دانلود پایان نامه درمورد نوع دوستی، امام علی (ع)، نهج البلاغه، ایدئولوژی

دانلود پایان نامه ارشد

فرمایند: بهترین مردم کسی است که به مردم سود رساند (غررالحکم، ص450، ح10352). و در جایی دیگر می فرمایند: مردم پس از عمل به واجبات، کاری بهتر از اصلاح بین مردم با گفتار نیک و هدف خیر نمی توانند انجام دهند (ارشاد القلوب، ج1، ص 165). همچنین ایشان چنین می فرمایند که از والاترین خوشبختی ها اصلاح امورات مردم است (غررالحکم، ص482، ح11128) ضمن اینکه هر که بزرگوار باشد، به دیگران خدمت می کند(غررالحکم، ص379). همچنین ایشان از قول پیامبر گرامی اسلام می فرمایند که هر مسلمانی به گروهی از مسلمانان خدمت کند، خداوند به تعداد آنان در بهشت به او خادم عطا می کند(وسائل الشیعه، ج 16، ص 380).
امام حسین (ع) می فرمایند: نیاز های مردم از جمله نعمت های خداوند است برای شما، پس از مراجعه مردم به خودتان اظهار خستگی نکنید (بحارالانوار، ج 75، ص 318).
امام صادق (ع) نیز می فرمایند: هرکه مشکلی از مؤمنی حل کند، خداوند مشکلش را حل می کند؛ و هر که عیب مؤمنی را بپوشاند، خداوند آبرویش را حفظ می کند و مادامی که در حال کمک کردن به دیگران است، به او کمک می کند (عوالی اللآلی، ج 1، ص 37).
امام موسی کاظم (ع) می فرمایند: همانا واجب ترین حق برادرت بر تو آن است که چیزی را که سبب نفع دنیا و آخرت اوست، از وی پنهان نکنی(بحارالانوار، ج 75، ص 328).
اصول رفتار خادمانه در تفکر اسلامی
بر اساس تعالیم اسلامی خدمت به مردم، در صورتی مقبول درگاه الهی است که شرایط لازم را داشته باشد(موسوی لاری، 1376، ص 208). مهمترین این شرایط عبارتند از:
2-9-1) اخلاص: قبولی هر عملی از جمله خدمت رسانی، در گروه اخلاص و انگیزه داشتن است و این همان چیزی است که خدمت صادقانه را از خدمت فریب کارانه جدا می کند.بسیاری از کارهای خیر افراد، وسیله ای برای ارضای نیازهای خودخواهانه قرار می گیرد و برای رسیدن به مقاصد شخصی از آن استفاده می شود.این نفع جویی، گاهی در لباس ریاکاری، و زیر نقاب نوع دوستی، خود را پنهان می کند(موسوی لاری، 1376، ص 208). آنچه ارزش خدمت به مردم را بالا می برد و یا از ارزش آن می کاهد، انگیزه هایی است که خدمت بر اساس آنها شکل می گیرد. برخی انگیزه خدمتشان احساس نوع دوستی و انسان گرایی است. اینان بر این باورند که خدمت به دیگران، مرز، نژاد، عقیده و… نمی شناسد، بلکه هر جا انسانی یافت شود باید به او خدمت کرد. صاحبان این تفکر، اصل خدمت را ملاک می گیرند، اما به متعلق آن کاری ندارند.
انگیزه برخی دیگر، یک نوع داد و ستد است؛ یعنی قدمی بر می دارند تا قدمی بر ایشان برداشته شود. به اصطلاح، کاسه آنجا رود که قدح باز آید. در این بینش، نه انگیزه مردمی وجود دارد و نه احساس نوع دوستی. اینان خدمت می کنند تا به نام و نانی برسند و شهرت و مقامی به دست آورند یا به اغراض و اهداف سیاسی و مانند آن دست یابند. پس انگیزه اساسی آنان، عشق به اصل خدمت نیست.
