شوک مارک آپ، اقتصاد کشور، عرضه و تقاضا

دانلود پایان نامه ارشد

کوتاهمدت ميشود. با توجه به اينکه در نتيجه افزايش قيمت کالاهاي داخلي، سودآوري توليدکننده بيشتر ميشود لذا توليد، سرمايه و سرمايهگذاري در نتيجه شوک مارک آپ واکنش مثبت نشان ميدهند. در نتيجه شوک مارک آپ داخلي، متغيرهاي سرمايه و سرمايهگذاري به منظور رسيدن به مسير تعادلي بلندمدت خود به بيش از پانزده دوره زمان نياز دارند. هزينه نهايي توليد کالاهاي داخلي نيز از شوک مثبت مارک آپ تأثير منفي ميپذيرد که با توجه به رابطه معکوس بين اين دو متغير، اين نتيجه بديهي است. از طرفي ديگر، مصرف خصوصي به شوک مثبت مارک آپ قيمت داخلي واکنش منفي نشان ميدهد. در واقع، شوک مثبت مارک آپ داخلي، قدرت خريد مصرف کنندگان را کاهش ميدهد و از اين کانال مصرف را به عنوان يک شاخص رفاه کاهش ميدهد.
همچنين در نمودار (5-3) توابع ضربه واکنش مربوط به متغيرهاي صادرات و واردات کالاها و خدمات نيز رسم شده است. بر پايه توابع ضربه-واکنش، صادرات کالاها و خدمات به شوک مارک آپ قيمتهاي داخلي واکنش آني مثبت (حدود شش دوره زماني) نشان ميدهد. همچنين واردات کالاها و خدمات در نتيجه شوک مثبت مارک آپ واکنش مثبت نشان ميدهد و اين اثر به پانزده دوره به منظور رسيدن به مسير تعادلي بلندمدت زمان نياز دارد.

نمودار 5- 3. توابع ضربه-واکنش متغيرهاي اقتصادي نسبت به شوک مارک آپ قيمتهاي داخلي در سناريوي پايه

منبع: محاسبات تحقيق

نمودار (5-4) توابع ضربه-واکنش شوک مارک آپ قيمت کالاهاي صادراتي را به نمايش ميگذارد. اين توابع براي متغيرهاي کليدي کلان اقتصادي و براي پانزده دوره زماني آتي ترسيم شدهاند.

نمودار 5- 4. توابع ضربه-واکنش متغيرهاي اقتصادي نسبت به شوک مارک آپ قيمت کالاهاي صادراتي در سناريوي پايه

منبع: محاسبات تحقيق

بر پايه توابع ضربه-واکنش، شوک مثبت مارک آپ کالاهاي صادراتي با کاهش تقاضا در بازار اين کالاها، واکنش منفي را از سوي سرمايهگذاري و به تبع آن توليد به دنبال دارد. اثر شوک توليد در کمتر از نه دوره به صورت کامل تسويه ميشود. سرمايه و سرمايهگذاري نيز واکنش آني نسبت به شوک مارک آپ قيمت کالاهاي صادراتي نشان ميدهند. از طرفي، هزينه نهايي توليد کالاهاي صادراتي نيز نسبت به شوک مارک آپ قيمت کالاهاي صادراتي واکنش منفي و آني نشان ميدهد و در کمتر از چهار دوره اثر شوک از بين ميرود که با توجه به رابطه معکوس بين مارک آپ و هزينه نهايي منطقي است. ضمن آنکه در کوتاهمدت، شوک مثبت مارک آپ قيمت کالاهاي صادراتي تأثير مثبت بر مصرف داخلي دارد. همچنين، واکنش واردات نسبت به شوک مارک آپ قيمت کالاهاي صادراتي ناچيز ميباشد. در نهايت مطابق با انتظار با بروز يک شوک مثبت مارک آپ کالاهاي صادراتي، صادرات واکنش منفي نشان ميدهد و با گذشت هشت دوره اين اثر به صورت کامل تعديل مي‌گردد.

