سلاح های کشتار جمعی، تحریم های اقتصادی، ایالات متحده آمریکا، سلاح های شیمیایی

دانلود پایان نامه ارشد

اغلب مباحث در این زمینه توصیفی و یا به صورت تحلیل خبری می باشد. در خالی که تحریم های اقتصادی مسئله تازه ای نیست و حداقل از جنگ جهانی اول به بعد تحریم اقتصادی ابزاری قوی در سیاست خارجی کشورها مطرح شده است. سازوکار عملی تحریم های اقتصادی و عوامل دخیل در موفقیت یا شکست آن به حدی متنوع است که کشورهای تحیک کننده نمی توانند پیش بینی درستی داشته باشند. به همین دلیل توجه به اخبار روزمره و اظهار نظرهای سیاست مداران و دولت مردان کشورهای تحریم کننده یا تحریم شونده نیز در موارد زیاد گمراه کننده است. از این رو دقت و مطالعه بحث های نظری که بر اساس تجارب گذشته بدست آمده است، می تواند مفید و موثر باشد (زهرایی،1376:ص126).
جمهوری اسلامی ایران همواره در طول 34 سال گذشته با تحریم اقتصادی از سوی دولت‌مردان غربی به ویژه ایالات متحده آمریکا مواجه بوده است. که هدف خود را از اتخاد این رفتار، تغییر مواضع دولت ایران در مباحث گوناگون عنوان نموده اند. موضوع تحریمها علیه ملت ایران با پیروزی انقلاب اسلامی در سال1357، آغاز و در سالهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز با دستاویز قرار دادن ماجرای تسخیر سفارت آمریکا در سیزدهم آبان 1358، شکل رسمی تر و گسترده تری به خود گرفت. به اجمال با تاریخچه تحریم های آمریکا علیه ج.ا.ا آشنا می شویم.
2-5-1تحریم‌های اقتصادی آمریکا علیه جهان
بررسیهای انجام گرفته از پیشینه تحریم‌های اقتصادی در سطح جهانی نشان می دهد که دولت آمریکا همواره بیشترین سهم را در کاربرد سیاست تحریم اقتصادی داشته است. در مجموع، دوسوم تحریم های اقتصادی جهان توسط دولت آمریکا اعمال گردیده است. در فاصله جنگ جهانی اول تا سال 1990، یعنی در طول نزدیک به 75 سال، در مجموع 115 تحریم اقتصادی علیه کشورهای مختلف تصویب و به اجرا گذاشته شد که به طور متوسط برابر است با 1.5 تحریم در سال. دولت آمریکا مسئول 77 مورد از کل 115تحریم‌های اقتصادی جهان، یعنی 67% کل تحریم ها در طی دوره 1918- 1990 بوده است.
به دنبال فروپاشی اتحاد شوروی و پایان جنگ سرد، سهم ایالات متحده آمریکا بر اساس یکه تازی در جهان معاصر در استفاده از سیاست تحریم اقتصادی و تعداد تحریم‌های اقتصادی افزایش داشت. به گونه ای که در طی سالهای 1990-1999 سهم آمریکا در کل تحریم‌های اقتصادی جهان به 92% افزایش یافت. تنها در دوره اول ریاست جمهوری کلینتون، دولت آمریکا ۶۱ تحریم اقتصادی (جزئی یا کلی) را علیه ۳۵ کشور جهان با جمعیتی بالغ بر ۳/۲ میلیارد نفر یعنی حدود ۴۲ درصد کل جمعیت جهان به اجرا گذاشت. اهداف ظاهری این تحریم ها عبارت بودند از؛ جلوگیری از نقض حقوق بشر: 22 مورد، مبارزه با تروریسم بین المللی: 14 مورد، منع گسترش سلاح های هسته‌ای: 9 مورد، حمایت از حقوق کارگران: 6 مورد، حفظ محیط زیست: 3 مورد و جلوگیری از گسترش مناقشات و جنگ های داخلی: 7 مورد.
