رسول خدا (ص)، امام صادق

دانلود پایان نامه ارشد

است كه خدا دلش را به نور ايمان منوّر ساخته است. سپس فرمود: بينا شده‏اي، بر همين حال استوار باش و اين حالت خوش را از دست مده. آنگاه حارثه از رسول خدا (صلي الله عليه و آله و سلم) خواست دعا كند تا او به شهادت برسد. پيامبر فرمود: خدايا شهادت را روزي حارثه كن. ديري نپاييد كه پيامبر (صلي الله عليه و آله و سلم) لشكري براي نبرد تدارك ديد. حارثه در ميان پيكارگران داخل شد و هشتمين يا نهمين شهيد جبهه توحيد بود.360
در آيه ي ديگري از قرآن فرموده شده:
وَ أُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقينَ وَ بُرِّزَتِ الْجَحيمُ لِلْغاوينَ
و بهشت را براى پرهيزگاران نزديك آرند. و جهنم را در نظر كافران آشكار كنند.شعراء/90و91
زلفا به معني قرب است أزلاف نزديك كردن و نزديك آوردن است361 كلمه “برزت” از تبريز مصدر باب تفعيل به معناى اظهار است‏362 پس معلوم مي‌شود كه بهشت وجهنم همين حالا است ولي ما از آن دور هستيم وبنابراين براي ما مستتر است و نمي‌توانيم آن را مشاهده كنيم.363
علامه طباطبايي فرموده: “اين آيه ظاهر در اين است که جهنم خلق شده ودر روز قيامت پرده برداري از آن آشکار مي گردد.364
3-3-4-4 احاطه جهنم به کافران
“يَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذابِ وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحيطَةٌ بِالْكافِرينَ “
كافران با شتاب از تو (پيامبر) تقاضاي عذاب دارند، در حالي كه هم‏اكنون دوزخ بر آنان احاطه دارد.عنکبوت/54
هر كافرى در وسط جهنّم واقع است و معذّب به انواع عذاب جهنّم است، اگر چه آن را احساس نكند و نفهمد.365بخاطر کفرشان محجوب از اين احاطه هستند.366
برخي از مفسّران مي‏گويد: نفس انسان از جنبه‏هاي حيواني نمونه‏اي از دوزخ و انواع عذاب جهنّم است؛ اگر انسان واقعاً از خدا غايب و غافل باشد و از آخرت و ولايت منقطع گردد و ولايت را به طور كلي فراموش كند هم اكنون در دوزخ قرار گرفته و جهنّم بر او محيط است، و اگر از ولايت نبريده و به آن ايمان داشته باشد جهنّم بر او سرد و سلام خواهد بود و از انواع عذاب و آلام چيزي احساس نخواهد كرد، و اين يكي از وجوهي است كه مي‏توان درباره: (وإنْ منكم إلّا واردها) گفت.367
اين تفسير با آيه‏اي كه مي‏فرمايد: آنان كه اموال يتيمان را از روي ستم مي‏خورند در حقيقت در اندرونشان آتش مي‏خورندنساء/10و در آخرت به او مي‏گويند تو غافل بودي كه آتش مي‏خوري، و ما الآن پرده‏ها را برداشتيم هماهنگ خواهد بود. (فكشفنا عنك غطاءَك فبصرك اليوم حديد)؛ق/22 اكنون چشمان تو تيزبين گشته و موقعيّت خود را درك مي‏كني.368
از برخي آيات استفاده مي‏شود كه احاطه مزبور، يعني احاطه دوزخ بر كافر در قيامت است؛ مانند آيه 55 از سوره (عنكبوت) كه بعد از آيه مورد استدلال قرار دارد و آن اين است: (يوم يغشاهم العذاب من فوقهم ومن تحت أرجلهم ويقول ذوقوا ما كنتم تعملون) بنابراين، آيه 54 دلالت ندارد كه دوزخ اكنون موجود و مخلوق است، ليكن در آيه 49 از سوره توبه به طور مطلق و بدون اين‏كه ذكر قيامت همراه با آن باشد جريان احاطه دوزخ نسبت به كافران مطرح شده؛ زيرا در آن چنين آمده است: (وإنّ جهنّم لمحيطة بالكافرين) و اين دو آيه چون از سنخ مثبتان است، مجالي براي تقييد يكي به وسيله ديگري نيست؛ چون هيچ تعاندي بين مطلق و مقيد وجود ندارد تا يكي مُقيّد ديگري شود.369