5-7-2- سناريوي دوم
در سناريوي دوم سيستم ارزي از نوع ميخکوب نرم است. همچنين در اين حالت فرض شده است که قاعده هدفگذاري تورم وجود دارد و 80 درصد از درآمدهاي حاصل از صادرات نفت تبديل به داراييهاي خارجي بانک مرکزي ميشود؛ به عبارت ديگر در معادله (5-67) ضريب برابر با 4-، برابر با صفر و برابر با 8/0 در نظر گرفته شده است.
توابع ضربه- واکنش حاصل از شوک مثبت قيمت نفت خام بر روي متغيرهاي توليد کل و تورم در نمودار (5-5) آورده شده است.
با مقايسه نمودارهاي (5-2) (حالتي که در آن هدف گذاري تورم وجود ندارد) با نمودارهاي (5-5) (حالتي که در آن هدف گذاري تورم وجود دارد) نتايج بدست آمده به صورت زير ميباشد:
– با قرار دادن قاعده هدفگذاري تورم، توليد کل نسبت به حالتي که هدفگذاري تورم وجود ندارد، واکنش کمتري از خود نشان ميدهد (18/0 در مقايسه با 23/0).
– تورم نسبت به شوک قيمت نفت در مقايسه با حالتي که قاعده هدفگذاري تورم وجود ندارد، واکنش کمتري نشان ميدهد (44/0 در مقايسه با 5/0).

نمودار 5- 5. توابع ضربه-واکنش متغيرهاي اقتصادي نسبت به شوک قيمت نفت در سناريوي دوم

منبع: محاسبات تحقيق

5-7-4- سناريوي سوم
در سناريوي سوم سيستم ارزي ميانه در نظر گرفته شده است. در اين سيستم سياستگذار پولي به طور فعال در بازار ارز براي شناسايي مسير نرخ ارز دخالت ميکند. همچنين به طور مستقيم و غيرمستقيم از طريق در نرخهاي سود و غيره در بازار دخالت ميکند. سياست پولي در اين نظام به صورت نسبتاً آزادانه جهت هدايت اقتصاد داخلي به کار گرفته ميشود. همچنين در اين حالت فرض شده است که قاعده هدفگذاري تورم وجود ندارد و 80 درصد از درآمدهاي حاصل از صادرات نفت تبديل به داراييهاي خارجي بانک مرکزي ميشود؛ به عبارت ديگر در معادله (5-67) ضريب برابر با 2-، برابر با 1/0 و برابر با 8/0 در نظر گرفته شده است. توابع ضربه- واکنش حاصل از شوک مثبت قيمت نفت خام بر روي متغيرهاي تورم، حجم پول، داراييهاي خارجي بانک مرکزي، نرخ ارز حقيقي، توليد کل و صادرات و واردات کالاها و خدمات در نمودار (5-6) آورده شده است.
همانگونه که در نمودار (5-6) مشاهده ميشود با بروز شوک مثبت نفتي در سيستم ارزي شناور متغير تورم، داراييهاي خارجي بانک مرکزي، حجم نقدينگي، توليد کل و واردات کالاها و خدمات به ترتيب به اندازه 4/0، 8/0، 05/0، 18/0 و 04/0 واکنش مثبت نشان ميدهند. در نتيجه شوک مثبت قيمت نفت تورم بعد از 8 دوره، داراييهاي خارجي بانک مرکزي بعد از 20 دوره، حجم نقدينگي بعد از هشت دوره، توليد کل بعد از شش دوره و واردات کالاها و خدمات بعد از پنج دوره به تعادل ميرسد.
همچنين نرخ ارز حقيقي و صادرات کالاها و خدمات در سيستم ارزي شناور به ترتيب به اندازه 016/0 و 86/0 واکنش منفي از خود نشان ميدهد و به ترتيب بعد از حدود 20 و 16 دوره به تعادل ميرسد.
افزايش درآمدهاي نفتي در کوتاهمدت به سياستگذاران اقتصادي کمک ميکند که نرخ ارز اسمي را کاهش دهند که اين موضوع باعث ميشود که نرخ ارز حقيقي نيز کاهش يابد. همچنين شوک افزايش قيمت نفت و در نتيجه افزايش درآمدهاي نفتي منجر به افزايش شاخص قيمتها و تورم ميشود که در بلندمدت شوک افزايش قيمت نفت همواره يک اثر منفي بر نرخ ارز حقيقي دارد.

