قلمرو ملی، تجارت خارجی، نیروهای مسلح

دانلود پایان نامه ارشد

وارداتي
قاچاق صادراتي بركالايي اطلاق مي شود كه بدون انجام گرفتن تشريفات گمركي و بدون پرداخت
حقوق و عوارض گمركي از كشور خارج شود.( نشريه تحقيقات كاربردي علوم جغرافيايي، 1389)
قاچاق وارداتي بر كالاهايي اطلاق مي شود كه بدون طي كردن مراحل قانوني و پرداخت حقوق
مالياتي وارد كشورمي شود. ( همان منبع )
2-2-7. قلمرو گمرکی
قلمرو گمرکی «قلمرویی است که در آن قانون گمرک یک کشور کاملا اعمال میشود». باید افزود که به طور کلی، قلمرو یک کشور همان قلمرو ملی شامل سرزمین، ریا و فضای هوایی آن است ولی این امکان هم هست که بعضی از قسمت های قلمرو ملی جزء قلمرو گمرکی نباشد، مانند مناطق آزاد یا آبهای بین خط ساحلی و مرز قلمرو یک کشور در دریا. قسمتهایی از قلمرو ملی یک کشور را که بدین ترتیب جزء قلمرو گمرکی آن نیست «بخش خارج از قلمرو گمرکی» مینامند. طبق توافق بینالمللی، قلمرو گمرکی یک کشور ممکن است شامل بخش خارج از قلمرو گمرکی کشور دیگری شود. منطقهای که بدین ترتیب جزء قلمرو گمرکی کشوری میشود، «بخش داخل در قلمرو گمرکی» نامیده میشود75.
2-2-8. مبادی رسمی و غیررسمی
مبادی به دو دسته رسمی و غیررسمی و خود مبادی رسمی نیز به دو دسته عام و ویژه تقسیم میشوند76 که در اینجا به شرح آنها میپردازیم:
الف) مبادی رسمی عام: مناطقی است که گمرک جمهوری اسلامی ایران یا نمایندگی این دستگاه ر آن مناطق حضور داشته باشد و نسبت به اعمال مقررات گمرکی اقدام کند، مانند بنادر، فرودگاههای بینالمللی و مرزهای زمینی کشور که گمرک در آنها مستقر است.
ب) مبادی رسمی ویژه: به مبادی اطلاق میشود که طبق قوانین و مقررات در اختیار سازمانهای خاص هستند، مانند اسکلههای ویژه نفتی، محورهای رسمی تردد زمینی، فرودگاههای اختصاصی و نیز اسکلههای تحت اختیار شیلات و نیروهای مسلح.
ج) مبادی غیررسمی: به دیگر مبادی اعم از دریایی (آبهای زیرزمینی و داخلی)، زمینی (از صفر نوار مرزی به داخل کشور) و هوایی اطلاق میشود.
2-2-9. اظهارنامه گمرکی
اصطلاح اظهارنامه گمرکی77 را سازمان جهانی گمرک78 به شرح زیر تعریف کرده است:
«اظهارنامه گمرکی عبارت است از هرگونه اظهار یا عملی به هر شکل که مورد قبول یا تجویز گمرک باشد و اطلاعات یا جزئیات مورد نیاز گمرک را ارائه دهد».79 این اصطلاح شامل اظهارنامه تنظیم شده با ماشینهای خودکار پردازش اطلاعات و فنون ارتباطات نیز میشود.
