مدل کسب و کار، مسئله پژوهش، سازمان ملل

دانلود پایان نامه ارشد

. اين موضوع را مي توان به کليه ي ذينفعان درگير در يک کسب و کار تعميم داد.

1-2) اهداف تحقيق
هدف کلي انجام اين تحقيق، يکپارچه سازي مدل کسب و کار و CSR به منظور خلق يک سازمان مسئول مي باشد که اين هدف کلي را مي توان به اهداف خرد زير تقسيم نمود:
1. بررسي نقش ذينفعان در فرآيند يکپارچه سازي مدل کسب و کار و CSR
2. بررسي تاثير مدل کسب و کار با رويکرد CSR بر مزيت رقابتي سازمان

1-3) اهميت موضوع تحقيق و انگيزش انتخاب آن
رشد روزافزون و سريع صنايع مختلف و رقابت شديد جهت دستيابي به جايگاه بهتر، بسياري از سازمان ها را نسبت به توسعه پايدار و مسائل اجتماعي و زيست محيطي بي توجه نموده است. اين موضوع با کمال تاسف در کشورهاي درحال توسعه بيشتر به چشم مي خورد چرا که اغلب شرکت ها (بخصوص شرکت هاي خصوصي) با توجه به شرايط ناپايدار اقتصادي تنها به دنبال دستيابي به سود مورد نظر خود بوده و نگاه جامع و بلند مدت ندارند. بر اساس اصل سوم توسعه پايدار در منشور سازمان ملل حق توسعه بايد به نحوي اعمال شود كه به طور مساوي نيازهاي نسل كنوني و نسلهاي آينده را در زمينة توسعه و محيط زيست برآورده سازد. از سوي ديگر در بسياري از شرکت هاي حتي بزرگ، شيوه ي کسب و کار سنتي بوده و روش ها و رويکردهاي نوين مديريتي و سازماني ديده نمي شود. توجه به رويکردهاي نوين در حوزه ي دانش مديريت از يک سو و مسائل اجتماعي و زيست محيطي و همچنين حقوق ذينفعان از سوي ديگر نويسنده را بر آن داشت تا به تحقيق در خصوص موضوعي بپردازد که حاصل کار آن براي جامعه، نسل هاي آتي، شرکت ها و مصرف کنندگان و ساير ذينفعان سودمند و مفيد باشد. مبحث مدل کسب و کار يکي از مباحث نسبتا جديد و قابل توجـه در حوزه ي مديريت و کسب و کار به شمار مي آيد و نويسندگان، محققان و شرکت ها و سازمان هاي بزرگ و کوچک در سطح دنيا به اين موضوع علاقـه و توجه خاصي نشان مي دهند. اين مسئله پژوهشگر اين پايان نامه را بر آن داشت تا به تحقيق و مطالعه در خصوص اين موضوع و با نگاه و رويکردي نوين و سودمند بپردازد. رويکرد مدل کسب و کار به مسئوليت اجتماعي سازمان با هدف دستيابي به روشي براي يکپارچه سازي استراتژي هاي سازمان با سياست ها و برنامه هاي مربوط به مسئوليت اجتماعي سازمان و جهت خلق يک سازمان مسئول و البته سودآور از طريق دستيابي به مزيت رقابتي اي که اين مدل ايجاد مي کند، بوده است که به خلق ارزش براي جامعه، سازمان و مصرف کنندگان فعلي و آتي و ساير ذينفعان خواهد انجاميد. اميد است اين پژوهش راهي براي توجه بيشتر سازمان هاي ايراني و غير ايراني به مباحث اجتماعي و زيست محيطي و همچنين احترام به حقوق مصرف کنندگان، کارکنان، جامعه و ساير ذينفعان و توجه به ارزش هاي آنان باشد.