اما گروه سومی هستند که از افقی بالا به انسان ها می نگرند و در بینش آنان، همه مردم عیال خدایند. پس خدمت کردن به آنان، رنگ الهی دارد. برای تحصیل رضای پروردگار، به خلق خدا خدمت می کنند و آن را وظیفه دینی خود می شمارند. آن که برای خدا، به خلق خدا خدمت می کند، چشم داشت پاداش را هم فقط از خدا دارد و از ناسپاسی دیگران سست نمی شود و انتظار ندارد مردم از زحمات او تقدیر کنند و بر او آفرین بگویند.( میرعباسی و شریفی، 1389، ص 191)
2-9-2) خوش رفتاری با خدمت جویان: اگر خدمتگزار، در کار خود خدا را در نظر داشته باشد، هرگز با مدد جو بد اخلاقی نمی کند
2-9-3) شتاب در خدمت رسانی: یکی از آداب احسان و خدمت مردم، شتاب در این عمل است. از دست دادن وقت و منتظر نگه داشتن نیازمندان، سبب پشیمانی و حسرت می شود و آدمی را از پاداش شایسته و آرامش وجدان محروم می سازد. امام علی (ع) می فرمایند: “برطرف کردن نیازهای مردم پایدار نیست مگر به سه چیز: 1- کوچک شمردن خدمت، تا خدا آن را بزرگ نماید، 2- پنهان داشتن آن، تا خدا آن را آشکار سازد، 3- شتاب در برآوردن نیاز، تا برای محتاج گوارا و مسرت بخش باشد” (نهج البلاغه، ص1131).
2-9-4) پرهیز از منّت گذاری: گاهی ممکن است خدمتی برای خدا انجام گیرد ولی پس از اتمام، دچار آفت شود و ارزش خود را از دست بدهد؛ قرآن مجید به نیکوکاران هشدار می دهد که صدقات خود را با منّت گذاشتن و اذیت کردن باطل نکنند (بقره، آیه 264). امام علی (ع) خطاب به مالک اشتر و همه کارگزاران جامعه هشدار می دهد که مبادا خدمات عمومی را با منّت آلوده سازند و می فرمایند: منّت نهادن، ارج نیکی را می برد(نهج البلاغه، نامه 45). در واقع خدمت به دیگران خدمت به خود است؛ بنابراین جایی برای منّت باقی نمی ماند. توضیح آنکه ثمره خدمت به دیگران، به خود خدمت کننده هم در دنیا و هم در آخرت باز می گردد. امام علی (ع) در این باره می فرمایند: هرکس کار نیکی کند، به خودش نیکی کرده است و از دیگری پاداش و سپاس آن نیکی را که به خود کرده است، نخواهد (دعائم الاسلام، ج 2، ص 320).
سازمان تبلیغی مذهبی(مینزبرگ83، 1989) و هنجاری یا داوطلبانه (اتزیونی84، 1975)
از آنجا که ماهیت رفتارخادمانه در این تحقیق در یک سازمان مذهبی مورد بررسی قرار گرفته است، لذا ماهیت و مشخصه های چنین سازمانی، این سازمان را از سایر سازمان ها متمایز می کند.
مینزبرگ (1989) در یک تقسیم بندی کلی سازمان ها را در 7 دسته کلی تقسیم می کند که یکی از آنها سازمان های تبلیغی مذهبی است85. در این سازمان ها، هویت های افراد در آن چه قبل از ورود، و چه بعد از گزینش و اجتماعی شدن بسیار قوی و است بگونه ای که آنها تمایل برای اثر گذاری بیشتر در جهت رسیدن به مأموریت یا رسالت سازمان دارند. در این سازمان ها سنت های غنی و پیشینه ای منحصر به فرد با هم ترکیب می شوند تا ایدئولوژی قوی ویژه ای را شکل بدهند. مهمترین ویژگی های چنین سازمانی عبارتند از: (1) شفافیت (2) الهام بخشی (3) تمایز است که باعث می شوند اعضا به راحتی هویت پیدا کنند، چنین هویتی را توسعه دهند واین احساس را قوت بخشند که در سازمانی بی نظیر اشتغال دارند.