3-3-4-5آياتي که مالکيت مؤمنين را بر بهشت ثابت مي کند
وَ بَشِّرِ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ كُلَّما رُزِقُوا مِنْها مِنْ ثَمَرَةٍ رِزْقاً قالُوا هذَا الَّذي رُزِقْنا مِنْ قَبْلُ وَ أُتُوا بِهِ مُتَشابِهاً وَ لَهُمْ فيها أَزْواجٌ مُطَهَّرَةٌ وَ هُمْ فيها خالِدُونَ (25)
به آنان كه ايمان آورده‏اند، و كارهاى شايسته كرده‏اند، بشارت ده كه برايشان بهشتهايى است كه در آن نهرها جارى است. و هر گاه كه از ميوه‏هاى آن برخوردار شوند گويند: پيش از اين، در دنيا، از چنين ميوه‏هايى برخوردار شده بوديم، كه اين ميوه‏ها شبيه به يكديگرند. و نيز در آنجا همسرانى پاكيزه دارند و در آنجا جاودانه باشند.بقره/25?
فخر رازي با اين آيه درصدد اثبات وجود فعلي بهشت بر آمده ، مي گويد: “اين آيه اخبار است از ملکيت(ملکيت بهشت)وحصول فعلي اين ملکيت ، حصول فعلي ملکيت هم اقتضا دارد، حصول فعلي مملوک را(چون وقتي انسان مل چيزي مي شود بايد مملوک باشد تا مالک شود)پس در نتيجه آيه دلالت داردبر اين مطلب که بهشت خلق شده است.370
3-3-4-6 روايات دالّ بر تشکيل کنوني بهشت وجهنم از اعمال انسان ها
اضافه بر اينها در روايات متعددي مي خوانيم كه بهشت هم اكنون در حال شكل گرفتن و گسترش به وسيله اعمال انسان ها است و پاره اي از اعمال سبب غرس درختان تازه اي در بهشت مي شود اين گونه اخبار تنها در صورتي مفهوم است كه بهشت هم اكنون موجود باشد:
1-در حديثي از ابو ايوب انصاري از پيغمبر اكرم(ص) مي خوانيم كه در شب معراج ابراهيم خليل(ع) بر من عبور كرد و گفت
“مر امتك ان يكثروا من غرس الجنه فان ارضها واسعه و تربتها طيبه! قلت: و ما غرس الجنه؟ قال: لا حول ولا قوه الا بالله؛
به امتت دستور ده در بهشت زياد درختكاري كنند چرا كه زمينش گسترده و خاكش پاك و حاصلخيز است! گفتم: درختكاري بهشت چيست؟ گفت: ذكر لاحول ولا قوه الا بالله است”371.
2- در حديث ديگري از پيغمبر اكرم(ص) آمده است:
“من قال لا اله الا الله غرست له شجره في الجنه؛
كسي كه لا اله الا الله بگويد درختي در بهشت براي او غرس مي شود”372
3-در حديث ديگري از امام صادق(ع) از اباء گراميش از رسول خدا(ص) چنين آمده است:
“من قال سبحان الله غرس الله له بها شجره في الجنه و من قال الحمد لله غرس الله له بها شجره في الجنه و من قال لا اله الا الله غرس الله له بها شجره في الجنه و من قال الله اكبر غرس الله له بها شجره في الجنه؛
كسي كه سبحان الله بگويد خداوند درختي در بهشت براي او مي نشاند و كسي كه الحمد لله بگويد خداوند درختي در بهشت براي او مي نشاند و كسي لا اله الا الله بگويد خداوند درختي در بهشت براي او غرس مي كند و كسي كه الله اكبر بگويد خداوند درختي در بهشت براي او مي نشاند”.