1-4) سوالات تحقيق
سوال اصلي اين پژوهش اين است که چگونه مي توان مدل کسب و کار و CSR را جهت خلق يک سازمان مسئول نسبت به تمامي ذينفعان از جمله جامعه، يکپارچه نمود؟
در کنار يک سوال اصلي که به آن اشاره شد يک سوال فرعي نيز مطرح مي باشد:
1. تاثير مدل کسب و کار با رويکرد CSR برموقعيت رقابتي سازمان چيست؟

1-5) مدل تحقيق

شکل 1-1: مدل تحقيق

1-6) تعاريف عملياتي متغير ها و واژه هاي کليدي

1-6-1) مدل کسب و کار:
زوت، اميت و ماسا6 با مرور 103 مطلب (کتاب، مقاله،….) منتشر شده در مورد مدل کسب و کار به اين نتيجه رسيده اند که “در يک سطح عمومي، مدل کسب و کار به يک حالت، يک نسخه، يک ارائه، يک معماري، يک مدل يا ابزار مفهومي، يک الگوي ساختاري، يک روش، يک چارچوب، يک الگو و يک مجموعه منسوب شده است” [11]. علي رغم ايجاد يک موج سراسري در ادبيات مدل هاي کسب وکار، محققان در مورد اين که اساسا مدل کسب و کار چيست به اتفاق نظر نرسيده و اغلب آنها تعريف خود را بر اهداف مطالعاتي خودشان منطبق نموده اند و اين مساله هماهنگي و توافق با يکديگر را مشکل ساخته است [11].
با مرور تعاريف و مفاهيم مختلف از مدل کسب و کار، محقق از چارچوب مدل کسب و کار اپلگيت، آستين و مک فارلان7 بهره گرفته و از آن در طراحي مدل مفهومي بهره برده است. مدل کسب و کار اپلگيت شامل سه بخش اصلي مفهوم کسب و کار ( فرصت ها و استراتژي هاي سازمان را توصيف مي کند)، قابليت ها (منابع مورد نياز براي اجراي استراتژي ها را تعيين مي کند)، و ارزش (سود حاصل شده براي سهامداران و ساير ذينفعان را اندازه گيري مي کند) مي باشد [12, p. 45].
شکل (1-2) چارچوب مدل کسب و کار اپلگيت را نشان مي دهد و در فصل دوم اين مدل به تفصيل توضيح داده شده است.

شکل (1-2): چارچوب مدل کسب و کار اپلگيت
منبع: [12, p. 45; 13, p. 46]

1-6-2) مفهوم کسب و کار8
مفهوم کسب و کار استراتژي هاي آن را تعيين نموده و بر تحليل فرصت هاي بازار، محصولات و خدمات پيشنهاد شده و پويايي رقابتي استوار است [12, p. 45]. همچنين تحليل مشتريان، رقبا و محصولات جانشين و شبکه کسب و کار نيز بخشي از تحليل استراتژي هاي سازمان و در نتيجه مفهوم کسب و کار است [13, p. 45].
مفهوم کسب و کار به اين سوالات پاسخ مي دهد: چه چيزي (کالا يا خدمتي)، چه زماني، کجا (بازار هدف)، براي چه کساني (مشتريان هدف)، چرا (چشم انداز، ماموريت و ارزش ها)، بوسيله چه کساني (ذينفعان)، و چگونه (استراتژي ها)؟
1-6-3) قابليت ها9
تعاريف متفاوتي از قابليت ها در ادبيات مدل کسب و کار و ادبيات مزيت رقابتي ارائه شده است. برخي از محققان قابليت ها را از منابع تفکيک نموده و تعريف متفاوتي براي آن دو ارائه داده اند ولي برخي از پژوهشگران حوزه ي مدل کسب و کار منابع را جزئي از قابليت ها دانسته اند. آنچه در اين پژوهش براي تعريف قابليت ها در نظر گرفته شده است آن است که “قابليت هاي يک سازمان منابع مورد نياز براي اجراي استراتژي هاي آن را تعيين نموده و از طريق افراد سازمان، عمليات ها، فرآيند هاي مديريتي و رهبري، سازمان و فرهنگ سازماني و توسعه کسب و کار و فرآيند نوآوري مشخص شده و بکار گرفته مي شوند” [12, p. 45]. “قابليت ها، يک شرکت را در اجراي استراتژي هاي فعلي اش قادر مي سازند و همچنين سکويي براي رشد و ترقي در آينده را براي آن فراهم مي نمايند” [13, p. 46].