چنین سازمانهایی از نظر ساختاری به طور درونی انسجام بالایی دارند. چیزی که این سازمان ها را اینگونه برای همکاری منسجم نگه می دارد، استانداردهای هنجاری شان یا به عبارت دیگر، تسهیم ارزش ها و عقاید در میان اعضا است. این امر یا به طور غیررسمی، یا از طریق انتخاب ذاتی، و یا از طریق فرایندهای غیررسمی اجتماعی سازی، اتفاق خواهد افتاد. افراد این سازمان ها در داخل به عنوان یک شریک و همکار پذیرفته می شوند و می توانند درکنار دیگران در تصمیم گیری مشارکت داشته باشند. سازمان های مبتنی بر نوع رسالت مذهبی قلب افراد را از طریق ارزش های تسهیم شده به تسخیر خود در می آورند. سازمان های مذهبی تعارضات سیاسی را به حداقل می رساند و تنها بحث پذیرفته شده پیرامون تفسیر ایدئولوژی های وضع شده است.
در یک تقسیم بندی دیگر نیز اتزیونی (1975) سازمان ها را به 3 دسته تقسیم بندی می کند که سازمان هنجاری یا داوطلبانه یکی از انواع آن است86. این نوع سازمان ها به افراد اجازه می دهند که تعهدات و اهداف معنوی و اخلاقی خود را دنبال کنند. به اعضای این سازمان ها چیزی پرداخت نمی شود و در عوض آنها زمان و پول خود را برای سازمان اختصاص می دهند چرا که آنها کاری را که سازمان انجام می دهد را دوست دارند یا تحسین می کنند. چنین سازمان هایی از طریق اختصاص پاداش های درونی همچون کارهای جذاب، هویت یابی با اهداف، و ارائه کمک به جامعه، افراد را به کنترل خود در می آورند و قدرت مدیر در این موارد به توانایی استفاده از پاداش های نمادین باز می گردد. در این سازمان ها رهبران و اعضا منافع مادی مشترک دارند و عقاید و باورهای ماهوی خود را به اشتراک می گذارند. در واقع اساس همکاری در این نوع سازمان ها تعهد اخلاقی به ارزش ها و هنجارهای سازمان است.
جمع بندی پیشینه نظریه های مرتبط با رفتار خادمانه
در ادبیات سازمان و مدیریت و پیشینه تحقیقات انجام شده؛ به نحوی که اشاره شد، رفتار خادمانه بیشتر متوجه مدیران و مجریانی است که در مناصب مدیریتی سازمان قرار دارند.
انتظار بروز رفتار خادمانه از سوی کارکنان یک سازمان، می تواند بر مبنای انتظار ترجیح دیگران بر خود از سوی کارکنان صورت گیرد، در این صورت از وجه تشابه با نظریه خادمیت مدیران برخوردار است. به علاوه، بروز رفتار خادمانه کارکنان با تأکید بر نگرش “ترجیح دیگران برخود” تنها در صورتی می تواند به منصه ظهور نایل گردد که محرک ها یا انگیزاننده های قوی بر حمایت آن وجود داشته باشد. این حمایت در سازمان های تجاری و بازرگانی می تواند از جنس مشوق های مالی باشد؛ اما در سازمان های مذهبی که افراد بعضا بصورت داوطلبانه در آن عضویت پیدا می کنند، انگیزه های درونی و معنوی را نسبت به انگیزاننده های مادی برجسته تر می کند. لذا مفهوم معنویت و نیروی کار معنوی، آثار خود را در رفتار خادمانه کارکنان هویدا می سازد. از سویی دیگر نگرش “ترجیح دیگران بر خود” تصویر تعهد شخص نسبت به جامعه و افرادی که تحت تأثیر رفتار وی قرار می گیرند را به ذهن متبادر می کند که در قالب مسئولیت اخلاقی- اجتماعی تبیین می شود که ظهور آن در سازمان از طریق فعالیت های فرانقشی و رفتارهای شهروندی قابل رؤیت می شود با این تفاوت که چون ماهیت رفتار ارزشی و خادمانه است و با این نگرش خاص صورت می گیرد، رفتار شهروندی می تواند جز ثابت و نه فرانقشی برای آن قلمداد شود. از سویی این ماهیت رفتار ارزشی مبتنی بر اصول اصلی مبانی اخلاقی و رفتار اخلاقی صورت می گیرد که اصول فرعی آن نیز پایه های بروز رفتارخادمانه را تحت تأثیر خود قرار می دهد. همچنین بر اساس اصول تفکر اسلامی نیز تأکید بسیاری بر اصل خدمت و رفتار خادمانه شده است، و بیشتر رفتار خادمانه ای مورد ستایش است که با مقاصد و انگیزه های خالصانه، مبتنی بر رفتار خوش، با اقدامی مشتاقانه و با تعجیل و شتاب و به دور از هرگونه منّت نهادن بر گیرنده خدمت باشد.