2-5-2تاریخچه تحریم های آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران
تحریم ایران توسط قدرت های بزرگ غربی موضوع تازه ای نبوده و از قدمتی طولانی در تاریخ معاصر ایران بویژه پس از انقلاب اسلامی برخوردار است. «اولین تجربه غرب» در ارتباط با تحریم ایران به دوران حکومت مصدق و سیاست او مبنی بر «ملی شدن صنعت نفت» بر می گردد که غربی‌ها درصدد بر آمدند با استفاده از ابزار تحریم و فشار اقتصادی بر ایران که تنها درآمدش منابع حاصل از فروش نفت بود، جریان ملی شدن صنعت نفت در ایران را «مهار» کنند.
اما دولت مصدق نه تنها عقب ننشست بلکه با توسعه بازارهای خارجی و فروش نفت به قیمتی کمتر از آنچه که در بازارهای جهانی وجود داشت توانست پوزه قدرت های بزرگ را به خاک مالیده و از مهلکه‌ای که غرب درست کرده بود موفق بیرون آید هرچند که به بهای سقوط دولتش تمام شد.
«تجربه دوم» مبتنی بر تحریم ایران از سوی غرب و بویژه آمریکا، در پیروزی انقلاب و در سال 57 رخ داد. تحریم صنعت نفت در این مقطع از طریق فراخواندن کارشناسان خارجی و عدم تأمین قطعات زیر ساخت این صنعت و نیز تخلیه کلیه اطلاعات کشف منابع جدید نفتی آغاز شد به گونه‌ای که صادرات روزانه 4 میلیون بشکه نفت قبل از انقلاب به یک باره به زیر 1 میلیون بشکه نفت رسید. این امر ناگهانی باعث کاهش عرضه و متعاقباً افزایش قیمت نفت از 12 دلار به مرز 34 دلار شد که در این بین جمهوری اسلامی با بدست گرفتن «ابتکار عمل» یعنی فروش نفت 30 دلاری، بازارهای جدیدی را به روی خود گشود و در آن شرایط بسیار سخت از این بحران جان سالم به در برد.این شروع قدرتمند نظام نوپای جمهوری اسلامی ایران برای مقابله با تحریم های ناعادلانه ابرقدرتی چون آمریکا، آنها را وادار به اعمال تحریم های بیشتر علیه کشورمان با هدف به تسلیم کشاندن آن بود.اما به طور کلی تقویم تحریم‌های آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران را می‌توان به 6 مقطع تقسیم بندی نمود:(فتح الله پریشان.1391)
• مقطع اول دوره اشغال لانه جاسوسی (از ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۱)
• مقطع دوم دوران دفاع مقدس (از ۱۹۸۱ تا ۱۹۸۸)
• مقطع سوم دوران سازندگی (از ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۲)
• مقطع چهارم دوره کلینتون و اعلام استراتژی مهار دوجانبه (از ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۱)
• مقطع پنجم پس از واقعه ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱
• مقطع ششم آغاز قطعنامه‌های شورای امنیت از سال ۲۰۰۶ تاکنون.
به‌رغم آنکه تحریم‌ها در این مقاطع هر بار با روی کار آمدن رئیس جمهوری جدید به شیوه ای دیگرو با شدت بیشتری اجراء گردید اما هیچگاه نتوانست به اهداف خود (از سرنگونی نظام گرفته تا دست برداشتن از برنامه‌های هسته‌ای) دست یابد. یکی از علل کاهش میزان اثرگذاری تحریم‌ها در جهان معاصر را می توان افزایش تحریم‌ها دانست. زیرا وقتی دامنه تحریم‌ها گسترده می‌شود و کشورهای متعددی را در بر می‌گیرد، ساختارهای متناسب با آن نیز در نظام اقتصاد رسمی و غیر رسمی بین‌المللی شکل می‌گیرد و کشورها تلاشهای همه جانبه خود را جهت یافتن راه‌های مقابله با آثار و نتایج تحریم‌ها آغاز می‌نمایند.