مردي از قريش در آنجا بود و عرض كرد اي رسول خدا(ص)بنابراين درختان ما در بهشت زياد است! پيامبر در جواب فرمود:
“نعم ولكن اياكم ان ترسلوا عليها نيرانا فتحرقوا؛
آري! ولي بر حذر باشيد از اين كه آتشي بر آنها بفرستيد و آنها را بسوزانيد” 373
4. در حديث ديگري از پيغمبر اكرم(ص) تعبير لطيف تري در اين زمينه ديده مي شود و آن اين كه مي فرمايد هنگامي كه به معراج رفتم وارد بهشت شدم در آنجا فرشتگاني را ديدم كه قصرهايي مي سازند و گاه توقف مي كنند از علت اين امر سؤال كردم گفتند ما منتظر مصالح هستيم! گفتم مصالح شما چيست؟ گفتند: ذكر “سبحان الله و الحمد لله و لا اله الا الله و الله اكبر” كه مؤمن مي گويد، هنگامي كه ذكر مي كند بنا مي كنيم و هنگامي كه خودداري مي كند دست نگه مي داريم.374

فصل چهارم:
جلوه نعمت هاي بهشت و عذاب هاي جهنم

4-1 نعمت هاي بهشتي
در بررسي آيات تبشيري قرآن کريم همه جا تصاويري از الطاف ونعمت هاي بهشتي بر مي خوريم که خداوند رحمان ضمن برشمردن ويژگي افراد مؤمن آنان را به برخورداري از آن نعمت ها بشارت مي دهد.اين آيات علاوه بر نمودار ساختن هدف باري تعالي از خلقت مي توانند موجب انگيزه در انتخاب راهي باشد که انسان هماره وبه طور فطري در پي آن بوده است.دو مفسر وحکيم متأله ملاصدرا وامام خميني در پي حقيقت اصلي اين نعمات مطالبي را بيان فرموده اند که در اينجا تلاش شده به آنها پرداخته شود.
4-1-1خدمتگزاران بهشتي
يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدانٌ مُخَلَّدُونَ ، واقعه/17
پسرانى همواره جوان گردشان مى‏چرخند375.يا بر گِردشان پسرانى جاودان [به خدمت‏] مى‏گردند.376
در ذيل آيه “يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدانٌ مُخَلَّدُونَ” مى‏گويند در معناى ولدان اختلاف است، 377 ملاصدرا گفته است:بعضى گفته‏اند همان فرزندان اهل دنيا هستند، كه (به خاطر كوچكى سن) نه حسناتى دارند تا مستقلا براى خود پاداشى داشته باشند، و نه گناهانى تا عقاب شوند، ناگزير اين پست را به آنان محول كرده‏اند.378
آن گاه مى‏گويد: از رسول خدا (ص) هم روايت شده كه وقتى پرسيدند اطفال مشركين در آخرت چه وضعى دارند؟ فرمود: خدمتگزاران اهل بهشتند 379
يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدانٌ مُخَلَّدُون يعني پسرکاني روحاني که داراي نفوس مجردي که تعلق به اجرام ارجمند نوري دارند دور آنان مي گردند و بهشتيان از انوار قدسي ايشان نورياب شده واز تابش هاي عقلي اينان بهره ور و فيض ياب مي گردند.380
كلمه “ولدان” جمع ولدبه معناي فرزند است که هم بر مذکر اطلاق مي شود هم بر مونث هم برمادي هم بر روحاني .اما توصيف کردنش به خلود نشانه غيرمادي بودن آنهاست زيرا بر موضوعات مادي چون ثبات ندارند خلود حمل نمي شود.381
دور زدن شئ حول شئ ديگرواحاطه کردن آن وتفاوتش با دوران در اين است که دوران صرف حرکت دوراني راگويند اما در طوف علاوه بر دوراني بودن کرديدن به دور شئ ديکر نيز مهم است وگفته شده اين حرکت دوراني بر دو قسم است در يکي مانند طواف خانه خدا احاطه ظاهريه ملاک است ودر ديگري تکرار وتداوم واحاطه جهت امتثال امر شئ مرکزي وخدمتگذاري به آن مانند همين آيه382 .
