مسئولیت اجتماعی، زیست محیطی، رشد شرکت

دانلود پایان نامه ارشد

اقدام مي كنند.
دسته چهارم، استراتژي اثرگذار دارند. اين دسته از مديران، تعهد اخلاقي را پذيرفته اند و با ميل و رغبت و در جهت خدمت، به انجام آن اقدام مي كنند(مشبکی، خلیلی شجاعی، 1389، ص 38).
2-3-7- تعهد اجتماعي تا پاسخگويي اجتماعي
همان طور كه از تعاريف مي توان استنباط كرد، سازمان ها با توجه به مناسبات و تعاملاتي كه با محيط اوليه و ثانويه خودشان دارند، بايد علاوه بر قبول تعهدات اجتماعي، در نهايت پاسخگويي اجتماعي نيز داشته باشند.
براي درك بهتر موضوع، مسير تكامل مشاركت اجتماعي ساز مان در شكل زير آورده شده است.
پاسخگويي اجتماعي مسئوليت اجتماعي تعهدات اجتماعي
يك سازمان، زماني كه تنها به مسئوليت هاي قانوني و اقتصادي خود عمل كند، به تعهدات اجتماعي اش عمل كرده است. بعد از تعهد اجتماعي، سازمان ها وارد مرحله بعدي خواهند شد؛ در اين مرحله آنها براي فعاليت هاي خود يك چارچوب اخلاقي در نظر مي گيرند. در اين حالت، سازمان ها اقدام به فعاليت هايي مي كنند كه سعي بر بهتر نمودن وضع جامعه دارند و از كارهاي ضد اخلاقي به شدت پرهيز دارند.
نهايتاً بعد از مسئوليت اجتماعي، وارد عرصه پاسخگويي اجتماعي مي شوند كه در اين شرايط با توجه به توان و ظرفيت شان عمل مي كنند و بر اساس برنامه ها و اقدامات عملي طبق چارچوب هاي اخلاقي، در جهت بهبود وضع جامعه تلاش مي كنند(بازارشاهی، 1390، ص 41).
2-3-8- مباني فلسفي ديدگاه هاي مسئوليت اجتماعي
براساس هر يك از سه مرحله تاريخي مسئوليت اجتماعي، سه نوع فلسفه يا ديدگاه اساسي وجود دارد. اين ديدگاه ها عبارتند از :
1- ديدگاه كلاسيك؛
2- ديدگاه مسئوليت پذيري؛
3- ديدگاه پاسخگويي.
در ديدگاه كلاسيك، سازمان ها صرفاً به دنبال سودآوري و به حداكثر رساندن منابع خود بودند و معيارهاي اخلاقي برايشان مهم نبود. به عنوان مثال، رابرت مرسر54 يكي از طرفداران ديدگاه كلاسيك مي گويد :
«مسئوليت اوليه هر بنگاه اقتصادي كسب سود است، اين بدان معني است كه نه شما و نه كاركنان تان و نه هيچ كس ديگر نبايد به جامعه فكركند»
انتقادات زيادي به اين نوع نگرش وجود دارد، از جمله اينكه سودجويي صرف ممكن است باعث بروز رفتارهاي غيراخلاقي از سوي سازمان ها شود.
ديدگاه مسئوليت پذيري كه با مرحله دوم مسير تاريخي مسئوليت اجتماعي همراه است، بر اين نكته تأكيد دارد كه سازمان ها، صرفاً براي گروه هاي خاصي كه ممكن است باعث ايجاد محدوديت هايي براي فعاليت آنها شوند، فعاليت كرده و سعي در برآورده نمودن نيازهاي آنان دا رند. در اين تفكر، سازمان براي فعاليت هاي خودش چارچوب هايي را مد نظر قرار مي دهد كه صرفاً در جهت برآورده نمودن نيازهاي گروه ذي نفعان است.