دولت ایالات متحده همواره بزرگ‌ترین سهم را در کاربرد سیاست تحریم اقتصادی داشته است. بخشی از این تحریم‌های ایالات متحده در طول ۳۰ سال گذشته همواره مربوط ملت ایران بوده به‌طوری که از ۱۴ نوامبر ۱۹۷۹ یعنی ۱۰ روز پس از اشغال لانه جاسوسی در تهران، جیمی کار‌تر طی بخشنامه ۱۲۱۷۰ دستور ضبط ۱۲ میلیارد دلار دارایی‌های ملت ایران در آمریکا و تحریم تمامی واردات از ایران را صادر کرد.چند ماه بعد در آوریل ۱۹۸۰ کار‌تر تمامی مبادلات تجاری و مسافرت به ایران را ممنوع کرد؛ قانون شرایط اضطراری ملی نیز در دولت کلینتون و در ۱۵ مارس سال ۱۹۹۵ به تصویب رسید که طی آن بر دامنه تحریم‌های ایران افزوده شد و این روند در طول سی و چند سال گذشته با ۳۴ دستورالعمل مشابه دیگر دولت‌های آمریکا ادامه یا گسترش یافته است.بدون شک همه آنچه دولت ایالات متحده در طول این سال‌ها علیه ایران انجام داده تمام آن چیزی بوده که می‌توانسته انجام دهد و اگر توان افزایش بیشتر فشار‌ها را داشت قطعا فروگذار نمی‌کرد. اما اگر این تحریم‌ها در سه دهه و ۶ مقطع گذشته آمال آمریکا و هم پیمانانش را برآورده ساخته، این بار هم بر آورده خواهد ساخت. http://tarikhirani.ir/fa/news/4/bodyView/798//) موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی شنبه 31 ارديبهشت 1390  

2-1 تاریخ، دلایل و دامنه ی مهم ترین تحریم های اعمال شده علیه جمهوری اسلامی ایران
تاریخ
دلایل اعمال تحریم
دامنه ی تحریم ‌ها
۱۹۸۱-۱۹۷۹
بحران گروگان گیری و اشغال سفارت امریکا در تهران
توقیف تمام دارایی های ایران در امریکا و عدم تحویل تجهیزات خریداری شده از امریکا
۱۹۸۳-۱۹۸۷
انفجار مقر نظامیان امریکا در بیروت و متهم شدن جمهوری اسلامی به حمایت از تروریسم بین المللی
ممنوعیت اعطای وام و تسهیلات به ایران، ممنوعیت صدور قطعات و تجهیزات یدکی به ایران، تحریم واردات نفت ایران از امریکا
۱۹۹۱-۱۹۸۹
اتهام ایران به تلاش و دستیابی به مواد و سلاح های شیمیایی و بیولوژیکی
تحریم صدور مواد و تجهیزات مربوط به سلاح های شیمیایی و بیولوژیکی
1992
تمایل اروپا به ایجاد روابط اقتصادی گسترده با ایران
توتال اولین قرارداد خارجی نفت را با ایران منعقد کرد.
اکتبر ۱۹۹۲
دستیابی ایران به فناوری سلاح های پیشرفته ی نظامی
تحریم صادرات کالاهای دو منظوره به ایران، لغو قرارداد کونگو
می۱۹۹۳
تهدید منافع امریکا در خلیج فارس از سوی جمهوری اسلامی
استراتژی مهار دوجانبه ی ایران و عراق
می ۱۹۹۵
دخالت ایران علیه برقراری صلح در خاورمیانه، حمایت از تروریسم و تلاش برای کسب سلاح های کشتار جمعی
اعمال تحریم‌ها‌ی جامع در همه ی زمینه های بازرگانی و سرمایه گذاری
اوت ۱۹۹۶
حمایت و تأمین مالی تروریسم، سرمایه گذاری شرکت های اروپایی در ایران
تصویب قانون ایلسا: ممنوعیت سرمایه‌گذاری بیش از 20 میلیون دلار در صنایع نفت و گاز ایران از سوی تمامی کشورها و شرکت ها
۲۰۰۲-۲۰۰۱
روی کار آمدن بوش، اتهام ایران مبنی بر پناه دادن به تروریست ها
تمدید قانون ایلسا، معرفی ایران به عنوان محور شرارت
۲۰۰۶-۲۰۰۵
تلاش ایران برای دستیابی به سلاح هسته‌ای
