روش های تدریس، تحصیلات تکمیلی، یادگیری معنادار

دانلود پایان نامه ارشد

شیوه های یادگیری با تفکر وخلاق مورد توجه بسیار قرارگرفته است،تاکید این شیوه ها به جای ذخیره سازی انبوهی از مطالب غیر مرتبط در ذهن دانش آموز بر درگیر کردن دانش آموزان با مسایلی است که با زندگی واقعی آنان مرتبط استبه کارگیری این شیوه های بدیعه پردازی سبب می شود دانش آموزان به تفکر عمیق بپردازند،چگونه فکر کردن،چگونه خلق کردن،چگونه یادگرفتن رابیاموزندوبه یادگیرندگانی مادام العمر تبدیل شوند (فونتانا1995،ترجمه فروغان1389) .
برای سمت وسو دادن مدارس به سوی بهره گیری ازالگوهای جدید،باید استفاده از آن الگوها درفضای مدارس حاکم شود وتفکر وبازسازی وتجربه آموزی جانشین شیوه های سنتی گردد. البته این امر نیازمند انجام دادن تحقیقات ومطالعات متعددوبررسی همه جانبه مزایا ومحدودیت های الگوهای سنتی ومقایسه آن باروش های تدریس بدیعه پردازی است تا معلمان با آسودگی خاطر به گزینش واجرای الگوی مناسب اهداف ودرس مورد نظراقدام کنند(عارف نیا1385).
درتوضیح روش های تدریس سنتی باید بیان کرد که منظور از تدریس سنتی،کلیه فعالیت های آموزشی است که درکلاس انجام می شود ومعمولا معلم محور است واگر قرار باشد آزمایشی اجرا شود این معلم است که درگیر آزمایش می شود ودانش آموزان فقط مشاهده گر هستند یامعلم درسی راتوضیح می دهد ودانش آموزان شنونده هستند وبه بیان دیگر یادگیرندگان در فرایند آموزش وتدریس نقشی منفعل دارند .در حالی که الگوي بديعه پردازي بدان منظور طراحي شده است كه هم خلاقيّت فرد وهم خلاقيّت گروه را ارتقاء بخشد. مشاركت درتجربه بديعه پردازي مي تواند موجب پيدايش نوعي حس جمعي دربين شاگران گردد. شاگردان به هنگام ملاحظه نحوه واكنش همكلاسان خود به يك مطلب يا مسأله ، مطالبي را درباره آنان ياد مي گيرند. روش هاي بديعه پردازي به خلق جامعه اي از افراد برابركه درآن صرف داشتن يك انديشه ، تنها پايه ي منزلت اجتماعي است ، كمك مي كند وانديشه ها به خاطرسهم بالقوه اي كه در فرآيندهاي گروهي ايفا مي كنند، ارزشمند تلقي مي شوند اين هنجار ونيز حالت بازي گونه آن شرايط لازم مشاركت گروهي را حتي براي خجول ترين شركت كنندگان فراهم مي كند (میرشمشیری1390). حال در چنين فضايي كه آموزش وپرورش به سمت وسوی روش های فعال تدریس در حركت است ، چگونه يك شخص تحصيل كرده نيازمند اطلاعات، مي تواند اطلاعات جديد را به موقع كسب كرده و دانش خود را روزآمد نگاه دارد ؟ افراد جامعه چگونه می توانند یادگیری مادام العمر را در چرخه یادگیری خویش جای دهند؟ براي پاسخ به اين سئوال ها و ديگر سئوال هاي مشابه ابتدا بايد به اين سئوال پاسخ داد كه روش تدریس بدیعه پردازی چیست ؟ با به دست آوردن شناخت از تعاریف ونظریه های مربوط به تدریس ،انواع روش تدریس،الگوی تدریس بدیعه پردازی وروش های سنتی ومقایسه این دو روش مي توان تمامي مسائل مطرح شده را بهتر درك نمود و فهميد كه چرا دانش آموزان باید در یادگیری مطالب ومباحث علمی خود محور باشند . ما در این فصل ابتدا به بررسی مفهوم و کاربردهای روش تدریس بدیعه پردازی وروش های رایج خواهیم پرداخت ، در نهایت در پرتو این تعاریف و ضرورت ها رابطه و همپوشانی بین این دو واژه را به نمایش خواهیم کشید.

