مصرف مواد، سوء مصرف مواد، دانش آموزان دختر

دانلود پایان نامه ارشد

است.
فرضيه اصلي پژوهش مبني بر تأثير آموزش تاب آوري بر کاهش رفتارهاي پرخطر با 95 درصد اطمينان(001/0= p) تأييد گرديد. بايد اشاره کرد که بين تاب آوري و رفتارهاي پرخطر رابطه معناداري وجود داشت به نحوي که با افزايش ميزان تاب آوري، رفتارهاي پرخطر در دانش آموزان دختر کاهش مي‌يافت. نتايج بدست آمده در اين پژوهش با يافته‌هاي روز و همکاران (1998)؛ بهزادپور و همکاران (1392) همخواني دارد که نشان دادند كه نوجوانان تاب آور به احتمال كمتري در رفتارهاي پرخطر شركت مي‌كنند و با افزايش تاب آوري در بين دانش آموزان ميزان رفتارهاي پرخطر در بين آنها کاهش مي‌يابد. بنسون (1998) نيز با انجام تحقيقي به روي 99462 دانش آموز دبيرستاني نشان داد که وجود نقاط قوت و امتيازاتي که افراد در خود احساس مي‌کنند، مي‌تواند پيش بيني کنند? بروز رفتارهاي پرخطر درآنها باشد. طبق نتايج اين پژوهش با افزايش ويژگي‌هاي مثبت در نوجوانان (از قبيل عزت نفس، حس يکپارچگي، تاب آوري، هدفمندي در زندگي، ارتباط مثبت با همسالان و … ) از ميزان بروز رفتارهاي پرخطر در آنها مثل مصرف سيگار، الکل، مواد، و رفتارهاي ضداجتماع و… کاسته مي‌گردد. (بنسون و لفرت،1998). جسور(1992) عنوان مي‌کند که درگير شدن نوجوانان در فعاليت‌هايي که سلامت ايشان را به خطر مي‌اندازد، ناشي از تعامل مستقيم يا غير مستقيم ميان عوامل خاص و ميزان رويارويي نوجوانان با اين عوامل مي‌باشد. وي همچنين مطرح مي‌سازد که همان طور که عوامل زمينه‌اي خطرزا، احتمال بروز رفتارهاي پرخطر نوجوانان را افزايش مي‌دهد، وجود برخي عوامل محافظت کننده نيز از اين احتمال کاسته و يا از تأثيرات عواقب منفي آنها جلوگيري مي‌کند. البته اين گونه نيست که اين عوامل محافظت کننده از رويارويي نوجوان با رفتار پرخطر جلوگيري کند بلکه ميان مواجهه با رفتار پرخطر و درگير شدن نوجوان در آن، نقش حائل را ايفا کرده و نوجوان را براي مقابله با خطر توانمندتر مي‌سازد. نتايج بسياري از تحقيقات نشان داده است که آموزش مهارت خودآگاهي(يکي از مؤلفه هاي تاب آوري) در کاهش معني دار رفتارهاي پرخطر مؤثر بوده است. (لو و همکاران، 2008، به نقل از سليماني نيا، 1386).
افرادي كه به توانايي هاي خود در مقابله با مشكلات اعتماد دارند، فعالانه روش هايي براي حل مشكلات خود جستجو مي‌كنند و كمتر احتمال دارد كه در پاسخ به شرايط استرس زا و دشوار به رفتارهاي پرخطر رو آورند. افرادي كه به رفتارهاي پرخطر رو مي‌آورند به جاي مقابله رودررو با مشكلات و برنامه ريزي براي حل آنها و در نظر گرفتن راه حل هاي متنوع براي حل مشكلات به رفتارهاي خطرسازي رو مي‌آورند كه گاه آسيب‌ها و مشكلات بيشتري را برايشان ايجاد مي‌كند.(بهزادپور و همکاران،1392). سطوح بالاي خودکارآمدي نيز با توان بيشتر مقابله با رفتارهاي پرخطر براي سلامت همراه است (ما و همکاران، 2006).