2-2-10. حقوق گمرکی
حقوق گمرکی80 حقوقی است که طبق تعرفه گمرکی وضع شده و به اجناس هنگام ورود یا خروج از قلمرو گمرکی تعلق میگیرد.81 در منبع دیگری درباره حقوق گمرکی چنین آمده است: حقوق گمرکی وجوهی است که بر اساس جدول تعرفه گمرکی «قانون مقررات صادرات و واردات» به واردات کالا تعلق گرفته و از واردکننده دریافت میشود.82 حقوق گمرکی حقوق پایه نیز خوانده میشود. حقوق پایه را قوه مقننه برای حمایت از صنایع داخلی وضع میکند.83
2-2-11. سود بازرگانی
سود بازرگانی وجهی است که بر اساس قانون تجارت خارجی و به موجب تصویبنامه هیئت ئزیران برقرار میگردد. سود بازرگانی نیز مانند حقوق گرکی در حکم نوعی مالیات غیرمستقیم است که در صورت تعلق (همانند حقوق گمرکی) از کالاهایی که برای مصرف وارد کشور میشوند دریافت میشود.84
حمایت از صنایع داخلی، ممانعت از مصرف کالاهای غیرضروری، توسعه صادرات و امکان نیل به خوداتکایی از جمله نکاتی است که در تعیین این قلم از حقوق ورودی تحت عنوان سود بازرگانی مؤثر است. در گمرک، سود بازرگانی نسبت به ارزش گمرکی کالا وصول میشود. نکته دیگر در مورد سود بازرگانی تعلق این وجوه منحصرا به واردات قطعی (کالا برای مصرف) است. بنابراین، در دیگر روشهای گمرکی (نظیر موقت، مرجوعی، ترانزیت خارجی، صادرات قطعی، موقت، انتقالی، کابوتاژ، و همچنین کالای برگشتی) سود بازرگانی به هیچ وجه تعلق نمیگیرد.
گفتنی است که این روشهای یادشده از حقوق گمرکی نیر معاف هستند، البته به استثنای کالای برگشتی که در صصورت تعمیر یا تکمیل و حداکثر 15 درصد نسبت به قیمت کار انجام شده، به صورت حقوق گمرکی تعلق خواهد گرفت85.
2-2-12. حقوق ورودی
مجموع حقوق گمرکی (پایه) و سود بازرگانی تشکیل دهنده حقوق ورودی کالاست. کالاهای صادراتی ز پرداخت حقوق گمرکی و سود بازرگانی معاف هستند، لیکن مشمول پرداخت هزینههای تخلیه و بارگیری و انبارداری میشوند. در عوض به کالای واردای حقوق گمرکی و سود بازرگانی تعلق میگیرد که میزان آن به موجب قانون مقررات صادرات و واردا تعیین میشود. مبنای پرداخت حقوق گمرکی و سود بازرگانی «ارزش گمرکی» کالاست86.
2-2-13. ارزش گمرکی
ارزش گمرکی (مطابق ماده 10 قانون امور گمرکی) عبارت است از بهای سیف87 و کلیه هزینههای مربوط به افتتاح اعتبار یا واریز بروات و همچنین حق استفاده از امتیاز نقشه، مدل و علامت بازرگانی و دیگر حقوق مشابه مربوط به کالا و هزینههای دیگری که به آن کالا تا ورود به اولین دفتر گمرکی تعلق میگیرد. ارزش گمرکی از سیاهه خرید یا دیگر اسناد تسلیمی صاحب کالا تعیین میشود و بر اساس نرخ ارز و برابریهای اعلام شده بانک مرکزی ایران در روز تسلیم اظهارنامه خواهد بود.
2-2-14. هزینههای گمرکی
هزینههای گمرکی وجوهی است که برای تخلیه و بارگیری، انبارداری، آزمایش و تعرفهبندیف بدرفه کالا، و خدمات فوقالعاده دریافت میشود که میزان و شرایط دریافت آن با تصویب هیئت وزیران تعیین میشود88.
2-2-15. عوارض گمرکی
عوارض به طور کلی مبلغی است که دولت بر اساس قوانین و مقررات از بخشهای مختلف اقتصادی دریافت میکند و در محلی خاص و از پیش تعیین شده به مصرف میرساند. عوارض دریافتی گمرک عبارت است از وجوهی که در مجوز مربوط وصول آن به گمرک واگذار گردیده است89.
2-3. تاریخچه گمرگ
تاريخ سازمان جهاني گمرك از سال 1947 هنگامي كه در سيزدهمين اجلاس دولت هاي اروپائي، كميته همكاري هاي اقتصادي اروپا با تشكيل يك ” گروه مطالعاتي ” موافقت نمود، شروع گرديد. اين گروه امكان تأسيس يك يا چند اتحاديه گمركي اروپايي را براساس اصـول ” موافقتنامه عمومي تعرفه و تجارت90 ” (گات)‌ مورد بررسي قرار داد.