تحلیل شکل گیری رفتارخادمانه به عنوان یک رفتار فردی در نظریه های رفتاری
افراد در بعد فردی و شخصیتی دارای ویژگی های خاصی هستند که پندار، گفتار و رفتار آنها را شکل می دهد. ممکن است همین افراد وقتی در یک جایگاه دیگری قرار می گیرند عواملی موجب شود که پندار، گفتار و رفتار متفاوتی از بعد فردی شان سر بزند که این ویژگی ها بر روی میزان کارایی و اثر بخشی وی تاثیر بگذارد. از این رو پژوهشگران مختلفی بر مدل های تبیین کننده رفتار افراد تمرکز کرده اند. برای مثال نائود(2004، به نقل ازتولایی، 1388) سه دسته از عوامل کلان، میانی و خرد را مؤثر بر رفتار معرفی می کند. سطح کلان مربوط به عواملی است که در محیط خارجی وجود دارند و معمولا تحت کنترل نیستند و از سوی سیستم های فرادست تحمیل می گردند. فرهنگ، اقتصاد، محیط سیاسی، تکنولوژی، مذهب و قانون از این دسته عوامل هستند. سطح میانی نیز اشاره به عوامل سطح سازمانی دارد. سازمانها معمولا قدرت مانور خوبی بر روی این عوامل دارند و اکثر آنها از طریق سیاستها و برنامه های سازمانی قابل کنترل هستند. رقابت، نظام پاداش، اصول رفتاری، خصوصیات شغلی، منابع، فرهنگ سازمانی، اهداف سازمان، رفتار مدیر، جو سازمانی، اختیار سمت، افراد مرجع و ارزیابی عملکرد عوامل سطح میانی هستند. و نهایتا سطح خرد اشاره به عوامل سطح فردی دارد. این عوامل در درون افراد جای دارند و سازمان می تواند از طریق تغییر دادن عوامل سطح میانی، روی بعضی از عوامل این سطح نیز تاثیر بگذارد. نگرش، قصد، عزت نفس، مرکز کنترل، وابستگی میدانی، ویژگی های جمعیت شناختی، تأثیروالدین، سطح توسعه اخلاقی، ارزش ها و باورها نیز از عوامل سطح خرد هستند که تمرکز اصلی تحقیق حاضر بر این عوامل است.
2-13-1) نظریه نگرش87 (شافر و تیت88، 1986 )
نقطه آغاز درک نگرش، رابطه بین نگرش ها و رفتار است. به طور کلی نگرش های یک فرد عامل اصلی اثر گذار بر رفتار او است. نگرش عبارت از عواطف، باورها و تمایلات برای کنش نسبت به سایر افراد، گروه

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه درمورد رفتار اخلاقی، ارزش های اخلاقی، رفتار شهروندی، خودکارامدی Next Entries دانلود پایان نامه درمورد عوامل اجتماعی، تغییر نگرش، قدرت اجتماعی، ویژگی های شخصیت