اما ديدگاه سوم كه همراه با مرحله سوم مسير تاريخي مسئوليت اجتماعي است، دامنه گسترده تري از ديدگاه مسئوليت پذيري دارد. دراين ديدگاه، سازمان ها به مثابه شركايي در كنار ساير مؤسسات و نهادهاي جامعه هستند و تلاش زيادي مي كنند تا مشكلات جامعه حل شود و در نهايت سطح رفاه و كيفيت زندگي اجتماعي مردم جامعه با رعايت برآورده نمودن نيازهاي تمامي طرف هاي ذي نفع، بالاتر رود(عباسی، فیضی، 1392، ص 34).
2-3-9- ایجاد ارزش از طریق مسئولیت اجتماعی (CRS) :
فضاي سازمانها به سرعت در حال تغییر بوده وسازمانها بر اثر روندهاي جاري به سوي نشانهاي تجاري جهانی پیش رفته و سازمانهاي چند ملیتی با زنجیره هاي تامین جهانی نیزبدان شدت می بخشند. بسیاري از سازمانها به نحو فزاینده اي از ارزش مستقیم اقتصادي مسئولیت اجتماعی آگاهی یافته و با ادغام آن به منزله سرمایه گذاري راهبردي با راهبرد اصلی کسب و کار و فعالیتهاي مدیریتی خود، می توانند تاثیر مثبتی بر جامعه و محیط خود داشته باشند و در ضمن، شهرت واعتبار خود را نیز تقویت کنند. با پیروي از این روش، نه تنها براي امروز خود سود تولید میکنند، بلکه موقعیت آینده خود را نیز تثبیت می نمایند(رضایی دولت آبادی و دیگران، ص 70).
براساس مطالعات و تعاریف مرکز ابتکارات اجتماعی و توسعه روستایی آدیتیا بیرلا هند55(ABCCIRD) مسئولیت اجتماعی اصولی را ایجاد می نماید که موجب سیستم ارزشی می گردد وعبارتند از :
“عامل خوب احساسی”56 در مورد شرکت، که عاملی است جهت دلبستگی کارکنان تخصصی به سازمان.
شناسایی ترجیحات مصرف کننده براي شرکتها بوسیله وجدان اجتماعی.
افزایش انتظار سهامدارانی که شرکتهاي آنان براي برآوردن نیازهایی از جامعه حساس و ضروري می باشد.
پروژه هاي اجتماعی ابزاري هستند که بوسیله آنها شرکت ارزشهایی را که بر اساس آن درسطح وسیعی در جامعه قرار می گیرد، تسهیم می کند.
بر اساس پیمایش و مطالعاتی که در بیش از 200 شرکت بزرگ اروپایی در سال 2007 ، توسط گروه آر.اس.ام(RSM) در دانشگاه اراسماس57، صورت گرفت، ضمن بررسی اثراتی که مسئولیت اجتماعی بر بهبود عملکرد سازمانها دارد، 10 مورد را که مسئولیت اجتماعی بر آنها تاثیر گذار بوده، شناسایی و تاثیراتی را که هر کدام از آنها بر امور کاري و تجاري سازمان می گذارد ،جمع آوري نمودند که بر اساس مقیاس لیکرت از 1 (کمترین اثر) تا 5 (بیشترین اثر) میانگین هر یک از موارد در زیر مشخص شده است و در این میان جلوگیري از فساد بیشترین و کاهش فقر کمترین اثر را در سازمان در راستاي ایفاي نقش مسئولیت اجتماعی داشتند :
1- جلوگیري از فساد اداري (4.6)
2- شفافیت در فعالیتهاي تجاري (4.5)
3- ایمنی و سلامتی (4.5)
4- تغییرات جوي (4.3)
5- حقوق کارمندان (4.3)
6- زیست بومی (4.3)
7- تساوي درآمد و دستمزدهاي مناسب و عادلانه (3.9)
8- تجارت و تولید مناسب و مطلوب (3.9)
9- تعیلم و تربیت (3.5)
10- کاهش فقر (3.0)
از طرفی این گروه تحقیقاتی، عوامل مهم مرتبط و وابسته به مسئولیت اجتماعی را به صورت زیر در نظر گرفتند که از مقیاس 1 (کمترین اهمیت) تا 5 (بیشترین اهمیت) اندازه گیري گردیده و میانگین هر یک در زیر نمایش داده شده است :
اعتبار و شهرت مدیریت (4.3)
جاذبه و کشش کارکنان (4.2)
رقابت (4.1)
ارتباطات سرمایه گذار (4)
مسئولیتهاي حقوقی/مطالبات قانونی (3.8)
بهره وري هزینه (3.8)
کیفیت (3.8)
که بر اساس نتایج حاصله بیشترین اثر و اهمیت را “اعتبار و شهرت مدیریت” برعهده دارد و سطوح دیگر نیز از اهمیت نسبتا بالایی برخوردارند.