تصمیم به ارجاع گزارش هسته ای ایران به شورای امنیت در جلسه ی گروه ۱+۵ لندن
سپتامبر ۲۰۰۶
حمایت از حزب الله لبنان و تروریسم
تحریم بانک صادرات
ژانویه ی ۲۰۰۷
حمایت مالی از تولید سلاح های کشتار جمعی
تحریم بانک سپه ایران
ژوئن ۲۰۰۷
تلاش برای دستیابی به سلاح های کشتار جمعی
تحریم ۲۷ تن از افراد و سازمان های ایرانی
اکتبر ۲۰۰۷
حمایت از تروریسم
تحریم نیروی سپاه قدس و بانک ملی ایران
سپتامبر ۲۰۰۸
پیگیری برنامه ی هسته ای
افزایش لیست شرکت ها و افراد تحت تحریم، تحریم معامله با کشتیرانی و هواپیمایی ایران
اکتبر ۲۰۰۸
پیگیری برنامه هسته ای و تسلیحاتی ایران
تحریم بانک توسعه صادرات ایران توسط اتحادیه ی اروپا
سپتامبر ۲۰۱۰
نقض حقوق بشر توسط دولت ایران
عدم الزام ایران به تعهدات عدم گسترش تاسیسات هسته ای و راه اندازی تاسیسات در قم
افزایش تحریم بانکهای ایرانی، تفتیش کشتی های بار ایرانی، اعمال محدودیت بیشتر علیه سپاه پاسداران، مسدود شدن اموال و منافع افراد تحریم شده، ممنوعیت تامین مالی و صدور ویزا برای افراد
۲۰۱۱
اصرار ایران بر پیگیری برنامه ی هسته ‌ای
تحریم بانک مرکزی ایران و کلیه ی فعالیت های پولی و مالی اش
دسامبر ۲۰۱۱
اصرار ایران بر پیگیری برنامه ی هسته ای
تحریم ۱۸۰ فرد و شرکت ایرانی توسط اتحادیه ی اروپا
(موسسه تدبیر اقتصاد،1387:ص36-35)
علاوه بر مواردی که در جدول بالا ذکر شد، هم چنین در ژانویه ی ۲۰۱۲ پس از تحریم بانک مرکزی ایران، تحریم نفتی ایران به شکل مستقیم و غیر مستقیم در دستور کار کشورهای غربی قرار گرفت؛ روش مستقیم، تحریم خرید نفت و تحریم خریداران و اعمال مجازات علیه خریداران است و از روش های غیرمستقیم تحریم بیمه ای کشتی های نفتکش و تحریم های بانکی می توان نام برد. با اعمال تحریم نفت ایران کشورهای وارد کننده ی نفت از ایران، میزان نفت وارداتی خود از ایران را به تدریج کاهش دادند و در مواردی قطع و با دیگر تولیدکنندگان جایگزین کردند.
در مارس ۲۰۱۲ نیز شرکت سوئیفت تمام همکاری هایش را با طرف ها و بانک های ایرانی، قطع کرد و این در حالی بود که حدود نود درصد تجارت خارجی ایران توسط شرکت سوئیفت انجام می شد. تأثیر تحریم نفت ایران به شکلی بود که علاوه بر کاهش میزان تولید و فروش نفت در اوت ۲۰۱۳، اعلام شد که ایران به نیمی از درآمد حاصل از فروش نفت خود دسترسی ندارد.
تحریم ها علیه ایران چه از طرف جامعه ی جهانی و چه از سوی امریکا و اتحادیه ی اروپا هم چنان ادامه دارد و در جدیدترین فراز آن در آگوست ۲۰۱۳ و دو روز پس از آغاز تحریم های صنایع کشتیرانی ایران، کمیته ی روابط خارجی مجلس نمایندگان امریکا در نامه ای خطاب به اوباما، رئیس جمهور امریکا، خواستار اعمال تحریم های بیشتر علیه ایران شدند.
در این شرایط شاید کاربردی ترین استراتژی برای کشورهایی نظیر جمهوری اسلامی ایران جهت تحقق اهداف و تثبیت منافع ملی خود، ترکیبی از اقدامات زیر باشد

پایان نامه
Previous Entries ایالات متحده آمریکا، تحریم های اقتصادی Next Entries خلیج فارس و دریای عمان، ایالات متحده آمریکا، امارات متحده عربی، رادیو و تلویزیون