آموزش تاب آوري با 95 درصد اطمينان(029/0= p) به طور معني داري باعث کاهش ميزان خشونت در دانش آموزان دختر مي‌شود. بنابراين پژوهش مبني بر تأثير آموزش تاب آوري بر کاهش خشونت تائيد گرديد.
براي تبيين اين يافته مي توان گفت از آنجايي که کنترل هيجانات يکي از مؤلفه هاي تاب آوري است و افراد تاب آور به خوبي هيجانات خود را مديريت مي کنند آموزش تاب آوري باعث کاهش خشونت در دانش آموزان مي شود. افراد تاب آور از مهارت حل مسأله برخوردارند مشکلات را شناسايي مي کنند فعالانه روش هايي را براي حل مشکلات خود جستجو مي کنند و بر آنها نظارت مي کنند، و بهتر موانع و مشکلات موقعيتي را در زندگي کنار مي زنند. بنابراين خشونت ويژگي افرادي است که ميزان تاب آوري آنها پايين است و از مهارت حل مسأله برخوردار نيستند.
خشم و پرخاشگري از جمله عوامل خطر فردي هستند که در آسيب پذيري فرد نسبت به مصرف و سوء مصرف مواد نقش دارند. مصرف و سوء مصرف مواد غالباً با خشم و خشونت همبودي دارد. خشم و خشونت غالباً نقش علي در آغاز مصرف مواد و الکل دارد و همچنين مي‌تواند پيامد مربوط به سوء مصرف مواد باشد. رفتارهاي اعتيادي و سوء مصرف مواد، روش فرد معتاد براي رهاسازي خود از رنج خشم، با بي حس کردن خودش از طريق مصرف مواد است. به علاوه مهارت‌هاي کنترل خشم جبراني براي رفتارهاي مخاطره آميز محسوب مي‌شود. آموزش کنترل خشم از چندين جهت زمينه ساز ارتقاي تاب آوري است. از يک سو موجب افزايش سرمايه‌هاي فرد مي‌شود و از سوي ديگر با تأثير بر روابط اجتماعي، ميزان و کيفيت منابع در دسترس نوجوانان را افزايش مي‌دهد.(رسولي، 1389).
پيوند جويي و داشتن روابط دوستي در زندگي افراد باعث مي شود افراد با آنها در مورد مسائل زندگي صحبت کنند و به نوعي تخليه شوند بنابراين در اين افراد خشونت به ميزان بالايي کاهش مي يابد.
ارتباط مؤثر رابطه اي است كه در آن شخص به گونه اي عمل مي كند كه در آن علاوه بر اينكه خودش به خواستههايش مي رسد، افراد مقابل نيز احساس رضايت دارند. يكي از مهارت هاي ارتباط مؤثر، جرأت ورزي است. جرأت ورزي، يعني دفاع از حقوق خود و بيان افكار و احساسات خويش كه به شيوه مستقيم، صادقانه و مناسب انجام شود. افراد جرأتورز براي خود و ديگران احترام قائل هستند. آنان منفعل نيستند و ضمن اين كه به خواسته ها و نيازهاي ديگران احترام ميگذارند، اجازه نمي دهند ديگران از آنها سوء استفاده كنند و به شيوه قاهرانه با آنان ارتباط برقرار كنند. جرأتورزي و پرخاشگري از يكديگر متمايزند. پرخاشگر بودن به معني دفاع از حقوق خود به شيوه اي خصمانه است كه فرد سعي مي كند نيازها و خواسته هاي خود را از طريق غالب شدن، توهين و تحقير ديگران برآورده كند كه در اين ميان براي حقوق و خواسته ديگران اهمّيّتي قائل نيست. بنابراين فردي که داراي ارتباط مؤثر مي باشد کمتر دچار خشم، خشونت و پرخاشگري مي شود.
عدم مسئوليت پذيري در افراد باعث مي شود نتايج اعمال خود را در صورتي که مورد تأييدشان نيست به ديگران تعميم دهند و بنابراين در صورت مواجه شدن با مقاومت، هيجاناتي مانند خشم و خشونت را از خود نشان دهند پس در نتيجه مي توان گفت افراد مسئوليت پذير در قبال انجام کارها پاسخگو هستند و کمتر دچار خشم مي شوند.