در کنفرانس بوآرد به پاره اي از مزایاي مستقیم ناشی از مسئولیت اجتماعی براي سازمان شامل موارد زیر اشاره شده است :
افزایش ارزش تجاري ، نشان تجاري
دسترسی بیشتر به منابع مالی
نیروي کار سالم تر و ایمن تر
مدیریت ریسک و نظارت مؤثرتر بر امور سازمان
کارکنان مشتاق
وفاداري مشتري
ارتقاي اعتماد و اطمینان طرفهاي ذینفع
تقویت وجهه عمومی.
شکل زیر ارزش هاي ایجاد شده از طریق اجراي مسئولیت اجتماعی در سازمانها بصورت کاهش هزینه ها و افزایش درآمدها را نمایش می دهد.
تدوین استراتژي و خط مشی سازمانها از طریق رعایت و بکارگیري اصول مسئولیت اجتماعی نتایج و اثرات مفیدي براي سازمانها و شرکتها خواهد داشت از جمله :
1- کاهش شکایات 2- کاهش ریسک هاي عملیاتی 3- شهرت و اعتبار تجاري 4-کارایی عملکردي 5- نوآوري 6- دستیابی به بازارهاي موجود و جدید 7- دستیابی به دانش و مهارتها 8- دستیابی به منابع عمده و کلیدي.
بر اساس تحقیقات و پیمایشی که در سال 2002 در صنعت هند صورت گرفته، نشان می دهد مسئولیت اجتماعی اثر مثبتی بر تجارت وفعالیت سازمانها دارد، بطوریکه موجب تنظیم مقررات چارچوب کاري، اثر بخشی سیستمهاي قضاوتی، اثربخشی اصول حسابداري واستانداردهاي گزارش دهی- حسابرسی و کاهش فساد تجاري و کاري خواهد شد.
از طرفی تعیین کنندگان استراتژي مسئولیت اجتماعی در سازمانها، مصرف کنندگان، سرمایه گذاران تامین کنندگان، کارمندان، ارتباطات سازمانی و اجتماعات محلی و جهانی، دولت و سازمانهاي غیر دولتی و غیر انتفاعی هستند که سهم آنها به ترتیب در عملکرد سازمان ، 75% کارمندان، 66% مصرف کنندگان، و 59% اجتماعات محلی می باشد.
بر اساس تحقیقات دیگري که در سال 2007 توسط گروه شرکت توشیبا انجام گردیده حاکی از آن است که در یک نظر سنجی گسترده ، 37% این شرکت را در مورد مسؤلیت پذیر بودن اجتماعی “عالی” و 47% “خوب” ارزیابی کردند، از طرفی این شرکت بابیش از 190000 نفر پرسنل در اکثر نقاط دنیا به عنوان یک شرکت جهانی و با توجه به موفقیت هاي حاصله، یکی از فاکتورهاي اصلی موفقیت را در پرداختن به موضوع مسئولیت پذیري اجتماعی و مدیریت آن می داند. از دیدگاه این گروه نیز اعضاي مؤثر درایجاد مسئولیت اجتماعی این شرکت ها، مصرف کنندگان، سرمایه گذاران، تامین کنندگان، کارمندان، ارتباطات سازمانی و محلی، دولت و نیز مشارکت باسازمانهاي غیر دولتی و غیر انتفاعی می باشند(مصلی نژاد،1391،ص317).
