مهرِ امضا
مهر امضا عبارتست از مهری که امضای شخص معینی روی آن حک شده باشد. مهر امضا را معمولاً اشخاص پر مشغله برای نوشته ها و نامه هایی که از حیث قابلیت انتساب به صاحب مهر، از اهمیت چندانی برخوردار نیستند، استفاده می کنند27.

گفتار سوم: انواع اثرانگشت (از حیث شکل)
به طور کلي از نظر اصولي پنج دسته اثر انگشت مختلف وجود دارد که هر دسته خصوصيت مخصوص به خود را دارد که به شرح زير در مورد هر يک بررسي خواهد شد28.
1.اثر انگشت حلقوي:
در اين اثر انگشت دايره هاي ظريف در وسط قرار دارد و بقيه خطوط مشابه به هم به طور مارپيچ آن را احاطه کرده اند. 
2.اثر انگشت مايل:
در اين اثر انگشن خطوط به طور مارپيچي مايل تا سر انگشتان کشيده شده اند.
3.اثر انگشت کماني بلند يا چادري:
اين نوع اثر انگشت را بدين علت چادري گويند که داراي يک مرکز ثقل رو به بالاست که شبيه يک ديرک چادر مي باشد و بقيه خطوط آن را احاطه کرده اند. 
4.اثر انگشت مختلط يا مخلوط:
اين نوع اثر انگشت از تداخل دو اثر انگشت تشکيل شده است. به عنوان مثال شخصي را مشاهده مي کنيد که انگشت اشاره و شست وي داراي اثر انگشت حلقوي و بقيه انگشتان داراي خطوط مارپيچي است

بخش دوم: ماهیت و آثار امضا، مهر و اثرانگشت

فصل اول: ماهیت امضا، مهر و اثرانگشت
گفتار اول: ماهیت امضا، مهر و اثرانگشت در

پایان نامه
Previous Entries مقاله با موضوع سند الکترونیکی، سلسله مراتب، آنسیترال، تجارت الکترونیک Next Entries مقاله با موضوع امور حسبی، شرکت سهامی، حقوق مدنی، شرکت سهامی عام