1-6-4) ارزش
هالبروک10 [14] ارزش را به عنوان يک تجربه ي نسبي تعاملي از رجحان ها تعريف مي کند و بيان مي کند که ارزش تعاملي است چرا که تنها زماني ايجاد مي شود که يک سازمان و ذينفعان اش با هم مشارکت نمايند؛ مبتني بر رجحان ها مي باشد چرا که مردم عملکرد هاي سازمان را به صورت خوب/بد، مثبت/منفي يا مطلوب/غير مطلوب قضاوت مي کنند و در نهايت نسبي است چرا که افراد آن را به شکل هاي متفاوتي ارزيابي مي کنند [15].

1-6-5) گزاره ارزش11
بلنتين12 و همکاران [16] با بررسي ادبيات گزاره ارزش به مفاهيم مختلف اين اصطلاح که طي سال هاي مختلف مورد استفاده محققان قرار گرفته است، اشاره مي کنند:
1. گزاره ارزش به عنوان ارزش خلق شده توسط تامين کنندگان براي مشتريان
2. گزاره ارزش به عنوان استراتژي هاي عمومي خلق شده توسط تامين کنندگان
3. گزاره ارزش مربوط به کليه ي ذينفعان و نه فقط مشتري
4. گزاره ارزش توليد مشترک تامين کنندگان و مشتريان
5. گزاره ارزش متقابل با تاکيد بر تبادل منصفانه
6. تشريک مساعي با مشتريان براي رسيدن به راه حل هاي مشتري13
در اين تحقيق مفهوم پنجم يعني “گزاره ي ارزش متقابل با تاکيد بر تبادل منصفانه” رويکرد اصلي بوده است و اين گزاره ي ارزش متقابل مي تواند بين هر دو ذينفع و يا گروهي از ذينفعان واقع شود. به طور مثال گزاره ي ارزش متقابل بين سازمان و مشتري به معناي خلق ارزش از طريق ارائه ي کالاها و خدمات با کيفيت و قيمت مناسب و با رعايت تمام اصول قانوني و اخلاقي از توليد گرفته تا فروش و خدمات پس از فروش از سوي سازمان براي مشتري و خلق ارزش از طريق پرداخت منصفانه ي قيمت کالا، انتخاب صحيح، مصرف صحيح، بهره گرفتن از خدمات در زمان لازم و …. از سوي مشتري براي سازمان باشد.

1-6-6) گزاره ارزش مشتري
جانسون14 و همکاران [17] گزاره ي ارزش مشتري را پيشنهاد و ارائه ارزش هاي اقتصادي و غير اقتصادي به مشتري از طريق کالاها يا خدماتي که مشکلي از مشکلات مشتري را رفع نموده و نياز وي را برطرف نمايند تعريف مي کنند. در حقيقت مي توان گزاره ي ارزش مشتري را مطلوبيتي که سازمان از طريق کالاها و خدمات ارائه شده به مشتري براي وي ايجاد مي کند دانست. اين مطلوبيت ممکن است پيش از مصرف کالا يا خدمت، در زمان مصرف و يا پس از آن براي مشتري ايجاد شود ولي آنچه حائز اهميت است آن است که مصرف کالا يا خدمت بايد نياز مشتري را رفع نموده و کاري براي وي انجام دهد.