در سال 1948، گروه مطالعاتي مزبور دوكميته تشكيل داد: 1-  كميته اقتصادي 2- كميته گمركي. كميته اقتصادي ” سازمان همكاري هاي اقتصادي و توسعه91 ” گرديد و كميته گمركي تبديل به شوراي همكاري هاي گمركي92 شد.
در سال 1952 كنوانسيون تأسيس شوراي همكاري گمركي رسمأ به اجرا گذاشته شد.
” شورا ” هيأت اجرايي شوراي همكاري گمركي بوده و جلسه افتتاحيه شورا در 26 ژانويه 1953 در بروكسل برگزار گرديد. هيأت هاي نمايندگي هفده كشور اروپايي در اولين اجلاس شوراي همكاري هاي گمركي، شركت كردند.
پس از چند سال شمار اعضا افزايش يافت  و در سال 1994 شورا نام ” سازمان جهاني گمرك ” را به عنوان سازمان كاري اين شورا،‌ انتخاب كرد تا به طور واضح نشان دهد كه واقعأ به  يك نهاد بين المللي جهاني تبديل شده است. در حال حاضر گمركات 156 كشور، عضو آن است كه در سرتاسر دنيا در حال فعاليت بوده و در مراحل مختلف توسعه اقتصادي قراردارند. امروزه، ‌اعضاي سازمان جهاني گمرك مسئوليت پردازش بيش از 95 درصد از تجارت بين المللي را بر عهده دارند.93
2-4. ساختار تشكيلاتي گمرك جمهوري اسلامي ايران
سازمان گمرك ايران ، از يك ستاد مركزي و 10 حوزه نظارت تشكيل گرديده است. رئيس كل گمرك كه سمت معاونت وزير امور اقتصادي و دارائي را دارا مي‌باشد، بالاترين مقام گمرك ايران است. ستاد مركزي كه بر مناطق ده گانه و گمركات اجرائي مستقر در تهران سرپرستي و نظارت دارد از حوزه رياست كل و چهار معاونت، تشكيل گرديده است. حوزه هاي نظارت ده گانه در مناطق مختلف كشور، بر گمركات اجرائي نظارت دارند. در تهران گمركات مهرآباد، شهريار، غرب، جنوب تهران، امانات پستي و نمايشگاه زيرنظر ستاد مركزي فعاليت مي‌كنند.
تعداد گمركات اجرائي كشور كه در تهران و شهرستانها و اقصي نقاط مرزي و بعضي از جزاير خليج فارس و بازارچه‌هاي مرزي كشور مستقر هستند ، مشتمل بر 129 واحد است94.
ستاد مركزي گمرك ايران متشكل از واحدهائي است كه نقش هدايت كننده و هماهنگ سازي حوزه هاي نظارت و گمركات كشور را برعهده دارند و حسب مورد، به ابلاغ مقررات ، دستورالعمل ها و مصوبات و ساير اقداماتي كه جهت اجرا لازم است اعلام شود، اقدام مي‌نمايد و يا به رسيدگي و اعلام نظر نهائي در مورد سوالات يا اختلافاتي مي‌پردازد كه از طرف گمركات كشور، استعلام
شده‌اند. بدين منظور اداره كل حراست، اداره كل هماهنگي امور مناطق، دفتر روابط عمومي و بين‌الملل، اداره كل بازرسي و كميسيون رسيدگي به حل اختلافات گمركي تحت نظارت رئيس كل
انجام وظيفه مي‌نمايند.
معاونت هاي چهارگانه گمرك ايران مشتمل بر ادارات كل و دفاتري به شرح ذيل مي‌باشند:
• معاونت امور گمركي مشتمل است بر دفاتر امور واردات – امور صادرات – اداره كل تعيين ارزش و تعرفه.
• معاونت حقوقي مشتمل بر اداره كل نظارت بر ترانزيت – اداره كل بازبيني و دفتر حقوقي و قضايي مي‌باشد.
• معاونت اداري و مالي شامل ادارات كل خدمات و تداركات – اموراداري – امور مالي و دفاتر ساختمان و طرح هاي عمراني – تشكيلات و بودجه است.