2-1-2-تعریف روش تدریس

برای روش تدریس تعاریف گوناگونی ارائه شده که به برخی ازآنها اشاره می کنیم:روش در مقابل واژه لاتینی « متد » به کار رفته است و واژه متد در فرهنگ فارسی معین و فرهنگ انگلیسی به فارسی آرایان پور به روش ، شیوه ، راه ، طریقه ، طرز و اسلوب معنی شده است .
روش عبارت است ازفرایند عقلانی یاغیرعقلانی ذهن برای دستیابی به شناخت ویاتوصیف واقعیت .درمعنای کلی تر روش هرگونه ابزار مناسب برای رسیدن به هدف می باشد
روش ممکن است به مجموعه راه هایی که انسان رابه کشف مجهولات هدایت می کندومجموعه قواعدی که هنگام بررسی وپژوهش به کار می روند ومجموعه ابزاروفنونی که آدمی راازمجهولات به معلومات راهبری می کنداطلاق می شود(مهرمحمدی،عابدی1389).
در یک نگاه کلی راه انجام هر کاری را روش گویند.اصطلاح تدريس اگر چه در متون علوم تربيتي مفهومي آشنا به نظر مي رسد ،اكثر معلمان و مجريان برنامه هاي درسي با معني و ماهيت درست آن آشنايي دارند . برداشتهاي مختلف معلمان از مفهوم تدريس مي تواند در نگرش آنان نسبت به دانش آموزان و نحوه ي كار كردن با آنها تأثيرمثبت يا منفي بر جاي گذارد . روش تدريس نيز عبارت از راه منظم ،با قاعده و منطقي براي ارائه درس مي باشد . درتعریف دیگری آمده که: از مراحل مهم طراحي آموزشي، انتخاب روش تدريس است. معلم بعد از انتخاب محتوي و قبل از تعيين وسيله، بايد خط مشي و روش مناسب تدريس خود را انتخاب کند. به مجموعه تدابير منظمي که براي رسيدن به هدف، با توجه به شرايط و امکانات اتخاذ مي شود “روش تدريس” گويندتدریس یک فعالیت است اما نه هر نوع فعالیتی ،بلکه فعالیتی که آگاهانه و براساس هدف خاصی انجام می گیرد عمل تدریس یک سلسله فعالیتهایی مرتب،منظم،هدفدار و از پیش طراحی شده است (پارسا1383).
درتعریف دیگری تدریس عبارت است از تعامل یا رفتار متقابل معلم و شاگرد بر اساس طراحی منظم و هدفدار برای ایجاد تغییر در رفتار شاگرد(سیف1387) .هر فعالیتی که از جانب یک فرد به منظور تسهیل یادگیری فرد دیگر صورت پذیرد را تدریس گویند تدریس عبارت است ازتعامل یارفتارمتقابل معلم وشاگرد،براساس طراحی منظم مفاهیم مختلف مانند:گرایش ها،نگرش ها،باورها،عادت ها وشیوه های رفتاروبه طورکلی انواع تغییراتی که می خواهیم درشاگردان ایجادکنیم دربرمی گیرد(سیدمحمدی1388) .