2-3-10- نقش مدیران ارشد شرکتها در گسترش مسئولیت اجتماعی
در تقسیم بندي مؤلفه هاي مسئولیت اجتماعی، سه بعد اقتصادي، اجتماعی و محیط زیست مطرح شده است که اندازه گیري مسئولیت پذیري اجتماعی شرکتها را می توان در سه زمینه منافع سهامداران و کارکنان، منافع جامعه و مردم و ملاحظات زیست محیطی انجام داد. در زمینه منافع سهامداران و کارکنان، ارتقاي عملکرد مالی، کاهش هزینه هاي عملیاتی، اعتلاي نام و نشان شرکت، افزایش فروش و اعتماد مشتري، بهره وري بیشتر و کیفیت بالاتر، کاهش نیاز به وضع مقررات نوین، دسترسی به سرمایه، ارتقاي ایمنی محصولات و کاهش نیاز به تضمین هاي جدید ملاك عمل قرار می گیرند. در بعد منافع جامعه و مردم نیز مشارکت در امور عام المنفعه، ارائه طرحهاي داوطلبانه کارکنان، مشارکت همگان در تحصیلات عمومی، اشتغال و برنامه هاي کمک به بی خانمان ها، و ایمنی و کیفیت محصول مدنظر قرار می گیرند. در زمینه ملاحظات زیست محیطی، بازیافت هرچه بیشتر مواد، کارکرد و دوام بیشتر محصولات، استفاده بیشتر از منابع تجدید شدنی و به کارگیري ابزارهاي مدیریت زیست محیطی در طرحهاي کسب و کار شامل ارزیابی چرخه حیات و هزینه ها و استانداردهاي مدیریت زیست محیطی به عنوان شاخصهاي مسئولیت پذیري شرکتها مورداستفاده قرار می گیرند.
در این راستا مدیران ارشد شرکتها با مشارکت نیروي انسانی و سرمایه اي و نیز ازطریق مذاکره و رسیدن به نتایج مشترك با دیگر ارکان جامعه مدنی مثل سازمانهاي غیردولتی، سازمان ملل و دولتهاي محلی و منطقه اي می توانند نقش مهمی را در اجراي استراتژي هاي مسئولیت اجتماعی سازمانها ایفا نمایند(امینی، 1387، ص 21).

2-3-11- ديدگاه اسلام به مسئوليت اجتماعي
در بررسي كتب اسلامي و نظرات علماي مسلمان، نكات جالب توجهي وجود دارد كه در بررسي فلسفي ديدگاه ها مي توان تا حدود زيادي آن را بسيار مدرن و پيشرفته قلمداد كرد. حال در اينجا به ذكر برخي از آيات و احاديث مي پردازيم كه نشان دهنده نگاه بسيار پيشرفته و مدرن اسلام نسبت به مسئوليت هاي اجتماعي است.
توجه به رفاه عمومي جامعه در اصول اخلاقي، اعتقادات و ارزش هاي مذهبي ما نيز وجود داشته است كه موارد زير شاهدي بر اين مدعا است :
2-3-11-1- نيكي كردن
در قرآن به كرات گفته شده است كه با هم به نيكي رفتار نماييد .به عنوان نمونه، در سوره بقره، آيه 83 خداوند مي فرمايد : «كه جز خدا را نپرستيد و نيكي كنيد به پدر و مادر خويش و يتيمان و فقيران و به زبان خوش با مردم تكلم كنيد و نماز به پا داريد و زكات مال خود را بدهيد».
2-3-11-2- مسئول بودن نسبت به يكديگر
خداوند متعال در كتاب آسماني قرآن، مسلمانان را نسبت به يكديگر مسئول دانسته و با صراحت و دقت مسئوليت آنان را نسبت به يكديگر تعيين و مشخص نموده است. از جمله در قرآن كريم خطاب به مؤمنان مي فرمايد : «و حق خويشاوندان و مسكينان و در راه ماندگان را ادا كن» (سوره اسراء، آیه 26).
2-3-11-3- نيكوكاري
پروردگار در سوره بقره در آيه 178 مي فرمايد : «نيكوكاري آن نيست كه روي به جانب مشرق يا مغرب كنيد، نيكوكار كسي است كه به خداي عالم و روز قيامت و فرشتگان و پيغمبران ايمان آورد و دارايي خود را در راه دوستي

پایان نامه
Previous Entries مسئولیت اجتماعی، حقوق بشر، حقوق انسان Next Entries مدیریت منابع انسانی، مدیریت دانش، رفتار شهروندی