1-6-7) فرمول سود15
فرمول سود نوعي برنامه است که تعيين مي کند سازمان چگونه به خلق ارزش براي خود بپردازد در حاليکه ارزش مشتريان را نيز تامين مي کند[17] . فرمول سود شامل:
مدل درآمد : قيمت × تعداد؛
ساختار هزينه: هزينه هاي مستقيم، هزينه هاي غير مستقيم، صرفه جويي هاي حاصل از مقياس؛
مدل حاشيه سود: تعداد مورد انتظار و ساختار هزينه را مشخص مي نمايد و در نظر گرفتن تمام معاملات را براي دستيابي به سود مورد نظر نيازمند است؛
شتاب منابع: با چه سرعتي لازم است موجودي ها بازگردانده شده و دارايي ها تثبيت شوند و منابع بايد تا چه ميزاني مورد استفاده قرار گيرند تا تعداد محصول مورد انتظار و سود پيش بيني شده تامين شوند. [17]

1-6-8) تمايز محصول
مک ويليامز16 و همکارانش [18] دو نوع تمايز افقي و عمودي را مورد بحث قرار مي دهند که بر اساس توصيف آنها تمايز عمودي زماني اتفاق مي افتد که اغلب مصرف کنندگان يک محصول را به دليل کيفيت آن به محصول ديگر ترجيح مي دهند و در مقابل تمايز افقي زماني واقع مي شود که تنها برخي از مصرف کنندگان يک محصول خاص را ترجيح مي دهند اما رجحان آنها بر اساس سليقه است و نه کيفيت.
در تمايز افقي معمولا مقايسه بين يک محصول از دو برند مختلف انجام مي شود و بايد هر دو محصول از نظر کيفيت و قيمت تفاوت چنداني با هم نداشته باشند که اين نوع تمايز مد نظر محقق در اين طرح نبوده است.
با توجه به اينکه کيفيت کالا يا خدمت تمايز عمودي ايجاد مي کند مي توان دو کالاي مختلف (از يک دسته محصول) را از يک برند و يا بين دو برند مختلف مقايسه کرد.

1-6-9) ذينفعان
معتبر ترين و پرکاربرد ترين تعريف از ذينفعان توسط فريمن17 [19] ارائه شده است بدين صورت که افراد و گروه هايي که بر سازمان اثر گذارند و يا از آن تاثير پذيرند.

1-6-10) علاقمندي هاي18 ذينفعان
علاقمندي ها در حقيقت تعيين کننده ي عوامل و روش هاي ايجاد کننده ي ارزش هاي مورد نظر ذينفعان مي باشند. با توجه به اينکه ذينفعان مختلف نگرش ها و رويکردهاي مختلفي به فعاليت هاي يک سازمان دارند، علاقمندي هاي مختلفي نيز خواهند داشت. گاهي اين علاقمندي ها با يکديگر در تقابل و تضاد قرار مي گيرند و ساده ترين راهي که يک سازمان براي از بين بردن اين تضاد مي تواند در پيش گيرد حذف ذينفعي است که از زاويه ديد سازمان منفعت کمتري براي سازمان دارد و يا قدرت مقابله با سازمان را ندارد. اين سبک و سنگين کردن ذينفعان براي انتخاب، رابطه ي جايگزيني نام دارد که محققان و پژوهشگران مختلفي به آن پرداخته اند.
فريمن [20] با رد رابطه ي جايگزيني معتقد است مديران به جاي توجه به اين رابطه و حذف يک ذينفع و يا ناديده گرفتن علاقمندي هاي آن به نفع ذينفع ديگر بايد بر نوآوري تمرکز نمايند و از طريق خلق محصولات و يا روش هاي جديد با استفاده از علاقمندي هاي مشترک تمام ذينفعان کليدي بيشترين ارزش ممکن را براي سازمان و ذينفعان فراهم نمايند.

پایان نامه
Previous Entries مدل کسب و کار، بهداشت و سلامت، حقوق انسان Next Entries مدل کسب و کار، عملکرد سازمان، منابع سازمان