ملاصدرا خلود را در اين آيه اين طور توضيح مي دهد:اينان پيوسته در گردش وحرکت بوده ودر پايداري ودوامِ حرکات شوقي شان جاويدان وهميشگي اند، به واسطه دوام وپيوسته بودن تابش هاي عقلي بر آنان ، از پدران عقل شان در نشئه ي جهان آخرت ؛نه در اين عالم که از بين رونده وزائل است، نه در عنصري ها ونه در فلکي ها.383
و اخلاد هر چيز به معناى دائمى كردن و حكم به بقاء آن است، و به همين معنا است در كلام خدا كه فرموده: “وَ لكِنَّهُ أَخْلَدَ إِلَى الْأَرْضِ” يعنى به زمين دل بست و گمان كرد كه دائما در آن خواهد زيست .384
خلد به معناي بري بودن شئ از تغير وفساد وباقي ماندن بر حالتي که بر آن ميباشد385.بنابراين “ولدان مخلدون” دائما به حال جوانى و زيبايى باقى‏اند و دچار فساد نمى‏گردند 386، يعنى پسرانى بهشتى به آنان خدمت مى‏كنند كه تا ابد به همان قيافه پسرى و جوانى باقيند، و گذشت زمان اثرى در آنان نمى‏گذارد.387
ولى بعضى گفته‏اند:” وِلْدانٌ مُخَلَّدُونَ” به معناى جوانانى است كه گوشواره معروف به” خلدة” را به گوش دارند.388به معنا مقرطون يا مسورون يعني کسي که گوشواره اي بنام “قرطه”مانند خدمتگذاران به گوش دارد 389ودر تبيان آمده که اين قياس درستي اسب چون لازمه ي اذن است.390بهر حال از هردو معنا خدمتگذاربودن برداشت ميشود.
خداوند از براى اهل بهشت سه دسته قرار داده كه يك دسته ملائكه و خزنه بهشت هستند كه براى آنها تحف و هدايا مى‏آورند، و در خبر هست كه ميفرمايد: (الملائكة خدام شيعتنا)و يك دسته حور العين هستند كه آنها را تزويج ميكنند كه در آيه قبل فرمود: وَ زَوَّجْناهُمْ بِحُورٍ عِينٍ و يك دسته غلمان هستند كه بغلامى خداوند تمليك آنها ميكند براى خدمت كه ميفرمايد:و يَطُوفُ عَلَيْهِمْ غِلْمانٌ كنايه از اينكه حاضر بخدمت هستند و آماده انجام وظيفه.391
روايت شده سائلي ازپيامبر(ص) پرسيد: يا رسول اللَّه(ص) وقتى در بهشت خادمان بهشتيان مانند لؤلؤ زيبا و درخشان باشند خود بهشتيان چه حالتى خواهند داشت؟ حضرت فرمودند: سوگند به آن خداوندى كه جان من در كف قدرت او است برترى زيبايى بهشتيان بر غلامانشان مانند برترى ماه در شب چهاردهم است بر ستارگان.392
4-1-2 ظروف بهشتي
بِأَكْوابٍ وَ أَبارِيقَ وَ كَأْسٍ مِنْ مَعِين واقعه/18
اكواب جمع كوب است، و كوب ظرفى است كه گوشه و گردن ندارد، و بعضى هم گفته‏اند كوب مانند جام شراب است‏ 393اباريق ظرف هايي است داراي دسته ولوله.394
در وصف اين ظرف ها ملاصدرا مي گويد:مانند آنها

پایان نامه
Previous Entries وجهنم، اليقين، همين Next Entries رسول خدا (ص)، امام صادق