آموزش تاب آوري تأثير معني داري بر کاهش رابطه جنسي ناايمن در دانش آموزان دختر ندارد. (196/0= p) بنابراين پژوهش مبني بر تأثير آموزش تاب آوري بر کاهش رابط? جنسي ناايمن تائيد نشد.
آموزش تاب آوري با 95 درصد اطمينان(002/0= p) به طور معني داري باعث کاهش مصرف مواد در دانش آموزان دختر مي‌شود. بنابراين پژوهش مبني بر تأثير آموزش تاب آوري بر کاهش مصرف مواد تائيد گرديد. نتيج? بدست آمده با يافته‌هاي پژوهش براورمن (2001)، بنسون و لفرت (1998)، زانس و همکاران (1993)، ميدل ميس (2005)، بنارد و مارشال (2001)، داجن و مايکل شي 2000، ترجمه رنجگر (1383)، زرين كلك (1389)، راتر (1999)؛ لوتار و همکاران ( 2000)، همخواني دارد. اين پژوهش‌ها نشان دادند همپوشي قابل توجهي بين تاب آوري و پيشگيري از رفتارهاي پرخطري چون سوء مصرف مواد وجود دارد همچنين افزايش تاب آوري باعث كاهش رفتارهاي پرخطر مي‌شود. برنامه‌هاي مبتني بر تاب آوري امروزه در بسياري از زمينه‌ها مانند پيشرفت تحصيلي، جلوگيري از بزهکاري و سوء استفاده‌هاي جنسي و پيشگيري از سوء مصرف مواد مورد استفاده قرار مي‌گيرند. هرچند تاب آوري روي موضوعات گسترده تري مانند سازگاري و انطباق متمرکز است ولي مي‌توان به عنوان يک عامل بازدارنده در پيشگيري از اعتياد مورد استفاده قرار گيرد.
آموزش مهارت هاي ارتباطي، مهارت هاي تصميم گيري و مراحل حل مسأله، مهارت هاي مهار اضطراب و تنيدگي، باعث مي شود که افراد تعارض هاي خود با همسالان را به طريق سازنده اي حل کنند، توانايي مهار تکانه و برانگيختگي در آنها افزايش مي يابد و افزايش مهارت هاي مقابله اي در آنان باعث کاهش تمايل به استفاده از مواد مخدر و پيشگيري از مصرف مواد مخدر مي شود.
از آنجا که يکي از مؤلفه هاي تاب آوري، خودکارآمدي است، گرم بوسكي، پاتريك، دينر، دورهام، برسفورد، كاي و همکاران158(1993) در تحقيقات خود دريافتند كه بر خلاف افراد با خودكارآمدي كم، افراد با انتظارات خودكارآمدي زياد بيشتر احتمال دارد كه رفتارهاي خود تخريبي (مثل استعمال دخانيات و مشروبات الكلي) را متوقف كنند.
بروک، نومورا و کوهن159(1989)، طي پژوهشي در زمينه عوامل محافظتي و خطرزا در نوجوانان براي مصرف الکل و مواد مخدر، دريافتند که جهت گيري پيشرفت، تأثير محافظتي دارد که مي تواند اثرات مصرف مواد توسط همسالان را تعديل نمايد.
آموزش تاب آوري با 95 درصد اطمينان(001/0= p) به طور معني داري باعث افزايش ميزان تاب آوري در دانش آموزان دختر مي‌شود. بنابراين پژوهش مبني بر تأثير آموزش تاب آوري بر افزايش ميزان تاب آوري تائيد گرديد.