نمودار 5- 6. توابع ضربه-واکنش متغيرهاي اقتصادي نسبت به شوک قيمت نفت در سناريوي سوم

منبع: محاسبات تحقيق

5-7-5- سناريوي چهارم
در سناريوي چهارم سيستم ارزي شناور در نظر گرفته شده است. در اين سيستم ارزي، نرخ ارز در بازار توسط عرضه و تقاضاي بازار تعيين ميشود. در اين نظام ارزي سياستگذار پولي در بازار ارز دخالتي نميکند. سياست پولي مستقل از نظام ارزي بوده و ميتواند به طور آزادانه براي هدايت اقتصاد داخلي مورد استفاده قرار بگيرد. همچنين در اين حالت فرض شده است که قاعده هدفگذاري تورم وجود ندارد و 80 درصد از درآمدهاي حاصل از صادرات نفت تبديل به داراييهاي خارجي بانک مرکزي ميشود؛ به عبارت ديگر در معادله (5-67) ضريب برابر با صفر، برابر با 1/0 و برابر با 8/0 در نظر گرفته شده است.
در سيستم نرخ ارز شناور با توجه به منحصر بودن جريان درآمدهاي نفتي و انحصار دولت بر اين درآمدها، با افزايش قيمت نفت و درآمدهاي نفتي، عرضه ارز (در جريان تبديل دلارهاي نفتي به پول داخلي) در بازار افزايش يافته و پول ملي تقويت ميشود. بر عکس، در صورت کاهش درآمدهاي نفتي با توجه به محدود شدن عرضه، نرخ ارز افزايش يافته و ارزش پول ملي سقوط ميکند. در چنين شرايطي اگر اقتصاد کشور توانايي تامين منابع ارزي ديگري به جز درآمدهاي نفتي و عرضه آن به بازار را نداشته باشد، اقتصاد کشور به شدت در معرض نوسانات ارزي و اقتصادي قرار گرفته و عملاً با سقوط ارزش پول ملي مواجه خواهد شد. از اين رو انتخاب نظامهاي ارزي شناور براي اکثر اقتصادهاي نفتي نظير ايران، اقتصاد را با معضلات جدي مواجه نموده و هزينه چنين نظام ارزي بيش از منافع آن خواهد بود. همچنين از آنجا که درآمدهاي نفتي دولت با قيمتهاي شناور ارز حاکم بر بازار به ريال تبديل خواهد شد، علاوه بر نااطميناني که نوسانات قيمت جهاني نفت در خصوص ميزان درآمدهاي تحقق يافته نفتي دولت بر بودجه تحميل ميکند، نااطميناني ديگري از محل قيمت ارز و تبديل درآمد ارزي به ريال بر بودجه تحميل خواهد شد که برنامهريزي در خصوص ميزان مخارج را به شدت مبهم کرده و در معرض نوسان قرار خواهد داد. تبديل درآمدهاي نفتي به قيمت شناور ارز به پول داخلي ميتواند انگيزه قوي در سياستگذار مالي براي حمايت از قيمتهاي بالا در بازار ارز ايجاد کند، چرا که قيمتهاي بالاي ارز به مفهوم افزايش بودجه ريالي خواهد بود.
توابع ضربه- واکنش حاصل از شوک مثبت قيمت نفت خام بر روي متغيرهاي تورم، حجم پول، داراييهاي خارجي بانک مرکزي، توليد کل، صادرات و واردات کالاها و خدمات و نرخ ارز حقيقي در نمودار (5-7) آورده شده است.
همانگونه که در نمودار (5-7) مشاهده ميشود با بروز شوک مثبت نفتي در سيستم ارزي شناور متغير تورم، داراييهاي خارجي بانک مرکزي، حجم نقدينگي، واردات کالاها و خدمات و توليد کل به ترتيب به اندازه 35/0، 06/0، 042/0، 01/0 و 14/0 در نتيجه شوک قيمت نفت واکنش مثبت نشان ميدهند. در نتيجه شوک مثبت قيمت نفت تورم بعد از 7 دوره، داراييهاي خارجي بانک مرکزي بعد از 20 دوره، حجم نقدينگي بعد از سيزده دوره، واردات کالاها و خدمات بعد از 4 دوره و توليد کل بعد از 12 دوره به تعادل ميرسد.
همچنين نرخ ارز حقيقي و صادرات کالاها و خدمات در سيستم ارزي شناور به اندازه 023/0 و 23/1 واکنش منفي از خود نشان ميدهد و به ترتيب بعد از حدود 20 و 15 دوره به تعادل ميرسد.