درگذشته تدریس رادرس دادن یا انتقال معلومات و تجارب معین از ذهن معلم به ذهن دانش آموزان تعریف می کردند. بر اساس این تعریف، وقتی معلم وارد کلاس می شد به فعالیت و سخن گفتن می پرداخت و فراگیران جز گوش دادن و اجرای دستورها و یا انجام تکالیف تحمیلی او، وظیفه و نقشی نداشتند. .
لیکن امروزه تدریس را تحریک، راهنمایی، سازمان دادن یا درگیری فراگیران تعریف می کنند از این رو معلم درس را با سئوال شروع می کند مهمترین فرق این تعریف با تعریف قبلی، این است که در تعریف اخیر معلم فقط نقش محرک و راهنما و سازمان دهنده دارد و فراگیر است که باید فعالیت کند؛ زیرا یادگیری وقتی درست انجام می گیرد که با فعالیت یادگیرنده همراه باشد و یادگیری مطمئن و مؤثر، تنها هنگامی امکان پذیر است که یادگیرنده شخصاً فعالیت کند. (پرویزیان1384).زیرا یادگیری وقتی درست انجام می گیرد که با فعالیت یادگیرنده همراه باشد و یادگیری مطمئن و مؤثرتنها هنگامی امکان پذیر است که یادگیرنده شخصاً فعالیت کند. از طرف دیگر در تدریس به این معنا، معلم نقش ضبط صوت متحرک را ایفا نمی کند بلکه وظیفة سنگین تر راهنمایی و سازماندهی را به عهده دارد(بهرنگی1387).
تدریس اثر بخش، یادگیری معنادار را نتیجه می دهد؛ یعنی یادگیری، وقتی اتفاق می افتد که برای فراگیران کاملاً معنادار باشد و یادگیری در صورتی معنادار خواهد بود که فراگیران علاوه بر شناخت مفاهیم و ارزش آن شخصاً در امر یادگیری سهیم بوده و نسبت به آن موضوع احساس نیاز نمایند(مشایخ1386).
بنابر آنچه ذکر شد روش تدریس عبارت است از: راه منظم، قاعده مند و منطقی برای ارائه درس. به عبارت دیگر، روش تدریس مجموعه فعالیت های برنامه ریزی شده ای است که در نهایت نه برای ارائه تدریس بهتر، بلکه برای یادگیری بهتر به کار می رود.بنابراین هر الگوی تدریس در واقع یک الگوی یادگیری است که به توسعة سبک های برخورد فراگیران با مسایل، کمک می کند..
برداشت چند گانه از مفهوم تدريس مي تواند دلايل مختلفي داشته باشد ؛از مهمترين آنها ضعف دانش پايه و اختلاف در ترجمه و برداشت نادرست معلمان از ديدگاههاي مختلف تربيتي است. گاهي آشفتگي و اغتشاش در درك مفاهيم تربيتي به حدي است كه بسياري از كارشناسان ، معلمان و دانشجويان اين رشته مفاهيمي چون پرورش ، آموزش ،تدريس و حرفه آموزي را يكي تصور مي كنند وبه جاي هم به كار مي برند . اين مفاهيم اگر چه ممكن است در برخي جهات وجوه مشترك و در هم تنيده داشته باشند ، اصولاً مفاهيم مستقلي هستند و معناي خاص خود را دارند (جعفری1390).پرورش يا تربيت «جرياني است منظم و مستمر كه هدف آن هدايت رشد جسماني شناختي ، اخلاقي و اجتماعي يا به طور كلي رشد همه جانبه شخصيت دانش آموزان در جهت كسب و درك معارف بشري و هنجارهاي مورد پذيرش جامعه و نيز كمك به شكوفا شدن استعداد آنان است » (سيف ،1387 ) .
بر اساس چنين تعاريفي، پرورش يك نظام است ، نظامي كه كاركرد اساسي اش شكوفا كردن استعداد و تربيت شهرونداني است كه هنجارهاي مورد پذيرش جامعه راكسب كنند و متعهد به ارزشهاي آن باشند .