• معاونت طرح و برنامه متشكل است از دفتر برنامه ريزي و بهبود سيستم هاي گمركي – دفتر آمار و خدمات ماشيني، دفتر آموزش و تحقيقات و نيز پروژه ملي اتوماسيون گمركي است.
2-5. نقش و وظايف گمرك
گمرك ايران بعنوان مرزبان اقتصادي كشور، نقش مهمي در وصول درآمدهاي دولت و همچنين اجراي سياست ها و خط مشي‌هاي اقتصادي – بازرگاني كشور دارد.
اعمال سياست هاي اقتصادي دولت در زمينه بازرگاني خارجي از قبيل حمايت از توليدات داخلي، كنترل ارز، كنترل الگوي مصرف، انتقاد دانش فني و غيره از جمله وظايفي است كه انجام آن به عهده گمرك جمهوري اسلامي ايران است. در اين راستا اجراي مقررات صادرات و واردات، تشخيص و اخذ حقوق و عوارض گمركي و سود بازرگاني ، مبارزه با قاچاق ، نظارت بر ترانزيت، پردازش و انتشار آمار بازرگاني خارجي از جمله وظايف كلي گمرك محسوب مي‌گردد95.
تحويل گرفتن كالاهاي وارداتي ، صادراتي و مسافري از طريق زميني، دريايي و هوائي، نگهداري و حفاظت آنها در انبارها و اماكن گمركي و نظارت بر تحويل و تحول كالاهاي مزبور تا انجام تشريفات قانوني و ترخيص آن توسط صاحب كالا، يا نماينده قانوني وي و همچنين نظارت بر سلامت كالاهاي ورودي وخروجي از طريق اعمال مقررات قرنطينه، بهداشت و استاندارد و نيز ممانعت از ورود كالاهاي ممنوعه شرعي و قانوني و كالاهائي كه در تعارض با فرهنگ و شئون ملي است، از جمله اموري است كه مسئوليت انجام آن بر عهده گمرك است.
نظارت هاي گمركي بر كالاهاي وارداتي به منظور اعمال محدوديت ها و مقررات بهداشتي و استانداردهاي ملي و نيز كنترل محل ساخت يا خواص و مشخصات اصلي كالاهاي مصرفي وارداتي به منظور حمايت از مصرف كنندگان و جلوگيري از اغفال آن ها از جمله مسئوليت هائي است كه گمرك عهده دار انجام آن است.
2-6. اهمیت و ضرورت گمرک
گمرک سازمانی ضروری برای تأمین درآمد، تسهیل تجارت و حفاظت از جامعه می باشد. این سازمان امور مربوط به جابجایی کالا و مسافرین را مدیریت می کند. دولت ها جهت به اجرا درآوردن مناسب برنامه ها و سیاست های مالی، اقتصادی و اجتماعی خود نیازمند سازمان گمرکی کارآمد و مؤثر می باشند.
از این جهت فعالیت های گمرک در ارتباط مستقیم با اهداف و اولویت های دولت در موارد ذیل قرار می گیرد:
• اخذ حقوق و عوارض گمرکی
• حفاظت از سلامت و بهداشت جامعه
• حمایت از صنایع و تولیدات داخلی
• حفاظت های زیست محیطی ( حفظ گونه های کمیاب )
• اعمال قوانین و مقررات تجارت خارجی
• مشارکت در سیاست گذاری های تجاری
• حفاظت از آثار فرهنگی و تاریخی
• مبارزه با قاچاق و تخلفات گمرکی
• تهیه و ارائه آمار بازرگانی خارجی
• مشارکت در همکاری های منطقه ای و بین المللی
بنابراین سازمان گمرک به عنوان یکی از عوامل اصلی زنجیره تجارت خارجی، گستره وسیعی از
سیاست های دولت را به اجرا در آورده و در تعامل با تعداد زیادی از وزات خانه ها و

پایان نامه
Previous Entries فرهنگ مصرف، برنامه ریزی استراتژیک، مجلس شورای اسلامی Next Entries توسعه اقتصادی، تجارت خارجی، انتقال تکنولوژی