نمودار 5- 7. توابع ضربه-واکنش متغيرهاي اقتصادي نسبت به شوک قيمت نفت در سناريوي چهارم

منبع: محاسبات تحقيق

5-7-6- مقايسه نتايج در سناريوهاي پيشنهادي
در اين بخش نتايج بدست آمده در سناريوهاي پيشنهادي در نتيجه شوک قيمت نفت مورد مقايسه قرار گرفته است.
افزايش شديد در قيمت نفت باعث کسب درآمدهاي هنگفت براي کشورهاي صادرکننده نفت ميشود که از جمله پيامدهاي آن، تقويت پول کشور يا کاهش نرخ ارز است که ميتوان اين موضوع را در هر دو سيستم نرخ ارز ثابت و شناور مشاهده کرد. در سيستم نرخ ارز شناور، ورود ارزهاي خارجي باعث بالا رفتن ارزش پول ملي ميشود؛ اما اگر سيستم نرخ ارز ثابت باشد يا توسط دولت کنترل شود، ورود ارز خارجي به داخل کشور باعث افزايش حجم پول شده که اين موضوع افزايش نقدينگي و در نهايت انبساط تقاضا و افزايش قيمتها را در پي خواهد داشت. همچنين، افزايش ارزش پول داخلي باعث افزايش قيمت کالاهاي وارداتي ميشود که در نهايت باعث لطمه خوردن توليدکنندگاني ميشود که در اين شاخه فعاليت ميکنند، زيرا افزايش تورم داخلي باعث افزايش هزينه توليدکنندگان ميشود و از سوي ديگر، کالايي را توليد ميکنند که رقيب خارجي ارزانتر توليد ميکند، در نتيجه در صحنه بينالمللي توان رقابتي خود را از دست داده و دچار رکود ميشوند که اين موضوع خود رکود اقتصادي، بيکاري و تورم بالا را در اين کشورها در پي خواهد داشت.
با مقايسه نمودارهاي (2-5) (حالتي که در آن سيستم ارزي از نوع ميخکوب شده نرم ميباشد)، (5-5) (سيستم ارزي از نوع ميخکوب شده نرم ميباشد و هدفگذاري تورم وجود دارد)، (6-5) (سيستم ارزي از نوع ميانه ميباشد) و (7-5) (سيستم ارزي از نوع شناور ميباشد) نتايج زير بدست ميآيد:
– با حرکت از سيستم ارز ميخکوب شده نرم به سمت سيستم ارزي شناور، واکنش مثبت حجم پول نسبت به شوک قيمت نفت کاهش مييابد (واکنش حجم پول نسبت به شوک قيمت نفت در سيستم ارزي ميخکوب نرم، سيستم ارزي ميانه و سيستم ارزي شناور به ترتيب 058/0، 05/0 و 04/0 ميباشد).

نمودار 5- 8. مقايسه واکنش حجم پول نسبت به شوک مثبت قيمت نفت در سناريوهاي پيشنهادي

منبع: محاسبات تحقيق

– با حرکت از سيستم ارز ميخکوب شده نرم به سمت سيستم ارزي شناور، واکنش مثبت تورم نسبت به شوک قيمت نفت کاهش مييابد (واکنش تورم نسبت به شوک قيمت نفت در سيستم ارزي ميخکوب

پایان نامه
Previous Entries اقتصاد کشور، مخارج دولت، شوک مارک آپ Next Entries سيستم، ارزي، ميخکوب