2-1-3-اهمیت شناخت روش های تدریس :

معلم باید انواع روش های تدریس را به خوبی بشناسد.در زمان ها و مکان های مختلف از آنها به طور جداگانه یا ترکیبی استفاده نماید که بدون شک توفیق در این امر مستلزم تجربه و کارورزی آگاهانه می باشد که در این کار می توان از نظرات متخصصین تدریس ، تجربه همکاران استفاده لازم را کسب نمود (احدیان1388). امروز هدف نهائی آموزش و پرورش یادگیری دانش آموزان است و یادگیری،فعالیتی است که خود دانش آموزان انجام می دهند و معلم راهنمایی آنها می باشد .آنچه که دانش آموزان ضرورتاَ باید انجام دهند این است که بداند چه چیزی را باید یاد بگیرند و این کار را با آگاهی ومیل و با استفاده از انواع منبع و یا منابع آموزشی انجام خواهد داد .یادگیری و تدریس دو فرآیند جدا از هم می باشند . یادگیری در همه جا و همیشه و حتی بدون تدریس صورت خواهد گرفت و از طرف دگر هر تدریس نیز منجر به یادگیری نخوا هد شد یعنی شکست دانش آموزان به این معنی نیست که تدریس انجام نشده است (به نقل از بی آر .هگنام،ترجمه سیف2001).
2-1-4-تناسب سنجی روش های تدریس
1. تناسب روش ها با موضوع های درسی
موضوع های درسی را به روش های گوناگون می توان تدریس نمود. دانشمندان تعلیم و تربیت برای انجام این کار راه های مختلفی پیشنهاد نموده اند. هر یک از این شیوه ها به هدف آموزش، شرایط و مقتضیات کلاس، مطلب درس، تبحر و کارآیی استاد و… بستگی دارد.بنابراین نمی توان روشی به عنوان بهترین و مؤثرترین روش معرفی کرد. اما برخی دروس وگرایش های خاص نسبت به برخی الگوها سازگاری بیشتری دارند. درانتخاب الگوها، باید با مطالعة ماهیت هر الگو و نسبت سنجی آن با اهداف آموزشی، یک یا چند الگو را در یک درس بر سایر الگوها ترجیح داد(به نقل ازآناستازی آن،ترجمه طهوریان).
هر چند تصمیم گیری قاطع از آن جهت که یک الگو به عنوان الگویی کاملاً متناسب و سازگار با ماهیت درسی و اهداف آموزشی آن انتخاب شود، کاری مشکل خواهد بود؛ به طور مثال الگوی پرسش و پاسخ برای تدریس دروسی که بیشتر جنبة تحلیل و بررسی مسائل عمومی روز را دارند مناسب می باشد؛ درحالی که کاربرد همین الگو برای برخی دوره های تحصیلی مناسب نیست یا حتی برای دوره های تحصیلات تکمیلی، اگر موضوع درس، بررسی مسائل پیچیده عقلی باشد مناسب نمی باشد. هنگامی کار پیچیده تر می شود که در یک موضوع درسی چندین الگو قابل اجرا باشد. در چنین صورتی راه های مختلفی وجود دارد از جمله این که استاد در تصمیم گیری و ترجیح یک الگو، میزان و نوع اثرات آن را سنجیده و انتخاب نماید یا آنکه جهت تنوع کلاس و درس، الگوها را در صورت سازگاری با هم تلفیق نماید.(سلسبیلی،1388).
2-1-5-تناسب روش های تدریس با اهداف آموزشی
یکی از مهارت های لازم در انتخاب و به کارگیری روش ها مناسب توجه به اهداف آموزشی است. اهداف آموزشی را می توان به سه دسته کلی تقسیم نمود.
1. حوزة شناختی (یعنی، کسب دانش و اطلاعات)؛
2. حوزة عاطفی (یعنی تأثیر عاطفی و درونی که در آن با علاقه، انگیزش، نگرش و ارزشگذاری سر و کار داریم)؛
3. حوزة روانی- حرکتی (هر فعالیتی که علاوه بر جنبة روانی دارای جنبة جسمانی هم باشد مثلاً توانایی قرائت صحیح آیات و روایات در این حوزه جا داد) (بنی عقیل1387) .
2-1-6-تعریف بدیعه پردازی :

واژه بدیعه پردازی ،کلمه ای متشکل ازدوکلمه

پایان نامه
Previous Entries پیشرفت تحصیلی، یشرفت تحصیلی، علوم تجربی Next Entries ابراز وجود، فعالیت های روزانه، پردازش اطلاعات