نتايج بدست آمده در اين پژوهش با يافته‌هاي نيل و دياس160(2001)؛ هاميل161(2003)؛ استنسما و همکاران (2007)؛ کاوه (1388) همخواني دارد. برنامه افزايش تاب آوري باعث مي‌شود که افراد راهبردها و مهارت‌هاي رويارويي با رويدادهاي ناخوشايند زندگي را فراگيرند. بنابراين تاب آوري به عنوان يک عامل محافظتي به مانند نوعي واکسيناسيون عمل مي‌کند. افراد با تاب آوري بالا از راهبردهاي مقابله‌اي مؤثري در برخورد با مسائل زندگي استفاده مي‌نمايند و نگاه آنها به مشکلات به گونه‌اي است که در نظر آنها مشکلات به عنوان فرصتي براي يادگيري و رشد مي‌باشد. (کاوه، 1388) تاب آوري مي تواند از طريق تقويت حرمت خود به عنوان مکانيسم واسطه اي به انطباق پذيري مثبت منتهي شود، و علاوه بر اين، بسياري ديگر از تبيين ها، يادآوري مي کنند که در صورت ضعف سازه تاب آوري، حرمت خود تضعيف، و فرايند مقابله با تجربه هاي منفي، ناکارآمد مي شوند.
بنارد (1991) تشويق کودکان به مشارکت کردن را يکي از عوامل مهم افزايش تاب آوري در آنها دانسته است. در خانواده‌اي که کارکرد ايفاي نقش به خوبي اعمال مي‌گردد، اعضاء از مشارکت خوبي برخوردارند، وقتي به اعضاء مسئوليت ايفاي نقش داده مي‌شود، پيامي که داده مي‌شود اين است که آنها ارزشمندند و قادرند به عنوان يک عضو خانواده در امور مشارکت نمايند. مشارکت باعث مي‌شود که اعتماد به نفس و عزت نفس افزايش يابد و در نتيجه باعث رشد تاب آوري فرزندان شود. (به نقل از خداجوي، آقابخشي، رفيعي، عسگري، بيان معمار، عبدي زرين،1390). كوهن، فردريکسون، برون، ميکلز و کانوي162 (2009) با بررسي دانش آموزان نشان داده اند كه هيجان هاي مثبت، افزايش تاب آوري و رضايت از زندگي را پيش بيني مي‌كند.
3-5 محدوديت ها
– اين پژوهش در نمونه کوچکي از دانش آموزان مقطع راهنمايي به اجرا در آمد.
– در اين پژوهش به دليل محدود بودن امکانات، امکان همتا کردن شرکت کنندگان گروه آزمايش و کنترل از نظر سطح کيفيت زندگي و رفتارهاي پرخطر وجود نداشت.
– اين پژوهش محدود به شهر همدان بود.
– اين پژوهش فقط بر روي دانش آموزان دختر انجام شده و نتايج آن براي گروه هاي تحصيلي و سني ديگر قابل تعميم نيست.
– همچنين به دليل کمبود وقت، امکان مطالعات پيگيري در مورد ثبات نتايج تحقيق در دانش آموزان وجود نداشت.
4-5 پيشنهادات پژوهشي
– در تحقيقات آتي از حجم نمونه بزرگتر استفاده شود.
– براي رفع محدوديت جامعه آماري به شهر همدان، پژوهشي مشابه با پژوهش حاضر در ديگر شهرها و استان ها انجام شود و نتايج آن با نتايج پژوهش حاضر مقايسه گردد.
– پرسشنامه هاي کاملاً استاندارد شده با شرايط جامعه دانش آموزان در رابطه با کيفيت زندگي طراحي و تدوين گردد.
– جهت رفع محدوديت تحقيق به نمونه هاي مقطع راهنمايي (متوسطه سوم) پژوهشي مشابه با اين تحقيق در ساير مقاطع تحصيلي انجام شود.
5-5 پيشنهادات کاربردي
– آموزش هاي مبتني بر تاب آوري به دانش آموزان براي کاهش رفتارهاي پرخطر توسط مشاورين ارائه شوند.
– آموزش هاي مبتني بر تاب آوري در مداس براي افزايش کيفيت زندگي دانش آموزان ارائه شوند.
– توجه بيشتر به رفتارهاي پرخطر در دانش آموزان و گنجانيدن مطالب آموزشي در

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درمورد توسعه شهر، اوقات فراغت، ساختار شهر Next Entries منابع پایان نامه درمورد توسعه شهر، حقوق و دستمزد، اوقات فراغت